Bahagi 3

Ilang segundo ring nakakatakot ang katahimikan sa hall.

Nakataas pa rin ang mga cellphone.

Sumasalamin ang ilaw ng mga parol sa kisame sa silver USB na hawak ng biyenan ko.

Hindi ako matingnan ni Gabriel.

Tumigil na rin si Joy sa pag-iyak.

Nakatayo siya sa likod ni Gabriel, isang kamay sa tiyan, at nakangiti na parang hawak na niya ang panalo.

Akala ng biyenan ko ay natatakot ako.

Lumapit pa siya ng isang hakbang at mas nilakasan ang boses.

—Ano? Wala ka nang masabi?

Ibinaba ko ang ballpen.

Pagkatapos, tiningnan ko si Liza.

—Buksan mo ang malaking screen.

Tumango si Liza.

Natigilan ang biyenan ko.

—Ano ang sinabi mo?

Kalmado akong sumagot:

—Hindi ba gusto ninyong ilabas ang totoo? Sige. Ilabas natin nang malinaw.

Nag-panic si Gabriel.

—Mara, huwag na nating palakihin ito.

Tumingin ako sa kanya.

—Natatakot ka ba para sa akin, o para sa sarili mo?

Namutla ang mukha ni Gabriel.

Nagbigay ng signal si Liza sa technical staff.

Nag-ilaw ang LED screen sa likod ng stage.

Mahigpit na hinawakan ng biyenan ko ang USB, pero nanginginig na ang kamay niya.

Binuksan ko ang bag ko at inilabas ang isang hospital envelope na may pulang stamp.

—Tatlong taon na ang nakalipas, anim na buwan matapos ang kasal namin, dinala ako ng nanay mo sa isang private clinic sa Manila.

Tiningnan ko si Gabriel.

—Pinilit niya akong magpa-fertility test, pero hindi ka niya pinasama.

Agad sumigaw ang biyenan ko:

—Tumahimik ka!

Hindi ako tumigil.

—Ang totoong resulta noong araw na iyon ay malinaw. Normal ang reproductive health ko.

Itinaas ko ang dokumento.

—Pero ang ipinakita ng nanay mo sa buong pamilya Reyes ay ibang report. Isang report na nagsasabing mahihirapan daw akong magkaanak.

Nag-ingay ang buong hall.

Napabulalas si Bea:

—Ma?

Sumigaw si Aling Nena:

—Gawa-gawa niya iyan! Lahat iyan kasinungalingan!

Tiningnan ko siya.

—Akala mo ikaw lang ang marunong magtago ng ebidensya?

Pinindot ni Liza ang remote.

Lumabas sa screen ang lumang video.

Sa video, nakatayo ang biyenan ko sa reception ng clinic. May inaabot siyang pera sa isang babaeng empleyado habang mahina ang boses.

—Palitan mo ang pangalan sa report. Ilagay mo na may problema ang manugang ko. Hindi puwedeng malaman ng ibang tao na ang anak kong lalaki ang kailangang gamutin.

Kulay abo ang mukha ni Gabriel.

Natahimik ang buong hall.

Tumingin ako sa kanya.

—Tama, Gabriel. Hindi ako ang may problema.

Lumipat ang screen sa totoong medical report.

Pangalan ni Gabriel Reyes ang nakalagay.

Malinaw ang rekomendasyon ng doktor na kailangan niya ng long-term treatment kung gusto niyang magkaroon ng anak sa natural na paraan.

Hindi ko na kailangang basahin lahat.

Sapat na ang unang ilang linya para bumagsak ang buong pamilya Reyes.

Napaatras si Joy.

Bumitaw ang kamay niya sa tiyan niya.

Biglang lumingon si Gabriel sa kanya.

—Joy…

Umiling nang umiling si Joy.

—Hindi, Gabriel, pakinggan mo muna ako. Puwedeng mali ang doktor. Puwedeng peke ang report na iyan.

Sinabi ko:

—Gusto mo bang buksan ko rin ang CCTV footage sa condo mo sa BGC?

Nanigas si Joy.

Tiningnan ko siya.

Kalmado pa rin ang boses ko.

—Tatlong linggo ang nakalipas, nagpa-checkup ka kasama ang ibang lalaki. Driver siya ni Gabriel, tama ba?

Parang napunit ang hangin sa hall.

Umungol si Gabriel sa galit:

—Joy!

Umiyak si Joy.

—Hindi ko sinasadya! Sinabi mo kasi na hindi ka pa siguradong iiwan mo siya. Gusto lang kitang itali sa akin!

Napaurong si Gabriel.

Hawak ng biyenan ko ang dibdib niya, nanginginig ang labi.

Ang babaeng kanina lang ay nagmamakaawang magkaroon ng apo, ngayon ay walang masabi.

Tumayo ako.

—Sa totoo lang, walang kasalanan ang bata. Hindi ko siya gagalawin.

Tiningnan ko si Joy.

—Pero ginamit mo ang isang bata para hiyain ang ibang babae. Ginamit mo siya para mang-agaw ng ari-ariang hindi sa iyo. Kaya kailangan mong magbayad.

Agad iniabot ni Liza ang isa pang folder.

Nagsalita ako sa harap ng lahat ng bisita:

—Tatapusin ang kontrata ni Joy Villanueva bilang brand host at ambassador ng Santos Holdings at ng lahat ng affiliated companies.

—Tatanggalin si Gabriel Reyes bilang head operator ng Reyes Kitchen ngayong gabi.

—Lahat ng guarantee line, delivery trucks, cold storage access, at supply arrangement mula sa Santos Holdings ay ihihinto sa loob ng apatnapu’t walong oras.

Napaluhod si Gabriel.

—Mara, pakiusap. Hindi ko kayang mawala ang Reyes Kitchen. Buhay ko iyan.

Tiningnan ko siya.

—Ang buhay mong iyan ay itinayo gamit ang pera ko, pangalan ko, at pagtitiis ko.

Gumapang siya palapit para hawakan ang laylayan ng bestida ko.

Agad siyang hinarang ng bodyguard.

—Mara, mahal talaga kita. Nadala lang ako.

Yumuko ako at tiningnan siya.

—Hindi. Mahal mo lang ang mga bagay na ibinigay ko sa iyo.

Umiyak si Gabriel.

Pero sa pagkakataong iyon, hindi na ako nasaktan.

Gumaan lang ang pakiramdam ko.

Biglang lumuhod sa harap ko ang biyenan ko.

—Mara, kahit papaano, pamilya pa rin tayo. Matanda na ako. Huwag mo akong palayasin sa bahay.

Tiningnan ko siya.

—Ang bahay sa Makati ay bahay ko.

Nanginginig ang boses niya.

—Nakakapagsalita lang naman ako minsan ng masasakit.

Sumagot ako:

—Hindi. Nagpabago ka ng medical record, siniraan mo ako sa loob ng tatlong taon, ginamit mo ang pera ko para pakainin ang buong pamilya mo, tapos gusto mo pang agawin ang lahat sa akin.

Lumingon ako kay Liza.

—Bukas, papalitan ang kandado ng bahay. I-pack ang personal belongings nila at ipadala sa lumang bahay nila sa Pampanga. Ihinto rin ang allowance ni Aling Nena at Bea mula ngayong araw.

Agad umiyak si Bea.

—Ate, mali ako. Hindi ko alam na pera mo pala iyon.

Sinabi ko:

—Hindi kasalanan ang hindi mo alam.

Tiningnan ko siya nang diretso.

—Pero ang gastusin ang pera ko habang minamaliit mo ako, iyon ang tunay mong ugali.

Yumuko si Bea at hindi na nakapagsalita.

Noong gabing iyon, ang Christmas charity event ay naging pinakamalaking pagbubunyag na nasaksihan ng barangay.

Ang mga taong kanina lang ay tumatawa sa akin ay nagsimulang umiwas sa tingin ko.

Naka-on pa rin ang mga cellphone sa livestream.

Pero ngayon, hindi na ako ang hinuhusgahan.

Pagkalipas ng tatlong araw, nagsara ang limang branches ng Reyes Kitchen.

Walang cold storage.

Walang delivery trucks.

Walang murang supply.

Doon lang naintindihan ni Gabriel na ang tinatawag niyang business talent ay manipis lang pala.

Pagkalipas ng isang linggo, kinasuhan siya ng partners dahil sa paglabag sa kontrata.

Si Joy naman ay nabuking na ginamit din pala niya ang pagbubuntis para makahuthot ng pera sa iba pang lalaki.

Ang driver na iyon ay nawala sa Manila nang mismong gabing iyon.

Ang biyenan ko at si Bea ay napilitang umalis sa condo sa Makati.

Bumalik sila sa lumang bahay sa Pampanga, ang bahay na dati nilang tinatawag na mainit, masikip, at nakakahiya.

Ako naman ay nagsampa ng annulment sa tulong ng abogado.

Ilang beses tumayo si Gabriel sa baba ng Santos Holdings para hintayin ako.

May isang beses na napakalakas ng ulan.

Hawak niya ang basang-basang sampaguita at sinabi sa guard:

—Pakiusap, papasukin ninyo ako. Gusto ko lang humingi ng tawad kay Mara.

Pinanood ko siya sa security camera.

Hindi ako bumaba.

Hindi ako tumawag.

Hindi ako nag-message.

May mga sorry na lumalabas lang kapag nawala na ang pakinabang.

Hindi iyon karapat-dapat pakinggan.

Pagkalipas ng isang buwan, bumalik ako sa Cebu.

Ginamit ko ang perang dapat sana ay ilalaan ko pa sa Reyes Kitchen para magbukas ng scholarship fund sa pangalan ng nanay ko.

Noong opening night ng fund, may mga batang mula sa mahihirap na komunidad na may hawak na maliliit na parol at kumakanta sa harap ng courtyard.

Tinanong ako ni Liza:

—Ma’am Santos, nagsisisi po ba kayo na hinayaan ninyo silang umabot nang ganito kalayo bago kayo kumilos?

Tiningnan ko ang mga parol na kumikislap sa hangin mula sa dagat.

Ngumiti ako.

—Hindi.

Dahil may mga taong kailangang tumayo sa mataas na stage para mas masakit ang pagbagsak.

At may mga babaeng kailangang manahimik nang sapat na tagal para sa isang salita nila ay maging huling hatol.

Noong gabing iyon, hindi na ako ang asawang sinampal sa gitna ng hall.

Ako si Mara Santos.

Ang babaeng binawi ang sariling dangal, ari-arian, at buhay.

At sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon, nakatulog ako nang mahimbing.

Wala nang tunog ng susi ni Gabriel sa labas ng pinto.

Wala nang boses ng biyenan kong nanlalait sa likuran ko.

Wala nang taong pipilit sa akin na magparaya para sa ibang babae.

Sa labas ng bintana, patuloy pa ring kumikinang ang mga parol.

At malinaw na malinaw sa akin ang isang bagay.

Noong Paskong iyon, ang pinakamalaking regalong natanggap ko ay hindi lang hustisya.

Kundi kalayaan.