Inihayag ng receptionist ang tunay kong posisyon; napaatras si Dalia, ngunit ang utang niyang dala ay hindi kayang burahin ng luha
Bahagi 4: Inihayag ng receptionist ang tunay kong posisyon; napaatras si Dalia, ngunit ang utang niyang dala ay hindi kayang burahin ng luha
Nanlamig ang hawak ni Lia sa kamay ni Ivo.
Nakatitig si Dalia sa babaeng yumuko sa harap niya.
“President… Alunan?” halos pabulong nitong ulit.
Hindi agad sumagot si Ivo.
Sa salamin sa likod ng reception desk, nakita niya ang sarili: kurbata, maayos na polo, leather bag ng babaeng ilang oras lang ang nakalipas ay nag-utos sa kaniya na parang wala siyang pangalan.
Unti-unting bumaling si Dalia kay Ivo.
Hindi na mabasa ang mukha nito.
“Hindi…” Napailing ito. “Hindi puwede.”
Lumapit ang assistant, maingat ang boses.
“Nakahanda na po ang credit committee. Nasa board room na rin po ang legal team.”
Tumango si Ivo.
“Bigyan mo kami ng limang minuto.”
“Opo.”
Lumayo ang assistant.
Naiwan silang tatlo sa lobby.
Muling tumingin si Dalia kay Ivo, mas matagal ngayon. Parang sinusubukan nitong hanapin ang dating lalaking nakayuko sa tabi ng basurahan sa Bituin River Cruise.
“Alam mo?” tanong nito.
Tahimik si Ivo.
“Alam mong ako ang ka-meeting ng banko?”
“Alam kong may meeting ang Luntian Shore.”
“Pero hindi mo sinabi.”
“Hindi mo rin ako tinanong.”
Humigpit ang labi ni Dalia.
“Ginawa mo akong tanga.”
“Hindi.” Mahina ang boses ni Ivo, pero malinaw. “Inisip mo lang na wala akong halaga dahil hindi mo nakita ang gusto mong makita.”
Napalunok si Lia.
Nasa gilid lang siya, pero ramdam ni Ivo ang panginginig ng mga daliri nito.
Tumingin si Dalia sa anak.
“Lia, alam mo ba ito?”
Hindi agad nakasagot si Lia.
Iyon ang sagot.
Napapikit si Dalia.
“Lahat kayo…” Nabiyak ang boses nito. “Lahat kayo, pinagmukha ninyo akong—”
“Hindi ka namin pinagmukhang anuman, Ma,” putol ni Lia. “Sarili mong mga salita ang bumalik sa ’yo.”
Mabilis na napatingin si Dalia rito.
“Anak.”
“Hindi ako galit dahil mayaman si Ivo.” Nangingilid ang luha ni Lia, pero hindi ito umiwas. “Galit ako dahil kahit sino pa siya, hindi mo dapat ginawa sa kaniya ang ginawa mo kagabi.”
Napatingin si Ivo sa asawa.
Ngayon lang niya narinig si Lia na magsalita nang ganoon sa ina nito. Walang sigaw. Walang pagmamakaawa.
Diretso lang.
Masakit.
Hinawakan ni Dalia ang folder sa dibdib.
“Hindi ito ang oras para balikan ang isang maliit na insidente.”
Bahagyang napatawa si Lia.
“Maliit?” Tumingin ito kay Ivo, saka bumalik sa ina. “Pinaupo mo siya malapit sa kusina. Tinawag mo siyang pabigat. Inilapag mo ang pagkain sa tabi ng basurahan.”
Bumaba ang tingin ni Dalia.
“Hindi ko sinadyang—”
“Sinadya mo,” sabi ni Lia. “Nakatingin ka sa kaniya noong ginawa mo.”
Bumukas ang elevator sa likod nila.
May ilang empleyadong lumabas, saka agad lumihis nang makita ang tensiyon sa lobby.
Tumuwid si Dalia. Pilit nitong binawi ang dating tikas.
“Kung ganoon,” sabi nito kay Ivo, “pag-usapan natin nang maayos ang loan.”
Tiningnan ni Ivo ang relo.
“Sa board room.”
“Hindi.” Mabilis ang sagot ni Dalia. “Dito muna.”
“Bakit?”
Dahan-dahang umiling si Dalia.
“Dahil hindi ko kayang humarap sa buong board na ganito.”
“Ganito paano?”
Hindi sumagot si Dalia.
Hindi na kinailangan ni Ivo ng sagot.
Tinapik niya nang marahan ang kamay ni Lia.
“Samahan mo ako.”
Naglakad sila papunta sa elevator.
Hindi agad sumunod si Dalia.
Ngunit nang bumukas muli ang pinto, naroon pa rin ito, yakap ang mga folder, mataimtim ang mukha ng isang taong wala nang ibang pintong puwedeng katukin.
Sa executive floor, mas tahimik ang hangin.
Makapal ang carpet. Nakasara ang mga pinto. Sa dulo ng pasilyo, nakaukit sa kahoy ang pangalan ng Tala Bank Corp.
Huminto si Ivo sa harap ng board room.
Bago niya mahawakan ang hawakan ng pinto, nagsalita si Dalia.
“Ivo.”
Lumingon siya.
Wala na ang matigas na tingin nito.
Nanginginig ang bibig ni Dalia.
“Please.”
Napatingin si Lia sa ina.
Sa unang pagkakataon, hindi si Ivo ang narinig niyang tinawag nito nang ganoon. Hindi empleyado. Hindi supplier. Hindi driver.
Pangalan.
Huminga nang malalim si Ivo.
“Pumasok tayo.”
Pagbukas ng pinto, tumayo ang mga nasa loob.
May mahabang mesa. May mga tablet, folder, baso ng tubig. Sa malaking screen, nakabukas ang logo ng Luntian Shore Development at ang salitang:
**BRIDGE LOAN REVIEW**
Hindi umupo si Ivo agad.
Tinulak niya ang upuan sa tabi niya para kay Lia.
“Dito ka.”
Napatingin si Lia sa upuan.
“Hindi ako kasama sa board.”
“Asawa kita.”
Umupo si Lia.
Sa kabilang dulo, nanatiling nakatayo si Dalia.
May inihandang upuan para rito, ngunit hindi ito umupo.
Lumapit ang pinuno ng credit committee. Hindi na nagpakilala nang mahaba. Binuksan nito ang tablet.
“President Alunan, natapos na po ang initial review.”
“Sabihin mo sa kanila.”
Tumango ang opisyal.
“May tatlong pangunahing concern ang committee.” Lumitaw ang mga numero sa screen. “Una, umatras ang pangunahing investor. Pangalawa, may pagkaantala sa permits ng riverside phase. Pangatlo, mas mataas ang actual construction exposure kaysa sa naunang deklarasyon.”
Mabilis na umiling si Dalia.
“Hindi tama ang huli. May revised costing kami.”
“Naipasa po iyon kaninang umaga,” sagot ng opisyal. “Kasama po iyon sa review.”
“May collateral ang kumpanya ko.”
“May collateral,” sabi ng opisyal. “Pero hindi sapat para sa halagang hinihingi, lalo na sa kasalukuyang risk rating.”
Lumapit si Dalia sa mesa.
“Temporary lang ito. Kailangan lang namin ng panahon. Kapag bumalik ang investor—”
“Wala pa pong kasiguruhan kung babalik siya.”
“Babalik siya.” Napataas ang boses ni Dalia. “Kakausapin ko.”
Tahimik ang silid.
Tumingin si Ivo sa mga dokumentong nasa harap niya.
Naroon ang proyekto. Mga rendering ng gusali sa tabing-ilog. Mga pangakong bahay, tindahan, trabaho. Ngunit naroon din ang mga pulang marka sa gilid ng mga pahina.
Delay.
Exposure.
Unsecured gap.
Tinapik ni Lia ang isang pahina.
“Ito ba ang dahilan kung bakit gusto mong pumirma ako?” tanong nito.
Hindi tumingin si Dalia.
“Lia—”
“Kung pumirma ako, masasalo ko ang kulang na collateral?”
Nanigas ang mukha ni Dalia.
Iyon ang sagot.
Napaurong si Lia sa upuan.
Hindi siya umiyak agad. Mas masakit ang paraan ng pagtitig niya sa ina.
“Ginawa mo akong safety net.”
“Ginawa kitang bahagi ng pamilya,” mariing sabi ni Dalia. “Bahagi ka ng kumpanyang itinayo ko.”
“Hindi ako nagtayo niyan.”
“Pero anak kita.”
“Hindi ibig sabihin no’n, puwede mong ilubog ang pangalan ko kapag lumulubog ang negosyo mo.”
Bumigat ang katahimikan.
Ibinaba ni Ivo ang hawak na ballpen.
“Ma’am Marasigan,” sabi niya.
Napatitig si Dalia sa kaniya.
“Hindi ako pipirma ngayon.”
“Pero ikaw ang president.”
“Hindi ibig sabihin no’n, kaya kong balewalain ang proseso.”
“May kapangyarihan ka.”
“May responsibilidad ako.”
Lumapit si Dalia sa kaniya.
“May asawa kang anak ko.”
Napatingin si Lia.
“Alam kong nasaktan mo siya kagabi,” patuloy ni Dalia, pilit na malambot ang tinig. “Nagkamali ako. Pero huwag mong idamay si Lia. Kapag bumagsak ang Luntian Shore, madadamay siya. Ang pangalan niya. Ang pamilya niya.”
“Pamilya ko rin si Lia,” sagot ni Ivo.
“Kung mahal mo siya, tulungan mo ako.”
Hindi kumilos si Ivo.
Biglang bumagsak ang folder mula sa kamay ni Dalia.
Kumalat ang ilang papel sa carpet.
May mga numero. Pirma. Stamp. Mga pahinang ilang oras na lang ang pagitan bago maging dahilan ng pagkawasak ng isang kumpanya.
Yumuko si Dalia para pulutin ang mga ito.
Ngunit hindi agad ito tumayo.
Nananatili ang isang tuhod nito sa carpet.
Nakatitig si Lia.
Napatigil ang mga nasa paligid.
Dahan-dahang bumaling si Dalia kay Ivo.
“Please,” sabi nito. “Huwag mong hayaang mawala ang lahat.”
Hindi lumapit si Ivo para alalayan ito.
Hindi rin siya tumalikod.
“Hindi loan ang hinihingi mo lang,” sabi niya. “Gusto mong burahin ng isang pirma ang lahat ng maling desisyon bago nito.”
Nanginginig ang baba ni Dalia.
“Hindi ko kailangan ng sermon.”
“Hindi rin sermon ang ibibigay ko.”
Kinuha ni Ivo ang isang pahina mula sa sahig. Hindi niya iniabot agad.
“Hindi ang loan ang problema sa pagitan natin.” Tumingin siya kay Dalia. “Pero hindi mo rin puwedeng gawing kapalit ng paghingi ng tawad ang loan.”
Napatitig si Dalia.
“Hindi ako nagmamakaawa para sa sarili ko.”
“Talaga?” tanong ni Lia.
Bumaling si Dalia sa anak.
“Para sa future mo ito.”
“Hindi mo alam ang future na gusto ko.”
“Gusto kong maging ligtas ka.”
“Hindi ako ligtas sa mga desisyong ginagawa mo para sa akin.”
Natahimik si Dalia.
Tumayo ito nang dahan-dahan. Hindi na nito inayos ang blazer. Hindi na nito pinulot ang lahat ng papel.
May tumulong na staff, ngunit itinaas ni Ivo ang isang kamay.
“Hayaan mo.”
Lumapit siya sa mesa, saka ibinalik ang pahina sa ibabaw ng folder ni Dalia.
“May paraan para humingi ng tulong,” sabi niya. “Pero hindi ito sa pagtatago ng risk. Hindi sa pagpilit sa anak mong pumirma. Hindi sa pagyurak sa taong sa tingin mo ay mababa para lang masunod ka.”
Nagtama ang tingin nila.
“Hindi pera ang pagkain na puwede mong ihagis kung kanino kapag kailangan mo,” dagdag ni Ivo. “At hindi rin ako.”
Napapikit si Dalia.
May luhang tumulo, mabilis nitong pinunasan.
Tumayo ang pinuno ng credit committee.
“Ma’am Marasigan,” maingat nitong sabi, “base sa independent assessment, hindi po pasado ang Luntian Shore sa bridge loan sa kasalukuyang terms.”
Hindi agad nakagalaw si Dalia.
“May appeal,” sabi nito.
“May proseso po para roon. Ngunit hindi po mababago ang recommendation kung walang bagong investor, malinaw na permits, at sapat na equity.”
“Paano kung magbigay ako ng mas maraming collateral?”
“Hindi lang po collateral ang concern.”
“Paano kung personal akong mag-guarantee?”
“Hindi pa rin po sapat.”
Tumingin si Dalia kay Ivo.
Hindi bilang presidente.
Bilang lalaking minsan nitong hinusgahan sa suot at trabaho.
“Wala na ba talagang magagawa?” tanong nito.
Mahina ang boses ni Ivo.
“May magagawa ka. Harapin mo ang kumpanya mo nang totoo. Kausapin mo ang mga partner mo. Bawasan mo ang hindi ninyo kayang tapusin.”
“Kapag ginawa ko iyon, mawawala ang lahat.”
“Hindi.” Tumango si Ivo sa mga papel. “May mawawala. Pero baka may mailigtas pa.”
Natawa si Dalia nang mahina.
Pagod ang tunog.
“Madali para sa ’yong sabihin.”
“Hindi madali,” sagot ni Ivo. “Pero kailangan.”
Kinuha ni Lia ang personal guarantee mula sa mesa.
Tinitigan nito ang sariling pangalan sa ibaba.
Pagkatapos, isinara niya ang folder at ibinalik kay Dalia.
“Hindi ako pipirma.”
Hindi nagulat si Dalia.
Parang matagal na nitong alam.
Mas masakit lang marinig nang malinaw.
“Lia…”
“Hindi ako aalis bilang anak mo.” Nanginginig ang boses ni Lia. “Pero hindi na ako papayag na gamitin mo ako kapag may kailangan ka.”
Lumapit si Dalia.
Bahagyang umatras si Lia.
Maliit na galaw lamang.
Ngunit parang buong taon ang layo.
Nangingilid ang luha ni Dalia habang nakatingin sa anak.
“Kung wala ang perang kailangan ko…” Basag ang boses nito. “Anak pa rin ba kita?”
(Itutuloy sa BAHAGI 5….)