Hindi ninakaw ang singsing—itinago ito ng asawa; at ang utang na ayaw aminin ng lalaki ay unti-unting nabubunyag
Bahagi 3: Hindi ninakaw ang singsing—itinago ito ng asawa; at ang utang na ayaw aminin ng lalaki ay unti-unting nabubunyag
Hindi gumalaw ang hangin sa loob ng bulwagan.
Nakadikit pa rin ang kamay ni Pia sa lumang cellphone. Mainit na ang bakuran ng kanyang palad. Sa kabilang dulo, huminga nang mabigat si Nora—parang may binubuhat sa dibdib.
—Isang gabi iyon, —sabi ni Nora.—Gabi nang umiyak si Clara sa aklatan.
Napatingin si Lina sa sahig. Parang may tinik sa lalamunan.
—Hindi ordinaryong iyak iyon, —patuloy ni Nora.—Tahimik. Mahaba. Parang may nabasag sa loob niya. Nahanap ko siya doon, nakaupo sa silyon malapit sa bintana. Hawak-hawak ang isang papel. Nang tingnan ko, hindi liham ng pag-ibig. Hindi din diyorama ng bahay. Listahan iyon. Numero. Pangalan. Lugar.
Humigpit ang kapit ni Pia sa phone.
—Utang, —sabi ni Nora.—Casino. At mga kasosyo na ayaw magpakilala sa araw. Hindi pamilya. Hindi Almonte Realty. Personal. At malaki.
Biglang tumayo si Hector.
—Sapat na!
Tumunog ang boses niya sa buong silid. May tumalon na clerk sa upuan. Hindi umatras si Pia. Inilapit ni Lina ang katawan sa anak, parang pader.
Itinaas ng hukom ang kamay.
—Upo, Don Hector. Magpapatuloy ang saksi.
Nanginginig ang panga ni Hector, pero umupo siya. Hindi sa dahan-dahan. Parang pinilit.
—Hindi ako nagsisinungaling, —sabi ni Nora.—Sinabi ni Clara sa akin noon. Natuklasan niya ang plano mong ibenta ang Singsing Safiro ng Buwan para bayaran ang utang. Hindi niya kayang hayaan. Hindi dahil sa halaga. Dahil iyon ang huling bagay na minana niya sa ina niya. Sinabi niyang kapag nawala iyon, mawawala na rin ang dulo ng kanyang dugo.
Napapikit si Lina.
Naalala niya ang mga gabi sa Vista Alta. Si Doña Clara na tahimik na nakaupo sa aklatan, daliri sa singsing. Hindi niya naitanong noon. Hindi niya akalaing ganoon kalalim ang takot.
—Sino ang nakarinig? —tanong ng hukom.
May sandaling katahimikan.
—Si Rene, —sagot ni Nora.
Napasabunot si Lina sa dibdib.
—Tatay? —bulong ni Pia.
—Isang gabi, —patuloy ni Nora,—may dalang gamot si Rene mula sa botika. Bumukas ang pinto ng aklatan nang hindi niya sinasadya. Naririnig niya ang usap. Hindi siya pumasok. Hindi siya nagtanong. Pero kinabukasan, hinanap niya ako. Binigay niya ang numerong hawak ninyo ngayon. Sinabi niyang itago. Sinabi niyang isang araw, baka gamitin ni Lina kapag may nagtangkang sirain ang pangalan niya sa loob ng bahay na iyon.
Nanginginig ang labi ni Lina.
—Sinabi niya sa akin, —bulong niya.—“Kapag may nagsabi na magnanakaw ka, huwag kang maniwala sa takot. Tumawag ka.” Akala ko… akala ko biro lang. O pag-aalala. Hindi ko inakala—
Hindi niya natapos. Pinunasan niya agad ang luha sa pisngi, parang nahihiyang makita ng hukuman.
Sa harap, umindayog ang paa ni Hector.
—Kuwento, —sabi niya nang mahina muna, saka lumakas.—Isang magandang kuwento. Galing sa patay na babae. Galing sa patay na asawa. Galing sa patay na katulong. Ano pa? Gusto ninyong isali ang multo ng buong Vista Alta?
Humarap ang pampublikong abugado.
—Your Honor, malinaw na may personal na interes si Don Hector na pigilan ang testimonyang ito.
—Interes? —tumawa si Hector, pero walang tunog ng saya.—Interes ko ang katotohanan! At ang katotohanan ay ninakaw ang singsing sa araw na pumasok si Lina sa silid. Walang ibang pumasok. Wala!
—May pumasok, —putol ni Nora.—Si Clara. Bago siya mamatay, bago ang lahat, inayos niya ang lugar. Hindi niya ito inilabas ng bahay. Hindi niya ito ibinigay kahit kanino. Itinago niya.
Tumayo si Pia nang bahagya. Halos hindi siya maabot ng mikropono, pero tinulungan siya ng abugado.
—Your Honor… —mahinang sabi niya.
Lahat ay napatingin.
Nanginginig ang tuhod ni Pia, pero hindi siya umupo.
—May narinig po ako.
Hinawakan ni Lina ang braso niya.
—Pia—
—Narinig ko po si Nanay at si Tatay. Gabi. Akala nila tulog na ako. Sinabi ni Tatay… kung may araw na sisihin si Nanay sa bahay ni Don Hector, huwag siyang magpakumbaba. Tawagan ang numero. At… at may sinabi pa si Tatay. Sinabi niyang baka may lihim si Doña Clara na hindi kayang sabihin ng buhay. Parang… parang huling habilin.
Napatigil ang bulwagan.
Hindi iyon mahabang salaysay. Hindi iyon dramatiko. Pero sapat na para magbago ang hangin.
Biglang tumayo muli si Hector.
—Bata iyan! —sigaw niya.—Walong taong gulang. Hindi maaaring gamitin ang salita ng bata para siraan ang pangalan ng isang pamilya!
—Hindi siraan, —sabi ni Lina. Biglang malakas ang boses niya.—Katotohanan. At kung may nasisira dito, hindi ako ang nagsimula.
Napatitig si Hector sa kaniya.
Labindalawang taon. Labindalawang taong yumuyuko si Lina sa bawat utos. Labindalawang taong “opo” at “pasensya na po.” Ngayon, hindi siya yumuko.
Huminga ang hukom nang malalim.
—Ginang Quinto, kung totoo ang sinasabi mo, may ebidensiya ba ng pagtatago? Saan eksakto inilagay ni Doña Clara ang singsing?
May kaluskos sa linya. Parang gumagalaw si Nora sa kabilang dulo.
—May senyas siya, —sabi ni Nora.—Hindi sulat. Hindi susi. Bagay na ako at si Lina lang ang makakaintindi. Dahil kami ang madalas mag-ayos ng silid ni Clara.
Napatingin si Lina sa phone. Parang may kumislap sa alaala, pero hindi pa malinaw.
—Sa aklatan, —patuloy ni Nora.—May lumang kahoy na tray malapit sa bintana. Doon niya inilalagay ang mga puting bulaklak tuwing Biyernes. Hindi sa mesa. Hindi sa altar. Sa tray. At sa ilalim ng tray na iyon, may manipis na ukit. Hindi bago. Matanda. Sinabi ni Clara sa akin: kung may araw na kailangan hanapin ang totoo, tingnan kung nasaan ang bulaklak niya. Kung wala sa tray, may nagbago. Kung nandoon pa, may nakatago sa ilalim.
Naramdaman ni Lina ang paglamig ng dugo.
Oo. Naalala niya. Tuwing Biyernes, inuutusan siya ni Doña Clara na palitan ang puting bulaklak. Laging iyon. Laging tray. Hindi niya naitanong bakit. Akala niya gawi lang.
—Your Honor, —biglang sabi ni Hector. Nanginginig na ang boses niya.—Humihingi ako ng pansamantalang pagpapahinto ng sesyon. Kailangan kong—
—Hindi, —putol ng hukom.
Napatigil si Hector.
—Hindi magpapahinto ang hukuman sa gitna ng posibleng ebidensiya, —patuloy ng hukom.—Kung may tiyak na lugar na binabanggit, at kung may taong handang tumuro, susuriin iyon. Ngayon din.
Tumayo ang clerk. May papel na sa kamay.
—Magtatalaga ang hukuman ng tauhan at saksi para pumunta sa Vista Alta. Ayon sa paglalarawan ni Ginang Quinto. Tray sa aklatan. Ilalim. Puting bulaklak.
Namutla nang husto si Hector.
—Hindi ninyo maaaring… hindi ninyo maaaring pumasok sa bahay ko dahil sa kuwento ng isang—
—Dahil sa posibleng katotohanan, —sabi ng hukom.—At dahil sa karapatan ni Lina Vargas na malaman kung totoo ang paratang laban sa kaniya.
Hinawakan ni Pia ang kamay ng ina.
Mainit. Nanginginig. Pero hindi umaatras.
Sa phone, mahinang nagsalita si Nora.
—Lina… kapag nahanap nila iyon… sabihin mong patawarin ako. Matagal akong nagtago. Natakot ako. Pero hindi ko kayang hayaang sirain niya ang pangalan mo.
Napatingin si Lina sa mukha ni Pia.
Walong taon. Maliit. Pero matatag ang mga mata.
Hindi magnanakaw ang ina niya.
At ngayon, may papunta na sa Vista Alta.
Tumayo ang hukom.
—Iutos ang agarang pagsisiyasat sa aklatan ng mansyon. Dalhin ang resulta sa hukuman sa lalong madaling panahon. Mananatiling bukas ang sesyon.
Sa kabilang mesa, dahan-dahang napaupo si Hector.
Hindi na siya nagsasalita.
Pero sa gilid ng kanyang labi, may ugat na gumagalaw—parang may humihigpit sa loob niya.
At sa gitna ng bulwagan, hinigpitan ni Pia ang kapit sa cellphone ni Rene.
Parang alam niyang hindi pa tapos.
Pero sa unang pagkakataon, hindi na lang sila ang nagsasalita.
May pupunta na sa lugar kung saan nagtatago ang totoo.
(Itutuloy sa BAHAGI 4….)