sa lumang pier ng navotas, kinuha nila ang dugo ko para sa mana, pero doon din sila isa-isang nagbayad
bahagi 5: sa lumang pier ng navotas, kinuha nila ang dugo ko para sa mana, pero doon din sila isa-isang nagbayad
“Miss Alina Santos.”
Paulit-ulit na umikot sa isip ko ang pangalang iyon habang nakatitig ako sa madilim na screen ng cellphone.
Santos.
Hindi Reyes.
Hindi ang apelyidong dala ko mula pagkabata.
Hindi ang apelyidong isinulat ko sa school forms, sa employment records, sa hospital papers ni Mama.
Santos.
Ang apelyidong buong buhay kong iniwasan nang hindi ko alam kung bakit.
Nakatayo ako sa hallway ng Club Malaya, pero pakiramdam ko, lumulubog ako sa dagat.
Sa video, nakita ko si Mama sa umaandar na sasakyan. May dugo sa gilid ng labi niya. Sa tabi niya, may lalaking hawak ang silver case na may tatlong walang lamang vial.
“Kailangan lang namin ng kaunting dugo mo.”
Kaunting dugo?
Para saan?
Para patunayan na ako ay Santos?
Para buksan ang isang mana?
Para sirain ang buhay na pilit itinago sa akin ni Mama?
“Alina,” mahina ngunit mariing tawag ni Alejandro.
Napatingin ako sa kanya.
Ang mukha niya ay seryoso, pero sa likod ng lamig ng mga mata niya, may takot. Hindi para sa sarili niya. Para sa akin.
“Huwag kang pupunta mag-isa,” sabi niya.
Tumawa ako nang mapait.
“Sinabi niya nga na mag-isa ako.”
“Trap iyon.”
“Alam ko.”
“Kung alam mo, bakit ganyan ang tingin mo?”
Dahil pupunta pa rin ako.
Hindi ko na kailangang sabihin.
Nabasa na niya iyon sa mukha ko.
Lumapit si Don Rafael, mabigat ang bawat hakbang, ang tungkod niya ay tumutunog sa marmol na sahig.
“Alina,” sabi niya, “kung totoo ang narinig mo, mas delikado ka kaysa sa inaakala mo.”
“Mas delikado pa ba kaysa sa kinidnap ang nanay ko?” tanong ko.
Saglit siyang natahimik.
Pagkatapos, bumaba ang tingin niya.
Doon ko nakita ang bagay na hindi ko inasahan sa isang lalaking tulad niya.
Pagsisisi.
“May mga kasalanang kahit gaano katagal itago, bumabalik pa rin,” sabi niya. “At ngayong gabi, bumalik na ang pinakamalaki kong kasalanan.”
“Sabihin ninyo,” sabi ko. “Ngayon na.”
Napatingin siya kay Alejandro.
Si Alejandro naman ay tumango nang mabigat, parang alam niyang wala na silang karapatang magsinungaling.
Huminga nang malalim si Don Rafael.
“Ang ama mo ay si Miguel Santos. Panganay kong anak. Kuya nina Alejandro at Isabella.”
Parang may pumutok sa loob ng dibdib ko.
Ama.
May ama pala akong may pangalan.
May ama pala akong hindi lang “taong umalis” gaya ng sinabi ni Mama noon.
“Si Miguel ang tunay na tagapagmana ng Santos Group,” pagpapatuloy ni Don Rafael. “Pero namatay siya labing-anim na taon na ang nakalipas, bago pa niya maiharap sa amin ang babaeng mahal niya at ang anak nila.”
“Si Mama,” bulong ko.
Tumango siya.
“Maria Elena worked in our household for years. Hindi siya yaya, hindi siya katulong sa mababang tingin ng iba. Siya ang taong pinagkatiwalaan ni Miguel. Minahal niya siya. At nang mabuntis siya, balak ni Miguel na pakasalan siya.”
“Pero hindi ninyo pinayagan,” sabi ko.
Hindi siya nakasagot agad.
Sapat na iyon bilang sagot.
“Hindi ko alam na may anak na sila,” sabi niya sa wakas. “Noong nalaman kong buntis si Elena, huli na. Namatay na si Miguel. At dahil sa kaguluhan sa pamilya, may mga taong gustong kunin ang bata para gamitin sa mana.”
“Kaya tumakas si Mama.”
“Oo. Tinulungan siya ni Carmen Salazar, ang nurse na nakita ngayon sa ospital. Siya ang nagpalit ng records. Siya ang nagdala sa inyo palayo. Simula noon, hindi ko na kayo natagpuan.”
Natawa ako, pero may luha na sa mata ko.
“Hindi ninyo kami natagpuan? O hindi ninyo kami hinanap nang mabuti?”
Napapikit siya.
Wala siyang maipagtanggol.
Hindi ko alam kung mas galit ba ako sa kanya, kay Isabella, sa lalaking dumukot kay Mama, o sa buong mundong biglang nagsabi sa akin na ang buhay ko pala ay dokumentong naitago lang sa maling drawer.
Biglang nagsalita si Isabella mula sa gilid.
“Touching. Pero wala na kayong oras.”
Napalingon kami sa kanya.
May dugo sa labi niya, marahil dahil nakagat niya sa galit. Wala na ang dating pino at kontroladong anyo niya. Magulo ang buhok niya, namumula ang mga mata, pero buhay pa rin ang lason sa ngiti niya.
“Kung si Alina ang anak ni Miguel, siya ang may hawak ng direct blood claim,” sabi niya. “Kaya pala hindi tinanggap ang transfer. Kaya pala may lumang trust na hindi nabubuksan. Kailangan ng blood verification.”
Napalingon ako sa kanya.
“Kaya mo ginawa lahat?”
Tumawa siya.
“Akala ko noong una, ikaw ay disposable. Isang assistant na puwedeng isakripisyo. Pero habang lumalalim ang paghahanap ko, nakita ko ang pangalan ng nanay mo sa lumang files. Maria Elena Reyes. Maria Elena Santos household staff. Tapos Carmen Salazar. Tapos ang sealed trust ni Miguel.”
Lumapit siya ng isang hakbang.
“Hindi mo alam kung gaano kalaki ang nakataya sa dugo mo, Alina.”
“Hindi pera ang buhay ko.”
“Lahat ng buhay may presyo.”
Sa pagkakataong iyon, lumapit si Alejandro kay Isabella.
“Ang sa’yo, tapos na.”
May pinakita siyang phone.
Naka-live call ito.
Sa screen, nakita ko ang isang pamilyar na logo.
NBI Cybercrime Division.
Namuti ang mukha ni Isabella.
“Naka-record ang lahat mula pa kanina,” sabi ni Alejandro. “Noong hinawakan mo ang phone ko, akala mo kukunin mo. Pero naka-cloud stream na iyon.”
“Hindi puwede…” bulong niya.
“Puwede,” sagot ni Alejandro. “At nang sabihin mo ang tungkol sa coercion, sa documents, sa hospital, sa pagpilit kay Alina na pumirma—narinig nila lahat.”
Biglang sumulpot sa dulo ng hallway ang ilang lalaking naka-jacket na may badge.
Kasunod nila ang mga pulis.
Atty. Valdez ang unang napaupo sa sahig, para bang naubusan ng buto ang katawan niya.
Ang dalawang tauhan ni Isabella ay agad na pinosasan.
Si Isabella naman, umatras.
“Hindi ninyo ako puwedeng hulihin,” sabi niya. “Ako si Isabella Santos.”
Lumapit ang isang babaeng opisyal.
“Isabella Santos, you are under arrest for kidnapping, coercion, falsification, attempted illegal transfer of corporate assets, and conspiracy.”
Sa wakas, nawala ang kulay sa mukha niya.
Pero bago siya maposasan, bigla siyang sumigaw:
“Kung huhulihin ninyo ako, mamamatay ang nanay niya!”
Lahat kami napatigil.
Ngumiti siya ulit.
Basag, desperado, at nakakakilabot.
“Akala ninyo hawak ko pa rin siya? Hindi na. Ibinenta ko na ang impormasyon sa taong mas gustong makuha ang dugo niya kaysa sa akin.”
Nanginginig akong lumapit.
“Sino?”
Hindi siya sumagot.
Tinawanan lang niya ako.
Kaya bago pa siya mahila ng mga pulis, sinampal ko siya.
Malakas.
Napalingon ang mukha niya.
Tumahimik ang hallway.
Tumingin siya sa akin na parang gustong patayin ako.
Pero sa unang pagkakataon, hindi ako natakot.
“Para iyan kay Mama,” sabi ko. “At para sa lahat ng taong akala mo mabibili mo.”
Hinila siya ng mga pulis palayo.
Habang dinadala siya, sumigaw pa siya:
“Huli na, Alina! Kahit makuha mo ang apelyido ng Santos, dugo mo pa rin ang magbubukas ng impiyerno!”
Hindi ko na siya sinagot.
Dahil wala na akong oras para sa kanya.
Kailangan kong hanapin si Mama.
“Navotas pier,” sabi ko kay Alejandro. “Pupunta ako.”
“Pupunta tayo,” sagot niya.
“Sinabi kong ako—”
“Hindi na kita hahayaang mag-isa.”
Tiningnan ko siya.
Marami pa akong galit sa kanya.
Marami pa akong tanong.
Pero sa sandaling iyon, mas malakas ang takot ko para kay Mama kaysa sa pride ko.
Tumango ako.
Sumama rin si Don Rafael, kasama ang NBI at security team niya.
Habang nasa sasakyan kami papuntang Navotas, tahimik ang buong paligid. Ang mga ilaw sa kalsada ay dumadausdos sa bintana na parang mga guhit ng apoy.
Hawak ko ang phone ko, umaasang tatawag ulit si Mama.
Wala.
Nang makarating kami sa lumang pier, pasado alas onse na ng gabi. Maalat ang hangin. Madilim ang dagat. May mga container van sa gilid, kalawangin at parang nagtatago ng mga multo.
May isang ilaw sa dulo ng pier.
At sa ilalim noon, nakatayo ang lalaking nasa video.
Hawak niya ang silver case.
Sa likod niya, nakaupo si Mama sa isang upuan, nakatali ang mga kamay, pero buhay.
“Mama!”
“Alina, huwag!” sigaw niya.
Tatama sana ako patakbo, pero pinigilan ako ni Alejandro.
“Easy,” bulong niya.
Lumapit ang lalaki sa ilaw.
“Miss Alina Santos. Finally.”
“Sino ka?” tanong ko.
“Someone hired to collect proof.”
“Ni Isabella?”
Tumawa siya.
“Isabella thought she hired me. Pero matagal na akong nagtatrabaho sa tunay na may interes sa trust ni Miguel Santos.”
Napalingon ako kay Don Rafael.
Nakita kong nanigas ang mukha niya.
“Dario,” sabi niya.
Ngumiti ang lalaki.
“Good evening, Don Rafael.”
“Akala ko patay ka na.”
“Marami pong nag-akala.”
Dario.
Pangalan lang iyon sa akin, pero sa mukha ni Don Rafael, isa itong bangungot na bumalik.
“Siya ang dating finance counsel ng ama mo,” bulong ni Alejandro sa akin. “Nawala siya matapos mamatay si Miguel.”
“Hindi ako nawala,” sabi ni Dario. “Tinanggal ako. Dahil nalaman ko ang laman ng trust. Alam ko na kung may buhay na anak si Miguel, mapupunta sa kanya ang controlling shares. Hindi kay Alejandro. Hindi kay Isabella. Hindi kay Don Rafael. Sa bata.”
Tumingin siya sa akin.
“At ngayon, babae na siya.”
Kinilabutan ako.
“So ano? Kukunin mo ang dugo ko?”
“Kaunti lang. Para mabuksan ang trust verification. Pagkatapos, ako ang hahawak sa proseso. Ikaw, pipirma. Ang nanay mo, mabubuhay. Simple.”
“Hindi ako pipirma.”
Itinaas niya ang kamay.
May tumutok ng baril sa likod ni Mama.
“Think again.”
Nanlambot ang tuhod ko.
“Mama…”
Umiiyak si Mama, pero umiling siya.
“Huwag, anak. Please.”
Tiningnan ko ang silver case.
Tiningnan ko ang dagat.
Tiningnan ko si Alejandro.
Sa mga mata niya, nakita ko ang isang tanong.
Kaya mo ba akong pagkatiwalaan?
Hindi ko alam.
Pero kailangan.
Dahan-dahan akong humakbang palapit kay Dario.
“Sige,” sabi ko. “Kunin mo.”
“Alina!” sigaw ni Mama.
“Pero pakawalan mo muna siya.”
“Hindi ako tanga.”
“Hindi rin ako.”
Tumigil siya.
Huminga ako nang malalim.
“Kung patayin mo siya, hindi ako magbibigay ng dugo. Kung pilitin mo ako, sisirain ko ang sarili kong kamay bago mo ako makuhanan.”
Ngumiti si Dario.
“Matapang. Mana sa ama.”
Lumapit siya at binuksan ang silver case.
Kinuha niya ang isang vial at karayom.
Habang papalapit siya sa akin, narinig ko ang mahinang tunog mula sa dagat.
Parang bangka.
Parang makina.
Napansin din iyon ni Dario.
Napalingon siya nang bahagya.
Iyon ang sandaling hinintay ni Alejandro.
Mabilis siyang sumugod.
Tinamaan niya ang kamay ni Dario. Tumalsik ang karayom sa sahig. Nagkagulo ang lahat.
Sumigaw ang tauhan ni Dario. May putok ng baril.
Napasigaw ako.
Pero bago pa siya muling makaputok, sumulpot ang NBI mula sa likod ng mga container van.
“Drop your weapons!”
Nagkagulo sa pier.
Hinila ako ni Alejandro sa likod ng isang poste.
“Stay down!”
“Si Mama!”
Nakita kong sinusubukan ni Mama tumayo mula sa upuan. Ang lalaking may hawak sa kanya ay nataranta. Papalapit na si Dario sa kanya, may hawak na maliit na kutsilyo.
Hindi ako nag-isip.
Tumakbo ako.
Narinig ko si Alejandro na sumigaw ng pangalan ko.
Narinig ko ang putok.
Narinig ko ang dagat.
Pero ang nakikita ko lang ay si Mama.
Nang abutin ni Dario ang balikat niya, kinuha ko ang unang bagay na nahawakan ko—isang kalawangin na bakal sa tabi ng container—at hinampas ko siya sa braso.
Napamura siya at nabitawan ang kutsilyo.
“Anak!” sigaw ni Mama.
Hinila ko siya palayo.
Pero hinablot ni Dario ang buhok ko.
Napaatras ako sa sakit.
“Dugo mo lang ang kailangan ko!” sigaw niya.
“Hindi mo makukuha!” sigaw ko pabalik.
Biglang may dumating na katawan sa pagitan namin.
Si Alejandro.
Sinuntok niya si Dario nang malakas. Bumagsak si Dario sa sahig ng pier, pero mabilis na bumangon at sinubukang tumakbo patungo sa speedboat.
Hindi siya nakalayo.
Sa dulo ng pier, nakatayo si Don Rafael, hawak ang tungkod niya.
“Dario,” sabi niya, “tapos na.”
Tumawa si Dario.
“Wala pa, Rafael. Hangga’t buhay ang batang iyan, may maghahabol sa kanya.”
“Hindi na.”
Lumapit ang NBI agents at pinosasan siya.
Sinubukan niyang pumalag, pero tinulak siya pababa.
Habang hinihila siya palayo, sumigaw siya:
“Hindi ninyo mabubura ang dugo! Siya ang tunay na Santos! Siya ang magmamana ng lahat!”
Tahimik ang pier matapos iyon.
Hanggang sa narinig ko ang hikbi ni Mama.
Tumakbo ako sa kanya at niyakap siya nang mahigpit.
“Mama…”
“Anak, patawarin mo ako,” paulit-ulit niyang sabi. “Patawarin mo ako. Gusto ko lang sanang mabuhay ka nang tahimik.”
Umiyak ako sa balikat niya.
“Hindi ako galit dahil tinago mo ako. Galit ako dahil mag-isa mong dinala lahat.”
Hinawakan niya ang mukha ko.
“Hindi ka dapat nadamay sa kanila.”
“Pero parte pala ako nito.”
“Parte ka ng buhay ko,” sabi niya. “Hindi ng kasalanan nila.”
Kinabukasan, pumutok ang balita.
Inaresto si Isabella Santos.
Kasama niya si Atty. Valdez, ilang tauhan sa ospital, at mga kasabwat sa illegal transfer scheme. Lumabas ang recording ni Alejandro, ang dokumentong pinilit nilang papirmahan sa akin, at ang ebidensiya ng four hundred eighty million pesos na itinago sa shell companies.
Si Dario naman ay kinasuhan ng kidnapping, attempted extortion, illegal detention, at ilang kaso kaugnay ng pagkamatay ng tauhan ni Isabella sa ospital. Nalaman sa imbestigasyon na ang lalaking iyon ay pinatay niya matapos nitong tangkaing umatras sa plano.
Si Isabella, kahit sa kulungan, sinubukan pa ring gamitin ang pangalan ng Santos.
Pero sa pagkakataong iyon, walang yumuko.
Hindi si Alejandro.
Hindi si Don Rafael.
At lalong hindi ako.
Pagkalipas ng dalawang linggo, dinala ako ni Don Rafael sa lumang bahay ng Santos sa Batangas.
Ayaw ko sanang pumunta.
Pero nakiusap si Mama.
“May kailangan kang makita,” sabi niya.
Sa loob ng isang lumang silid, may kahong kahoy na nakatago sa aparador.
Binuksan iyon ni Don Rafael.
Nasa loob ang mga litrato.
Si Mama, mas bata, nakangiti sa tabi ng lalaking kamukha ni Alejandro ngunit mas malambot ang mga mata.
Si Miguel Santos.
Ang ama ko.
May sulat din.
Para sa anak ko, kung sakaling matagpuan mo ito balang araw…
Nang basahin ko ang unang linya, umiyak na si Mama.
Hindi ko na napigilan ang sarili ko.
Umiyak din ako.
Hindi dahil sa yaman.
Hindi dahil sa apelyido.
Kundi dahil may isang taong minahal pala ako bago pa man ako isilang.
Isang taong hindi nakabalik, pero nag-iwan ng salita.
Anak, kung hindi man kita mahawakan, sana malaman mong hindi ka pagkakamali. Ikaw ang pinakatotoong bahagi ng buhay ko.
Doon ko unang naramdaman na ang pagiging Santos ay hindi sumpa.
Hindi rin gantimpala.
Isa lamang itong katotohanang kailangan kong piliing hindi ako lamunin.
Pagkaraan ng tatlong buwan, nagdesisyon ako.
Hindi ko tinanggap ang posisyon sa board.
Hindi ko rin pinayagang gamitin ako ng pamilya bilang bagong simbolo.
Tinanggap ko ang bahagi ng trust na para sa akin, pero inilagay ko ang malaking parte nito sa isang foundation para sa mga pasyenteng hindi kayang magbayad ng hospital bills.
Pinangalanan ko iyon kay Mama.
Maria Elena Care Fund.
Nang una naming pinirmahan ang dokumento, ako ang humawak ng ballpen.
Walang takot.
Walang pananakot.
Walang baril.
Walang umiiyak sa kabilang linya ng telepono.
Sa tabi ko, nakaupo si Mama, mas malusog na, nakangiti habang pinipigilan ang luha.
Si Don Rafael naman ay pumirma bilang donor at public witness. Hindi ko pa siya lubos na napapatawad. Hindi ganoon kadali burahin ang labing-anim na taon.
Pero nang yumuko siya sa harap ni Mama at nagsabing, “Patawarin mo ako, Elena,” nakita kong hindi lahat ng taong nagkamali ay mananatiling halimaw.
May iba, kailangan munang mawala ang lahat bago matutong lumuhod.
Si Alejandro naman…
Nag-resign ako bilang assistant niya.
Sa pagkakataong iyon, walang pumunit ng resignation letter ko.
Siya mismo ang tumanggap.
Matagal niyang tinitigan ang papel, pagkatapos ay ngumiti nang mahina.
“Professional hanggang dulo, Miss Reyes.”
Itinaas ko ang kilay.
“Reyes pa rin ako.”
Tumango siya.
“Alam ko.”
“Hindi mo ba ako pipigilan?”
“Gusto kong pigilan,” sabi niya. “Pero hindi na kita hahawakan sa lugar na gusto mong lisanin.”
Hindi ko alam kung bakit, pero sumakit ang dibdib ko sa sagot niya.
Lumipas ang anim na buwan.
Nagbukas ako ng maliit na office para sa foundation sa Cebu. Si Mama ang madalas umupo sa reception kahit pinapagalitan ko siya. Sabi niya, mas gusto raw niyang makita ang mga taong natutulungan namin kaysa manatili sa bahay.
Isang umaga, may dumating na kahon ng mangga sa opisina.
May kasamang card.
Hindi iyon mahaba.
Alina,
May board meeting ako sa Cebu next week. Kung libre ka, coffee?
Hindi bilang boss. Hindi bilang Santos.
Bilang Alejandro lang.
Tinitigan ko ang card nang matagal.
Si Mama, na tahimik palang nakasilip sa likod ko, biglang umubo.
“Masarap ang kape sa kanto,” sabi niya.
“Mama.”
“Ano? Wala naman akong sinabing pumayag ka.”
Pero nakangiti siya.
At sa unang pagkakataon matapos ang lahat ng gulo, hindi na mabigat ang pangalan ni Alejandro sa dibdib ko.
Hindi ibig sabihin noon, nakalimutan ko na ang sakit.
Hindi rin ibig sabihin, agad akong magtitiwala.
Pero may mga taong nagbabayad sa kasalanan sa pamamagitan ng parusa.
May mga taong nagbabayad sa pamamagitan ng pag-amin.
At may mga taong nagbabayad sa pamamagitan ng hindi na muling paghawak sa’yo nang hindi mo pinapayagan.
Kaya noong sumunod na linggo, pumunta ako sa maliit na café sa Cebu.
Nandoon siya.
Hindi naka-suit.
Walang bodyguard.
Walang luxury car sa harap.
Si Alejandro lang, nakaupo sa tabi ng bintana, hawak ang dalawang tasa ng kape.
Nang makita niya ako, tumayo siya.
“Alina.”
Ngumiti ako nang bahagya.
“Thirty minutes lang ako.”
Tumango siya.
“Okay.”
Umupo ako sa tapat niya.
Sa labas, maliwanag ang araw. Maingay ang kalsada. May batang tumatawa sa kabilang mesa. May amoy ng bagong lutong pandesal sa hangin.
Simple.
Totoo.
Payapa.
At marahil, matapos ang lahat ng dilim, iyon ang pinakamasayang simula na puwede kong hingin.
Hindi ako prinsesa ng Santos.
Hindi ako biktima ni Isabella.
Hindi ako pirma sa isang dokumento.
Ako si Alina Reyes.
Anak ni Maria Elena.
Anak ni Miguel.
At higit sa lahat, ako ang babaeng minsang ginamit nila bilang susi sa kayamanan, pero pinili kong buksan ang pinto palabas sa sarili kong buhay.