dinala niya ako sa pier para iligtas ang anak namin, ngunit ang kapalit pala ay pangalan ko at buhay niya
bahagi 4: dinala niya ako sa pier para iligtas ang anak namin, ngunit ang kapalit pala ay pangalan ko at buhay niya
Hindi ko alam kung paano ako nakabalik sa loob ng silid.
Hindi ko rin alam kung sino ang nagbalik ng suwero sa kamay ko, kung sino ang nagbalot muli sa sugat, kung sino ang nagsabing hindi ako maaaring gumalaw.
Ang tanging paulit-ulit na naririnig ko ay ang iyak ng anak ko sa kabilang linya.
Mahina.
Paos.
Parang tinatawag ako mula sa pinakadulo ng mundo.
“Dalhin mo si Camila sa lumang pier sa Cebu. Mag-isa.”
Umalingawngaw ang boses ng lalaking iyon sa utak ko.
“Kung may pulis, kung may security, kung may kahit isang kotse ng pamilya Villanueva na susunod…”
Pagkatapos, ang huling pangungusap:
“Makikita ninyo ang bata sa dagat.”
Hindi ako makahinga.
Parang may malamig na kamay na nakapulupot sa leeg ko.
Si Mateo ay nakatayo sa gitna ng silid, hawak pa rin ang cellphone. Hindi siya gumagalaw. Hindi rin nagsasalita.
Pero ang mga mata niya…
Iyon ang unang pagkakataong nakita ko ang ganung klaseng takot sa kanya.
Hindi takot na mawalan ng mana.
Hindi takot sa iskandalo.
Hindi takot sa pagkatalo.
Takot iyon ng isang ama na narinig ang iyak ng sariling anak sa kamay ng halimaw.
“Hindi ka pupunta,” sabi ng kanyang ina, basag ang tinig. “Mateo, hindi ka maaaring pumunta nang walang pulis. Bitag iyan.”
Tumingin siya sa kanya.
“Anak ko ang hawak nila.”
“Mas lalo kang dapat mag-isip!”
“Tatlong taon akong nag-isip para sa pangalan ng pamilya,” malamig niyang sagot. “Ngayong buhay ng anak ko ang nakataya, huwag ninyong asahang uunahin ko pa rin kayo.”
Napaatras ang ginang na para bang sinampal siya.
Si Isabela, na hawak pa rin ng dalawang security guard sa labas ng pinto, biglang sumigaw.
“Hindi ko alam na kukunin niya ang bata! Hindi ko alam!”
Luminga si Mateo.
“Sinong ‘niya’?”
Nanginginig si Isabela.
Hindi siya makatingin sa amin.
“Si… si Julian.”
Julian.
Ang pangalang iyon ang lumutang sa buong silid na parang usok mula sa nasusunog na bahay.
Si Julian ang photographer na kasama ni Isabela nang tumakas siya bago ang kasal.
Si Julian ang lalaking hinanap ng pamilya Santos at Villanueva sa loob ng tatlong taon.
Si Julian ang lalaking akala ng lahat ay iniwan si Isabela matapos siyang mabuntis.
At ngayon, siya ang may hawak sa anak ko.
Lumapit si Mateo kay Isabela. Mabagal ang bawat hakbang niya, pero ramdam sa buong silid ang galit na pilit niyang pinipigil.
“Paano niya nalaman kung nasaan ang anak ko?”
“Hindi ko alam…”
“Paano niya nakuha ang access card sa NICU?”
Umiling si Isabela, umiiyak.
“Hindi ko alam!”
Hinampas ni Mateo ang pader sa tabi niya.
Napasinghap ang lahat.
“Wag kang magsinungaling!”
Napasubsob si Isabela sa sahig. Nanginginig ang mga balikat niya.
“Tinawagan ko lang siya,” hikbi niya. “Sinabi ko lang na ipinanganak na ang bata. Sinabi ko lang na kung may batang hahawak kay Mateo dito, hindi na ako makakabalik sa dati kong pwesto…”
Pakiramdam ko, may kutsilyong dahan-dahang hinihiwa ang dibdib ko.
“Sinabi mo sa kanya ang tungkol sa anak ko?” tanong ko.
Nilingon ako ni Isabela.
Sa mukha niya, may pagsisisi.
Pero hindi sapat.
Hindi kailanman magiging sapat.
“Hindi ko akalaing kukunin niya.”
“Pero ginusto mong mawala siya,” sabi ko.
Hindi siya nakasagot.
At iyon na ang sagot.
Biglang bumukas ang pinto. Pumasok si Dr. Adrian Dela Cruz, ang lalaking ginamit ni Isabela sa mga larawan para pagdudahan ako.
Hingal siya, may hawak na tablet at folder.
“Camila.”
Nang makita siya ni Mateo, bahagyang nanigas ang mukha nito. Pero sa pagkakataong iyon, walang galit, walang selos, walang pagdududa.
Takot lang.
“May nakuha kami sa CCTV,” sabi ni Adrian. “May lalaki na pumasok gamit ang temporary staff badge. Hindi siya dumaan sa main entrance. Mukhang may tumulong mula sa loob.”
“Inside job,” bulong ng doktor.
Nanlaki ang mga mata ng biyenan kong babae.
“Imposible. Private hospital ito. May pangalan kami rito.”
Napatingin sa kanya si Adrian.
“Madam, pangalan ninyo nga siguro ang dahilan kaya nakapasok siya.”
Hindi siya nakapagsalita.
Ipinarinig ni Adrian ang isang audio clip mula sa tablet.
Maingay ang background. Parang kuha mula sa service corridor.
Narinig ang boses ni Julian.
“Basta siguraduhin mong walang nurse sa station kapag 2:10. Bayad na ang kalahati.”
Sumunod ang boses ng isang babae.
“Nasa pangalan ni Mrs. Villanueva ang clearance. Kapag nagkaproblema, sasabihin kong utos ng pamilya.”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Sinong Mrs. Villanueva?”
Walang sumagot.
Dahan-dahang napalingon ang lahat sa ina ni Mateo.
Namuti ang mukha niya.
“Hindi ako. Wala akong alam.”
Tumingin si Mateo sa kanya.
“Ma…”
“Mateo, anak, maniwala ka sa akin. Hindi ako magpapakuha ng bata. Apo ko iyon.”
Apo.
Napakagaan niyang sabihin ang salitang iyon matapos niya akong saktan, apihin, palayasin, at hayaang malagay sa panganib ang anak ko.
Tumawa ako nang walang tunog.
“Hindi mo apo ang tingin mo sa kanya kanina. Apelyido lang.”
Hindi siya nakasagot.
Muling tumunog ang cellphone ni Mateo.
Unknown number.
Lahat ay nanahimik.
Sinagot niya at binuksan ang loudspeaker.
“Mr. Villanueva,” sabi ni Julian. “Mukhang marami kang kasama ngayon.”
Nanlamig ang batok ko.
“Nakikita mo kami?” tanong ni Mateo.
Tumawa si Julian.
“May mata ang pera sa kahit saang lugar, hindi ba? Akala mo ba kayo lang ang marunong bumili ng tao?”
Hinawakan ni Mateo ang phone nang mahigpit.
“Nasaan ang anak ko?”
“Humihinga pa.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
“Julian,” sambit ni Isabela mula sa sahig. “Pakiusap, huwag mong saktan ang bata. Wala siyang kasalanan.”
Natawa si Julian sa kabilang linya.
“Ngayon mo sasabihin iyan? Noong sinabi mong sana mawala ang anak ni Camila para bumalik sa iyo si Mateo, hindi mo ba naisip na maririnig ko iyon?”
“Hindi ko sinabing saktan mo siya!”
“Pero sinabi mong alisin siya sa daan.”
Tahimik ang lahat.
Si Isabela ay napahikbi.
Ako naman ay parang nauubusan na ng lakas kahit hindi pa ako tumatakbo.
“Gusto mo ng pera?” tanong ni Mateo. “Sasabihin mo lang ang halaga.”
“Pera?” Umungol si Julian na parang nainsulto. “Tatlong taon akong itinago ng babaeng pinangakuan ninyo ng kasal. Tatlong taon akong tinugis ng mga tauhan ninyo, ipininta bilang magnanakaw, manloloko, walang kwentang lalaki. Pera ang tingin mo rito?”
“Kung hindi pera, ano ang gusto mo?”
Sandaling natahimik ang kabilang linya.
Pagkatapos, sinabi niya:
“Gusto kong sabihin ng pamilya Villanueva at Reyes sa buong Pilipinas kung ano talaga ang ginawa nila.”
Kumunot ang noo ni Mateo.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
“Ang kasal na iyon. Ang pagpapalit kay Camila. Ang pananakot kay Isabela bago siya tumakas. Ang perang ibinayad para patahimikin ang mga reporter. Ang pagpapalabas sa akin na kidnapper kahit sumama sa akin si Isabela nang kusa.”
Napasulyap ako kay Isabela.
Hindi siya makatingin sa akin.
Mabagal na nagsalita si Mateo.
“May ebidensya ka?”
“Nasa akin ang sapat. Pero hindi ako pinakinggan noon dahil wala akong apelyido. Ngayon, hawak ko ang dugo ng apelyidong pinapahalagahan ninyo.”
Muntik akong mapasigaw.
“Hindi siya dugo ng apelyido ninyo!” sigaw ko. “Anak ko siya!”
Sandaling tumahimik si Julian.
Nang muli siyang magsalita, mas mababa na ang boses niya.
“Camila Reyes.”
Nang marinig ko ang pangalan ko mula sa bibig niya, gumapang ang lamig sa buong katawan ko.
“Hindi ikaw ang kaaway ko.”
“Kung hindi ako, bakit anak ko ang kinuha mo?”
“Dahil ikaw lang ang taong siguradong hahabulin nila.”
Napapikit ako.
Napakasimple.
Napakasakit.
Muli, naging gamit ako sa laban ng ibang tao.
Unang ginamit ako ng pamilya ko para mailigtas ang kasal.
Ngayon, ginagamit ang anak ko para ilantad ang kasinungalingan ng dalawang angkan.
“Dalhin mo si Camila sa pier,” ulit ni Julian. “Mateo, ikaw ang magdadala. Walang pulis. Walang media. Walang bodyguard. Isang oras.”
“Imposible iyon,” sabi ni Adrian. “Hindi puwedeng gumalaw si Camila. Kakalabas niya lang sa emergency surgery.”
Narinig ni Julian iyon.
“Kung gayon, mas bilisan ninyo.”
Naputol ang tawag.
Naiwan kami sa katahimikang puno ng sindak.
Lumapit si Adrian sa akin.
“Camila, hindi ka puwedeng pumunta. Baka bumuka ang tahi mo. Baka mag-collapse ka.”
“Anak ko iyon.”
“Alam ko. Pero kung mamatay ka bago mo siya maabot—”
“Anak ko iyon,” ulit ko, mas mahina pero mas matigas.
Hindi na siya nakasagot.
Si Mateo ay nakatingin sa akin.
Alam kong gusto niyang pigilan ako.
Alam ko ring alam niyang wala siyang karapatang gawin iyon.
“Dadalhin kita,” sabi niya.
“Hindi dahil nagtitiwala ako sa iyo,” sagot ko.
Tumango siya.
“Alam ko.”
“Hindi ibig sabihin nito pinatawad kita.”
“Alam ko.”
“Kapag nakuha ko ang anak ko, aalis ako. Hindi mo kami susundan.”
Doon siya natigilan.
Pero sa huli, pumikit siya at tumango.
“Kung iyon ang kailangan para mailigtas siya, susundin ko.”
Gusto kong maniwala.
Pero ang masakit sa mga pusong nabasag na, kahit ang katotohanan ay parang kasinungalingan na rin.
Binalot nila ang sugat ko nang mas mahigpit.
Pinaupo ako sa wheelchair.
Nagpalit si Mateo ng sasakyan, hindi gamit ang kotse ng pamilya. Isang lumang itim na van ang kinuha ni Adrian mula sa kakilala niya sa ospital.
“May tracker ito,” bulong ni Adrian habang inaayos ang kumot sa kandungan ko. “Hindi ito police tracker. Personal. Ako lang ang nakakakita.”
Umiling si Mateo.
“Sinabi niyang walang susunod.”
“Hindi ito susunod. Magmamaneho ako sa ibang ruta. Kung may mangyari, kailangan naming malaman kung nasaan kayo.”
Tumingin sa akin si Adrian.
“Camila, kapag sinabi kong huminga ka, hihinga ka. Kapag sinabi kong huwag kang tatayo, huwag kang tatayo. Hindi ka makakatulong sa anak mo kung babagsak ka.”
Tumango ako.
Pero alam naming pareho na kapag nakita ko ang anak ko, walang doktor, sugat, o Diyos ang makakapigil sa akin.
Bago kami umalis, hinawakan ni Isabela ang laylayan ng kumot ko.
“Tita…”
Hindi ako tumingin sa kanya.
“Patawarin mo ako.”
Doon ako lumingon.
Puno ng luha ang mga mata niya.
Pero sa loob ko, wala na akong natitirang lambot para sa kanya.
“Kapag nakita kong may kahit isang gasgas ang anak ko,” sabi ko, “hindi kapatawaran ang maririnig mo sa akin.”
Bumitiw siya na parang napaso.
Sumakay kami ni Mateo sa van.
Siya ang nagmaneho.
Ako ay nasa likod, nakahiga sa upuang ibinaba ni Adrian bago kami umalis. Hawak ko ang maliit na kumot ng anak ko na naibalik ng nurse.
May amoy pa iyon.
Hindi ko alam kung amoy gamot, gatas, o balat ng bagong silang.
Pero inilapit ko iyon sa mukha ko at doon ako kumapit.
Tahimik ang biyahe.
Sa labas, madilim ang Cebu.
Minsan-minsan, tumatama ang ilaw ng poste sa mukha ni Mateo mula sa rearview mirror.
Nakikita ko ang pagkaputla niya.
Ang panginginig ng kamay niya sa manibela.
Ang pagkagat niya sa labi para hindi siya magwala.
Pagkalipas ng ilang minuto, nagsalita siya.
“May pangalan ka na ba para sa kanya?”
Hindi ako sumagot agad.
Ayokong kausapin siya tungkol sa mga bagay na dapat sana naming pinangarap nang magkasama.
Pero baka iyon na ang huling pagkakataon kong sabihin ang pangalan ng anak ko nang malakas.
“Lia,” sabi ko.
Napatigil ang paghinga niya.
“Lia?”
“Kung babae.”
“Maganda.”
“Hindi mo kailangang purihin.”
“Hindi ako nambobola.” Napalunok siya. “Lia Villanueva Reyes.”
“Reyes lang.”
Sumikip ang panga niya.
Pero hindi siya nakipagtalo.
“Lia Reyes,” ulit niya, mas mahina. “Matapang na pangalan.”
Napatingin ako sa bintana.
“Hindi ko gusto na kailangan niyang maging matapang.”
Tahimik siya.
Pagkatapos, basag ang boses niyang sinabi:
“Pasensya na.”
Pinikit ko ang mga mata ko.
Pagod na pagod na akong marinig iyon.
“Hindi sapat ang pasensya.”
“Alam ko.”
“Hindi sapat ang pagsisisi.”
“Alam ko.”
“Hindi sapat ang pagpunta mo ngayon.”
“Alam ko.”
Napatingin ako sa kanya mula sa rearview mirror.
“Kung alam mo, bakit mo pa sinasabi?”
Dahan-dahan siyang huminga.
“Dahil iyon lang ang natitira sa akin.”
Hindi ako sumagot.
Dahil sa sandaling iyon, muntik na namang kumilos ang pusong ilang beses ko nang pinagsabihang tumigil.
At hindi ko iyon mapapayagan.
Hindi ngayon.
Hindi habang ang anak ko ay nasa kamay ng lalaking galit sa buong mundo.
Pagdating namin sa lumang pier, halos wala nang tao.
Ang paligid ay amoy alat, kalawang, lumang kahoy, at langis.
Malakas ang hampas ng alon sa gilid ng pantalan. Sa malayo, may mga ilaw ng bangkang nangingisda, kumikislap na parang mga matang nanonood sa dilim.
Itinigil ni Mateo ang van.
Bago siya bumaba, lumingon siya sa akin.
“Hindi ka bababa hangga’t hindi ko tinitiyak—”
“Bumaba ka na.”
“Camila—”
“Baka marinig niya tayo.”
Napapikit siya, pagkatapos ay bumaba.
Ilang segundo lang, bumukas ang pinto sa gilid ko.
Binuhat niya ako pababa.
Hindi ako tumutol.
Ramdam ko ang bigat ng katawan ko, ang pananakit ng tahi, ang malamig na pawis sa batok.
Pero mas ramdam ko ang kumot ni Lia sa kamay ko.
May tumunog na cellphone.
Kay Mateo.
Sinagot niya.
“Dumiretso kayo sa dulo ng pier,” sabi ni Julian. “Dahan-dahan.”
Naglakad si Mateo habang buhat ako.
Bawat hakbang niya ay mabigat.
Bawat alon na tumatama sa ilalim ng kahoy ay parang babala.
Sa dulo ng pier, may isang ilaw na kumikislap.
Sa ilalim noon, may nakatayong lalaki.
Payat.
Mahaba ang buhok.
Nakasuot ng kupas na jacket.
Sa tabi niya ay isang lumang stroller na natatakpan ng kumot.
Huminto ang puso ko.
“Lia…”
Naramdaman kong humigpit ang kapit ni Mateo sa akin.
“Julian,” sabi niya.
Ngumiti ang lalaki.
“So, totoo pala. Marunong kang yumuko kapag dugo mo na ang nakataya.”
“Nasaan ang anak ko?”
Itinuro ni Julian ang stroller.
“Ano sa tingin mo?”
Gusto kong bumaba mula sa mga bisig ni Mateo, pero pinigilan niya ako.
“Una, ipakita mo siya,” sabi ni Mateo.
Tumawa si Julian.
“Utos? Nasa posisyon ka pa bang mag-utos?”
Hinawakan niya ang kumot sa ibabaw ng stroller.
Dahan-dahan niyang inangat iyon.
Nakita ko ang maliit na mukha.
Maputla.
Nakapikit.
May nakakabit pang manipis na tubo sa ilong.
“Lia!” sigaw ko.
Sinubukan kong kumawala mula kay Mateo.
“Camila, dahan-dahan!”
“Bitawan mo ako!”
Ibinaba niya ako, pero inalalayan pa rin.
Halos gumapang ako palapit, ngunit biglang naglabas si Julian ng maliit na kutsilyo at inilapit iyon sa gilid ng stroller.
Natigilan kami.
“Isa pang hakbang,” sabi niya, “at hindi ninyo siya maaabutan nang buhay.”
Napahawak ako sa bibig ko.
“Pakiusap,” bulong ko. “Sanggol siya. Wala siyang kinalaman sa inyo.”
“Lahat kayo may kinalaman,” sagot ni Julian. “Lahat kayo gumagamit ng inosente para iligtas ang sarili.”
Lumapit si Mateo nang kalahating hakbang.
“Ako ang gusto mong saktan. Ako ang anak ng Villanueva. Bitawan mo ang bata.”
Ngumisi si Julian.
“Bayani ka na ngayon?”
“Kung gusto mo akong patayin, gawin mo.”
“Mateo!” sigaw ko.
Hindi siya tumingin sa akin.
Nanatili ang mata niya kay Julian.
“Pero bago iyon, ibalik mo siya sa ina niya.”
Napatingin si Julian sa akin.
“Sa ina niya?”
May kakaiba sa tono niya.
Parang may lihim na mas malalim pa kaysa sa galit.
“Alam mo ba, Camila,” sabi niya, “kung gaano kahusay magsinungaling ang mga pamilya ninyo?”
“Wala akong pakialam sa pamilya nila. Ibalik mo ang anak ko.”
“Dapat may pakialam ka.” Hinila niya mula sa loob ng jacket ang isang envelope. “Dahil ang lahat ng ito nagsimula hindi noong tumakas si Isabela.”
Inihagis niya ang envelope sa sahig sa harap namin.
Kumalat ang ilang lumang dokumento.
Mga larawan.
Mga medical record.
Isang birth certificate.
At isang papel na may selyo ng isang lumang maternity clinic sa Quezon City.
Kumunot ang noo ni Mateo.
“Ano ito?”
“Tanungin mo ang nanay mo,” sabi ni Julian.
Nanlamig ang katawan ko.
“Anong kinalaman ng nanay niya?”
Tumawa siya nang mapait.
“Akala ninyo ba ang pinakamaruming sikreto rito ay ang pinalit kang bride? Hindi. Matagal nang marumi ang dugong ipinagmamalaki nila.”
Kinuha ni Mateo ang isang dokumento.
Habang binabasa niya iyon, unti-unting nawala ang kulay ng mukha niya.
“Hindi…” bulong niya.
Tumingin ako sa kanya.
“Ano iyan?”
Hindi siya makasagot.
Kinuha ko ang papel mula sa kamay niya.
Nanginginig ang mga daliri ko habang binabasa ang pangalan sa dokumento.
Isang pangalan ng sanggol.
Isang petsa ng kapanganakan.
Isang pangalan ng ina.
At sa tabi ng pangalan ng ama—
Walang laman.
Pero sa ibaba, may handwritten note:
child transferred under private arrangement — requested by señora villanueva.
Hindi ko agad naintindihan.
O baka ayaw kong maintindihan.
Hanggang sa nagsalita si Julian.
“Tatlong dekada na ang nakalipas, may batang ipinanganak sa klinikang iyon. Anak ng isang dalagang mahirap. Kinuha ng isang mayamang babae para iligtas ang sarili niyang kasal. Pinalaki bilang Villanueva.”
Tumingin siya kay Mateo.
“At ang batang iyon, ikaw.”
Parang nabasag ang buong gabi.
Hindi gumalaw si Mateo.
Hindi siya huminga.
Ako naman ay napatingin sa lalaking nakatayo sa harap namin, hawak ang buhay ng anak ko, habang isa-isang nabubuksan ang mga lihim na hindi namin alam na nakabaon pala sa ilalim ng aming mga pangalan.
“Hindi totoo,” sabi ni Mateo, halos walang boses.
“Tumawag ka sa nanay mo,” hamon ni Julian. “Tanungin mo siya kung bakit takot siyang lumabas ang lumang rekord na iyan. Tanungin mo kung bakit handa siyang sirain si Camila para lang hindi madungisan ang apelyidong hindi mo naman pala tunay na dugo.”
Tumunog ang phone ni Mateo.
Sa screen, lumitaw ang pangalan ng kanyang ina.
Parang sinadyang tumawag ang tadhana.
Sinagot niya iyon nang nanginginig ang kamay at binuksan ang loudspeaker.
“Mateo,” umiiyak na sabi ng kanyang ina. “Anak, nasaan ka? Huwag kang maniwala sa kahit anong ipapakita niya.”
Pumikit si Mateo.
“Ma.”
Tahimik ang kabilang linya.
“Ampon ba ako?”
Walang sumagot.
Isang segundo.
Dalawa.
Tatlo.
Ang katahimikan ang unang pag-amin.
Napaawang ang labi ko.
Si Mateo ay napatawa nang walang tunog.
“Ma,” ulit niya, mas basag. “Ampon ba ako?”
Sa wakas, humikbi ang ginang.
“Ginawa ko iyon para sa pamilya.”
Parang may humampas na alon sa ilalim ng pier.
Hindi ko alam kung sino ang unang gumuho sa amin.
Ako.
Si Mateo.
O ang buong pangalan ng Villanueva.
Tumawa si Julian.
“Ayan. Kita mo? Lahat kayo itinayo sa kasinungalingan.”
“Bakit ngayon?” tanong ni Mateo, namumula ang mata. “Bakit anak ko ang kinuha mo?”
Doon nawala ang ngiti ni Julian.
“Dahil anak mo ang tanging makakapagpaluhod sa kanila. At dahil…”
Tumigil siya.
Ang mga mata niya ay napunta sa akin.
“…dahil si Camila ang dapat unang makaalam kung kanino talaga siya ginamit.”
Kumunot ang noo ko.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
Sa likod namin, biglang may narinig na yabag.
Mabilis.
Marami.
Luminga si Julian at biglang hinablot ang stroller.
“Magsinungaling pa kayo!”
“Julian, huwag!” sigaw ko.
Pero huli na.
Mula sa dilim ng pier, lumitaw ang ilang armadong lalaki.
Hindi sila pulis.
Hindi rin security ni Mateo.
Nakaitim silang lahat, walang marka, walang mukha.
At sa gitna nila—
Nakatayo ang biyenan kong babae.
Basang-basa sa ulan, pero tuwid ang tindig.
Sa kamay niya, may baril.
Nakatutok iyon hindi kay Julian.
Kundi sa akin.
“Camila,” sabi niya, malamig at nanginginig ang tinig. “Akin na ang apo ko.”
Niyakap ni Mateo ako, inilagay ang katawan niya sa harap ko.
“Ma, ibaba mo iyan.”
“Hindi mo naiintindihan,” sabi niya, umiiyak pero matigas ang mukha. “Ang batang iyan ang huling pagkakataon ng pamilyang ito. Kung mawawala siya sa atin, mawawala ang lahat.”
“Walang ‘atin,’” sagot ni Mateo. “Anak siya ni Camila.”
“At anak mo!”
“Hindi mo nga ako tunay na anak!”
Parang nasaksak ang ginang sa sigaw na iyon.
Saglit siyang nanghina.
Pero hindi bumaba ang baril.
Si Julian, na nasa tabi ng stroller, biglang tumawa nang sira.
“Kita mo, Camila? Hindi ako ang halimaw dito.”
“Julian, ilayo mo ang kutsilyo sa anak ko,” pakiusap ko. “Pakiusap.”
Tumingin siya sa akin.
Sa unang pagkakataon, nakita ko ang pag-aalinlangan sa mukha niya.
Parang may natitirang tao sa loob ng lalaking halos nilamon na ng galit.
Dahan-dahan niyang ibinaba ang kutsilyo.
Isang pulgada lang.
Pero sapat iyon para gumalaw si Mateo.
Sumugod siya.
Kasabay noon, sumigaw ang ina niya.
“Wag!”
Pumutok ang baril.
Napahiyaw ako.
Naramdaman kong may mainit na likido na tumalsik sa mukha ko.
Bumagsak si Mateo sa sahig ng pier.
“Mateo!”
Lumuhod ako sa tabi niya, hindi alintana ang sugat ko, hindi alintana ang sariling dugo.
May tama siya sa balikat.
Mabilis na dumadaloy ang dugo sa puting polo niya.
Pero hindi siya nakatingin sa sugat.
Nakatingin siya sa stroller.
“Lia…” bulong niya. “Kunin mo si Lia…”
Gumapang ako papunta sa stroller.
Sa likod ko, nagsisigawan na ang lahat.
May tumakbo.
May kumalabog sa tubig.
May isa pang putok.
Hindi ko na alam kung sino ang tinamaan.
Ang tanging nakikita ko ay ang maliit na mukha ng anak ko.
Inabot ko siya.
Nang mahawakan ko ang kumot niya, biglang hinablot ng isang lalaking nakaitim ang stroller mula sa kabilang panig.
“Hindi!” sigaw ko.
Nahulog ako sa sahig, bumuka ang tahi ko, at naramdaman kong may mainit na dugong dumaloy sa tiyan ko.
Hinawakan ko pa rin ang gulong ng stroller.
Hindi ako bumitaw.
Kahit hilahin niya.
Kahit mabali ang mga daliri ko.
Hindi ako bibitaw.
“Bitawan mo!” sigaw ng lalaki.
“Anak ko siya!”
Biglang lumitaw si Julian sa likod niya at sinaksak ang braso ng lalaki gamit ang kutsilyo.
Napasigaw ang lalaki at binitawan ang stroller.
“Dalhin mo ang bata!” sigaw ni Julian sa akin. “Ngayon na!”
Hinila ko ang stroller palapit.
Nakita ko si Lia.
Humihinga pa.
Mahina, pero humihinga.
Pinulot ko siya mula sa loob, niyakap sa dibdib ko, at doon ako umiyak nang walang tinig.
“Anak ko… anak ko…”
Pero hindi pa tapos.
Dahil sa dulo ng pier, ang biyenan kong babae ay muling itinaas ang baril.
Hindi na kay Julian.
Hindi na kay Mateo.
Diretso sa akin.
Sa aking dibdib.
Sa batang yakap ko.
Ang mukha niya ay wala nang luha.
Wala nang takot.
Wala nang maskara ng isang ina.
“Kung hindi magiging Villanueva ang batang iyan,” sabi niya, “mas mabuti pang walang sinuman ang magkaroon sa kanya.”
Nanigas ang buong katawan ko.
Naramdaman kong kumilos si Mateo sa likod ko.
Dinig ko ang paos niyang sigaw:
“Ma, huwag!”
Pero nakangiti na ang ginang.
At sa ilalim ng itim na langit, habang yakap ko ang anak kong halos kasing gaan ng hininga, nakita kong dahan-dahan niyang hinihila ang gatilyo.