nang marinig ko ang boses ni mama sa telepono, itinuro ng memory card ang lihim na ibinaon sa lumang kapilya
bahagi 3: nang marinig ko ang boses ni mama sa telepono, itinuro ng memory card ang lihim na ibinaon sa lumang kapilya
Naputol ang tawag.
Sandaling hindi ako nakahinga.
Nakatingin lang ako sa itim na screen ng cellphone ko, hawak pa rin sa kabilang kamay ang maliit na memory card na parang biglang naging pinakamabigat na bagay sa buong mundo.
Anak.
Isang salita lang.
Pero sapat iyon para gumuho ang lahat ng pinipilit kong pigilan.
Buhay si Mama.
Nasaktan siya.
Kinidnap siya.
At ang taong nasa likod ng lahat ay nakatayo lang sa harap ko, suot ang mamahaling gown, nakataas ang baba, at nagpapanggap pa ring reyna ng pamilyang ninakaw niya.
Dahan-dahan kong ibinaba ang cellphone.
Tumingin ako kay Divina.
“Nasaan siya?”
Hindi sumagot si Divina.
Sa halip, inayos lang niya ang pagkakalapat ng shawl sa balikat niya, para bang ang nangyayari ay isa lamang maliit na aberya sa party niya.
“Hindi ko alam kung sino ang tumawag sa iyo,” malamig niyang sabi. “Baka naman isa na namang pakulo ng nanay mong mahilig gumawa ng eksena.”
Hindi ko napigilan ang sarili ko.
Sumugod ako sa kanya.
Pero bago ko pa siya maabot, humarang si Gabriel sa gitna namin.
“Mariana, tama na!”
Tumingin ako sa panganay kong kapatid.
Ang kuya kong dati akong binubuhat kapag inaabot ko ang mangga sa likod-bahay.
Ang kuya kong umiiyak noong una akong umalis papuntang Singapore.
Ngayon, nakaharang siya sa pagitan ko at ng babaeng maaaring nagpapatay sa nanay namin.
“Tumabi ka,” sabi ko.
Matigas ang mukha niya.
“Hindi habang wala kang ebidensya.”
Napatawa ako.
“Ebidensya?”
Itinaas ko ang memory card.
“Takot na takot siya sa bagay na ito. Hindi pa ba sapat iyon?”
“Hindi natin alam kung ano ang laman niyan.”
“Kung ganoon, panoorin natin.”
Biglang nanlaki ang mga mata ni Serena.
“Hindi puwede!”
Lahat kami napalingon sa kanya.
Napahawak siya sa bibig niya, halatang nagsisi sa biglaang pagsigaw.
Unti-unting ngumiti si Divina, pero ramdam ko ang galit na kumikislap sa mata niya.
“Serena,” mariin niyang sabi, “pumasok ka na sa loob.”
“Pero Mama—”
“Sabi kong pumasok ka.”
Napaatras si Serena.
Doon ko lalong natiyak.
May laman ang memory card.
At laman iyon na kayang magpabagsak sa kanilang lahat.
Ibinaling ko ang tingin kay Papa.
“Arturo Villareal,” sabi ko, hindi na “Papa,” hindi na “Ama,” “kung kahit kaunting hiya ang natitira sa iyo, buksan mo ngayon mismo ang CCTV room ng hotel.”
Nanlambot ang mukha niya.
“Mariana…”
“Ngayon.”
Hindi siya kumilos.
Kaya lumapit ako sa kanya at inipit sa dibdib niya ang memory card.
“Tinatanong kita bilang anak ni Clara Lualhati. Bilang legal na tagapagmana ng Lualhati Bay Hotel. Bilang taong may hawak ngayon ng court order na mag-freeze sa lahat ng assets mo.”
Diniinan ko ang bawat salita.
“Bubuksan mo ba ang CCTV room, o tatawagan ko ngayon ang NBI, ang media, at ang lahat ng abogado ng pamilya Lualhati?”
Tahimik ang pasilyo.
Naririnig ko ang ulan sa bubong, ang mahinang huni ng aircon exhaust, at ang pigil na paghinga ng mga taong nakapaligid sa amin.
Sa wakas, si Papa ang unang yumuko.
“Buksan ang security room,” utos niya sa manager ng hotel.
Halatang nanginginig ang manager.
“Opo, sir.”
Ngunit bago pa kami makapasok sa loob, umalingawngaw ang boses ni Divina.
“Arturo, pag-isipan mo nang mabuti.”
Huminto si Papa.
Hindi siya lumingon.
Nagpatuloy si Divina, mas mababa ang boses ngayon.
“Kapag binuksan mo iyan, hindi lang ako ang masisira.”
Dahan-dahang lumingon si Papa.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
Ngumiti siya.
“Alam mo ang ibig kong sabihin.”
Nagkatinginan sila.
At sa tinging iyon, may isang sikreto silang parehong alam.
Sikretong mas matanda pa sa gabing ito.
Mas madumi pa sa dugo sa likod ng hotel.
Biglang nanikip ang dibdib ko.
“Anong tinatago ninyong dalawa?”
Walang sumagot.
Kaya ako na ang naunang pumasok sa security room.
Maliit ang silid.
Punô ng monitor.
Amoy kape, alikabok, at takot.
Ang dalawang security staff na nasa loob ay agad na tumayo nang makita si Papa. Pero nang makita nila ako, nagpalitan sila ng tingin.
Kilala nila ako.
O mas tamang sabihin, kilala nila kung sino ako dapat.
“Hanapin ang footage sa likod ng hotel,” utos ko. “Simula isang oras bago nagsimula ang party.”
Walang gumalaw.
Kinuha ko ang folder mula sa kamay ng abogado kong kararating lang mula sa lobby. Si Attorney Reyes, ang matandang abogado ng lolo ko, basang-basa ang balikat dahil sa ulan pero matalim pa rin ang tingin.
“Miss Mariana,” mahina niyang sabi, “kailangan nating maging maingat. Kung may kidnapping na nangyari, dapat ipasok na natin ang pulis.”
“Tatawagan natin sila,” sagot ko. “Pero bago nila mabura ang lahat, kukunin ko muna ang kopya.”
Namutla ang isang security staff.
Nahuli ko iyon.
Itinuro ko siya.
“Ikaw. Anong pangalan mo?”
“J-Jomar po, ma’am.”
“Jomar, anong alam mo?”
“Wala po, ma’am.”
“Sinungaling.”
Lumunok siya.
“Wala po talaga.”
Lumapit si Gabriel at hinawakan ang balikat ko.
“Ate, huwag mo siyang takutin.”
Hinampas ko ang kamay niya palayo.
“Kung gusto mong maging kapatid ko ngayon, tumulong ka. Kung gusto mong maging anak ni Divina, tumabi ka.”
Para siyang nasampal.
Pero hindi siya sumagot.
Sa wakas, umupo ang manager sa harap ng main computer. Nanginginig ang kamay niya habang binubuksan ang system.
Lumabas sa screen ang recordings.
Main hall.
Lobby.
Service corridor.
Kitchen.
Back alley.
Hiniling kong buksan ang camera sa likod ng hotel.
Loading.
Loading.
Pagkatapos, itim ang screen.
No signal.
Napatigil ang lahat.
“Bakit walang signal?” tanong ko.
Sumagot ang manager, halos pabulong:
“Na-disable po ang camera sa likod bandang alas otso y medya.”
“Kanino galing ang order?”
Walang sumagot.
Muling bumukas ang bibig ni Divina, pero naunahan siya ni Jomar.
“K-kay Ma’am Serena po.”
Tahimik.
Mabigat.
Mapanakal.
Si Serena, na nakatayo sa may pinto, biglang umiling.
“Hindi totoo! Hindi ako iyon!”
Tumayo ako at lumapit sa kanya.
“Hindi ikaw?”
“Hindi! Sinabi lang sa akin ni Mama na—”
Natigilan siya.
Huli na.
Tiningnan ko si Divina.
“Ano ang sinabi mo sa kanya?”
Tinapunan ni Divina ng matalim na tingin ang anak niya.
Pero bago pa niya masaway si Serena, biglang nagsalita si Miguel.
“Sinabi niya sa amin na huwag hayaang makalapit si Clara sa stage.”
Lahat kami napalingon sa kanya.
Namumula ang mata niya.
Halatang naguguluhan.
Halatang may gumuguho rin sa loob niya.
“Sinabi ni Mama Divina na may dalang kutsilyo si Clara. Na gusto niyang saktan siya. Kaya noong pumasok si Clara, pinigilan namin siya.”
“May nakita ba kayong kutsilyo?” tanong ko.
Hindi sumagot si Miguel.
Tumingin ako kina Gabriel at Lorenzo.
“May nakita ba kayo?”
Tahimik silang lahat.
Nanginginig na ang labi ni Miguel.
“Wala. Pero… pero sabi ni Mama Divina…”
“Tumigil ka,” putol ni Divina. “Pagod ka lang, Miguel.”
“Hindi,” sabi ko. “Hayaan mo siyang magsalita.”
Lumapit si Divina kay Miguel.
“Anak, huwag kang magpadala sa drama ng babaeng iyan.”
Babaeng iyan.
Hindi niya ako tinawag na anak.
Hindi niya ako tinawag sa pangalan.
Dahil para sa kanya, hadlang lang ako.
Ngunit sa pagkakataong iyon, hindi ako ang dapat niyang katakutan.
Si Miguel ang biglang umatras mula sa kanya.
“Bakit hindi mo sinabi sa amin na siya ang tunay naming nanay?”
Parang nabasag ang mukha ni Divina.
Saglit lang.
Pero nakita ko.
Galit.
Takot.
At pagkamuhi.
“Dahil hindi siya naging nanay ninyo,” sabi niya. “Ako ang nandiyan. Ako ang nagpalaki sa inyo.”
“At siya?” tanong ni Lorenzo, unang beses na nagsalita nang may lamig. “Nasaan siya habang lumalaki kami?”
Hindi sumagot si Divina.
Si Papa naman ay napahawak sa gilid ng mesa.
Sobrang putla niya na tila anumang sandali ay babagsak.
Ako ang sumagot.
“May tanong din ako riyan.”
Binuksan ko ang folder ni Attorney Reyes.
Inilabas ko ang isang lumang dokumento.
Medical confinement record.
Psychiatric care consent.
Pirma ni Arturo Villareal.
Pirma ni Divina Montes.
Pangalan ng pasyente:
Clara Lualhati Villareal.
Inilapag ko iyon sa mesa.
“Tatlong taon akong naniniwalang nasa retreat center sa Baguio si Mama para magpagaling matapos ang nervous breakdown niya.”
Tumingin ako kay Papa.
“Iyon ang sinabi mo sa akin bago ako umalis.”
Nanginginig ang boses ko, pero hindi dahil sa takot.
Dahil sa poot.
“Pero ayon sa dokumentong ito, hindi siya nag-retreat. Ipinasok ninyo siya sa private psychiatric facility sa Cavite. Walang public record. Walang family visitation. Walang legal review.”
Napalingon si Gabriel kay Papa.
“Ano?”
Sumigaw si Divina:
“May sakit siya!”
Hinampas niya ang mesa.
“Delusyonal siya! Mapanganib siya! Hindi ninyo alam kung gaano kahirap ang pinagdaanan namin!”
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Kung may sakit siya, bakit ngayon mo siya pinalabas para pahiyain sa sarili niyang hotel?”
Wala siyang maisagot.
Si Attorney Reyes ang nagpatuloy, tahimik ngunit mabigat ang boses.
“Dahil tatlong linggo na ang nakalipas nang opisyal na kanselahin ng korte ang consent sa confinement ni Señora Clara. May utos na dapat siyang palayain.”
Para akong nabuhusan ng yelo.
“Tatlong linggo?”
Tumango siya.
“Ipinadala ko sa iyo ang kopya sa Singapore, pero mukhang hindi nakarating. May nag-block ng legal correspondence mo.”
Napaangat ang tingin ko kay Papa.
Ngunit si Papa ay nakatitig kay Divina.
Parang ngayon lang niya rin nalaman ang ilang bahagi.
“Divina,” mahina niyang sabi. “Sinabi mong hindi pa siya puwedeng lumabas.”
“Dahil hindi pa talaga siya puwede!” sigaw ni Divina. “Pag lumabas siya, mawawala sa atin ang lahat!”
Sa atin.
Hindi “sa pamilya.”
Hindi “sa mga anak.”
Kundi sa atin.
Sa kanya at kay Papa.
Dahan-dahang lumapit si Attorney Reyes sa akin.
“Miss Mariana, may isa pa.”
Inabot niya ang isa pang sobre.
Nakasulat sa labas:
For Mariana, upon my return.
Sulatan iyon ni Mama.
Halos hindi ko mabuksan dahil nanginginig ang kamay ko.
Sa loob, may ilang pahina ng sulat at isang lumang susi.
Binasa ko ang unang linya.
Anak, kung nababasa mo ito, ibig sabihin nagawa nilang burahin ako sa harap ninyo.
Nanikip ang lalamunan ko.
Nagpatuloy ako.
Hindi ako baliw. Hindi ako umalis. Hindi ko kayo iniwan.
Ang babaeng tinatawag nilang Divina ay hindi lamang kabit ng ama mo.
Siya ang babaeng ipinapasok ng ama mo sa bahay habang buntis pa ako kay Miguel.
At ang batang ipinakilala niyang anak niya…
Napatigil ako.
Lumapit si Serena, nanlalaki ang mata.
“Ano? Ano ang sinasabi niyan?”
Nagpatuloy ako sa pagbabasa, mas mababa ang boses.
…ay hindi anak ni Arturo.
Tahimik.
Parang tumigil ang ulan.
Parang pati hangin sa kuwarto ay nawala.
Si Serena ay napaatras.
“Hindi… Hindi totoo iyan.”
Si Papa ay parang sinaksak.
“Ano?”
Si Divina naman ay hindi na namumutla.
Namumula na siya sa galit.
“Pekeng sulat iyan.”
Pero nakita ko ang kamay niya.
Kumakapit sa gilid ng mesa.
Masyadong mahigpit.
Takot siya.
Binuksan ko ang kasunod na pahina.
May pangalan doon.
Isang pangalan na hindi ko kilala.
Ramon Alcantara.
Dating driver ng pamilya Villareal.
Dating tauhan ni Divina.
Dating nawawala.
Tiningnan ni Lorenzo ang papel.
“Ramon Alcantara? Hindi ba siya iyong driver na namatay sa aksidente?”
“Hindi namatay,” sabi ng isang boses mula sa pinto.
Lahat kami napalingon.
Nakatayo roon si Lita, ang kasambahay.
Basang-basa siya sa ulan.
Ngunit sa pagkakataong ito, hindi na siya nanginginig.
Hawak niya ang isang maliit na tablet.
“At hindi aksidente ang nangyari sa kanya.”
Nanigas si Divina.
“Lita, umalis ka rito.”
Umiling si Lita.
“Hindi na, Ma’am.”
Lumapit siya sa akin at ibinigay ang tablet.
“Nakopya ko po bago mabura lahat.”
Binuksan ko ang video.
Hindi ito kuha mula sa CCTV system.
Kuha ito mula sa cellphone.
Marahil kay Lita.
Madilim ang kuha.
Likod ng hotel.
Naroon si Mama.
Nakaupo siya sa lupa, duguan ang labi, nakayuko, pero buhay.
Nasa harap niya si Divina.
Sa tabi ni Divina, si Serena.
At sa likod, dalawang lalaking naka-itim.
Narinig ko ang boses ni Mama.
Mahina pero malinaw.
“Divina, kunin mo na ang gusto mo. Huwag mong idamay ang mga anak ko.”
Sumagot si Divina:
“Mga anak mo? Matagal na silang hindi sa iyo. Isang tawag ko lang, sila mismo ang magtatapon sa iyo.”
Si Serena ay tumawa.
“Mama, bakit hindi na lang tapusin? Nakakahiya naman kung bumalik pa siya sa loob.”
Kumulo ang dugo ko.
Sa video, lumuhod si Mama.
Hindi para kay Divina.
Kundi para sa amin.
“Pakiusap. Huwag mong sabihin sa kanila ang ginawa ni Arturo. Huwag mong sirain ang tatay nila sa harap nila.”
Nanginginig ang boses niya.
“Kahit tinanggal niya ako sa buhay nila, ama pa rin nila siya.”
Biglang tumingin sa akin si Papa.
Namumula na ang mata niya.
Pero hindi ako naawa.
Hindi pa.
Dahil kasunod noon, nakita ko sa video ang lalaking naka-itim na humawak sa braso ni Mama.
Tapos si Divina, lumapit, yumuko, at bumulong:
“Kung hindi mo ibibigay ang orihinal na testamento ng ama mo, hindi ka aabot ng umaga.”
Doon natapos ang video.
Pero hindi doon natapos ang laman ng tablet.
May isa pang file.
Audio recording.
Pinindot ko.
Una, static.
Pagkatapos, boses ni Divina.
“Dalhin siya sa lumang kapilya sa may Batangas property. Walang pupunta roon. Kapag tinanong, sabihin ninyong tumakas.”
Isang lalaki ang sumagot:
“Paano kung mahanap siya ng anak?”
Tumawa si Divina.
“Si Mariana? Huli na siya. At kung makulit siya…”
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos, ang boses ni Divina, malamig na malamig:
“Isunod ninyo siya.”
Hindi ko na naramdaman ang paa ko.
Pero hindi ako bumagsak.
Hindi ngayon.
Hinawakan ko ang susi sa sobre ni Mama.
Lumang susi iyon.
May maliit na nakaukit:
San Isidro Chapel.
Batangas.
Biglang pumasok sa isip ko ang lugar.
Isang lumang kapilyang nasa pribadong lupain ng pamilya Lualhati sa Batangas. Doon ikinasal ang mga lolo’t lola ko. Doon din madalas magdasal si Mama noong bata pa kami.
Doon nila siya dinala.
“Attorney Reyes,” sabi ko, diretso ang tingin kay Divina, “tumawag ng NBI. Ngayon din.”
“Opo.”
“Lita, ipadala mo sa akin lahat ng files.”
Tumango siya.
“Gabriel, Lorenzo, Miguel.”
Lumingon ako sa tatlo kong kapatid.
“Kung may natitira pa kayong dugo ni Mama sa katawan ninyo, sasama kayo sa akin.”
Walang kumilos sa loob ng dalawang segundo.
Pagkatapos, si Lorenzo ang unang humakbang palapit sa akin.
Kasunod si Miguel, na parang mababali ang mukha sa iyak.
Si Gabriel ang huli.
Nakatitig siya kay Divina, parang ngayon niya lang nakita ang totoong mukha ng babaeng tinawag niyang ina.
“Kuya,” sabi ko, “ngayon ka mamili.”
Huminga siya nang malalim.
Pagkatapos, lumapit siya sa akin.
Nanlaki ang mata ni Divina.
“Gabriel!”
Hindi siya lumingon.
At sa unang pagkakataon, nakita kong nabasag ang kanyang paghahari.
Ngunit bago kami makalabas ng security room, biglang tumunog ang cellphone ni Papa.
Isang video call.
Unknown number.
Hindi siya kumilos.
Kaya ako ang kumuha at sumagot.
Nagbukas ang screen.
Madilim ang kuwarto.
May kandilang nanginginig ang apoy.
May lumang altar.
At sa sahig, nakatali ang mga kamay ni Mama.
May dugo sa gilid ng noo niya.
Pero gising siya.
Buhay siya.
“Mama!” sigaw ko.
Bigla siyang umiling, umiiyak.
Sa likod niya, may lalaking nakamaskara na humawak sa buhok niya at itinaas ang ulo niya.
Tapos may boses na nagsalita mula sa dilim.
“Mariana Villareal.”
Natahimik kaming lahat.
“Dala mo ang memory card. Dala mo ang susi. At dala mo ang mga dokumentong dapat sana’y hindi mo na nakita.”
Lumingon ako kay Divina.
Pero ang mukha niya ay hindi na takot.
Nakangiti na siya.
Dahan-dahan.
Parang alam niyang may isa pa siyang baraha.
Sa screen, inilapit ng lalaki ang kutsilyo sa leeg ni Mama.
“Pumunta ka sa San Isidro Chapel nang mag-isa.”
“Walang NBI.”
“Walang pulis.”
“Walang mga kapatid mo.”
Bumagal ang paghinga ko.
“Kapag hindi ka dumating sa loob ng isang oras…”
Biglang lumapit si Mama sa camera hangga’t kaya niya, nanginginig ang buong katawan.
“Mariana, huwag kang pupunta! Anak, huwag—”
Sinampal siya ng lalaki.
Napahiyaw si Miguel.
Sumugod si Papa sa screen na parang kaya niyang makapasok doon.
“Ako ang kailangan ninyo! Ako ang puntiryahin ninyo!”
Tumawa ang lalaki.
“Hindi ka na importante, Arturo.”
Pagkatapos, tumapat sa camera ang isa pang kamay.
May hawak itong birth certificate.
Hindi kay Serena.
Hindi sa akin.
Kundi kay Miguel.
At sa ilalim ng pangalan ng ama, hindi Arturo Villareal ang nakasulat.
Kundi Ramon Alcantara.
Para akong binuhusan ng nagyeyelong tubig.
Napaatras si Miguel.
“Hindi…”
Si Divina ay tumawa nang mahina.
Isang tawang nakakasuka.
“Tingnan mo, Mariana,” sabi niya. “Sinabi ko naman sa inyong lahat.”
“Kapag binuksan ang katotohanan…”
Lumapit siya sa akin, halos bumulong.
“Walang matitira sa pamilya mo.”
Sa screen, muling nagsalita ang lalaki.
“Isang oras.”
“Kung mahuli ka kahit isang minuto…”
Inangat niya ang kutsilyo.
At sa likod ni Mama, biglang bumukas ang pinto ng lumang kapilya.
May pumasok na tao.
Isang taong akala namin ay matagal nang patay.
Si Ramon Alcantara.
At ang unang salitang binitiwan niya habang nakatingin kay Mama ay:
“Clara, oras na para sabihin mo sa kanila kung sino talaga ang anak mo.”