Habang Lahat Ay Tinatawag Akong Walang Utang Na Loob, Isang Sagot Lang Ni Lola Ang Tuluyang Nagpabagsak Sa Katahimikan Ng Buong Pamilya
BAHAGI 2 — Habang Lahat Ay Tinatawag Akong Walang Utang Na Loob, Isang Sagot Lang Ni Lola Ang Tuluyang Nagpabagsak Sa Katahimikan Ng Buong Pamilya
Nakatayo akong hawak ang resibo.
Walang nagsasalita.
Parang biglang huminto ang oras sa loob ng sala.
Si Tita Myrna ang unang natauhan.
Mabilis siyang lumapit at pilit inagaw ang papel sa kamay ko.
— Hindi sa’yo iyan!
Inangat ko agad ang kamay ko.
Hindi niya naabot.
— Bakit? Natatakot kang mabasa nila?
Namula ang mukha niya.
— Hindi mo alam ang buong kuwento!
Napatingin ang lahat sa kanya.
Kanina lang, ako ang sentro ng galit.
Ngayon, siya ang pinag-uusapan.
Tumikhim si Tito Noel.
— Myrna… ano ba talaga iyan?
Pilit na ngumiti si Tita Myrna.
— Mali lang ang pagkaintindi ni Althea. Hindi iyan ang iniisip ninyo.
Itinaas ko ang resibo.
— Nakasulat mismo rito ang pangalan mo.
— Cash received, eighteen thousand five hundred pesos.
— Item released to Myrna Santos.
— Gusto mo bang basahin ko pa nang malakas?
Napaatras siya ng isang hakbang.
Hindi siya makasagot.
Biglang nagsalita si Mama.
— Nay… ano ba talaga ito?
Tahimik lang si Lola Felisa.
Nakatungo.
Mahigpit ang hawak sa kanyang lumang bag.
Parang batang nahuling may tinatagong sikreto.
Lumapit ako sa kanya.
Mas lumambot ang boses ko.
— Lola…
— Sabihin mo lang ang totoo.
— Hindi ako galit sa’yo.
Unti-unti siyang tumingin sa akin.
Namumula ang mga mata niya.
— Ako ang may gusto…
Mahina ang boses niya.
Halos hindi marinig.
— Ako ang nagsabing ibigay muna kay Myrna ang pera.
Nagkatinginan ang lahat.
Parang nakahinga nang maluwag si Tita Myrna.
— Narinig ninyo? Si Nanay mismo ang nagsabi!
Pero hindi pa tapos magsalita si Lola.
Huminga siya nang malalim.
— Kasi…
— Umiyak si Myrna noon.
— Sabi niya, mapapahiya raw ang anak niya kapag walang bagong cellphone.
Napatigil si Mama.
Napatingin siya sa kapatid niya.
— Totoo ba iyon?
Hindi sumagot si Tita Myrna.
Nagpatuloy si Lola.
— Ang perang iyon…
— Dalawang taon kong inipon.
— Para sana sa regalo ko kay Althea.
Parang may bumara sa lalamunan ko.
Dalawang taon.
Dalawang taon siyang nag-ipon.
Tapos…
Hindi pala napunta sa akin.
— Sinabi ni Myrna…
Tumulo ang luha ni Lola.
— Isang buwan lang daw niya hihiramin.
— Pagkatapos, ibabalik niya.
Tahimik.
Sobrang tahimik.
Narinig ko pa ang electric fan sa sulok.
Tinignan ko si Tita Myrna.
— Ibinalik mo ba?
Hindi siya sumagot.
— Tita…
— Ibinalik mo ba?
Napayuko siya.
Sapat na ang katahimikang iyon.
Alam na ng lahat ang sagot.
Biglang tumayo si Tito Ruben.
— Myrna! Totoo ba talaga ito?
— Hindi…
— Hindi ganoon kasimple!
Tumango ako.
— Oo nga.
— Mas malala pa.
Naglabas ako ng isa pang papel mula sa loob ng bag ni Lola.
Kanina pa iyon nakatupi sa likod ng resibo.
Isang maliit na notebook.
Luma.
Kupas na ang pabalat.
Halatang matagal nang ginagamit.
Pagbukas ko nito, puro sulat-kamay ni Lola.
May mga petsa.
May mga halaga.
“Naipon ngayon — ₱150.”
“Naipon mula sa pagtitinda ng suman — ₱230.”
“Hindi bumili ng bagong tsinelas — dagdag ₱180.”
“Hindi nagpatingin sa doktor ngayong buwan.”
Humigpit ang hawak ko sa notebook.
Isa-isang bumigat ang paghinga ng mga tao sa paligid.
Ipinakita ko ang isang pahina.
Nakasulat doon:
“Para sa laptop ni Althea.”
May maliit pang puso sa dulo.
Hindi ko namalayang nangingilid na rin ang luha ko.
Hindi dahil sa laptop.
Kundi dahil sa bawat perang tinipid niya.
Habang ako pala ang iniisip niya…
May ibang taong gumagamit ng ipon niya.
Biglang nagsalita ang isa kong pinsan.
— Mama…
— Hindi ba iyan iyong panahon na sinabi mong nanalo ka sa raffle kaya nagka-iPhone ka?
Napatingin lahat kay Tita Myrna.
Lalo siyang namutla.
— Hindi…
— Hindi ko na maalala…
Tumawa ako.
Pero walang saya.
— Naalala ko.
— Kasi buong pamilya, pinaniwala mong raffle prize iyon.
— Samantalang pera pala ng pitumpung taong gulang na nanay mo.
Napaiyak si Mama.
Lumapit siya kay Lola.
— Nay…
— Bakit hindi mo sinabi sa amin?
Ngumiti si Lola.
Iyong ngiting pilit na pilit.
— Ayokong mag-away-away kayong magkakapatid.
Napapikit ako.
Iyon ang kinatatakutan ko.
Habang si Lola ang laging nananahimik…
Mas lalo siyang inaabuso.
Lumapit ako sa center table.
Kinuha ko ulit ang lumang laptop.
Marahan ko itong pinunasan gamit ang manggas ko.
Pagkatapos, hinarap ko si Lola.
— Lola…
— Pasensya ka na.
Nakita kong kumislap ang pag-asa sa mga mata niya.
Pero bago pa ako makapagsalita nang buo…
Biglang bumukas ang pangunahing pinto.
Isang lalaki ang mabilis na pumasok.
Naka-uniporme ng bangko.
May hawak na makapal na brown envelope.
— Pasensya na po.
— Dito po ba nakatira si Lola Felisa Ramos?
Nagtaasan ng kilay ang lahat.
Tumango si Lola.
Iniabot ng lalaki ang sobre.
— Ma’am, ilang beses na po namin kayong hinanap.
— Tungkol po ito sa loan application ninyo.
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong sala.
Loan?
Napatingin ako kay Lola.
Nakita kong biglang nanghina ang tuhod niya.
At sa sandaling mabasa ko ang unang pahina ng dokumentong nasa loob ng sobre…
Pakiramdam ko, mas mabigat pa pala ang lihim na itinatago niya kaysa sa perang nawala para sa laptop.
(Itutuloy sa BAHAGI 3….)