nang marinig ko ang boses ng kabit, akala ko tapos na ang lahat, pero ang anak sa sinapupunan niya pala ang pinakamalaking kasinungalingan
bahagi 4: nang marinig ko ang boses ng kabit, akala ko tapos na ang lahat, pero ang anak sa sinapupunan niya pala ang pinakamalaking kasinungalingan
“Buntis ako, at ayokong ipanganak ang anak natin habang kasal ka pa rin sa babaeng iyon.”
Ang boses ni Isabella Monteverde ay umalingawngaw sa buong silid-kainan.
Walang kumibo.
Maging ang mga pulis ay napatigil.
Ang cellphone ni Rafael ay nakapatong sa palad ni Don Ernesto, naka-speaker, at tila lahat kami ay sabay-sabay na nakulong sa iisang sandali.
Ako, nakatayo sa tabi ng mesa, hawak ang basang pahina ng dokumento.
Si Rafael, nasa may pintuan, putla ang mukha, halos hindi makatayo dahil sa paso sa mga paa.
Si Ginang Corazon, nanlalaki ang mga mata, ang bibig ay nakabuka pero walang lumalabas na salita.
Si Paolo, hawak ng pulis, nakayuko, pero halatang nanginginig.
At sa kabilang linya, walang kamalay-malay si Isabella na ang buong angkan ng mga Santos, ang pamilya ko, dalawang pulis, at isang abogado ay nakikinig sa bawat salita niya.
“Raf?” tawag niya ulit, medyo naiinis na. “Bakit hindi ka sumasagot?”
Dahan-dahang inangat ni Don Ernesto ang tingin niya kay Rafael.
Sa buong gabing iyon, ngayon ko lang nakita ang matanda na parang totoong nasaktan.
Hindi galit lang.
Hindi hiya lang.
Nasaktan.
Dahil ang anak na pinalaki niya, ang asawang pinakasalan niya, at ang bunso niyang pinapaboran ng asawa niya ay sabay-sabay palang naghukay ng hukay para sa ibang pamilya.
At posibleng pati siya, ginamit din.
“Rafael,” sabi ni Don Ernesto, mababa at mabigat ang boses. “Sino ang babaeng ito?”
Hindi nakasagot si Rafael.
Sa speaker, biglang natawa si Isabella.
“Raf, kasama mo ba si Tito Ernesto? Ay, finally? Sinabi mo na ba sa kanila?”
Napakapit ako sa gilid ng mesa.
Sinabi?
Ibig sabihin, matagal na.
Hindi ito isang pagkakamaling nangyari matapos ang kasal.
Hindi ito isang lihim na relasyon na aksidente kong natuklasan.
Bago pa man ako magsuot ng puting belo, bago pa man ako lumakad sa gitna ng simbahan, bago pa man ako sumagot ng “oo” sa altar—
May iba na siyang babae.
At buntis ito.
“Magsalita ka,” utos ni Don Ernesto kay Rafael.
“Pa…” Nanginginig ang boses ni Rafael. “Hindi ganito dapat lumabas.”
Napapikit ako.
Hindi niya sinabing hindi totoo.
Hindi niya sinabing wala siyang kabit.
Hindi niya sinabing hindi kanya ang bata.
Ang unang pumasok sa isip niya ay hindi dapat ganito lumabas.
Parang ang kasalanan ay hindi ang pagtataksil.
Ang kasalanan ay nahuli siya.
“Putang ina mo,” mahina pero malinaw na sabi ni Kuya Adrian.
“Sir,” babala ng babaeng pulis.
Pero hindi niya sinita nang mahigpit.
Siguro dahil kahit siya, naiintindihan ang galit.
Sa kabilang linya, biglang nagbago ang tono ni Isabella.
“Raf? Sino ang kasama mo? Bakit parang ang daming tao?”
Walang sumagot.
Ako ang humakbang palapit sa cellphone.
“Isabella?”
Naputol ang hininga niya sa kabilang linya.
Sapat na ang isang segundo para malaman kong kilala niya ang boses ko.
O kahit hindi niya kilala, alam niyang hindi ito ang boses ng lalaking hinihintay niya.
“Sino ‘to?” tanong niya, mas malamig na ngayon.
“Ako ang babaeng iyon.”
Tahimik.
Pagkatapos, humalakhak siya.
Hindi iyon tawa ng takot.
Tawa iyon ng babaeng alam niyang may pinanghahawakan siya.
“Ah.”
Isang maikling tunog lang.
Pero sa tunog na iyon, naroon ang panghahamak.
“So ikaw si Marielle.”
Para akong sinampal ulit.
Hindi dahil sa sinabi niya ang pangalan ko.
Kundi dahil sa paraan ng pagkakasabi niya.
Parang matagal na niya akong pinag-uusapan.
Parang isa akong hadlang sa plano nila.
Parang ako ang nang-agaw ng pwesto niya, kahit ako ang pinakasalan.
“Alam mo pala ang pangalan ko,” sabi ko.
“Siyempre,” sagot niya. “Ikaw ang pinili nilang gamitin.”
Humigpit ang hawak ko sa basang papel.
Sa likod ko, napasinghap si Mama mula sa video call.
Si Rafael ay biglang sumigaw:
“Bella, tumahimik ka!”
Pero parang lalo lang nabuhayan si Isabella.
“Ano, Raf? Bakit ako tatahimik? Hindi ba tapos na dapat ang drama ninyo ngayon? Sabi ng mama mo, pagkatapos niyang gumawa ng eksena, matatakot na siyang pumirma. Sabi mo madali lang siyang paiiyakin.”
Parang may kutsilyong dahan-dahang itinusok sa dibdib ko.
Madali lang siyang paiiyakin.
Iyon pala ang tingin niya sa akin.
Hindi asawa.
Hindi kapareha.
Hindi taong minahal.
Isang babaeng madaling paiiyakin.
Isang babaeng madaling itulak hanggang pumirma.
Biglang sumingit si Attorney Benitez mula sa cellphone ko.
“Isabella Monteverde, this call is being recorded.”
Saglit na natahimik ang kabilang linya.
Pagkatapos, mabilis na tumigas ang boses niya.
“Sino ka?”
“Atty. Benitez. Legal counsel ng pamilya Rivera.”
Narinig namin ang biglang paghigop niya ng hininga.
“Raf, bakit may abogado?”
Hindi na sumagot si Rafael.
Dahil wala na siyang maitatago.
Lumapit si Ginang Corazon sa cellphone ni Rafael, pero hinarangan siya ni Don Ernesto.
“Wag mong hawakan.”
“Ernesto, ibaba mo na ‘yan,” pakiusap niya. Ngayon, hindi na siya naninigaw. Halos nagmamakaawa na siya. “Pag-usapan natin ito sa loob ng pamilya.”
“Pamilya?” tanong ni Don Ernesto. “Kanino? Sa pamilya nating nilagyan mo ng bitag? O sa pamilyang muntik mong agawan ng bahay?”
“Ginawa ko lang ang dapat para sa mga anak natin!”
“Para sa mga anak natin?” Lumakas ang boses ni Don Ernesto sa unang pagkakataon. “O para kay Paolo?”
Napayuko si Paolo.
Tumigas ang balikat ni Ginang Corazon.
Doon ko naramdaman na may isa pang lihim.
Mas malalim.
Mas matagal.
Mas maruming dahilan kung bakit kailangang mapunta kay Paolo ang lupa namin.
“Anong meron kay Paolo?” tanong ko.
Walang sumagot.
Pero ang katahimikan mismo ay nagbubunyag.
Tumalikod si Don Ernesto at dinampot ang isa pang dokumentong nalaglag mula sa pulang folder. Basa ang gilid, pero mababasa pa ang nakasulat.
Binasa niya nang mabilis.
Unti-unting nagbago ang mukha niya.
“Corazon…”
Ang boses niya ngayon ay hindi lang galit.
May pagkasuklam.
“Ano ito?”
Sinubukan ni Ginang Corazon na hablutin ang papel, pero hinawakan siya ng babaeng pulis.
“Ma’am, tumigil po kayo.”
“Bitawan mo ako! Papel namin iyan!”
“Eksaktong dahilan kung bakit hindi ninyo dapat hawakan,” sagot ng pulis.
Iniabot ni Don Ernesto ang dokumento kay Kuya Adrian.
Binasa ito ni Kuya.
Pagkatapos, tumingin siya kay Paolo.
“May utang ka sa casino?”
Nanlaki ang mata ko.
Casino.
Si Paolo ay biglang nagwala.
“Wala kang karapatang basahin ‘yan!”
Sinubukan niyang kumawala sa pulis, pero mahigpit siyang hinawakan.
“Paolo,” sabi ni Don Ernesto, halos pabulong. “Labindalawang milyon?”
Parang may bombang sumabog.
Labindalawang milyon.
Sa isang iglap, nagsimulang magbulungan ang mga kamag-anak.
“Labindalawang milyon?”
“Saan niya ginastos iyon?”
“Diyos ko, kaya pala…”
Hindi ko naintindihan agad.
Hanggang sa nagsalita si Attorney Benitez.
“Kaya ninyo kailangang makuha ang lupa ng Rivera. Hindi lang dahil gusto ninyo ng ari-arian. Kailangan ninyong pambayad sa utang.”
Nanginginig ang kamay ni Ginang Corazon.
“Hindi ninyo naiintindihan.”
“Then explain,” malamig na sabi ni Don Ernesto. “Ipaliwanag mo kung bakit ang utang ng anak mo sa sugal ay babayaran gamit ang lupa ng ibang pamilya.”
“Anak mo rin siya!” sigaw ni Ginang Corazon.
“Anak ko siya, pero hindi ko siya tinuruan magnakaw!”
“Sino ba ang laging nagpabaya sa kanya?” sagot niya. “Ikaw! Ikaw na puro negosyo, puro pangalan, puro reputasyon. Ako ang naiwan para ayusin ang lahat!”
“Ang pag-aayos ba ay panloloko sa pamilya Rivera?”
Hindi sumagot si Ginang Corazon.
Si Paolo naman ay biglang napasigaw:
“Hindi ninyo alam ang ginawa nila sa akin! Kung hindi ko nabayaran iyon, papatayin nila ako!”
Tumahimik ang lahat.
Sa unang pagkakataon, nakita ko si Paolo hindi bilang mayabang na batugan, kundi bilang duwag na nahuli sa sariling kasalanan.
Pero wala akong awa.
Hindi pagkatapos ng lahat.
“Kung may utang ka,” sabi ko, “bakit pamilya ko ang babayaran?”
Nanlaki ang mata niya.
“Dahil ikaw ang pumasok sa pamilyang ito! Asawa ka ni Kuya! Kasama ka na namin!”
“Hindi ako ATM.”
“Hindi ka rin naman kawalan!” sigaw niya.
Humakbang si Kuya Adrian palapit, pero pinigilan ko siya.
Ako ang tumingin kay Paolo.
“Ulitin mo.”
Napailing siya, parang ngayon lang niya naintindihan na wala na siyang posisyon para umasta.
Pero huli na.
Narinig na ng lahat.
Mula sa cellphone ni Rafael, biglang nagsalita ulit si Isabella.
“Teka, Raf, anong nangyayari? Bakit may pulis? Bakit pinag-uusapan si Paolo?”
Walang gustong sumagot sa kanya.
Ako ang nagsalita.
“Isabella, alam mo ba ang plano nilang kunin ang lupa namin?”
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos, malamig niyang sinabi:
“Hindi ko alam ang detalye.”
Hindi niya sinabing hindi.
Sinabi niya: detalye.
Nakangiti akong mapait.
“Ibig sabihin, alam mo ang plano.”
“Ang alam ko lang,” sagot niya, “kailangan ninyong ma-annul agad. Mas mabuti iyon para sa lahat.”
“Para sa lahat?”
“Oo. Para sa iyo rin.”
Napatawa ako.
“Ang kapal ng mukha mo.”
“Mas makapal ang mukha mong manatili sa kasal na hindi naman para sa iyo.”
Umalingawngaw ang sinabi niya sa buong silid.
Hindi para sa iyo.
Doon ko naramdaman ang huling hibla ng awa sa sarili kong pinutol.
Wala na.
Wala nang Marielle na magtatanong kung saan siya nagkulang.
Wala nang Marielle na mag-iisip kung minahal ba siya kahit kaunti.
Wala nang Marielle na hihingi ng paliwanag sa lalaking pinakasalan niya.
Ang natira na lang ay babaeng kailangang mabuhay.
At kailangang lumaban.
“Officer,” sabi ko, lumingon sa babaeng pulis. “Gusto kong magsampa ng reklamo. Laban kay Rafael Santos sa pananakit. Laban sa lahat ng may kinalaman sa pamemeke ng dokumento at pagbabanta.”
Nagbago ang mukha ni Rafael.
“Marielle, huwag.”
Ngayon siya natakot.
Hindi noong sinaktan niya ako.
Hindi noong pinahiya niya ako.
Hindi noong nabunyag ang kabit niya.
Ngayon.
Noong narinig niyang handa akong lumaban sa batas.
“Pag-usapan natin,” sabi niya. “Asawa kita.”
Tumingin ako sa kanya.
“Sinampal mo ang asawa mo.”
“Galit lang ako.”
“May kabit ka.”
“Hindi ganoon kasimple.”
“Buntis siya.”
Napatingin siya sa cellphone.
“Marielle—”
“Plano ninyong gamitin ang kasal natin para kunin ang lupa ng pamilya ko.”
Wala siyang masagot.
Lumapit ang babaeng pulis.
“Sir Rafael Santos, kailangan po namin kayong imbitahan sa presinto para sa salaysay. Dahil may injury po kayo, dadalhin muna kayo sa ospital, pero may kasamang pulis.”
“Hindi ako kriminal!” sigaw niya.
“Hindi pa po iyon ang sinabi namin,” mahinahong sagot ng pulis. “Pero may reklamo na.”
Si Ginang Corazon ay biglang umiyak.
Totoong luha na ngayon.
Hindi dahil nasaktan ako.
Hindi dahil nabunyag ang panloloko.
Kundi dahil ang anak niya ay maaaring managot.
“Marielle,” sabi niya, biglang lumambot ang boses. “Anak, huwag naman. Bagong kasal pa lang kayo. Mag-asawa kayo. Lahat ng pamilya may problema.”
Tumingin ako sa kanya na parang hindi ko na siya kilala.
“Kanina, pinapahawak mo ako para hindi ako makaalis.”
Napatingin siya sa sahig.
“Kanina, tinawag mo akong walang respeto.”
Wala siyang sagot.
“Kanina, hinayaan mong sampalin ako ng anak mo.”
“Hindi ko naman inutos—”
“Pero ngumiti ka.”
Tumigil siya.
Nakita ko sa mukha niya na naalala niya.
At alam niyang nakita ko.
“Hindi lahat ng sugat, kailangan may utos bago maging kasalanan,” sabi ko.
Biglang tumahimik ang buong silid.
Don Ernesto ang unang huminga nang malalim.
“Officer,” sabi niya, “makikipagtulungan ako. Ibibigay ko lahat ng dokumento sa opisina. Pati records ng notaryo, pati bank transfer.”
“Ernesto!” sigaw ni Ginang Corazon.
Hindi siya nilingon ng asawa niya.
“Tapos na, Corazon.”
Tatlong salita.
Pero sapat para gumuho ang natitirang tapang ng biyenan ko.
Napaupo siya sa sahig.
Si Paolo ay nagsimulang magmura, pero hinihila na siya palabas ng pulis.
Si Rafael naman ay isinakay na sa stretcher, pero bago siya ilabas, bigla niyang hinablot ang kamay ko.
Mabilis akong napaatras, pero nahawakan pa rin niya ang pulso ko.
“Marielle,” pakiusap niya. “Please.”
Tiningnan ko ang kamay niyang nakahawak sa akin.
Pagkatapos, tiningnan ko ang mukha niya.
“Bitiw.”
“Minahal kita.”
Napakasakit marinig iyon.
Hindi dahil naniniwala ako.
Kundi dahil naalala ko ang sarili kong minsang naniwala.
“Hindi,” sabi ko. “Minahal mo ang pagiging sunod-sunuran ko.”
Nanigas ang mukha niya.
Dahan-dahan niyang binitiwan ako.
Pero bago tuluyang mailabas ng mga paramedic, bumulong siya:
“Hindi mo alam ang buong katotohanan tungkol kay Isabella.”
Napahinto ako.
Ayaw kong maapektuhan.
Ayaw kong magtanong.
Pero narinig iyon ni Don Ernesto.
“At ano naman iyon?” tanong niya.
Ngumiti si Rafael.
Sa kabila ng sakit, sa kabila ng lahat, ngumiti siya.
Isang ngiting malamig.
Isang ngiting parang may hawak pa rin siyang baraha.
“Tanungin ninyo si Mama,” sabi niya.
Lumingon ang lahat kay Ginang Corazon.
Siya naman ay biglang tumingala, takot na takot.
“Rafael, huwag.”
Ngayon, ang mukha niya ay ibang-iba.
Hindi ito takot sa kaso.
Hindi ito takot sa kahihiyan.
Takot ito sa isang lihim na matagal niyang inilibing.
Rafael, habang nakahiga sa stretcher, dahan-dahang idinagdag:
“Sabihin mo sa kanila kung bakit kailangan kong pakasalan si Marielle kahit buntis si Isabella.”
Para akong binuhusan ng malamig na tubig.
“Ano?”
Si Isabella, na nasa kabilang linya pa rin, biglang sumigaw:
“Raf, tumigil ka!”
Pero huli na.
Dahil si Rafael ay tumingin sa akin, pagkatapos kay Don Ernesto, at sa wakas kay Ginang Corazon.
“Sabihin mo sa kanila, Ma.”
Namumutla si Ginang Corazon.
Nanginginig ang labi niya.
At sa gitna ng katahimikan, marahang bumukas ang bibig niya.
“Dahil…”
Hindi niya naituloy.
Mula sa labas, may biglang dumating na isa pang sasakyan.
Mabilis.
Malakas ang preno.
Pagkatapos, may babaeng sumigaw sa gate.
“Rafael!”
Kilalang-kilala ng lahat ang boses.
Si Isabella.
Nandito siya.
Tumakbo ang isang pinsan papunta sa bintana at sumilip.
Pagbalik niya, putla ang mukha.
“May kasama siya,” bulong nito.
“Sino?” tanong ni Don Ernesto.
Hindi agad sumagot ang pinsan.
Tumingin muna siya kay Ginang Corazon.
Pagkatapos kay Rafael.
At sa wakas, sa akin.
“Isang matandang lalaki,” sabi niya. “May dalang sobre. At… kamukhang-kamukha ni Paolo.”
Sa sandaling iyon, si Ginang Corazon ay napasigaw na parang sinaksak.
“Hindi! Hindi siya puwedeng pumasok dito!”
Pero bumukas na ang pinto.
Pumasok si Isabella Monteverde, maputla pero taas-noo, hawak ang tiyan niyang bahagyang nakaumbok.
Sa likod niya, pumasok ang matandang lalaki.
Tahimik.
Matalim ang tingin.
At sa kamay niya, isang lumang sobre na may nakasulat sa harap:
“dna result — paolo santos.”
Si Don Ernesto ay nanigas sa kinatatayuan.
Si Paolo, na akay palabas ng pulis, biglang napahinto.
At si Rafael, nakahiga sa stretcher, ay tumawa nang mahina.
“Ngayon,” sabi niya, “sabihin ninyo sa akin kung sino talaga ang anak ni Papa.”