akala ko ililigtas ako ng tawag ni miguel, pero ang lihim na dala niya pala ang tuluyang dudurog sa pangalan ni rafael
bahagi 2: akala ko ililigtas ako ng tawag ni miguel, pero ang lihim na dala niya pala ang tuluyang dudurog sa pangalan ni rafael
“Pero may isang bagay tungkol kay Rafael na kailangan mong malaman bago ka pumasok sa simbahan.”
Nanigas ang buong katawan ko.
Sa labas ng balcony, naririnig ko pa rin ang mahinang boses ni Rafael habang kausap ang nanay niya. Sa kabilang linya naman, naroon si Miguel, ang lalaking matagal ko nang ibinaon sa pinakamalalim na bahagi ng alaala ko.
Dalawang boses.
Dalawang mundo.
At ako, nakatayo sa gitna ng sala, hawak ang phone na parang anumang oras ay sasabog sa palad ko.
“Miguel,” bulong ko. “Bakit ngayon ka lang tumawag?”
Saglit siyang natahimik.
Narinig ko ang ingay sa paligid niya. Mga gulong ng maleta sa sahig. Mga anunsyo sa airport. Mga taong nagmamadaling umuwi, sumalubong, umalis.
“Dahil ngayon ko lang nakumpirma,” sabi niya. “Gabby, makinig ka sa akin. Hindi ko sinasabing huwag kang magpakasal dahil mahal pa kita. Hindi iyon ang dahilan.”
Napapikit ako.
Hindi ko alam kung bakit, pero mas masakit marinig iyon kaysa inaasahan ko.
“Kung hindi iyon ang dahilan,” tanong ko, “ano?”
Bumuntong-hininga siya.
“Si Rafael De la Cruz… hindi siya ang taong ipinakilala niya sa iyo.”
Napatingin ako sa balcony.
Nakatagilid si Rafael sa labas, isang kamay nakasuksok sa bulsa, isang kamay hawak ang phone. Kalmado ang tindig niya. Malinis. Maayos. Para siyang lalaking kayang kontrolin ang lahat.
Pati ako.
“Anong ibig mong sabihin?” tanong ko.
“May kapatid akong babae,” sabi ni Miguel. “Si Isabel. Hindi mo siya nakilala noon kasi nasa Cebu siya nag-aaral. Tatlong taon na ang nakalipas, na-admit siya sa ospital kung saan nagwo-work si Rafael.”
Kumunot ang noo ko.
“Anong kinalaman ni Rafael sa kapatid mo?”
“Si Rafael ang attending surgeon niya.”
Biglang kumabog ang dibdib ko.
Hindi ko alam kung dahil ba sa takot, o dahil unti-unti kong nararamdaman na may paparating na hindi ko kayang pigilan.
“Naoperahan ba siya?” tanong ko.
“Oo,” sagot ni Miguel. “At pagkatapos noon, sinabi ng pamilya ni Rafael na may komplikasyon. May kailangang bayaran. May mga gamot, private arrangements, special procedures. Lahat daw hindi dumaan sa normal billing ng ospital.”
Hindi ako nakapagsalita.
Sa kabilang linya, bumigat ang boses niya.
“Naniwala kami. Kasi doktor siya. Kasi kilala ang pamilya nila. Kasi kapag may sakit ang mahal mo sa buhay, hindi ka na nagtatanong nang marami. Nagbabayad ka na lang.”
Pumikit ako nang mahigpit.
Sa isip ko, biglang lumitaw ang mukha ni Mama sa Iloilo. Kung may mangyari sa kanya, siguro gagawin ko rin ang ganoon. Mangungutang, magbebenta, luluhod kung kailangan.
“Magkano?” mahina kong tanong.
“Mahigit apat na milyong piso.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos mula ulo hanggang paa ko.
Apat na milyon.
Halos kapareho ng perang gusto nilang kunin sa akin ngayon.
“Pero bakit mo sinasabing may kinalaman ito sa kasal ko?”
“Dahil hindi iyon simpleng bayarin, Gabby. Fake charges ang karamihan. May documents ako. May transfer records. May pangalan ng account.”
Humigpit ang hawak ko sa phone.
“Kanino nakapangalan?”
Tahimik muna si Miguel.
Pagkatapos, sinabi niya:
“Kay Lourdes De la Cruz.”
Mama.
Ang salitang iyon ay biglang kumirot sa tenga ko.
Si Lourdes.
Ang magiging biyenan kong lagi akong tinatawag na “hija” sa harap ng mga kamag-anak, pero sinusukat ang damit ko gamit ang mata, para bang bawat tahi sa suot ko ay kailangang pumasa sa pangalan nila.
“Hindi lang kami, Gabby,” patuloy ni Miguel. “May iba pa. Mga pamilya ng pasyente. Mga babae. Mga fiancée. Mga manugang. Lahat may parehong pattern.”
“Pattern?”
“Magpapakita sila ng kabaitan. Tutulungan ka. Palalapitin ka sa pamilya. Kapag nakuha na ang loob mo, doon papasok ang ‘family account’, ‘medical emergency’, ‘investment’, o ‘tradition’. Laging may dahilan para ilipat sa kanila ang pera.”
Hindi na ako makahinga nang maayos.
Sa kabilang bahagi ng sala, nakapatong pa rin sa mesa ang kape ni Rafael.
Malamig na siguro iyon.
Tulad ng lahat ng sinabi niya sa akin nitong tatlong taon.
Maayos, matamis, pero walang init.
“May ebidensya ka?” tanong ko.
“Nasa akin. Dinala ko mismo. Kaya ako umuwi ngayong gabi.”
“Bakit mo ito ginagawa?”
Hindi ko napigilang itanong iyon.
Dahil kung totoo ang sinasabi niya, bakit ngayon lang? Bakit sa gabi bago ang kasal? Bakit hinayaan niyang umabot ako rito?
Tahimik ang kabilang linya nang ilang segundo.
Pagkatapos, mas mahina niyang sinabi:
“Dahil namatay si Isabel dalawang buwan matapos ang operasyon.”
Natigilan ako.
“Miguel…”
“Hindi siya namatay dahil sa sakit niya,” sabi niya. “Namatay siya dahil natakot siyang magsalita. Dahil pinaniwala siyang kasalanan niya kapag nasira ang pangalan ng doktor na ‘nagligtas’ sa kanya. Dahil paulit-ulit siyang pinapapirma sa kung anu-anong papel habang mahina siya.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
“Rafael…”
“Hindi ko pa masasabi kung gaano kalalim ang involvement niya,” putol ni Miguel. “Pero alam kong alam niya. Alam niya ang ginagawa ng nanay niya. At ngayon, gagawin nila sa iyo.”
Sa sandaling iyon, bumukas ang sliding door ng balcony.
Agad kong ibinaba ang volume ng phone at itinago ito sa gilid ng katawan ko.
Pumasok si Rafael.
Nakabalik na sa mukha niya ang mahinahong ngiti.
“Sino kausap mo?”
Tinitigan ko siya.
Sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, hindi ko na makita ang lalaking pakakasalan ko.
Ang nakikita ko ay isang taong marunong maghintay.
Marunong ngumiti.
Marunong pumili ng tamang oras para kunin ang hindi kanya.
“Wala,” sabi ko. “Wrong number.”
Tumango siya.
Pero ang mga mata niya, hindi.
Bumaba ang tingin niya sa kamay ko.
“Gabby,” sabi niya, banayad pa rin ang boses. “Ibigay mo nga ang phone mo.”
Kumunot ang noo ko.
“Bakit?”
“Gusto ko lang makita.”
“Wala kang kailangang makita.”
Sandali siyang natahimik.
Pagkatapos, ngumiti siya.
Iyon ang ngiting minsan kong inakalang ligtas.
Ngayon, parang pinto ng kulungan.
“Bukas asawa na kita,” sabi niya. “Kung wala kang tinatago, bakit hindi mo maibigay?”
Sa phone ko, narinig ko ang mahina ngunit malinaw na boses ni Miguel.
“Gabby, huwag mong ibibigay sa kanya. Umalis ka na riyan. Ngayon na.”
Hindi alam ni Rafael na hindi ko pa pala binababa ang tawag.
Pero tila may narinig siya.
Dahan-dahang nawala ang ngiti sa mukha niya.
“Sino ’yan?”
Umatras ako nang isang hakbang.
Sumunod siya.
“Gabriela,” mas mababa na ang boses niya ngayon. “Sino ang kausap mo?”
Hindi ako sumagot.
Ang ulan sa labas ay parang sumisigaw na.
Biglang kumatok ang phone ni Rafael mula sa mesa.
Isang message ang lumitaw sa screen niya.
Hindi niya agad napansin.
Pero ako, nakita ko.
Mula kay Mama.
“siguraduhin mong hindi siya makakaalis ngayong gabi. hawak ko na ang passport niya at mga papeles. bukas, pagkatapos ng pirmahan, wala na siyang magagawa.”
Nanigas ang dugo ko.
Passport?
Mga papeles?
Hindi ko pa man lubusang naiintindihan, biglang humakbang si Rafael palapit.
Inabot niya ang phone ko.
“Gabby,” bulong niya, pero ang mga mata niya ay malamig na malamig.
“Ibigay mo na.”