Pagbabalik ng Hindi Na Dating Ako
Bahagi 4: Ang Pagbabalik ng Hindi Na Dating Ako
Lumipas ang tatlong linggo.
Sa loob ng tatlong linggong iyon, nagbago ang ritmo ng buhay ko.
Tuwing umaga, gumigising ako bago sumikat ang araw. Lumalabas ako sa maliit na balcony ng inn, hawak ang tasa ng kape, pinapanood ang ulap na gumagapang sa mga bundok.
Pagkatapos, pumapasok ako sa art café.
Nagse-serve ako ng kape.
Nagpupunas ng mesa.
Gumuguhit ng maliliit na bulaklak at dahon sa chalkboard.
Minsan, may turistang nagpapagawa ng quick portrait. Noong una, tumatanggi ako. Pero minsan, may batang babae na lumapit, hawak ang barya sa maliit niyang palad.
— Ate, kaya mo po ba akong iguhit?
Hindi ko siya natanggihan.
Ginuhit ko siya habang nakaupo siya sa tabi ng bintana, nakangiti at kulang ang isang ngipin sa harap.
Nang makita niya ang sketch, tumili siya sa tuwa.
— Mama! Ang ganda ko!
Napatawa ang buong café.
Ako rin.
Matagal ko nang hindi naririnig ang sarili kong tumawa nang walang kirot.
Mula noon, nagsimulang may magtanong kung pwede ba akong mag-sketch. Hindi malaki ang bayad, pero sapat para madagdagan ang ipon ko.
Unti-unti, nakabuo ako ng maliit na routine.
Trabaho sa umaga.
Pag-aaral sa hapon gamit ang mga online materials.
Pagguhit sa gabi.
At sa gitna ng lahat, unti-unting nabuo sa isip ko ang isang plano.
Mag-apply muli.
Hindi na sa kursong pinili ni Nanay.
Hindi na sa paaralang pinili ni Mariel.
Sa programang gusto ko.
Visual Communication.
Sa paaralan sa kabisera na matagal ko nang pinapangarap.
Akala ko dati, huli na.
Akala ko kapag napalampas mo ang isang pagkakataon, habang buhay mo na lang pagsisisihan.
Pero tinulungan ako ni Gabriel na hanapin ang options.
Hindi araw-araw kaming nag-uusap.
Hindi siya nangungulit.
Minsan lang siyang mag-message:
“Kumain ka na ba?”
“May bagong scholarship application na nagbukas.”
“Maganda iyong sketch na pinost ng café.”
Hindi niya kailanman sinubukang palitan si Rafael.
Hindi niya ako pinilit kiligin.
Hindi niya ako ginawang utang na loob.
At dahil doon, unti-unti akong naging komportable.
Isang hapon, habang nag-aayos ako ng mga tasa sa café, pumasok si Gabriel.
Natigilan ako.
Hindi niya sinabi na darating siya.
Nakasuot siya ng simpleng puting shirt at denim jacket. May dala siyang folder at isang maliit na paper bag.
— Surprise ba ito? — tanong ko.
Ngumiti siya.
— Medyo. Pero may valid reason ako.
Iniabot niya ang folder.
— Printed forms. Scholarship application. Requirements checklist. At sample portfolio format.
Kinuha ko iyon, hindi agad makapagsalita.
— Gabriel, sobra na ito.
— Hindi. Printer lang ito.
Napatingin ako sa kanya.
Tumawa siya nang mahina.
— Huwag mong gawing mabigat. Hindi kita inililigtas, Lira. Inaabot ko lang ang papel. Ikaw pa rin ang magsusulat ng buhay mo.
Doon ako natawa.
Sa unang beses, hindi dahil masakit.
Kundi dahil gumaan.
Pinaupo ko siya sa sulok ng café.
Ipinagtimpla ko siya ng kape.
Habang umiinom siya, napansin niya ang mga sketch na nakasabit sa maliit na corkboard malapit sa counter.
— Sa iyo lahat ito?
Tumango ako.
— Practice lang.
Tumayo siya at lumapit.
Matagal niyang tiningnan ang isang sketch.
Iyon ang unang drawing ko ng bayang ito: maliit na kalsada, lumang poste, at ulap sa likod ng mga bubong.
— Ito ang paborito ko.
— Bakit?
— Kasi mukhang malungkot, pero hindi sumusuko.
Hindi ko alam kung sketch pa rin ba ang pinag-uusapan namin.
O ako.
Bago ako makasagot, biglang tumunog ang phone ko.
Si Rafael.
Matagal na siyang tumatawag at nagme-message, pero hindi ko sinasagot.
Ngayong araw, hindi ko alam kung bakit, pero pinindot ko ang answer.
Hindi ako nagsalita.
Siya ang unang bumigkas.
— Lira.
Ilang linggo ang lumipas, pero pamilyar pa rin ang boses niya.
Dati, sapat na iyon para lumambot ako.
Ngayon, parang alingawngaw na lang mula sa lumang kuwartong iniwan ko na.
— Ano iyon?
— Nasaan ka? Pumunta ako sa bahay ninyo. Sabi ng nanay mo, hindi ka pa rin umuuwi.
— May kailangan ka?
Huminga siya nang mabigat.
— Gusto kitang makita. Kailangan nating mag-usap.
— Wala na tayong dapat pag-usapan.
— Lira, please. Nagkamali ako. Pero hindi ko kailanman minahal si Mariel.
Napatingin ako sa labas ng bintana.
Maaliwalas ang araw.
Sa kalsada, may batang tumatakbo habang hawak ang sorbetes.
— Hindi na mahalaga kung minahal mo siya o hindi.
— Paano naging hindi mahalaga? Ikaw ang mahal ko.
Noon, siguro maiiyak ako.
Ngayon, napagod lang ako.
— Rafael, ang pagmamahal na kailangan ko ay hindi iyong saka lang lumilitaw kapag paalis na ako.
Tumahimik siya.
— Lira…
— Hindi mo ako pinili noong nandoon ako. Ngayon, hindi mo na ako pwedeng hilahin pabalik dahil nagsimula na akong piliin ang sarili ko.
Pinatay ko ang tawag.
Nang ibaba ko ang phone, nakita kong tahimik akong tinitingnan ni Gabriel.
— Okay ka lang?
Tumango ako.
— Oo.
At totoo iyon.
Hindi ako basag.
Hindi ako gumuho.
Masakit pa rin, pero hindi na ako kontrolado ng sakit.
Kinagabihan, habang naglalakad kami ni Gabriel palabas ng café, may nakita akong pamilyar na sasakyan sa tapat ng inn.
Huminto ako.
Bumukas ang pinto.
Bumaba si Nanay.
Kasunod niya si Mariel.
Ibang-iba ang itsura ng ate ko.
Wala ang maayos niyang makeup.
Wala ang palaging perpektong ngiti.
Pale ang mukha niya, parang ilang araw na hindi natutulog.
Si Nanay naman, pagod ang mga mata.
Pagkakita niya sa akin, gusto niyang lumapit pero natigilan nang makita si Gabriel sa tabi ko.
— Lira.
Napatigas ang katawan ko.
Napansin iyon ni Gabriel.
Mahina niyang sinabi:
— Nandito lang ako. Pero kung gusto mong kausapin sila nang mag-isa, nasa café lang ako.
Tumango ako.
Hindi siya nagtanong.
Hindi siya nagdrama.
Umalis lang siya nang tahimik, iniwan akong may sapat na espasyo para magdesisyon.
Lumapit si Nanay.
— Ang payat mo na.
Napangiti ako nang walang sigla.
Sa dami ng pwede niyang unang sabihin, iyon pa ang napili niya.
— May kailangan po kayo?
Napangiwi siya.
Si Mariel naman ay nakayuko.
Matagal bago nagsalita si Nanay.
— Umuwi ka na. Malapit na pasukan. Aayusin natin ang lahat.
— Paano po aayusin?
— Kakalimutan na natin ang nangyari.
Napatingin ako sa kanya.
— Kakalimutan?
Nanginginig ang boses ko, pero hindi na ako takot.
— Sinampal ninyo ako. Pinalayas ninyo ako sa usapan tungkol sa tuition. Pinaniwalaan ninyo agad si Mariel. Tapos sasabihin ninyo, kakalimutan na lang?
Nangingilid ang luha ni Nanay.
— Nagkamali ako.
Natigilan ako.
Ito ang unang beses.
Ang unang beses na narinig ko iyon mula sa kanya.
Pero hindi sapat ang salitang “nagkamali” para burahin ang maraming taon.
Kaya tinanong ko:
— Saan po kayo nagkamali?
Hindi siya nakasagot agad.
Doon ko nalaman.
Hindi pa niya lubos na nauunawaan.
Gusto niya lang akong bumalik para tumigil ang gulo.
Para maging maayos ulit ang itsura ng pamilya.
Pero hindi para kilalanin ang sakit ko.
Si Mariel ang biglang lumuhod.
— Lira, sorry.
Napaatras ako sa gulat.
Umiyak siya.
— Sorry. Inggit ako sa iyo.
Napatingin ako sa kanya.
— Sa akin?
Tumango siya habang umiiyak.
— Akala ng lahat, ako ang mahal. Ako ang maganda. Ako ang laging pinapaboran. Pero alam mo ba? Nakakapagod. Kailangan kong maging perpekto palagi. Kapag may gusto ako, dapat makuha ko. Kapag may taong tumingin sa iyo, pakiramdam ko may nawawala sa akin.
Huminga siya nang putol-putol.
— Noong nakita kong mahal ka ni Rafael, hindi ko kinaya.
Napapikit ako.
— Kaya sinira mo kami.
— Oo.
Mahina ang sagot niya.
Sa wakas, walang palusot.
Walang “biro lang.”
Walang “masyado kang sensitive.”
Totoo lang.
At ang katotohanan, kahit masakit, mas madaling tanggapin kaysa kasinungalingan.
— Sorry, Lira. Hindi ko hinihinging patawarin mo ako agad. Pero sorry.
Tumingin ako sa kanya.
Hindi na siya mukhang perpekto.
Hindi rin siya mukhang halimaw.
Mukha lang siyang taong may mga bitak.
At dahil doon, mas naging malinaw sa akin ang isang bagay.
Ang pagpapatawad ay hindi pagbabalik sa dating ayos.
Hindi ibig sabihin, dahil nagsorry siya, kailangan kong bumalik sa pagiging anino niya.
Kaya mahinahon kong sinabi:
— Narinig ko.
Napatingala siya.
— Pero hindi pa kita kayang patawarin.
Napaluha siya lalo.
Tumango si Nanay, pilit nilulunok ang iyak.
— Lira, ano ang gusto mong gawin namin?
Sa unang pagkakataon, tinanong niya ako niyon.
Ano ang gusto ko?
Huminga ako nang malalim.
— Gusto kong mag-aral sa kursong gusto ko. Sa paaralang gusto ko. Hindi ako uuwi para sumunod sa plano ninyo.
— Pero pera…
— Ako ang gagawa ng paraan.
— Anak…
— At kung tutulong kayo, hindi iyon kapalit ng pagsunod ko kay Mariel. Hindi iyon kapalit ng pananahimik ko. Tutulong kayo dahil anak ninyo ako.
Tumahimik si Nanay.
Matagal.
Pagkatapos, tumango siya.
Mabagal.
Parang ngayon lang niya natutunang yumuko sa katotohanan.
— Sige.
Hindi ako agad naniwala.
Pero hindi ko rin tinanggihan.
Ang gabing iyon ay hindi nag-ayos ng lahat.
Hindi biglang naging mabuting ina si Nanay.
Hindi biglang naging mabuting kapatid si Mariel.
Pero may isang bagay na nagbago.
Hindi na ako ang batang nagmamakaawang makita.
Nakatayo na ako sa harap nila.
At kung gusto nila akong makasama sa buhay ko, kailangan nila akong harapin bilang ako.
Hindi bilang anino.
Hindi bilang kapalit.
Hindi bilang mas madaling anak.
Kundi bilang si Lira.