Unang Gabi na Walang Takot
Bahagi 3: Ang Unang Gabi na Walang Takot
Wala kaming napuntahang malayo.
Ang unang tricycle na nadaanan namin ay dinala kami sa isang maliit na inn malapit sa terminal. Hindi maganda ang lugar. Manipis ang dingding, may amoy lumang pintura ang pasilyo, at sa ibaba ay maririnig ang ingay ng mga sasakyang dumadaan.
Pero nang maisara ko ang pinto ng kuwarto, nang mailagay ko ang dalawang bag sa gilid ng kama, at nang makita kong tahimik na umupo si Althea sa malinis na kumot, naramdaman kong mas ligtas iyon kaysa sa bahay na iniwan namin.
“Pasensya na,” sabi ko.
Tumingin siya sa akin.
“Bakit ka humihingi ng tawad?”
“Dahil ito lang muna ang kaya ko.”
Umiling siya. Mahina siyang ngumiti, pero bakas pa rin ang pagod sa mukha niya.
“Hindi mo alam kung gaano kalaki ang ibig sabihin ng kuwartong ito sa akin.”
Umupo ako sa harap niya.
“Sabihin mo.”
Hinawakan niya ang laylayan ng damit niya, nakayuko.
“Dito, walang sisigaw kapag mabagal akong kumain. Walang magbibilang kung ilang piraso ng ulam ang kinuha ko. Walang magsasabing pabigat ako.”
Hindi ko kinaya ang sinabi niya.
Tumayo ako at kinuha ang cellphone ko. Nag-order ako ng lugaw, sabaw, tinapay, prutas at gatas mula sa pinakamalapit na bukas na tindahan. Habang naghihintay, pinaupo ko siya sa kama at pinainom ng tubig.
“Hindi ako basag,” sabi niya nang mapansin niyang nag-iingat ako sa bawat galaw.
“Alam ko.”
“Bakit ganyan ka makatingin?”
“Dahil ngayon ko lang nakikita kung gaano katagal kitang hindi nakita.”
Tumahimik siya.
Pagdating ng pagkain, inilatag ko iyon sa maliit na mesa sa tabi ng bintana. Mainit ang lugaw, may itlog, may kaunting manok. Hindi iyon marangya, pero nang inilapit ko ang mangkok sa kanya, napatingin siya roon nang parang hindi siya sanay.
“Para sa akin lahat ito?”
Naramdaman kong nanikip muli ang dibdib ko.
“Para sa iyo. At sa anak natin.”
Dahan-dahan siyang kumuha ng kutsara.
Una, maliit lang ang subo niya.
Pagkatapos ay huminto siya.
“Totoo ba?” tanong niya.
“Alin?”
“Na hindi ka naniniwala sa sinabi ng Mama mo?”
Napatingin ako sa kanya. Sa tanong niya, mas lalo kong naunawaan kung gaano kalalim ang sugat na iniwan sa kanya ng gabing iyon.
“Althea, asawa kita.”
“Pero late ako umuuwi araw-araw.”
“Dahil nagtatrabaho ka.”
“May mga lalaking customer sa shop.”
“May mga babaeng customer din ako sa construction office. Ibig bang sabihin may kasalanan ako?”
Napakurap siya.
Lumapit ako at hinawakan ang kamay niya.
“Hindi kita huhusgahan dahil sa takot ng ibang tao. Hindi kita pagdududahan dahil lang may gustong manakit sa iyo.”
Doon siya tuluyang umiyak.
Hindi malakas.
Tahimik lang.
Pero mas masakit pakinggan ang tahimik na iyak kaysa sigaw.
Nang gabing iyon, marami siyang ikinuwento.
Sinabi niya kung paanong sa unang buwan pa lang ng pagsasama namin sa bahay, sinabihan na siya ni Mama na huwag masyadong kumuha ng ulam dahil “hindi pa siya sanay sa budget ng pamilya.”
Sinabi niya kung paanong kapag wala ako, siya ang pinagpapalinis ng banyo, pinaglalaba ng kurtina, pinagpapamili ng mabibigat na gulay, kahit galing siya sa trabaho.
Sinabi niya kung paanong kapag sinusubukan niyang tumulong sa kusina, sasabihin ni Mama na mali ang hiwa niya, mali ang timpla niya, mali ang kilos niya, hanggang sa mas mabuti pang tumahimik siya.
At ang pinakamasakit sa lahat, sinabi niya kung paanong ilang beses niyang sinubukang sabihin sa akin, pero tuwing nakikita niya akong pagod na pagod pag-uwi, inuuna niya ang katahimikan ko kaysa sa sakit niya.
“Akala ko,” sabi niya, “kung magtitiis ako, matatanggap din nila ako.”
Hinaplos ko ang likod ng kamay niya.
“Hindi pagtanggap ang hinihingi nila. Pagyuko.”
Kinabukasan, hindi ako pumasok sa trabaho.
Tinawagan ko ang supervisor ko at sinabi kong may emergency sa pamilya. Pagkatapos, dinala ko si Althea sa isang clinic. Kinumpirma ng doktor ang nasa report: buntis nga siya, walong linggo, mahina ang dugo, kailangan ng tamang pagkain, pahinga, vitamins, at bawas stress.
Habang nagsasalita ang doktor, hawak ko ang papel at pakiramdam ko bawat linya ay parusa sa akin.
Dapat mas maaga ko itong nalaman.
Dapat napansin ko ang pagpayat niya.
Dapat nagtaka ako kung bakit palagi niyang sinasabing busog na siya.
Paglabas namin ng clinic, umupo kami sa isang bangko sa gilid.
“Galit ka ba sa akin?” tanong niya.
“Hindi.”
“Pero ang tahimik mo.”
“Galit ako sa sarili ko.”
Bigla niyang hinawakan ang kamay ko.
“Huwag.”
Tumingin ako sa kanya.
“Paano hindi?”
“Dahil ngayon nandito ka.”
Simple lang ang sinabi niya.
Pero para sa akin, iyon ang unang pagkakataong may bumukas na pinto.
Hindi mababago ang kalahating taong lumipas.
Pero puwede kong baguhin ang susunod na araw.
At ang susunod pa.
At ang lahat ng gabing hindi na siya kailangang magtiis mag-isa.
Kinahapunan, habang nasa maliit pa rin kaming inn, tumawag si Tatay.
Hindi ko sana sasagutin, pero tiningnan ako ni Althea at mahinang tumango.
In-on ko ang loudspeaker.
“Rafael,” sabi ni Tatay, “nasaan kayo?”
“Ligtas.”
Matagal siyang natahimik.
“Mabuti.”
Hindi iyon ang inaasahan kong marinig.
Pagkatapos, narinig ko siyang bumuntong-hininga.
“Pinag-isipan ko ang lahat kagabi. Hindi ako naging mabuting ama. Hindi rin ako naging mabuting biyenan.”
Hindi ako sumagot.
“Alam kong hindi sapat ang sorry. Pero gusto kong malaman mo, hindi ako sang-ayon sa sinabi ng nanay mo tungkol sa bata.”
Napatingin si Althea sa akin.
Nagpatuloy si Tatay.
“Althea, kung naririnig mo ako… patawad. Nakita ko ang paghihirap mo, pero pinili kong manahimik. Ang pananahimik ko ay naging pagsang-ayon. Mali iyon.”
Napatakip ng bibig si Althea.
Hindi siya nagsalita, pero nakita kong nangingilid ang luha niya.
“Ano ang gusto n’yo, Tay?” tanong ko.
“Gusto kong tumulong. May kilala akong nagpapaupa ng maliit na unit malapit sa terminal. Hindi kalakihan, pero maayos at mura. Kung gusto ninyo, kakausapin ko.”
Tumingin ako kay Althea.
Sa mukha niya, may kaba.
Pero may pag-asa rin.
“Hindi namin gustong bumalik sa bahay,” sabi ko.
“Hindi ko kayo pinababalik,” sagot ni Tatay. “Sa totoo lang, sa ngayon, mas mabuti sigurong huwag muna.”
May bigat sa boses niya. Parang may laban ding nangyayari sa loob ng bahay na iniwan namin.
“Nagalit si Mama?”
“Galit, oo. Pero takot din.”
“Takot saan?”
“Na sa wakas, may hindi na susunod sa gusto niya.”
Napabuntong-hininga ako.
“Rafael,” dagdag ni Tatay, “sa buong buhay mo, itinuro namin sa iyo na pamilya ang inuuna. Pero mali ang pagkakaintindi namin. Ang pamilya pala, hindi lang ang bahay kung saan ka ipinanganak. Pamilya rin ang taong pinili mong samahan at protektahan.”
Nang matapos ang tawag, matagal kaming tahimik ni Althea.
Pagkatapos, inilapit niya ang kamay ko sa tiyan niya.
Wala pa akong maramdaman. Masyado pang maaga.
Pero sa ilalim ng palad ko, naroon ang ideya ng isang bukas na hindi pa nasisira.
“Rafael,” bulong niya, “natatakot ako.”
“Ako rin.”
“Paano kung hindi natin kaya?”
Tumingin ako sa kanya at ngumiti nang mahina.
“Kung kaya mong magtiis ng kalahating taon nang mag-isa, mas kakayanin natin ngayon na magkasama.”
Napasandal siya sa balikat ko.
Sa labas ng bintana, bumuhos ang ulan.
Malakas, biglaan, parang hinuhugasan ang alikabok ng buong lungsod.
Sa loob ng maliit na kuwarto, hawak ko ang kamay ng asawa ko, ang isa pang kamay ay nakapatong sa tiyan niya.
Wala pa kaming bahay.
Wala pa kaming plano.
Pero sa unang pagkakataon, wala na siyang takot kumain hanggang mabusog.
At para sa akin, iyon ang simula ng tunay naming tahanan.