gumising ang donor sa operating room, pero nang marinig ko ang boses niya, mas lumalim ang bangungot
bahagi 4: gumising ang donor sa operating room, pero nang marinig ko ang boses niya, mas lumalim ang bangungot
“Gumising ang donor.”
Apat na salitang iyon ang nagpatahimik sa buong sala.
Parang pati ulan sa labas ay tumigil para makinig.
Hawak ng babaeng investigator ang cellphone ni Beatriz. Naka-loudspeaker iyon, kaya malinaw na malinaw naming narinig ang gulat at kaba sa boses ng lalaking nasa kabilang linya.
“Ma’am Beatriz? Naririnig n’yo ba ako? Gumising siya. Nagwawala siya. Tinatawag niya ang pangalan ni Marina.”
Pakiramdam ko may humawak sa lalamunan ko.
Ako?
Tinatawag ni Joy ang pangalan ko?
Paano?
Bakit?
Mabilis akong napatingin kay Beatriz.
Noong una, namumutla siya.
Pero sa loob lamang ng ilang segundo, nagbago ang mukha niya. Nawala ang takot. Napalitan iyon ng malamig na galit.
“Patayin mo,” sabi niya sa investigator. “Hindi n’yo puwedeng gamitin ang tawag na iyan. Private conversation iyan.”
Hindi siya pinansin ng investigator.
Sa halip, lumapit ito sa cellphone.
“Dr. Soriano, ito ang NBI. Sabihin n’yo ang eksaktong lokasyon ninyo.”
Naputol ang katahimikan sa kabilang linya.
“NBI?” nauutal na tanong ng lalaki. “Bakit— sino ito?”
“Lokasyon,” mariing sabi ng investigator. “Ngayon din.”
May narinig kaming ingay sa kabilang linya.
Mga yabag.
Tunog ng gulong ng stretcher.
Isang babae na umiiyak.
At pagkatapos, isang mahinang boses.
Halos punit.
Halos wala nang lakas.
Pero nakilala ko agad.
“Ma’am… Marina…”
Nanlamig ang buong katawan ko.
“Joy?” sigaw ko, napalapit sa cellphone. “Joy, nasaan ka?”
May kumalabog sa kabilang linya.
Sumigaw ang isang lalaki:
“Pigilan n’yo siya! Huwag n’yo siyang hayaang tanggalin ang IV!”
Pagkatapos, ang boses ni Joy, mas mahina, mas desperado:
“Ma’am Marina… huwag kayong pumirma… sila po… sila ang kumuha sa akin…”
Napatakip ako sa bibig ko.
Kumuha.
Hindi inimbitahan.
Hindi tinulungan.
Kinuha.
“Joy!” sigaw ko. “Makinig ka sa akin. Nandito ang NBI. Sabihin mo kung nasaan ka!”
Pero bago pa siya makasagot, biglang naputol ang tawag.
Isang tunog lang.
Patay.
Walang signal.
Walang boses.
Walang Joy.
Ang sala ay napuno ng nakakabinging katahimikan.
Pagkatapos, halos sabay-sabay gumalaw ang lahat.
Ang investigator ay nag-utos sa radyo.
“Trace that call. Dr. Soriano. Possible illegal transplant procedure in progress. Secure all exits sa mga private hospitals within Pasig, Mandaluyong, Makati, at Quezon City. Priority victim: female, young adult, name Joy, possible domestic worker.”
Ang legal officer naman ay tumawag sa ospital.
Ang dalawang doktor ay nag-uusap nang mabilis, parehong namumutla.
Si Paolo ay napasubsob sa sahig, umiiyak.
Si Rafael, na ilang minuto lang ang nakalipas ay nagtatangkang magsunog ng ebidensiya, ay nakatayo na parang nauubusan ng hangin.
At si Beatriz…
Si Beatriz ay nakaupo sa sofa, nakayuko, ang mga kamay ay magkakapit.
Hindi siya umiiyak.
Hindi siya nagsisisi.
Nag-iisip siya.
Iyon ang mas nakakatakot.
Lumapit ako sa kanya.
“Anong ginawa n’yo kay Joy?”
Hindi siya sumagot.
Hinawakan siya ng pulis sa balikat, pero nanatili siyang nakayuko.
“Beatriz,” sabi ko, nanginginig ang boses sa galit. “Anong ginawa n’yo sa batang iyon?”
Dahan-dahan niyang itinaas ang mukha.
At ngumiti.
Hindi iyon ngiti ng taong may sakit.
Hindi iyon ngiti ng taong desperadong mabuhay.
Ngiti iyon ng taong sanay manalo kahit may dugong naapakan.
“Ang dali mo talagang maawa, Marina.”
Gusto kong sampalin siya.
Pero pinigilan ko ang sarili ko.
“Nasaan si Joy?”
“Hindi mo ba narinig?” mahina niyang sabi. “Tinatawag ka niya. Siguro iniisip niya ililigtas mo siya.”
Tumawa siya nang maikli.
“Ganyan kayong mahihina. Akala n’yo sapat ang awa para baguhin ang mundo.”
Si Paolo biglang sumigaw:
“Mama, tama na!”
Napatingin siya sa anak niya.
“Tumahimik ka.”
“Hindi!” Tumayo si Paolo, nanginginig ang buong katawan. “Hindi ko alam na kinidnap n’yo siya! Sabi n’yo pumayag siya! Sabi n’yo pumirma siya!”
“Kailangan kong mabuhay!”
“Pero hindi ibig sabihin puwede kang kumuha ng buhay ng iba!”
Sumabog ang sampal ni Beatriz sa hangin, pero nasalo ng pulis ang kamay niya bago pa tumama sa mukha ni Paolo.
“Enough,” sabi ng pulis.
Beatriz huminga nang mabigat, ang mga mata ay naglalagablab.
“Anak kita. Utang mo sa akin ang buhay mo.”
Napaatras si Paolo.
At sa mga salitang iyon, nakita ko ang buong ugat ng pamilyang ito.
Utang.
Laging utang.
Utang na loob.
Utang na dugo.
Utang na katawan.
Utang na ginagawang tali sa leeg ng sinumang mahina.
Maging sariling anak, hindi nakaligtas.
Ang investigator ay lumapit kay Rafael.
“Dr. Soriano. Kilala mo siya?”
Rafael hindi agad sumagot.
“Mr. Reyes.”
“Consultant siya,” mahina niyang sabi.
“Consultant saan?”
“Sa transplant coordination.”
“Legal ba ang operasyon?”
Walang sagot.
“Legal ba?”
“Hindi ko alam.”
“Walang hindi alam dito,” mariing sabi ng investigator. “May dokumento, may pera, may pekeng consent, may nawawalang babae, may scheduled procedure. Sabihin mo ang ospital.”
Napatingin si Rafael kay Beatriz.
At doon ko nakita ulit.
Hindi takot sa batas ang nangingibabaw sa kanya.
Takot kay Beatriz.
Parang sa loob ng maraming taon, siya mismo ay nakakadena rin sa babaeng iyon.
Pero hindi iyon sapat para maawa ako.
Dahil pinili niyang itali rin ako.
“Rafael,” sabi ko.
Napalingon siya sa akin.
“Kung may kahit isang bahagi ng taong minahal ko na natitira sa’yo, sabihin mo kung nasaan si Joy.”
Nanginig ang mga mata niya.
Isang sandali, akala ko magsasalita siya.
Pero bago siya makabuka ng bibig, tumawa si Beatriz.
“Walang tao riyan, Marina. Wala kang minahal. Ang minahal mo ay papel, litrato, singsing, kasinungalingan.”
Tumingin siya kay Rafael.
“At ikaw, huwag mong kalimutang wala ka ring halaga kung wala ako.”
Bumagsak ang mukha ni Rafael.
Gusto ko siyang kaawaan.
Pero naalala ko ang aking anak.
Ang perang nawala.
Ang pirma ko.
Ang medical records ko.
Ang death benefit claim.
Ang bahay sa pangalan ni Beatriz.
At ang boses ni Joy na nanginginig sa telepono.
Wala nang awa.
“Rafael,” sabi ng investigator, mas mababa ang boses ngayon. “Kapag hindi mo sinabi ang lokasyon, at may nangyari sa batang iyon, lahat ng nasa bahay na ito ay haharap sa mas mabigat na kaso.”
Paolo biglang nagsalita.
“May lumang clinic.”
Lahat kami napatingin sa kanya.
“Anong clinic?” tanong ng investigator.
“Sa Mandaluyong,” sabi ni Paolo. “Hindi ko alam ang pangalan. Pero minsan dinala ako ni Mama roon para kunin ang isang envelope. Nasa likod ng lumang maternity center. May berdeng gate. May karatulang dental clinic sa harap, pero sa loob may mga kuwarto.”
“Address.”
“Hindi ko kabisado.”
“Landmark.”
“Malapit sa tulay. May pawnshop sa kanto. At may simbahan sa kabilang street.”
Mabilis na nagsalita ang investigator sa radyo.
“Possible location: Mandaluyong, old maternity center, green gate, fake dental clinic frontage, near bridge, pawnshop corner, church nearby. Dispatch teams now.”
Beatriz sumigaw:
“Wala kayong karapatan!”
Pero walang nakinig.
Sa sandaling iyon, alam kong bumagsak na ang unang pader niya.
Pero hindi pa siya tapos.
Kilala ko ang mga taong katulad niya.
Kapag nasukol, hindi sila sumusuko.
Nangangagat sila.
At karaniwang kinakagat nila ang pinakamahina.
Bigla siyang tumingin sa akin.
“Akala mo ba inosente si Joy?”
Nanlaki ang mata ko.
“Anong sinasabi mo?”
“Akala mo ba kinuha lang namin siya?” Ngumisi siya. “Siya mismo ang pumirma.”
“Sinabi niya sa telepono na kinuha n’yo siya.”
“Dahil natakot siya nang magising. Pero bago iyon, tinanggap niya ang pera.”
“Sinungaling ka.”
“Talaga?” Kumiling siya. “Tanungin mo si Paolo. Siya ang nagbigay ng unang bayad.”
Lumingon ako kay Paolo.
Namula ang mga mata niya.
“Totoo ba?”
Umiling siya, umiiyak.
“Hindi ganoon, Tita. Sinabi ni Mama na kailangan daw tulungan si Joy. May utang ang pamilya niya sa probinsya. Binigyan namin siya ng pera, pero hindi namin sinabi na para sa operasyon iyon.”
“Magkano?”
“Tatlumpung libo.”
Tatlongpung libong piso.
Halaga ng isang buhay sa mata nila.
Muli akong binalingan ni Beatriz.
“Kailangan niya ng pera. Kailangan ko ng atay. Lahat tayo may kailangan. Huwag kang magmalinis, Marina.”
“Hindi iyon consent.”
“Sa mundong ito, ang mahirap, pumipirma kahit hindi naiintindihan. Ganoon talaga.”
Naramdaman kong uminit ang mukha ko.
“Hindi. Ganoon ang mundo dahil sa mga taong katulad mo.”
Saglit siyang natahimik.
Pagkatapos, ngumiti siya ulit.
“Kung gayon, iligtas mo siya.”
Hindi ko nagustuhan ang tono niya.
Masyadong kalmado.
Masyadong may tiwala.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Kung buhay pa siya.”
Ang pulis na nakahawak sa kanya ay humigpit ang kapit.
Pero si Beatriz ay parang hindi na natatakot.
“Narinig mo naman si Dr. Soriano. Gumising siya. Kapag nagising ang donor bago ang proseso, problema iyon. At ang mga taong may problema…”
Tumingin siya sa akin.
“…minsan, pinapatahimik.”
“Manahimik ka!” sigaw ni Paolo.
Pero huli na.
Ang sinabi niya ay parang kutsilyong ipinasok sa dibdib ko.
Hindi na ako makapaghintay sa sala.
Kailangan kong pumunta.
Kailangan kong malaman kung nasaan si Joy.
Kailangan kong makita siyang buhay.
“Isama n’yo ako,” sabi ko sa investigator.
“Hindi puwede,” sagot niya agad. “Delikado.”
“Kilala ako ni Joy. Tinawag niya ako. Kung nagtatago siya o natatakot, baka ako lang ang pagkatiwalaan niya.”
“Mrs. Salcedo—”
“Please.”
Hindi ko alam kung mukha na ba akong desperada.
Siguro oo.
Dahil ilang segundo siyang tumingin sa akin, bago napabuntong-hininga.
“Hindi kayo sasama sa raid. Pero puwede kayong sumama sa holding area malapit sa site kapag na-secure na namin.”
“Ngayon?”
“Ngayon.”
Pagkarinig noon, biglang kumilos si Rafael.
“Marina, huwag kang sumama.”
Tiningnan ko siya.
Sa unang pagkakataon, may ibang klaseng takot sa boses niya.
Hindi takot na mahuli.
Hindi takot na mapahiya.
Takot na may makita ako.
“Bakit?”
“Hindi mo kaya.”
“Mas marami na akong kinaya kaysa sa inaakala mo.”
“Hindi mo naiintindihan.” Lumapit siya, pero hinarang ng agent. “Kapag nakita mo kung ano ang nasa clinic na iyon, hindi ka na makakabalik sa dati.”
Napatawa ako nang walang saya.
“Rafael, wala na akong dating babalikan.”
Tahimik siya.
Pagkatapos, mahinang sinabi:
“Hindi lang si Joy ang nandoon.”
Nanlamig ang buong sala.
Maging si Beatriz ay napatingin sa kanya, galit at gulat.
“Rafael,” babala niya.
Pero parang may nabasag na sa loob niya.
Hindi na niya siya tiningnan.
Tumingin siya sa akin.
“May iba pang donor files.”
Ang investigator ay agad na lumapit.
“Gaano karami?”
“Hindi ko alam.”
“Mga buhay ba sila?”
“Hindi ko alam.”
“Rafael!”
“Ayaw kong malaman!” sigaw niya, biglang bumigay. “Akala n’yo gusto kong malaman? Akala n’yo kaya kong tingnan? Ginawa ko lang ang ipinagawa sa akin!”
“At ano ang ipinagawa sa’yo?” tanong ng investigator.
Nanginginig ang bibig niya.
“Maghanap ng madaling pirmahan.”
Madaling pirmahan.
Muli, isang salita para sa mga taong tulad ko.
Walang malakas na pamilya.
Walang pera para sa abogado.
May tiwala sa asawa.
May awa sa kapwa.
Madaling pirmahan.
Tumingin ako sa kanya.
“Kaya ako?”
Hindi siya sumagot.
“Kaya Joy?”
“Si Beatriz ang may kilala sa kanya.”
“Kaya sino pa?”
Wala siyang sagot.
Biglang tumunog ang radyo ng investigator.
“Team Alpha to base. We found the site. Green gate confirmed. Signage says dental clinic. May tao sa loob. Possible medical equipment. Requesting warrant confirmation and emergency entry clearance.”
Nagtaas ng kamay ang investigator.
“Stand by. Any visible victim?”
Ilang segundo ang katahimikan.
Pagkatapos, may boses mula sa radyo.
“May narinig kaming sigaw ng babae.”
Parang tumigil ang puso ko.
Joy.
Kailangang si Joy iyon.
Kailangang buhay siya.
“Proceed emergency entry,” sabi ng investigator. “Possible imminent harm.”
Sumunod ang ilang tunog mula sa radyo.
Mga yabag.
Kalabog.
Sigaw.
“Police! NBI! Huwag gagalaw!”
Narinig namin ang kaguluhan mula sa maliit na speaker.
May umiiyak.
May sumisigaw.
May bumagsak na gamit.
Pagkatapos, isang boses lalaki:
“Secure the doctor! Secure the nurse!”
Isa pang boses:
“May pasyente sa table!”
Napasandal ako sa pader.
Hindi ko namalayang hawak ko pala ang rosaryo sa leeg ko. Regalo iyon ng nanay ko noong kasal namin ni Rafael. Kasal na maaaring hindi naman tunay.
Pero sa sandaling iyon, hindi ko inisip ang sarili ko.
Joy lang.
“Status ng victim?” tanong ng investigator.
Static.
Mahabang static.
Pagkatapos:
“Female victim conscious. Weak but alive. Repeating one name.”
“Anong pangalan?”
Static ulit.
Sumagot ang agent mula sa radyo:
“Marina.”
Napaiyak ako.
Hindi iyak ng ginhawa.
Hindi pa.
Dahil hindi pa tapos.
Buhay si Joy.
Pero hindi ibig sabihin ligtas na siya.
“May isa pang room,” sabi ng boses sa radyo. “Locked from outside.”
Tumigas ang mukha ng investigator.
“Buksan.”
May kalabog.
Isa.
Dalawa.
Tatlo.
Pagkatapos, katahimikan.
Nakakabinging katahimikan.
“Team Alpha, report.”
Walang sagot.
“Team Alpha, report.”
Sa wakas, may boses.
Pero iba na ang tono.
Mas mababa.
Mas mabigat.
“Ma’am… may nakita kaming files.”
“Anong files?”
“Donor records. IDs. Medical forms. Consent papers. Photos.”
Huminga nang malalim ang investigator.
“I-secure lahat.”
“May mga pangalan po rito.”
“Basahin ang unang tatlo.”
Nagkatinginan kami sa sala.
Si Beatriz ay biglang pumiglas.
“Huwag!”
Pero hawak na siya ng pulis.
Mula sa radyo, nagsimulang bumasa ang agent.
“Joy Manalo.”
Huminga ako nang mabilis.
“Marina Salcedo.”
Napapikit ako.
At pagkatapos, ang ikatlong pangalan.
Tumigil ang boses sa radyo.
“Team Alpha?” tanong ng investigator.
“Ma’am…”
“Basahin.”
May sandaling pag-aalinlangan.
Pagkatapos, malinaw naming narinig:
“Ana Mercado.”
Parang may tumulak sa akin mula sa likod.
Napalingon ako sa batang babae na nakatayo malapit sa pinto.
Si Ana.
Labing-apat na taong gulang.
Basang-basa pa rin ang buhok.
Hawak pa rin ang cellphone na may recording.
Ang batang tumawag sa NBI.
Ang batang nagligtas sa akin.
Ang batang muntik na palang isunod.
Nanigas ang mukha ng investigator.
“Ana Mercado?” ulit niya.
Sa radyo:
“Opo. May preliminary blood type note. May address. May school schedule. May handwritten remark.”
“Ano ang remark?”
Static.
Pagkatapos, ang sagot:
“Easy access. Neighbor of Marina. Possible minor donor.”
Naramdaman kong umakyat ang dugo sa ulo ko.
Minor.
Bata.
Kapitbahay ko.
Pinagmamasdan na pala nila siya.
Hindi dahil aksidente niyang narinig sila.
Kundi dahil matagal na siyang nasa listahan.
Tumingin ako kay Beatriz.
Ngayon, hindi na ako nanginginig.
Hindi na ako umiiyak.
May katahimikang dumaan sa loob ko, mas malamig pa sa ulan sa labas.
“Pati bata?”
Hindi siya sumagot.
“Pati si Ana?”
Lumingon si Beatriz sa akin.
At sa mukha niya, walang pagsisisi.
“Sa mundong ito, Marina, may mga taong ipinanganak para iligtas. At may mga taong ipinanganak para gamitin.”
Bago pa siya matapos magsalita, sinampal siya ni Paolo.
Malakas.
Hindi siya napigilan ng pulis dahil mabilis ang nangyari.
Napalingon ang mukha ni Beatriz sa lakas ng sampal.
Napatigil ang lahat.
Si Paolo ay nanginginig, luhaan, nanlalaki ang mata sa sarili niyang ginawa.
“Mama…” pabulong niyang sabi. “Halima ka.”
Sa unang pagkakataon, walang nasabi si Beatriz.
Ang investigator ay agad na nag-utos:
“Dalhin ang minor sa safe custody. Ngayon din.”
Lumapit ang babaeng pulis kay Ana.
Pero bago nila siya maihatid palabas, bigla siyang nagsalita.
“Tita Marina…”
Lumapit ako agad.
“Ana, hindi ka nila masasaktan. Nandito ako.”
Umiling siya.
May luha sa mata niya.
“Hindi lang po pangalan ko ang nakita nila.”
Kumunot ang noo ko.
“Ano?”
Itinaas niya ang cellphone niya.
“May nakita po ako kanina sa kitchen window. Hindi ko po sinabi agad kasi natakot ako.”
“Ano iyon?”
Tiningnan niya si Rafael.
Pagkatapos si Beatriz.
Pagkatapos bumalik sa akin.
“May dumating po na lalaki bago si Paolo. Naka-cap. May dala siyang envelope. Ibinigay niya kay Tito Rafael.”
Nag-iba ang mukha ni Rafael.
“Ana, tama na.”
Pero nagpatuloy siya.
“Nahulog po ang isang picture mula sa envelope. Nakita ko po.”
“Picture ng sino?” tanong ng investigator.
Tumulo ang luha ni Ana.
“Picture po ng babae na natutulog sa hospital bed.”
Hindi ako makahinga.
“Si Joy?”
Umiling siya.
“Hindi po.”
“Kung ganoon, sino?”
Hindi niya ako agad sinagot.
Sa halip, binuksan niya ang cellphone niya at ipinakita ang isang malabong larawan na kuha mula sa bintana.
Madilim.
Medyo malayo.
Pero kita ang mukha ng babaeng nasa litrato.
Nakahiga.
Maputla.
May tubo sa ilong.
At sa leeg niya, may suot na rosaryong pamilyar na pamilyar.
Rosaryong gawa sa maliliit na asul na butil.
Rosaryong kapareho ng ibinigay sa akin ng nanay ko.
Nanginginig kong kinuha ang cellphone.
Hindi Joy ang babae sa litrato.
Hindi donor.
Hindi estranghero.
Halos gumuho ang boses ko nang sabihin ko ang pangalan niya.
“Mama?”
Tumingin ako kay Rafael.
Ang bibig niya ay bahagyang bumuka, pero walang lumabas na salita.
Ang investigator ay lumapit sa akin.
“Mrs. Salcedo, sino po iyan?”
Hindi ako makasagot agad.
Dahil ang babae sa litrato ay ang nanay kong si Elena Salcedo.
Ang nanay kong sinabi sa akin ni Rafael na ligtas sa probinsya.
Ang nanay kong hindi ko nakausap nang tatlong araw dahil sabi niya, mahina raw ang signal doon.
Ang nanay kong may sakit sa puso, pero hindi kailanman naospital sa Maynila.
Naramdaman kong bumagsak ang mundo sa ilalim ng paa ko.
“Rafael…” bulong ko.
Umiwas siya ng tingin.
Doon ko alam.
Alam niya.
Matagal na niyang alam.
“Ano’ng ginawa n’yo sa nanay ko?”
Walang sumagot.
Mas malakas ang ulan sa labas.
Mas mabigat ang usok sa loob.
At mula sa radyo ng NBI, biglang may boses na sumingit.
“Base, may bagong alert. May elderly female patient transferred from rural clinic under false name. Possible cardiac donor risk. Destination unknown.”
Hindi na ako makahinga.
Hinawakan ko ang cellphone ni Ana, nakatitig sa mukha ng nanay ko.
Pagkatapos, tumunog ang cellphone ni Rafael.
Lahat napatingin.
Hindi niya ito kinuha.
Kaya ang investigator ang dumampot.
Naka-flash sa screen ang pangalan:
dr. soriano
Sinagot niya at iniloudspeaker.
Sa kabilang linya, hingal na hingal ang doktor.
“Rafael, nasaan ka? Bakit may NBI sa clinic?”
Walang nagsalita.
Nagpatuloy siya, mas kinakabahan:
“Hindi na puwede si Joy. Nakuha na nila siya. Kailangan nating gamitin ang second plan.”
Naramdaman kong nanigas ang buong katawan ko.
Second plan.
Ang nanay ko.
At bago pa may makapagsalita, narinig namin ang pinakahuling pangungusap niya:
“Dalhin mo na rito ang matanda bago maghatinggabi.”