nang matagpuan ko ang rosaryo ng nanay ko sa kamay ng pekeng kapatid, doon ko nalaman kung sino ang nag-utos magpalinis ng dugo
bahagi 2: nang matagpuan ko ang rosaryo ng nanay ko sa kamay ng pekeng kapatid, doon ko nalaman kung sino ang nag-utos magpalinis ng dugo
Hindi ako makagalaw sa narinig ko.
Dugo na lang ang nakita namin sa likod ng hotel.
Parang may malamig na bakal na dahan-dahang isinaksak sa dibdib ko.
Ang buong bulwagan, na kanina lang ay puno ng tawanan, basbas, at palakpakan, ay biglang naging tahimik na parang simbahan bago ilibing ang patay.
Tiningnan ko ang kasambahay.
Namumutla siya. Nanginginig ang dalawang kamay. Basa ng pawis ang noo kahit malamig ang aircon sa hall.
“Anong ibig mong sabihin?” tanong ko, mababa ang boses.
Hindi siya agad nakasagot.
Lumapit si Divina at biglang hinawakan sa braso ang kasambahay.
“Lita,” mariin niyang sabi, “sigurado ka bang nakita mo nang maayos? Baka naman sauce lang iyon mula sa kitchen. Huwag kang gagawa ng eksena sa harap ng mga bisita.”
Lumingon ako sa kanya.
“Sauce?”
Isang salita lang iyon, pero sapat para umatras siya ng kalahating hakbang.
Tinapakan ko ang mga papel sa sahig at lumapit sa entablado.
“Kung sauce iyon, bakit nanginginig ang kasambahay mo?”
Walang sumagot.
Si Papa—si Don Arturo Villareal, ang lalaking kinatatakutan ng kalahati ng Manila—ay nakaluhod pa rin sa gitna ng entablado. Hawak niya ang isang pahina ng kautusan mula sa korte, ngunit halatang hindi iyon ang dahilan kung bakit nanginginig ang mga daliri niya.
Hindi niya tinitingnan ang dokumento.
Nakatingin siya sa akin.
Parang ngayon lang niya naalala na may isa pa siyang anak.
“Mariana…” paos niyang sabi.
Tinaas ko ang kamay ko.
“Huwag.”
Tumigil siya.
Hindi ko kailangan ng pagsisisi niya ngayon.
Kailangan ko ang nanay ko.
Tumalikod ako at mabilis na naglakad papunta sa pintong pinanggalingan ni Lita. Sumunod ang mga yapak sa likod ko—si Gabriel, si Lorenzo, si Miguel, at ilang guwardiya.
“Ate, sandali!” sigaw ni Miguel.
Hindi ako huminto.
Paglabas namin sa service corridor, biglang nawala ang bango ng mamahaling pabango at bulaklak. Napalitan iyon ng amoy ng bleach, basang basahan, at mamantika na usok mula sa kusina.
Sa dulo ng pasilyo, may kalahating bukas na pinto.
Sa labas niyon ang likod ng hotel.
Madilim.
Umuulan nang mahina.
At sa ilalim ng ilaw na kumikislap-kislap, nakita ko ang isang bagay na halos nagpahinto ng tibok ng puso ko.
May mahabang guhit ng dugo sa semento.
Parang may katawan na hinila mula sa isang gilid papunta sa madilim na bahagi malapit sa basurahan.
Lumapit ako.
Sa tabi ng pulang bahid, may nakahulog na rosaryo.
Itim na kahoy ang mga butil.
May maliit na krus na pilak.
Rosaryo iyon ng nanay ko.
Yumuko ako at pinulot iyon. Basa pa ang ilang butil.
Hindi ko alam kung ulan iyon o dugo.
“Ate…” mahina ang tawag ni Lorenzo mula sa likod.
Bigla akong tumayo at hinarap sila.
“Sino ang huling humawak sa kanya?”
Walang sumagot.
“Sino ang nag-utos na dalhin siya rito?”
Tahimik pa rin.
Tumingin ako kay Gabriel.
Kanina, siya ang binanggit ni Serena.
Siya raw ang nagpakaladkad sa nanay ko.
“Kuya Gabriel,” sabi ko. “Sagutin mo ako.”
Matigas ang mukha niya, pero may takot sa mata.
“Gumagawa siya ng eksena,” depensa niya. “Pumasok siya sa party at sinigawan si Mama Divina. Kailangan namin siyang alisin bago masira ang reputasyon ng pamilya.”
“Reputasyon?”
Napatawa ako.
Pero sa pagkakataong iyon, walang saya sa tawa ko.
“Ang reputasyon pala ng pamilya ninyo ay mas mahalaga kaysa buhay ng babaeng nagluwal sa inyo?”
Kumibot ang panga ni Gabriel.
“Hindi namin alam na mawawala siya.”
“Pero alam ninyong nasaktan siya.”
Walang makatingin sa akin.
Si Miguel ang unang pumutok.
“Hindi namin siya nanay!”
Biglang lumingon ako sa kanya.
Namumula ang mga mata niya. Nanginginig ang boses, pero pinilit pa rin niyang magmatapang.
“Kung nanay namin siya, bakit siya nawala nang ilang taon? Bakit si Mama Divina ang kasama namin sa graduation, sa operasyon ko, sa lahat? Bakit ngayon lang siya bumalik at nanggulo?”
Parang may kumurot sa loob ko.
Hindi dahil naaawa ako sa kanya.
Kundi dahil naiintindihan ko na.
May nagpalaki sa kanila gamit ang kasinungalingan.
May nagpakain sa kanila araw-araw ng galit.
At ngayon, ang lason na iyon ay naging kutsilyo na ginamit nila laban sa sariling ina.
“Si Mama hindi nawala,” mabagal kong sabi. “Siya ang inalis.”
Napatingin sa akin si Lorenzo.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Bago ako makasagot, may mahinang tunog ng takong mula sa likod namin.
Si Divina.
Kasama niya si Serena.
At sa likod nila, dalawang guwardiyang halatang hindi galing sa hotel.
Private security.
Ngumiti si Divina, pero hindi na iyon ang malambot na ngiti sa video.
Matalim na ang mukha niya ngayon.
“Mariana, masyado kang emotional. Naiintindihan ko. Matagal kang nasa ibang bansa, marami kang hindi alam.”
Itinaas ko ang rosaryo.
“Alam ko kung kanino ito.”
Sandaling tumigas ang ngiti niya.
Pero si Serena ang unang nagsalita.
“Ah, iyan ba?” Umikot ang mata niya. “Kanina pa iyan nasa sahig. Baka sinadyang ihulog ng baliw na iyon para magmukhang biktima.”
Tinitigan ko siya.
Noon ko napansin.
Sa kanang kamay ni Serena, may mapulang guhit sa ilalim ng singsing niya.
Dugo.
At sa pulso niya, nakasabit ang maliit na panyo ng nanay ko—puting panyo na may burdang letrang C.L.
Hindi ko na naramdaman ang sariling paghinga.
“Bakit nasa iyo ang panyo ng nanay ko?”
Napaatras si Serena.
“Ano? Hindi ito—”
Hinablot ko ang pulso niya.
Napasinghap siya.
Nalaglag ang panyo sa semento.
At kasabay niyon, may maliit na bagay na dumulas mula sa loob ng telang nakatupi.
Isang memory card.
Tahimik ang lahat.
Kahit ang ulan, parang humina.
Pinulot ko ang memory card.
Biglang namutla si Divina.
Sa unang pagkakataon, hindi niya naitago ang takot sa mukha niya.
“Mariana,” sabi niya, hindi na banayad ang boses, “ibigay mo sa akin iyan.”
Tiningnan ko siya.
“Bakit?”
Hindi siya sumagot.
Pero si Papa, na kararating lang sa corridor, biglang napatigil nang makita ang hawak ko.
Ang mukha niya ay naging abo.
“Nasaan si Clara?” tanong niya kay Divina, halos pabulong.
Ngumiti si Divina.
Maliit.
Malamig.
Nakakatakot.
“Arturo,” sabi niya, “huli na para hanapin ang babaeng matagal mo nang pinili na mawala.”
Bago pa ako makagalaw, umalingawngaw ang ringtone ng cellphone ko.
Unknown number.
Sinagot ko.
Sa kabilang linya, may mahinang paghinga.
Pagkatapos, isang pamilyar na boses ang bumulong:
“Anak…”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Ma?”
May kalabog.
May iyak.
At saka boses ng isang lalaki:
“Kung gusto mong makita siyang buhay, ibaba mo ang memory card.”
Tapos naputol ang tawag.