Gabi Bago Tanggapin ang Pinakamalaking Parangal sa Buhay Niya, Ginupit ng Biyenan ang ₱82,000 Niyang Gown—Kinabukasan, Binuksan Nito ang TV sa Harap ng 12 Bisita at Natigilan sa Nakita
Kinagabihan bago tanggapin ni Elena Villamor ang pinakamahalagang parangal sa buong buhay niya, nakita niya ang biyenan niyang nakatayo sa kanilang kuwarto.
May hawak itong malaking gunting.
At ang midnight-blue gown na nagkakahalaga ng mahigit ₱82,000 ay nakakalat na sa sahig—pira-piraso.
Sa loob ng ilang segundo, hindi nakapagsalita si Elena.
Parang hindi agad naunawaan ng isip niya ang nakikita.
Ang gown na iyon ay ipinagawa niya tatlong buwan bago ang seremonya. Simple lamang ang disenyo—mahaba, elegante, walang makintab na palamuti—pero espesyal sa kanya dahil iyon ang unang mamahaling damit na binili niya para lamang sa sarili niya matapos ang halos dalawampung taon.
Si Doña Pilar Villamor, 75 taong gulang, ay dahan-dahang ibinaba ang gunting.
Para bang papel lamang ang ginupit niya.
“Hindi mo na kailangan iyan bukas.”
Napatingin si Elena sa tela sa paligid ng kama.
“Ano’ng ginawa ninyo?”
“Magtitipon dito ang mga kamag-anak natin bukas. Labindalawa sila. Kailangan may maghanda ng pagkain, mag-ayos ng mesa, magsilbi at magligpit.”
Hindi makapaniwalang napatingin si Elena sa kanya.
“May ceremony ako bukas.”
“Alam ko.”
“Tatanggap ako ng national award.”
Napabuntong-hininga si Pilar.
“Hay, Elena. Award lang iyan. Pamilya ito.”
Bago pa makasagot si Elena, bumukas ang pinto.
Nakatayo roon ang asawa niyang si Ramon.
Sa likuran niya ay si Bianca, ang 30-anyos na anak ni Ramon sa una nitong asawa.
Siyam na taong gulang lamang si Bianca nang pakasalan ni Elena si Ramon.
Hindi man niya ito ipinanganak, siya ang naghatid sa paaralan, nagbantay sa ospital noong magka-dengue ito, nagbayad ng review center, tumulong sa wedding preparations at halos naging pangalawang ina nito.
Kaya sa sandaling iyon, umasa si Elena.
Akala niya magagalit si Ramon.
Akala niya kahit si Bianca ay mapapabulalas sa ginawa ng lola nito.
Pero tumingin lamang si Ramon sa pira-pirasong gown.
At bahagyang ngumiti.
Mas masakit ang ngiting iyon kaysa sa gunting.
“Sumobra si Mama,” sabi niya. “Pero huwag mo namang gawing malaking drama.”
Napatitig si Elena.
“Sumobra lang?”
“Damit lang naman iyan. Magsuot ka ng iba.”
“Para bukas iyon.”
Sumandal si Ramon sa pintuan.
“Elena, asawa kita. Hindi ka artista. Hindi kailangang gawing sentro ng mundo ang award mo.”
Parang may bumara sa lalamunan niya.
Sumingit si Bianca.
“Hindi ba puwedeng ipadala na lang sa bahay ang trophy?”
Doon may tuluyang namatay sa loob ni Elena.
Dalawampu’t dalawang taon siyang naging taong takbuhan ng pamilyang Villamor.
Kapag may birthday, siya ang nag-oorganisa.
Kapag may reunion, siya ang gumagawa ng menu.
Kapag may checkup si Pilar, si Elena ang nag-aayos ng appointment.
Kapag may kailangang sunduin sa airport, si Elena ang tinatawagan.
Kapag kailangang bantayan ang dalawang anak ni Bianca dahil may lakad ito, ipinapahatid ang mga bata sa bahay nila nang hindi man lang nagtatanong kung may sarili bang plano si Elena.
At lagi siyang pumapayag.
Hindi dahil mahina siya.
Kundi dahil matagal niyang inisip na ganoon magmahal ang isang pamilya.
Pero may isa pang buhay si Elena na tila ayaw seryosohin ng mga Villamor.
Labintatlong taon na siyang executive director ng isang foundation sa Quezon City na tinatawag na Bagong Simula Foundation.
Sinimulan niya iyon matapos makilala ang ilang babaeng nasa edad 45 pataas na iniwan ng asawa, nabalo, nalubog sa utang, o kailangang bumalik sa trabaho matapos gugulin ang kalahati ng kanilang buhay sa pag-aalaga ng pamilya.
Nagsimula sila sa isang inuupahang kuwarto na may apat na lumang computer.
Ngayon, may training centers na sila sa Quezon City, Cebu at Davao.
Mahigit 4,200 babae na ang natulungan nilang makahanap ng trabaho, magbukas ng maliit na negosyo o magkaroon muli ng sariling kita.
Para kay Elena, iyon ang pinakamahalagang gawain ng buhay niya.
Para kay Ramon?
“Volunteer project” lang iyon ng asawa niya.
Kahit kumikita na si Elena ng sarili niyang pera.
Kahit inimbitahan na siya sa Senado para magsalita tungkol sa economic reintegration ng middle-aged women.
Kahit may mga kompanyang nakikipag-partner na sa foundation.
Sa isip ni Ramon, hobby pa rin iyon.
At bukas, sa isang malaking hotel sa Bonifacio Global City, bibigyan si Elena ng Gawad Lakambini para sa Serbisyong Panlipunan, isa sa pinakamataas na pagkilalang ibinibigay taon-taon sa mga babaeng may pambansang kontribusyon sa lipunan.
Lumapit si Pilar sa pinto.
“Bukas, simulan mo ang kaldereta bago mag-alas-dos. Darating si Tita Lourdes nang alas-kuwatro.”
Dahan-dahang tumingin si Elena sa biyenan.
“Hindi.”
Biglang tumahimik ang lahat.
Maging si Ramon ay napatuwid.
“Ano?”
“Hindi ako magluluto bukas.”
Nanlaki ang mga mata ni Pilar.
“Excuse me?”
“May pupuntahan ako.”
“Mas mahalaga pa iyon kaysa pamilya?”
Tumango si Elena.
“Oo.”
Hindi niya iyon sinabi nang malakas.
Hindi rin siya sumigaw.
Pero sa unang pagkakataon matapos ang dalawang dekada, hindi siya nagpaliwanag.
Hindi siya humingi ng pahintulot.
Hindi siya nag-sorry.
Pumulot siya ng isang manipis na piraso ng asul na tela mula sa sahig.
Saka siya lumabas.
Makalipas ang isang oras, nakaupo siya sa loob ng kotse sa driveway.
Hindi niya pinaandar ang makina.
Tatlong beses niyang binuksan ang event invitation sa cellphone.
Tatlong beses din niya itong isinara.
Sa loob ng 41 minuto, seryoso niyang pinag-isipang huwag pumunta.
Baka mas simple kung manatili na lamang siya.
Baka puwede siyang bumili ng pagkain para sa labindalawang tao.
Baka maaari niyang lunukin ang galit at magpanggap na walang nangyari.
Matagal na niyang ginagawa iyon.
Bakit hindi pa isang beses?
Pero biglang nag-vibrate ang cellphone niya.
Message iyon mula kay Paolo Reyes, executive producer ng awards night.
Ma’am Elena, paalala lang po. Kailangan po naming nandito kayo bukas by 4:30 PM. May special request po ang taong magpe-present ng award ninyo. Gusto ka niyang makausap nang pribado bago ang ceremony.
Napakunot ang noo ni Elena.
Nag-reply siya.
Sino?
Halos isang minuto bago sumagot si Paolo.
Pasensya na po. Mahigpit pong bilin na huwag muna naming sabihin sa inyo. Surprise daw po.
Napatingin si Elena sa piraso ng asul na tela sa kamay niya.
Hindi niya alam kung bakit, pero itinali niya iyon sa pulsuhan na parang manipis na bracelet.
Kinabukasan, alas-dos ng hapon, dumating sa bahay ang unang bisita ni Pilar.
Alas-tres, halos kumpleto na silang labindalawa.
At dahil wala si Elena, walang kaldereta.
Walang maayos na table setting.
Walang paboritong dessert ni Tita Lourdes.
Galit na galit si Pilar habang nag-oorder ng pagkain online.
“Napakayabang na talaga ng babaeng iyon,” reklamo niya.
Tumawa ang isa niyang hipag.
“Ano ba kasing award ‘yan?”
“Ewan ko. Kung ano-anong project ng matatandang babae.”
Natawa ang ilan.
Si Ramon ay tahimik lang na umiinom ng whisky.
Si Bianca naman ay abala sa cellphone.
Bandang 6:45 PM, habang naghihintay sila ng dinner delivery, biglang may sinabi ang isang bisita.
“Uy, Pilar, buksan mo Channel 7. Live yata iyong national awards.”
Napailing si Pilar.
“Baka makita natin ang prinsesa natin.”
May ilang nagtawanan.
Binuksan niya ang malaking television sa sala.
Sakto namang ipinapakita sa screen ang napakalaking ballroom sa BGC.
Mga business leaders.
Mga kilalang personalidad.
Mga opisyal ng pamahalaan.
Mga camera.
Mga reporter.
Unti-unting nawala ang ngiti ni Ramon.
“National pala talaga…” bulong ni Bianca.
Pero hindi pa iyon ang pinakamasakit.
Dahil ilang sandali lang, sinabi ng host:
“At ngayon, para sa pinakamahalagang pagkilala ngayong gabi…”
Lumabas sa screen ang pangalan ni Elena.
At sa parehong sandali, sinabi ng host kung sino ang personal na humiling na siya mismo ang mag-abot ng parangal.
Nalaglag ang hawak na tinidor ni Pilar.
Napatayo si Ramon.
At napabulalas si Bianca:
“Hindi… hindi puwedeng siya iyon.”
Dahil ang taong naglalakad na ngayon patungo kay Elena ay isang taong kilala ng buong bansa.
At bago pa nito ibigay ang trophy, inilabas nito mula sa bulsa ang isang lumang litrato.
Litrato iyon ni Elena noong 14 na taon na ang nakalipas.
At sinabi nito sa harap ng buong Pilipinas:
“Kung wala ang babaeng ito, baka wala ako rito ngayon.”
PARTE2
Tumahimik ang buong ballroom.
Sa bahay ng mga Villamor, wala ring nagsalita.
Nakatayo sa entablado si Elena suot ang isang simpleng cream pantsuit na hiniram niya sa matalik niyang kaibigan.
Wala siyang gown.
Wala siyang mamahaling alahas.
Sa kanyang kaliwang pulsuhan, nakatali pa rin ang maliit na piraso ng midnight-blue fabric.
Sa tabi niya ay nakatayo si Senator Amalia Sison, dating entrepreneur at isa sa pinakakilalang advocates ng women’s economic empowerment sa bansa.
Pero labing-apat na taon bago siya naging senador, walang nakakakilala sa kanya.
Hawak ni Amalia ang lumang litrato.
“Hindi ito bahagi ng program,” sabi niya.
Natawa nang bahagya ang audience.
“Pero matagal ko nang hinihintay ang pagkakataong ito.”
Itinaas niya ang larawan.
Makikita roon ang isang mas batang Elena, nakatayo sa harap ng isang maliit na whiteboard sa isang inuupahang silid sa Cubao.
Katabi niya ang anim na babae.
Isa sa kanila si Amalia.
“Fourteen years ago,” pagpapatuloy niya, “49 years old ako. Iniwan ako ng asawa ko matapos ang 25 years of marriage. Nasa pangalan niya ang negosyo namin. Nasa pangalan niya ang bahay. Hindi ako nakapagtapos ng college dahil ako ang nag-alaga sa mga anak namin.”
Napayuko ang ilang babae sa audience.
“May ₱11,800 akong natira sa bank account ko.”
Sa bahay, nakatingin lamang si Pilar sa TV.
Humina ang boses ng mga bisita.
Sinabi ni Amalia na isang araw, nakita niya ang simpleng poster ng Bagong Simula Foundation sa isang barangay hall.
Hindi pa huli para magsimula ulit.
Pumunta siya.
Si Elena mismo ang nag-interview sa kanya.
“Hindi niya ako tinanong kung bakit ako iniwan. Hindi niya tinanong kung ano ang kasalanan ko. Ang una niyang sinabi sa akin ay…”
Lumingon si Amalia kay Elena.
“‘Ano ang kaya mong gawin na nakalimutan mo nang kaya mo?’”
Napangiti si Elena.
Pinunasan ni Amalia ang gilid ng kanyang mata.
“Mula roon, tinulungan nila akong mag-aral ng basic accounting at online selling. Binigyan ako ng access sa maliit na livelihood loan. Hindi charity ang ibinigay nila. Pagkakataon.”
Makaraan ang ilang taon, nakapagpatayo si Amalia ng isang successful food distribution company.
Kalaunan, pumasok siya sa public service.
“At hindi lang ako,” sabi niya. “Mahigit 4,200 kababaihan ang may kanya-kanyang bersyon ng kuwentong ito dahil kay Elena Villamor at sa team niya.”
Malakas ang palakpakan.
Hindi makatingin si Ramon.
Sa screen, lumabas ang video montage ng mga babaeng natulungan ng foundation.
May dating housewife na naging bakery owner.
Isang balo na naging bookkeeping consultant.
Isang 57-anyos na dating factory worker na nagbukas ng sari-sari store at online delivery business.
Isang 63-anyos na dating caregiver na nagtayo ng training group para sa ibang caregivers.
Isa-isa silang nagsalita.
“Tinuruan niya akong hindi kabawasan sa pagkatao ko ang magsimulang muli.”
“Noong akala ko tapos na ang buhay ko, sinabi niyang baka ibang chapter lang iyon.”
“Dahil sa kanila, hindi na ako humihingi ng pera sa anak ko.”
Unti-unting bumigat ang mukha ni Bianca.
Bumulong ang isa sa mga kamag-anak:
“Akala ko ba maliit na project lang?”
Hindi sumagot si Pilar.
Sa entablado, iniabot ni Amalia ang trophy kay Elena.
Pero hindi pa tapos.
“May isa pa akong announcement.”
Napatingin si Elena sa kanya.
Mukhang hindi rin niya alam.
“Ngayong taon,” sabi ng senador, “isang consortium ng private companies at donors ang naglaan ng ₱50 million fund para sa expansion ng Bagong Simula Foundation sa sampung probinsiya.”
Napahawak si Elena sa bibig.
Tumayo ang audience.
Malakas ang palakpakan.
Sa bahay, bumagsak si Pilar sa sofa.
“Limampung milyon?”
Napalingon si Bianca sa ama niya.
“Dad… alam mo ba ito?”
Walang sagot si Ramon.
Dahil ang totoo, hindi niya alam.
Hindi niya kailanman tinanong.
Tuwing ikukuwento ni Elena ang trabaho niya, kalahati lang ang pinakikinggan niya.
Kapag sinasabi nitong may meeting sa Makati, iniisip niyang simpleng charity lunch.
Kapag umuuwi itong pagod, ipinagpapalagay niyang pinili lang nitong magpakapagod.
Noong isang beses na sinabi ni Elena na inanyayahan siyang magsalita sa isang national forum, ang sagot niya lamang ay:
“Basta huwag mong kalimutan ang anniversary ni Mama.”
Ngayon lang niya napagtanto kung gaano kalaki ang mundong ginawa niyang maliit sa loob ng bahay nila.
Hinawakan ni Elena ang mikropono.
Sandaling tumahimik ang ballroom.
“Hindi ko inihanda ang sasabihin ko,” simula niya.
May bahagyang tawanan.
“Sa totoo lang, iba dapat ang suot ko ngayong gabi.”
Tumingin siya sa piraso ng telang nakatali sa kanyang pulsuhan.
Napansin iyon ng camera.
Sa bahay, nanigas si Pilar.
“Pero may nangyari kagabi na nagpapaalala sa akin kung bakit nagsimula ang Bagong Simula.”
Huminga nang malalim si Elena.
“Maraming babae ang tinuturuan mula pagkabata na ang pagiging mabuti ay nangangahulugang laging available.”
Tahimik ang lahat.
“Available sa asawa.”
“Available sa anak.”
“Available sa magulang.”
“Available sa biyenan.”
“At kapag minsan pinili nila ang sarili nila, tinatawag silang makasarili.”
Sa bahay, yumuko si Bianca.
Nagpatuloy si Elena.
“Hindi masamang mahalin ang pamilya. Pero ang pagmamahal na humihingi na paliitin mo ang sarili mo para kumportable ang ibang tao… hindi iyon pagmamahal na dapat nating ipamana sa susunod na henerasyon.”
Napalunok si Ramon.
Alam niyang hindi siya pinangalanan.
Walang sinabi si Elena tungkol sa ginupit na gown.
Walang eskandalo.
Pero alam niya.
Alam nilang lahat.
“Fourteen years ago, tinulungan namin ang anim na babae. Ngayon, libo-libo na sila. At bawat isa sa kanila ay nagpaalala sa akin na walang edad ang pagkakaroon ng pangarap. Walang expiration date ang dignidad. At hindi kailangang humingi ng permiso ang isang babae para kilalanin ang halaga ng sarili niyang buhay.”
Tumayo muli ang mga tao.
Nagpalakpakan.
Sa gitna ng ingay, tahimik lang si Elena.
At sa unang pagkakataon sa loob ng napakaraming taon, hindi niya iniisip kung sino ang kailangang pakainin pagkatapos.
Hindi niya iniisip kung galit ba si Pilar.
Hindi niya iniisip kung nasaktan ba ang ego ni Ramon.
Iniisip niya lamang:
Karapat-dapat akong narito.
Bandang alas-diyes ng gabi nang bumalik siya sa bahay.
Nasa sala pa rin ang lahat.
Pero wala na ang maingay na kuwentuhan.
Nakatayo si Ramon nang pumasok siya.
May hawak siyang baso pero halatang matagal nang hindi umiinom.
Si Pilar ay nakaupo sa sofa.
Si Bianca ay nasa gilid.
Ang ibang kamag-anak ay tahimik na nagpaalam isa-isa.
Walang gustong manatili sa gitna ng paparating na usapan.
Nang sila na lamang ang apat, unang nagsalita si Ramon.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin na ganoon kalaki ang award?”
Matagal siyang tiningnan ni Elena.
“Sinabi ko.”
Natigilan siya.
“Maraming beses.”
“Hindi ko alam na—”
“Dahil hindi ka nakinig.”
Parang sinampal ang katahimikan.
Sumingit si Pilar.
“Kung tungkol sa damit—”
“Hindi ito tungkol sa damit.”
Napatahimik siya.
Lumapit si Elena sa coffee table at inilapag ang trophy.
“Kahit hindi ninyo ginupit iyon, may problema pa rin tayo.”
“Anong problema?” tanong ni Ramon.
“Dalawampu’t dalawang taon ninyo akong tinrato na parang support staff ng pamilya ninyo.”
“Elena…”
“Hayaan mo akong matapos.”
Tumahimik si Ramon.
“Hinding-hindi ako nagsisi sa pag-aalaga sa inyo. Ginawa ko iyon dahil mahal ko kayo. Pero somewhere along the way, nasanay kayong ang oras ko ay pag-aari ninyo.”
Napatingin siya kay Bianca.
“Naaalala mo noong nanganak ka kay Sophie?”
Tumango si Bianca.
“Tatlong linggo akong halos araw-araw nasa bahay mo. Nagluluto ako, naglalaba ng baby clothes, nagbabantay para makatulog ka.”
Naluha ang mga mata ni Bianca.
“Hindi ko iyon sinisingil sa iyo. Masaya akong ginawa iyon.”
“Pero kagabi, nang makita mong ginupit ang damit ko bago ang pinakamahalagang gabi ng career ko, ang sinabi mo sa akin ay ipadala na lang ang trophy sa bahay.”
Napayuko si Bianca.
“I’m sorry.”
Simple lang.
Walang dahilan.
Walang “pero.”
At dahil doon, nakinig si Elena.
“Hindi ko talaga naisip,” sabi ni Bianca. “Nasanay akong palagi kang nandiyan. Akala ko… automatic iyon.”
Tumango si Elena.
“Iyon mismo ang problema.”
Si Pilar naman ay nanatiling matigas ang mukha.
“Kung hindi kita pinahalagahan, bakit kita itinuring na parte ng pamilya?”
Napatingin si Elena sa kanya.
“Dahil ang definition ninyo ng pagiging parte ng pamilya ay ang pagsisilbi ko sa inyo.”
Namula ang mukha ng matanda.
“Napaka-ungrateful mo.”
Doon tumayo si Ramon.
“Mama, tama na.”
Napatingin si Pilar sa anak.
“Ano?”
“Kagabi dapat pinigilan kita.”
Napakurap si Elena.
Si Ramon mismo ay tila nahihirapang sabihin ang susunod.
“Hindi ko ginawa.”
Tahimik.
“Mas masama pa, ngumiti ako.”
Hindi sumagot si Elena.
“Dahil… siguro,” pagpapatuloy niya, “may bahagi sa akin na gustong hindi ka pumunta.”
“Bakit?”
Matagal bago sumagot si Ramon.
“Dahil habang lumalaki ang foundation, nararamdaman kong hindi mo na ako kailangan tulad ng dati.”
Napakunot ang noo ni Elena.
“Kaya minamaliit mo?”
“Siguro.”
“Tinatawag mong maliit na project?”
Napayuko siya.
“Siguro.”
Hindi natuwa si Elena sa sagot.
Pero sa unang pagkakataon, narinig niya ang katotohanan.
Hindi siya hinamak ni Ramon dahil walang halaga ang ginagawa niya.
Hinamak niya iyon dahil natatakot siyang may halaga iyon.
At mas masakit iyon.
“Hindi ko alam kung sapat ang sorry,” sabi ni Ramon.
“Hindi.”
Tumango siya.
“Alam ko.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa piraso ng telang nasa pulsuhan ni Elena.
“Hindi ko hihilingin na patawarin mo ako ngayong gabi.”
Iyon ang unang matinong bagay na sinabi niya.
Kinabukasan, hindi nagluto si Elena ng breakfast para sa lahat.
Lumabas siya at bumili ng kape para sa sarili.
Pagbalik niya, nakita niyang nag-iimpake si Pilar.
“Uuwi muna ako sa Antipolo,” malamig nitong sabi.
“Okay.”
Marahil naghihintay si Pilar na pigilan siya.
Hindi ginawa ni Elena.
Si Bianca naman ay dumating kinahapunan dala ang isang kahon.
Sa loob ay isang bagong midnight-blue gown.
Hindi kapareho ng nasira.
Mas simple.
May kasama itong maliit na card.
Hindi nito mapapalitan ang ginawa namin. Gusto ko lang magsimulang matutong bumawi. — Bianca
Hindi sinuot ni Elena ang gown.
Pero itinago niya iyon.
Si Ramon naman ay nagsimulang gumawa ng mga bagay na hindi niya ginawa sa loob ng maraming taon.
Siya ang nagluto.
Siya ang nag-asikaso sa sarili niyang ina.
Siya ang nag-check ng calendar bago magtanong kung may oras si Elena.
Minsan, nabibigo siya.
Minsan, bumabalik ang dating ugali.
At tuwing nangyayari iyon, hindi na tahimik si Elena.
Anim na buwan ang lumipas bago niya masabing gusto pa niyang manatili sa kasal.
Hindi dahil bumalik sa dati ang lahat.
Kundi dahil hindi na siya pumayag na bumalik sa dati ang lahat.
Si Pilar?
Hindi sila biglang naging malapit.
Hindi ganoon kadali ang buhay.
Pero ilang buwan matapos ang award ceremony, dumalo ito sa pagbubukas ng bagong Bagong Simula training center sa Rizal.
Tahimik lamang itong nakaupo sa likod.
Pagkatapos ng programa, lumapit ito kay Elena.
Matagal bago nagsalita.
“May kaibigan ako,” sabi niya. “Seventy-one. Namatay ang asawa niya last year. Hindi niya alam paano aasikasuhin ang finances nila.”
Tumingin si Elena sa kanya.
“Gusto niyang malaman kung puwede siyang sumali dito.”
Ngumiti nang bahagya si Elena.
“Walang age limit.”
Tumango si Pilar.
Pagkatapos ay tumingin ito sa paligid—sa mga babaeng nag-aaral sa computers, sa mga volunteer, sa mga pangalan sa wall of graduates.
“Hindi ko alam na ganito pala kalaki.”
Simple lang ang sagot ni Elena.
“Hindi ninyo kasi tinanong.”
Walang naisagot si Pilar.
At sapat na iyon.
Makalipas ang isang taon, umabot sa mahigit 7,000 babae ang natulungan ng Bagong Simula Foundation.
Nakapagbukas sila ng mga bagong programa sa Iloilo, Baguio, Cagayan de Oro at Legazpi.
At sa opisina ni Elena, nakaframe sa dingding ang larawan niya noong awards night.
Hindi ang larawan habang hawak niya ang trophy.
Kundi ang close-up ng kanyang kamay.
Sa pulsuhan niya, nakatali ang maliit na piraso ng midnight-blue gown na sinira noong gabing muntik na rin niyang hayaang sirain ng ibang tao ang isang mahalagang bahagi ng sarili niya.
Sa ilalim ng frame ay may isang pangungusap:
“Ang pagmamahal sa pamilya ay hindi dapat mangailangan ng pagkawala ng sarili.”
MENSAHE SA MGA MAMBABASA
Maraming tao ang nagbibigay nang nagbibigay hanggang sa masanay ang iba na wala silang hangganan. Pero ang pagiging mabuting asawa, magulang, anak o kapamilya ay hindi nangangahulugang kailangan mong isuko ang pangarap, dignidad at pagkakakilanlan mo.
Minsan, ang pinakamahalagang salitang matututunan nating sabihin ay hindi “oo.”
Kundi “hindi.”
Dahil ang taong tunay na nagmamahal sa iyo ay hindi hihilinging lumiit ka para lamang manatili kang kasya sa mundong komportable para sa kanila.
At gaano ka man katagal na naisantabi ang sarili mo, tandaan:
Hindi kailanman huli para piliin muli ang sarili mong buhay.
