nang tumakbo ako sa ulan dala ang limang milyong piso, doon ko nalaman kung gaano kalalim ang bitag ng pamilyang de la cruz
bahagi 3: nang tumakbo ako sa ulan dala ang limang milyong piso, doon ko nalaman kung gaano kalalim ang bitag ng pamilyang de la cruz
“Ibigay mo na.”
Hindi sumigaw si Rafael.
Hindi rin siya nagmura.
Mas nakakatakot iyon.
Dahil habang palapit siya nang palapit, nanatiling maayos ang pagkakabuka ng labi niya, kalmado ang mukha, tuwid ang tindig, para bang ang inaabot niya ay hindi phone ko, kundi karapatan niyang matagal nang nakapangalan sa kanya.
Umatras ako hanggang tumama ang likod ko sa gilid ng mesa.
Sa kabilang linya, halos pabulong na ang boses ni Miguel.
“Gabby, lumabas ka. Kahit walang dalang kahit ano. Lumabas ka na.”
Pero paano ako lalabas?
Nasa harap ko si Rafael.
Nasa hallway ang mga kahon ng gamit ko.
Nasa mesa ang susi ng apartment.
Nasa bag ko ang wallet.
At ayon sa text ng nanay niya, nasa kanila ang passport at mga papeles ko.
Hindi ko alam kung paano iyon nangyari.
Pero unti-unti kong naalala.
Tatlong araw bago ang kasal, pinapunta ako ni Mama Lourdes sa bahay nila sa Makati.
“Para maayos na natin ang documents mo, hija,” sabi niya noon habang hinahaplos ang braso ko. “Marriage license, baptismal certificate, passport copy, lahat kailangan nakaayos. Ayaw ko namang ma-stress ka pa bukas.”
Ibinigay ko sa kanya ang envelope.
Dahil akala ko iyon ang ginagawa ng isang mabuting manugang.
Dahil akala ko pamilya na sila.
Dahil sa tatlong taon, masyado akong nasanay na kapag sinabi nilang “para sa ikabubuti mo,” ang ibig sabihin ay dapat akong sumunod.
“Gabby,” ulit ni Rafael.
Mas malapit na siya ngayon.
Iniunat niya ang kamay.
“Phone.”
Hinawakan ko nang mas mahigpit ang cellphone ko.
“Nakita ko ang text ng mama mo.”
Saglit na tumigil ang kamay niya sa ere.
Isang segundo lang.
Pero sapat iyon para malaman kong totoo.
Hindi siya nagulat dahil mali ako.
Nagulat siya dahil nabasa ko.
Pagkatapos, bumalik sa mukha niya ang ngiting napakalamig.
“Hindi mo dapat binabasa ang messages ko.”
Napatawa ako.
Mahina.
Basag.
Halos hindi ko nakilala ang sarili kong tawa.
“Hindi iyon ang problema, Rafael.”
“Problema iyon,” sagot niya. “Dahil bukas mag-asawa na tayo. Kung ngayon pa lang, wala ka nang respeto sa privacy ko, paano pa tayo magsisimula?”
Tinitigan ko siya.
May mga sandaling ang galit ay hindi dumarating na parang apoy.
Minsan, dumarating ito na parang yelo.
Tahimik.
Matigas.
Pumapatay ng lahat ng natitirang lambot sa loob mo.
“Nasaan ang passport ko?”
Hindi niya agad sinagot.
Umupo siya sa armrest ng sofa, para bang kailangan naming pag-usapan nang mahinahon ang isang maliit na hindi pagkakaunawaan.
“Nasa bahay. Safe doon.”
“Bakit nasa bahay ninyo?”
“Dahil burara ka minsan. Bukas kailangan natin iyon para sa hotel record at honeymoon arrangements.”
“Hindi tayo nag-book ng honeymoon na kailangan ng passport.”
Tumahimik siya.
Isang patak ng ulan ang dumaloy sa salamin ng bintana sa likod niya, mahaba at mabagal, parang luhang ayaw bumagsak.
“Nag-book si Mama,” sabi niya sa huli. “Surprise sana.”
“Saan?”
“Hong Kong.”
Tumingin ako sa kanya.
“Hindi mo man lang sinabi sa akin?”
“Surprise nga.”
“Paano kung ayaw ko?”
Doon, sa unang pagkakataon, nawala ang ngiti niya.
Hindi siya sumigaw.
Pero nang magsalita siya, parang may bakal sa bawat salita.
“Gabby, tigilan mo na ang pagiging dramatic. Pagod ako. Bukas ang kasal natin. Maraming bisita. Nagastos na ang lahat. Hindi ito oras para mag-inarte dahil sa isang lumang boyfriend na biglang tumawag.”
Nanlamig ako.
Narinig niya.
Hindi ko alam kung gaano karami ang narinig niya, pero narinig niya.
“Wala kang alam sa pinag-uusapan namin.”
“Hulaan ko,” sabi niya, bahagyang tumagilid ang ulo. “Sinabi niyang masama ako. Sinabi niyang may sikreto ang pamilya ko. Sinabi niyang ililigtas ka niya.”
Hindi ako kumurap.
Rafael smiled.
“Predictable.”
Sa kabilang linya, huminga nang malalim si Miguel.
“Gabby, ilagay mo sa speaker.”
Hindi ko alam kung bakit ko siya sinunod.
Siguro dahil sa sobrang takot, kailangan kong may ibang boses sa silid.
Siguro dahil sa unang pagkakataon, ayoko nang maging babae na laging mag-isang nagdududa sa sarili.
Pinindot ko ang speaker.
Agad na napuno ng boses ni Miguel ang sala.
“Rafael.”
Tumigil ang lahat.
Pati ulan, parang bahagyang humina sa pandinig ko.
Napatingin si Rafael sa phone ko.
Pagkatapos, ngumiti siya nang napakabagal.
“Miguel Santos,” sabi niya. “Ang tagal.”
Para akong binuhusan ng malamig na tubig.
“Magkakilala kayo?”
Hindi sumagot si Miguel.
Si Rafael ang sumagot para sa kanya.
“Of course. Maliit lang ang mundo ng mga taong may pangarap umangat, Gabby. Lahat tayo, may mga nakasalubong sa daan.”
“Hindi kita nakasalubong,” malamig na sabi ni Miguel. “Hinabol kita.”
Tumawa si Rafael.
“Three years, at iyan pa rin ang script mo?”
“Nasaan ang records ni Isabel?”
Nabura ang tawa sa mukha ni Rafael.
Hindi tuluyan.
Pero sapat para makita ko ang bitak.
“Patay na ang kapatid mo,” sabi niya. “Hayaan mo na siyang magpahinga.”
“Hindi siya makakapagpahinga hangga’t ginagamit ninyo pa rin ang parehong paraan sa ibang babae.”
Tahimik.
Sobrang tahimik.
Naririnig ko ang mahinang ugong ng lumang refrigerator sa kusina. Ang patak ng ulan sa bubong. Ang tibok ng puso ko.
Lumapit si Rafael.
Hindi na siya nagkunwaring malambing.
“End the call, Gabriela.”
Hindi ako gumalaw.
“End. The. Call.”
“Hindi.”
Isang salita lang.
Pero sa loob ng tatlong taon, iyon yata ang unang tunay kong pagtanggi sa kanya.
Nakita ko kung paano nagbago ang mukha niya.
Hindi ito galit na lantad.
Mas masama.
Parang doktor na nasa harap ng pasyenteng hindi sumusunod sa utos.
Parang may sirang bahagi sa makina na kailangang ayusin.
“Gabby,” sabi ni Miguel, “may guard ba sa lobby ng building mo?”
“Oo.”
“Pumunta ka roon. Sabihin mong may threat. Huwag kang papayag na sumama kay Rafael kahit ano ang sabihin niya.”
Humakbang ako pakanan, papunta sa mesa kung nasaan ang susi.
Agad akong hinarangan ni Rafael.
“Hindi ka lalabas.”
Tumingala ako sa kanya.
“Bakit?”
“Dahil hindi ka stable ngayon.”
“Hindi ako stable dahil nalaman kong hawak ng pamilya mo ang passport ko?”
“Dahil may lalaking mula sa past mo na ginugulo ang isip mo sa gabi bago ang kasal natin.”
“Hindi siya ang problema.”
“Ako ba?”
Hindi ko sinagot.
Tumango siya nang mabagal, na parang may kumpirmasyon siyang natanggap.
“Ganyan ka pala talaga.”
May kirot sa dibdib ko.
Kahit sa gitna ng takot, masakit pa rin.
Dahil may bahagi pa rin sa akin ang nakakaalala sa Rafael na nagdala ng gamot noong nilagnat ako. Sa Rafael na tahimik na naghintay sa labas ng opisina nang gabihin ako. Sa Rafael na minsang nagsabing, “Hindi kita pababayaan.”
Pero ngayon ko naiintindihan.
Minsan, ang “hindi kita pababayaan” ay hindi pangako ng pag-aalaga.
Minsan, babala iyon.
Hindi ka niya pababayaan dahil hindi ka niya papakawalan.
“Rafael,” sabi ko, pilit pinapakalma ang boses ko. “Ibalik mo ang passport ko. Ibalik mo ang documents ko. Bukas… pag-uusapan natin ang kasal.”
“No.”
Isang diretso, malamig na no.
Walang pag-aalinlangan.
“Bukas matutuloy ang kasal.”
“Hindi kung ayaw ko.”
Lumapit siya ng isang hakbang.
“Hindi mo alam ang sinasabi mo.”
“Alam ko.”
“Hindi.”
Mas mahina na ang boses niya ngayon.
At mas nakakatakot.
“Hindi mo alam kung gaano karaming tao ang maaapektuhan kapag umatras ka. Ang pamilya mo. Ang nanay mo sa Iloilo. Ang kapatid mong nag-aaral pa. Ang trabaho mo. Ang reputasyon mo.”
Para akong sinakal.
Hindi dahil hinawakan niya ako.
Kundi dahil binanggit niya ang mga taong mahal ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Nangangahulugan lang na ang bawat desisyon may consequence.”
Sa speaker, sumingit si Miguel.
“Threat ba iyan, Rafael?”
Ngumiti si Rafael sa phone.
“Concern.”
“Ginawa ninyo rin iyan kay Isabel.”
Biglang umasim ang mukha ni Rafael.
“Your sister was weak.”
Hindi ko alam kung ako ba ang unang nagulat sa sinabi niya, o siya mismo.
Pero lumabas na.
At ang isang pangungusap na iyon ang tumapos sa lahat ng natitira kong pag-aalinlangan.
Your sister was weak.
Hindi “pasensya na.”
Hindi “hindi totoo.”
Hindi “wala akong kinalaman.”
Mahina ang kapatid mo.
Parang ang pagkamatay niya ay kapintasan niya, hindi kasalanan ng mga taong gumamit sa takot niya.
Sa kabilang linya, hindi agad nagsalita si Miguel.
Nang magsalita siya, ang boses niya ay mababa at nanginginig.
“Ulitin mo.”
Tumawa si Rafael.
Hindi malakas.
Pero puno ng paghamak.
“Alam mo, Miguel, kaya hindi kayo umaangat dahil lahat na lang ginagawa ninyong drama. May sakit ang kapatid mo. Nagkaroon ng komplikasyon. Tapos ngayon, kasalanan namin lahat?”
“Pinapirma ninyo siya ng promissory notes habang sedated siya.”
“Allegedly.”
“Nilipat ninyo ang pera ng pamilya namin sa personal account ng nanay mo.”
“Donations.”
“Tinakot ninyo siyang kakasuhan kapag nagsalita siya.”
“Kasi naninirang-puri siya.”
“Patay na siya.”
“Kaya nga dapat tumigil ka na.”
Parang pumutok ang kung anong manipis na sinulid sa loob ko.
Hindi na ako nag-isip.
Kinuha ko ang susi mula sa mesa.
Sa sobrang bilis, halos hindi napansin ni Rafael.
Pero nang makalapit ako sa pinto, doon niya ako nahablot sa pulso.
Mahigpit.
Masakit.
“Bumitaw ka.”
“Hindi ka aalis.”
“Bumitaw ka!”
“Sabi ko, hindi ka aalis!”
Sa unang pagkakataon, tumaas ang boses niya.
At doon ko nakita ang tunay niyang mukha.
Hindi iyong doktor na hinahangaan ng mga pasyente.
Hindi iyong anak na ipinagmamalaki ng nanay niya.
Hindi iyong fiancé na tahimik na nagdadala ng kape.
Kundi isang lalaking sanay na sanay makuha ang gusto niya.
Lalo na kapag ang nasa harap niya ay babaeng akala niya pag-aari na niya.
Sa phone, sumigaw si Miguel.
“Gabby!”
Itinulak ko si Rafael.
Hindi siya halos natinag.
Mas malakas siya sa akin.
Mas matangkad.
Mas sanay kontrolin ang galaw ng katawan ng ibang tao.
Pero hindi niya inaasahang kakagatin ko ang kamay niya.
Napamura siya at nabitawan ang pulso ko.
Sinunggaban ko ang bag ko, binuksan ang pinto, at tumakbo palabas.
Wala akong tsinelas na maayos.
Wala akong jacket.
Hawak ko lang ang phone, susi, at bag na hindi ko alam kung ano ang laman.
Bumukas ang hallway sa harap ko, mahaba, malamlam ang ilaw, amoy lumang semento at ulan.
Narinig ko ang pinto sa likod ko na bumukas.
“Gabriela!”
Hindi ako lumingon.
Tumakbo ako papunta sa elevator.
Pinindot ko ang down button nang paulit-ulit.
Parang walang nangyayari.
Masyadong mabagal.
Masyadong tahimik.
Masyadong malayo.
Narinig ko ang mga hakbang ni Rafael.
Papalapit.
Papalapit.
Hindi na ako naghintay.
Tinulak ko ang pinto ng emergency stairs at bumaba.
Labindalawang palapag.
Tuwing tatama ang paa ko sa hagdan, kumikirot ang tuhod ko.
Nadudulas ako sa sarili kong kaba.
Sa phone, hindi ko alam kung connected pa rin si Miguel.
Pero naririnig ko ang boses niya.
“Gabby, nasaan ka?”
“Stairs,” hingal kong sagot.
“Anong floor?”
“Hindi ko alam.”
“Diretso ka sa lobby. May taxi stand ba malapit?”
“Meron.”
“Huwag taxi kung kaya. Baka masundan ka. Pumasok ka sa convenience store o police desk kung meron.”
Hindi ako nakasagot.
Dahil mula sa itaas, narinig ko ang pagbukas ng pinto ng hagdan.
At ang boses ni Rafael.
“Gabby, stop this nonsense!”
Mas bumilis ang takbo ko.
Pagdating sa lobby, halos mabangga ko ang security guard na nakaupo sa maliit na desk.
“Ma’am?”
“Kuya, tulong,” hingal ko. “Ayokong palabasin siya. Please.”
Napatayo ang guard.
Bata pa siya. Siguro nasa bente singko lang. Naguguluhan ang mukha.
Bago pa siya makapagsalita, lumabas na si Rafael mula sa stairwell.
Maayos pa rin siya.
Kahit bahagyang magulo ang buhok, kaya pa rin niyang magmukhang kagalang-galang.
“Gabriela,” sabi niya, mabait ang boses, parang kinakausap ang isang bata. “Please. Don’t embarrass yourself.”
Lumapit siya sa guard.
“Pasensya na. Fiancée ko siya. Stressed lang sa kasal bukas. May anxiety attack.”
Napatingin sa akin ang guard.
Doon ko nakita kung gaano kadali para sa mundo na paniwalaan ang lalaking maayos ang suot, kalmado ang boses, at may titulong “doktor.”
Ako?
Basang-basa ng pawis, magulo ang buhok, nanginginig, namumula ang pulso.
Mukha nga akong hysterical.
“Hindi totoo,” sabi ko. “Hinawakan niya ako. Ayaw niya akong palabasin.”
Ngumiti si Rafael nang malungkot.
“See? She’s confused. Gabby, sweetheart, umakyat na tayo.”
Sweetheart.
Gusto kong masuka.
Itinaas ko ang pulso ko sa guard.
May pulang marka roon.
“Kuya, tingnan mo.”
Nag-alangan ang guard.
Doon nagsimulang magbago ang mukha ni Rafael.
Hindi halata sa iba.
Pero kita ko.
Ang pasensya niya ay nauubos.
“Officer,” sabi ni Rafael, mas matigas na ang tono. “We are residents here. This is a private matter.”
“Sir, kung ayaw po ng ma’am sumama—”
“I said this is private.”
Biglang tumunog ang phone ni Rafael.
Hindi niya sinagot.
Pero kasunod noon, tumunog ang landline sa guard desk.
Nagkatinginan kami.
Dahan-dahang kinuha ng guard ang receiver.
“Lobby.”
Tahimik.
Pagkatapos, tumingin siya kay Rafael.
Pagkatapos, sa akin.
Nagbago ang mukha niya.
“Opo, ma’am… opo… naiintindihan ko po.”
Bumaba ang sikmura ko.
Mama Lourdes.
Alam ko bago pa ibaba ng guard ang telepono.
Pagkatapos niyang ibaba, hindi na siya makatingin nang diretso sa akin.
“Ma’am,” sabi niya, alanganin. “Sabi po ng admin, family matter daw po. Mas mabuti raw po kung umakyat muna kayo para hindi na lumaki.”
Para akong sinampal.
Hindi lang pala passport ang hawak nila.
Hindi lang documents.
Pati building admin.
Pati guard.
Pati kuwento.
Hawak nila kung sino ang mukhang biktima at sino ang mukhang baliw.
Humakbang si Rafael palapit.
“Let’s go.”
Umatras ako.
Sa phone ko, narinig ko si Miguel.
“Gabby, turn around. May exit ba sa likod?”
Tumingin ako sa gilid.
May corridor papunta sa parking area.
Pero bago ako makagalaw, may dalawang lalaking lumitaw mula roon.
Hindi sila security guard.
Naka-barong ang isa. Naka-black jacket ang isa.
Hindi ko sila kilala.
Pero kilala sila ni Rafael.
Dahil nang makita niya sila, huminga siya nang maluwag.
“Sundan ninyo siya,” sabi niya.
Hindi na ako naghintay.
Tumakbo ako palabas ng main glass door diretso sa ulan.
Sumabog ang lamig sa balat ko.
Basang-basa agad ang damit ko.
Sa labas ng building, halos walang tao. Gabi na, malakas ang ulan, kakaunti ang sasakyan. Kumukutitap ang mga ilaw sa kalsada, nagre-reflect sa baha, parang sirang bituin na nakakalat sa semento.
Tumakbo ako nang hindi alam kung saan.
Narinig ko ang sigaw ni Rafael sa likod.
Narinig ko ang mabibigat na yapak.
Narinig ko ang sarili kong hingal.
“Gabby!” sigaw ni Miguel sa phone. “Nasaan ka na?”
“Sa labas,” iyak ko. “Hindi ko alam. Sinusundan nila ako.”
“May 7-Eleven ba? Gas station? Kahit ano?”
Tumingin ako sa paligid.
Sa kanto, may maliit na botika na bukas pa. Maliwanag ang loob. May cashier. May CCTV siguro.
Tumakbo ako papunta roon.
Bago ako makarating, isang itim na SUV ang huminto sa gilid ng kalsada.
Bumukas ang pinto.
May babaeng bumaba, may payong na itim.
Perpektong nakaayos ang buhok.
Nakasuot ng cream dress.
Si Lourdes De la Cruz.
Mama.
Sa likod niya, bumaba ang dalawang babae na kamag-anak yata ni Rafael. Isa sa kanila ang pinsan niyang si Tessa, na bukas dapat ang maid of honor ko.
Napatigil ako.
Hindi dahil gusto ko.
Kundi dahil sa gulat.
Sa gitna ng ulan, nakangiti si Lourdes sa akin.
Malambing.
Mahinahon.
Eksaktong ngiting ipinapakita niya sa simbahan tuwing Linggo.
“Hija,” tawag niya. “Ano itong ginagawa mo?”
Hindi ako sumagot.
Hinawakan ko ang bag ko nang mahigpit.
Lumapit siya ng dalawang hakbang.
“Basang-basa ka na. Bukas ang kasal mo. Magkakasakit ka niyan.”
“Nasaan ang passport ko?” tanong ko.
Hindi na siya ngumiti.
Hindi rin siya nagulat.
Parang inaasahan niya ang tanong.
“Safe.”
“Isauli ninyo.”
“Pagkatapos ng kasal.”
“Ngayon.”
Huminga siya nang malalim, para bang ako ang sumusubok sa pasensya niya.
“Gabriela, pinalaki ka ba ng nanay mo na ganyan makipag-usap sa matanda?”
Kumirot ang dibdib ko nang banggitin niya si Mama.
“Wag ninyong idamay ang nanay ko.”
“Bakit hindi?” sabi niya. “Siya ang tatawagan ko kung ipagpapatuloy mo ang kahihiyang ito.”
Nanigas ako.
Lumapit siya paunti-unti.
“Alam ba niya na alas-dose ng gabi, tumatakbo sa ulan ang anak niya, habang bukas ikakasal na? Alam ba ng mga taga-Iloilo kung anong klaseng babae ka? Alam ba ng kapatid mo na puwedeng mawala ang tuition niya dahil hindi marunong magpasalamat ang ate niya?”
“Wala kayong karapatang sabihin iyan.”
“May karapatan kami,” malamig niyang sabi. “Dahil bukas, magiging De la Cruz ka.”
“Hindi na.”
Sa unang pagkakataon, sinabi ko iyon nang buo.
“Hindi ako magpapakasal kay Rafael.”
Tumahimik ang paligid.
Maging si Rafael, na nasa likod ko na pala, ay natigil.
Si Lourdes naman ay tumingin sa akin na parang isang basong nabitawan ko sa gitna ng mamahaling sala niya.
Nakakahiya.
Nakakairita.
Kailangang pulutin bago makita ng bisita.
“Ulitin mo,” sabi niya.
“Hindi ako magpapakasal sa anak ninyo.”
Isang matalim na tunog ang pumutok sa gitna ng ulan.
Hindi ko agad naintindihan.
Hanggang sa maramdaman ko ang hapdi sa pisngi ko.
Sinampal niya ako.
Sa harap ng anak niya.
Sa harap ng mga tauhan niya.
Sa harap ng kalsada.
Sa harap ng langit na walang ginawa kundi umulan.
Saglit akong natigilan.
Hindi dahil sobrang sakit.
Kundi dahil sa loob ng tatlong taon, ito pala ang unang beses na naging tapat si Lourdes sa akin.
Wala nang “hija.”
Wala nang ngiti.
Wala nang pamilya.
Ito ang tunay niyang kamay.
“Walang babaeng umaayaw sa anak ko sa gabi bago ang kasal,” sabi niya. “Lalo na ang babaeng gaya mo.”
Hinawakan ko ang pisngi ko.
“Gaya ko?”
“Probinsyana. Walang pangalan. Walang koneksyon. Binigyan ka namin ng pagkakataong pumasok sa pamilya namin, tapos ngayon magpapakita ka ng yabang dahil sa limang milyong piso?”
Napangiti ako kahit nanginginig ang labi ko.
“Akin ang perang iyon.”
“Mali.” Lumapit siya. “Sa sandaling pakasalan mo si Rafael, bahagi iyon ng pamilya.”
“Hindi pa kami kasal.”
“Pero mangyayari iyon bukas.”
“Hindi nga.”
Doon niya ako tinitigan nang matagal.
Pagkatapos, ngumiti siya.
Hindi na tulad ng dati.
Mas payat.
Mas madilim.
“Akala mo ba may pipigil sa amin?”
Bumilis ang tibok ng puso ko.
Rafael stepped closer.
“Mom, enough.”
“No,” sabi ni Lourdes. “Kailangan niyang maintindihan.”
Tumingin siya sa akin.
“Ang simbahan naka-book na. Ang pari kaibigan ng pamilya. Ang guests papunta na bukas. Ang announcement nailabas na. Ang marriage papers nasa amin. Ang passport mo nasa amin. Ang ATM mo makukuha namin.”
“Hindi ninyo makukuha.”
Ngumiti siya lalo.
“Gabriela, hija, nakuha na namin ang higit pa sa akala mo.”
Hindi ko naintindihan.
Hanggang sa inilabas niya ang phone niya.
May pinindot siya.
Ilang segundo pagkatapos, nag-vibrate ang phone ko.
Isang email notification.
Mula sa HR department ng kumpanya ko.
Subject: urgent compliance review.
Hindi ko binuksan.
Hindi ko kaya.
Pero nagsalita si Lourdes na parang binabasa niya ang nasa loob ng utak ko.
“May natanggap ang kumpanya mo ngayong gabi. Anonymous complaint. Conflict of interest. Data manipulation. Misuse of confidential client models.”
Parang gumuho ang kalsada sa ilalim ng paa ko.
“Hindi totoo.”
“Siyempre hindi,” sabi niya. “Pero kailangan nilang imbestigahan.”
“Ginawa ninyo ito?”
“Hindi kami gumagawa ng marumi,” sagot niya. “Nagpapadala lang kami ng impormasyon.”
“Sinungaling kayo.”
Mabilis ang nangyari.
Hinawakan ni Rafael ang braso ko mula sa likod.
“Gabby, stop.”
Inalis ko ang braso ko.
“Wag mo akong hawakan!”
Sa phone ko, naririnig ko si Miguel na paulit-ulit ang pangalan ko.
“Gabby! Gabby, stay where there’s CCTV! Gabby, may police na akong tinawagan!”
Lumingon si Lourdes sa phone ko.
Doon niya napansin na buhay pa ang tawag.
Lumamig ang tingin niya.
“Si Miguel Santos ba iyan?”
Wala akong sinabi.
Pero sapat na ang katahimikan.
Tumawa siya nang mahina.
“Kaya pala.”
Rafael’s jaw tightened.
“Mom—”
“Hindi,” putol niya. “Matagal na dapat natapos ang pamilyang Santos sa buhay natin.”
Sa kabilang linya, naging matalim ang boses ni Miguel.
“Lourdes.”
Ngumiti si Lourdes sa phone.
“Miguel. Umuwi ka pala. Ang tapang mo naman.”
“Nasa akin ang files.”
“Anong files?” tanong niya, pero ang tono niya ay hindi takot.
Parang bored.
“Mga transfer. Mga forged consent. Mga pangalan ng pasyente. Mga babae na niloko ninyo. Lahat.”
Saglit na tahimik si Lourdes.
Pagkatapos, humalakhak siya.
Mahina.
Mahinhin.
Nakakakilabot.
“Anak, ilang taon ka nang naghahanap ng hustisya para sa kapatid mo. Kung may kaya kang gawin, ginawa mo na sana.”
“Hindi ako nag-iisa ngayon.”
“Talaga?” sabi niya. “Kasama mo ba ang pulis? Media? Abogado?”
Hindi sumagot si Miguel.
Ngumiti si Lourdes.
“Ayan ang problema sa inyo. Lagi kayong may ebidensya, pero wala kayong kapangyarihan.”
Para akong sinuntok sa sikmura.
Dahil sa bansang ito, minsan iyon ang pinakamasakit na katotohanan.
Ang ebidensya ay papel.
Ang kapangyarihan ay pintuan.
At ang pamilyang tulad nila ang may hawak ng susi.
Mula sa malayo, may tunog ng sirena.
Hindi ko alam kung ambulansya, pulis, o kung imahinasyon ko lang dahil gusto kong may dumating na tutulong.
Pero nang marinig iyon ni Lourdes, saglit na nagbago ang mukha niya.
Mabilis lang.
Pero nakita ko.
Takot?
Hindi.
Inis.
Parang may istorbo sa maayos niyang plano.
“Tama na,” sabi niya.
Tumingin siya sa dalawang lalaking kasama nila.
“Dalhin siya sa sasakyan.”
Umatras ako.
“Hindi.”
Lumapit ang dalawang lalaki.
Napaatras pa ako.
Nasa likod ko si Rafael.
Sa harap ko si Lourdes.
Sa kaliwa, ang SUV.
Sa kanan, ang botika na hindi ko naabot.
Isang kanto na lang sana.
Isang pinto na may ilaw.
Isang CCTV.
Isang tao na maaaring maniwala.
Pero ngayon, napapaligiran na ako.
“Gabby,” sabi ni Rafael, mas mababa ang boses. “Sumama ka na. Mas lalo mo lang pinapahirap ang sarili mo.”
Tumingin ako sa kanya.
“Alam mo ba ang ginawa nila kay Isabel?”
Hindi siya kumurap.
“Hindi mo alam ang buong kuwento.”
“Alam mo ba?”
Tahimik.
“Rafael, alam mo ba?”
Bumuhos ang ulan sa pagitan namin.
At sa katahimikan niyang iyon, natagpuan ko ang sagot.
Alam niya.
Matagal na niyang alam.
Bigla kong naisip ang lahat ng gabing magkasama kami.
Ang mga hapunan.
Ang mga birthday.
Ang araw na ipinakilala niya ako kay Mama Lourdes.
Ang paraan ng pagngiti nila sa akin.
Sukat na sukat.
Parang mula pa noon, hindi nila ako tinitingnan bilang magiging asawa.
Tinitingnan nila ako bilang susunod na account.
Susunod na pirma.
Susunod na babaeng hindi makakatakas kapag nakapasok na sa simbahan.
“Hindi ako sasama,” sabi ko.
Humigpit ang mukha ni Lourdes.
“Dalhin siya.”
Hinawakan ng isang lalaki ang braso ko.
Sumigaw ako.
Hindi sigaw na maganda pakinggan.
Hindi sigaw na tulad sa pelikula.
Punit.
Takot.
Galit.
“Bitawan ninyo ako!”
May ilaw na tumama sa amin.
Isang motor ang huminto sa tabi ng kalsada.
Rider na naka-raincoat.
Napatingin siya.
“Tulong!” sigaw ko. “Please! Tulungan ninyo ako!”
Sandaling nag-alangan ang rider.
Lumapit ang lalaking naka-black jacket at may ipinakita sa kanya.
Hindi ko makita kung ID ba, pera, o baril.
Pero agad umatras ang rider.
Umalis.
Umalis lang.
Doon ko naramdaman ang unang tunay na kawalan ng pag-asa.
Hindi dahil walang tao.
Kundi dahil may tao.
At nakita nila.
Pero umalis sila.
Hinawakan ako ng isa pang lalaki.
Nabitawan ko ang bag ko.
Nahulog sa baha ang ilang gamit ko.
Wallet.
Lipstick.
Lumang susi.
At ang maliit na puting electric fan na hindi ko pala namalayang nailagay ko sa bag.
Umandar ito nang saglit nang mabasa.
Umikot ang basag nitong blade.
Mahina.
Palya.
Parang nagpupumilit pa ring huminga.
Napatitig ako roon.
Sa pinaka-absurd na sandali, iyon ang nagpabalik sa akin sa sarili ko.
Hindi ako bagay.
Hindi ako pera.
Hindi ako manugang na kailangang turuan.
Hindi ako babaeng puwedeng buhatin papasok sa kotse dahil lang malakas sila.
Ako si Gabriela Reyes.
Anak ng babaeng gumigising nang alas-tres para magluto ng kakanin.
Ate ng batang piniling mangarap kahit walang kasiguraduhan.
Babaeng nagtrabaho, naghirap, nabigo, bumangon.
At hindi ako matatapos sa likod ng SUV ng pamilya De la Cruz.
Ginamit ko ang sakong ng sapatos ko at buong lakas na tinapakan ang paa ng lalaking humahawak sa akin.
Napaungol siya.
Kumawala ako.
Sumigaw si Lourdes.
“Rafael!”
Tumakbo ako.
Pero bago ako makalayo, may kamay na humablot sa buhok ko.
Napahiyaw ako sa sakit.
Si Tessa.
Ang babaeng bukas sana mag-aayos ng belo ko.
Ngayon, hawak niya ang buhok ko na parang basahan.
“Ang kapal ng mukha mo,” singhal niya. “Pinaangat ka na nga namin!”
Napasubsob ako sa basang kalsada.
Tumama ang palad ko sa semento.
Kumayod ang balat.
Nalasahan ko ang ulan, putik, dugo.
Sa phone na nahulog malapit sa gutter, narinig ko pa rin ang boses ni Miguel.
“Gabby! Gabby!”
Gumapang ako papunta sa phone.
Pero bago ko maabot, isang itim na takong ang tumapak dito.
Si Lourdes.
Dahan-dahan siyang yumuko.
Pinulot ang phone ko.
Tiningnan ang screen.
Nasa linya pa rin si Miguel.
Ngumiti siya.
“Pakinggan mo, Miguel,” sabi niya, inilapit ang phone sa bibig. “Kung gusto mong iligtas siya, pumunta ka sa San Agustin bukas.”
Nanlamig ang katawan ko.
“Hindi…” bulong ko.
Pero hindi niya ako pinansin.
“Dalhin mo lahat ng ebidensya mo,” patuloy ni Lourdes. “Dalhin mo abogado mo. Dalhin mo media kung meron. Tingnan natin kung sino ang unang maniniwala sa iyo.”
Tumahimik ang kabilang linya.
Pagkatapos, narinig ko ang boses ni Miguel.
“Anong gagawin ninyo sa kanya?”
Tumingin sa akin si Lourdes.
Nasa lupa ako.
Basang-basa.
May dugo sa labi.
May marka ng sampal sa pisngi.
May putik sa damit.
At siya, nakatayo sa ibabaw ko, malinis pa rin ang sapatos dahil may taong may hawak ng payong para sa kanya.
“Wala,” sabi niya.
Ngumiti siya.
“Bukas ikakasal siya.”
“Hindi!” sigaw ko.
Sinubukan kong tumayo, pero hinawakan ako ng dalawang lalaki.
Lumapit si Rafael.
Sa loob ng ilang segundo, akala ko may natira pa rin.
Akala ko makikita niya ako, ang babaeng minahal niya, duguan sa kalsada, at may mababasag sa loob niya.
Pero yumuko lang siya.
Dinampot niya ang lumang electric fan mula sa baha.
Tiningnan ito.
Pagkatapos, itinapon sa basurahan sa gilid ng kalsada.
“Sinabi ko na sa’yo noon,” mahinahon niyang sabi.
“Tapon na ang mga bagay na walang silbi.”
At doon, habang hawak ako ng mga tauhan ng nanay niya, habang umiiyak ako sa ulan, habang si Miguel ay sumisigaw sa kabilang linya, binuksan ni Lourdes ang bag ko.
Kinuha niya ang wallet.
Kinuha niya ang bank card ko.
At mula sa maliit na bulsa sa loob, inilabas niya ang isa pang bagay na nagpahinto sa paghinga ko.
Ang maliit na USB drive na ibinigay sa akin ng team ko noong natapos ang project.
Backup copy ng buong risk model.
Ang proyektong dahilan kung bakit ako nakatanggap ng limang milyong piso.
Ang proyektong ngayon ay sinasabi nilang ninakaw ko raw.
Tinaas ni Lourdes ang USB sa ilalim ng ilaw ng kalsada.
“Rafael,” sabi niya.
Namumutla akong tumingin sa kanya.
Huwag.
Please.
Huwag.
Ngunit kinuha iyon ni Rafael mula sa kamay ng nanay niya.
Tahimik.
Walang pag-aalinlangan.
Pagkatapos, tumingin siya sa akin.
“Now,” sabi niya, “we can fix your compliance problem.”
Hindi ko agad naintindihan.
Hanggang sa ngumiti si Lourdes.
“Kapag naging asawa ka na niya bukas, sasabihin namin na ginawa mo ang lahat para sa pamilya. Kapag sumunod ka, protektado ka. Kapag hindi…”
Tumingin siya sa USB.
“…ikaw lang ang magnanakaw sa kuwentong ito.”
At bago pa ako makasigaw, bago pa ako makawala, bago pa ako makahingi ng tulong sa sinuman, isang puting van ang huminto sa harap namin.
Bumukas ang pinto.
Sa loob, nakaupo ang isang matandang lalaki na nakasuot ng itim na sutana.
Ang paring magkakasal sa amin bukas.
Tumingin siya sa akin.
Pagkatapos, kay Lourdes.
At ang sinabi niya ay tuluyang nagpahinto sa mundo ko.
“Dalhin na siya sa retreat house. Doon siya magpapalipas ng gabi. Bawal makita ng iba ang bride bago ang misa.”