Presyong Hindi Kayang Takasan
Bahagi 4: Ang Presyong Hindi Kayang Takasan
Nang umupo si Marco sa harap ng manager ko, hindi na siya ang lalaking kilala ko.
Wala na ang maamong ngiti.
Wala na ang malambing na boses.
Wala na ang lalaking marunong humawak ng kamay habang nangangako ng kinabukasan.
Ang nasa harap namin ay isang lalaking pawis na pawis, nanginginig ang tuhod, at paulit-ulit na dinidilaan ang tuyong labi.
“Hindi ko ginamit ang company ninyo,” sabi niya. “Misunderstanding lang ito.”
Ibinaba ng manager ko ang hawak na papel sa mesa.
“Nakasulat dito ang pangalan ng company. May logo. May service package. May payment terms. At may pirma mo.”
Namula ang leeg ni Marco.
“Template lang iyan.”
“Template na ginamit mo para mangolekta ng down payment sa clients?”
Hindi siya sumagot.
Nasa sala kami ng apartment.
Ako, si Camille, si Ana, ang manager ko, at si Marco.
Parang isang maliit na hearing.
Pero walang judge.
Walang abogado.
Tanging mga ebidensyang inilatag sa coffee table na minsan naming pinaglalagyan ng takeout at birthday cake.
Nakakatawa isipin.
Sa parehong mesang iyon ko siya pinaghainan noong may sakit siya.
Sa parehong mesang iyon din pala malalantad ang panloloko niya.
Kinuha ni Ana ang isang papel.
“Lia, kilala mo ba ang client na ito?”
Tiningnan ko ang pangalan.
Tumango ako.
“Nag-inquire siya dati sa company, pero hindi natuloy ang booking.”
“Hindi natuloy,” sabi ng manager ko, “dahil mukhang nilapitan siya ni Marco gamit ang mas murang package sa labas.”
Napatingin ako kay Marco.
“Ginamit mo ang inquiries namin?”
“Hindi,” mabilis niyang sagot. “Nagkataon lang.”
“Marco,” sabi ko, “ilang beses kang dumaan sa office para sunduin ako. Ilang beses kang naiwan sa reception habang inaayos ko ang files. Kinuha mo ba ang contacts ng clients namin?”
“Hindi!”
Pero masyado siyang mabilis sumagot.
At ang taong masyadong mabilis sumagot, madalas matagal nang nagsisinungaling.
Tahimik na kumuha ng litrato ang manager ko sa mga dokumento.
“Magre-report kami sa legal department,” sabi niya. “Kung mapapatunayang ginamit mo ang pangalan ng company para maningil, mananagot ka.”
“Sir, please,” biglang lumambot ang boses ni Marco. “Kailangan ko lang ng pera. May problema sa pamilya. Hindi ko intensyon—”
“Lahat kayo may pamilya,” putol ng manager ko. “Hindi iyon lisensya para mandaya.”
Tahimik akong nakaupo.
Dati, kapag nakikita kong naaagrabyado si Marco, awtomatiko akong kakampi sa kanya.
Ako ang magpapaliwanag.
Ako ang hihingi ng pasensya.
Ako ang mag-aayos.
Ngayon, pinanood ko lang siya.
At doon ko nakita kung gaano karaming beses ko palang binuhat ang bigat na hindi naman akin.
Lumapit si Marco sa akin.
“Lia, sabihin mo sa kanila. Alam mong hindi ako masamang tao.”
Tumingin ako sa kanya.
“Hindi ko na alam kung sino ka.”
Parang sinampal siya.
Pero wala akong naramdaman.
Hindi tuwa.
Hindi awa.
Wala.
At ang kawalan ng pakiramdam na iyon ang nagsabi sa akin na papalayo na talaga ako.
Pagkatapos kunin ng manager ko ang mga kopya ng dokumento, umalis sila ni Ana para asikasuhin ang opisyal na report.
Gusto akong isama ni Ana, pero umiling ako.
“Kukunin ko lang ang huling gamit ko.”
Tinignan niya si Marco na parang gusto niya itong sakalin gamit ang tingin.
“May sampung minuto ka,” sabi niya sa akin. “Pag hindi ka bumaba, aakyat ako ulit.”
Tumango ako.
Naiwan kami ni Camille at Marco.
Tahimik ang apartment.
Pagkalipas ng ilang sandali, nagsalita si Camille.
“Marco, ibabalik mo ang pera ng pamilya ko.”
“Camille, hindi ko kayang bayaran agad.”
“Hindi ko sinabing agad. Pero pipirma ka ng kasunduan.”
“Kasunduan?”
“Oo. Written agreement. May schedule ng payment. May witness. Kung hindi ka susunod, diretso kami sa kaso.”
Napatingin siya sa akin, tila naghahanap ng kakampi.
Hindi ako gumalaw.
“Lia,” sabi niya, “pati ikaw ba?”
“Kailangan mo ring bayaran ang hiniram mo sa akin.”
“Naging tayo, Lia. Hindi ba pwedeng kalimutan mo na iyon?”
Doon ako natawa.
“Mahal mo ba talaga akong gawing bangko?”
“Hindi iyon ang ibig kong sabihin.”
“Iyon mismo ang ibig mong sabihin.”
Tumayo ako at kinuha ang notebook mula sa bag ko.
Noong mga nakaraang buwan, halos lahat ng gastos ay ako ang sumalo. Renta. Kuryente. Tubig. Groceries. Emergency kuno. Lens repair kuno. Pamasahe ng nanay niya kuno.
Hindi ko na mababawi lahat.
Alam ko iyon.
Pero may mga transfer records ako. May messages. May pangako siyang “babayaran kita pag nakuha ko na payment.”
Inilatag ko sa mesa ang listahan.
“Hindi ko sisingilin ang lahat,” sabi ko. “Ito lang ang may pruweba. Pipirma ka rin.”
Kinuha niya ang papel.
Nanlaki ang mata niya.
“Ang laki nito.”
“Mas malaki ang niloko mo.”
“Lia, wala akong ganitong pera.”
“Humanap ka.”
“Paano?”
“Problema mo na iyon.”
Napaupo siya.
Sa unang pagkakataon, hindi ko naramdaman ang kagustuhang tulungan siya.
Dati, kapag sinabi niyang wala siyang pera, naiisip ko agad kung paano magtitipid. Kung paano ako mag-o-overtime. Kung paano ko ipagpapaliban ang pagbili ng bagong sapatos o pagpapagamot ng ngipin.
Ngayon, malinaw na sa akin.
Hindi ako naging partner.
Ginawa niya akong safety net.
At ngayon, pinuputol ko na ang lambat.
Nagpatawag si Camille ng kapatid niya para magdala ng printed agreement. Habang hinihintay namin, pumasok ako sa kwarto.
Tinanggal ko sa dingding ang maliit na larawan naming dalawa.
Larawan iyon noong unang anniversary namin. Nasa beach kami, nakayakap siya sa akin, at sobrang saya ko sa litrato.
Tinitigan ko iyon nang matagal.
Ang babaeng nasa larawan, ang dating ako, ay walang kamalay-malay.
Gusto kong yakapin siya.
Sabihin sa kanyang hindi siya tanga.
Hindi siya kulang.
Hindi siya mahirap mahalin.
Nagtiwala lang siya sa maling tao.
Pinunit ko ang larawan sa gitna.
Hindi sa galit.
Kundi bilang paalam.
Pagbalik ko sa sala, dumating na ang kapatid ni Camille dala ang mga papeles.
Pumirma si Marco.
Una, sa kasunduan para sa pamilya ni Camille.
Pangalawa, sa kasunduan para sa perang hiniram niya sa akin.
Pangatlo, isang sulat na inaamin niyang ginamit niya ang pangalan ng company nang walang pahintulot.
Doon siya pinakamatagal nag-atubili.
“Kapag pinirmahan ko ito, masisira ako,” sabi niya.
Tumingin ako sa kanya.
“Hindi papel ang sisira sa’yo, Marco. Ikaw ang gumawa niyan.”
Nanginginig ang kamay niya nang pumirma.
Nang matapos, hindi ko naramdaman ang tagumpay.
Ang naramdaman ko ay pagod.
Sobrang pagod.
Parang ngayon lang ako nakahinga matapos ang ilang buwan na hindi ko alam na nalulunod na pala ako.
Kinuha ko ang maleta ko.
Nang makarating ako sa pinto, nagsalita siya.
“Lia.”
Hindi ako lumingon.
“Kapag naayos ko lahat… may pag-asa pa ba?”
Doon ako napahinto.
Sa loob ng dalawang segundo, bumalik sa isip ko ang lahat.
Ang unang date namin.
Ang unang ulan na pinagsaluhan namin sa ilalim ng iisang payong.
Ang unang beses niyang sinabi na mahal niya ako.
Ang gabing nagluto siya ng lugaw noong nilagnat ako.
Ang mga sandaling totoo siguro.
O baka hindi.
Hindi ko na kailangang alamin.
Dahan-dahan akong lumingon.
“May pag-asa ka pang maging mas mabuting tao,” sabi ko. “Pero hindi na sa buhay ko.”
Pagkatapos, lumabas ako.
Sa hallway, hinabol ako ni Camille.
“Lia.”
Tumingin ako sa kanya.
“Salamat,” sabi niya.
“Sa alin?”
“Sa hindi mo ako itinuring na kaaway.”
Napangiti ako.
“Hindi ikaw ang sumira sa akin.”
“Hindi ka niya nasira,” sabi niya bigla.
Napatingin ako sa kanya.
Huminga siya nang malalim.
“Nasaktan ka niya. Niloko ka niya. Pero hindi ka niya nasira. Kasi kung nasira ka, hindi ka makakatayo dito ngayon.”
Sa simpleng salitang iyon, may kung anong lumambot sa dibdib ko.
Tumango ako.
“Salamat.”
Pagbaba namin sa building, naroon si Ana.
Nang makita niya ako, agad niya akong niyakap.
“Okay ka lang?”
Hindi ako sumagot agad.
Tumingin ako sa langit.
Makulimlim pa rin.
Pero hindi na umuulan.
“Hindi pa,” sabi ko. “Pero magiging okay din ako.”
Dinala ako ni Ana sa apartment niya noong gabing iyon.
Pinahiram niya ako ng damit, pinakain ng mainit na noodles, at pinaupo sa sofa habang siya ang nag-ayos ng schedule ko sa trabaho.
“Mag-leave ka muna,” sabi niya.
“Hindi pwede. Maraming events.”
“Lia.”
Tinignan niya ako nang seryoso.
“Hindi titigil ang mundo kung magpahinga ka. Pero ikaw, baka bumigay ka kung hindi.”
Tahimik ako.
Sa wakas, tumango ako.
Kinabukasan, nalaman kong kinansela ng pamilya ni Camille ang kasal.
Tahimik lang nilang ginawa.
Walang eksena.
Walang iskandalo.
Pero sa mundo ng mga wedding suppliers, mabilis kumalat ang balita.
Hindi namin kailangang magsalita nang malakas.
Ang mga dokumento ang nagsalita para sa amin.
Ilang clients ang lumapit sa company namin para magtanong tungkol sa mga package na inalok ni Marco. Doon tuluyang nabunyag na hindi lang isa o dalawa ang naloko niya.
May ilang nagbayad ng down payment.
May ilang pinangakuang discounted service.
May ilang halos mawalan ng photographer sa araw ng kasal.
Naging seryoso ang kaso.
Hindi ko na sinundan ang bawat detalye.
Hindi dahil wala akong pakialam.
Kundi dahil pinili kong hindi na itali ang buhay ko sa pagbagsak niya.
Makalipas ang isang linggo, bumalik ako sa apartment para sa huling gamit ko.
Wala na si Marco.
May iniwan lang siyang sulat sa ilalim ng pinto.
“Lia, sorry. Sana balang araw mapatawad mo ako.”
Tinitigan ko ang sulat.
Pagkatapos, itinupi ko ito.
Hindi ko itinapon.
Hindi ko rin itinago sa puso ko.
Inilagay ko lang sa loob ng envelope kasama ng iba pang dokumento.
May mga bagay na hindi kailangang sunugin.
Sapat nang hindi mo na hayaang bumalik sa buhay mo.
Paglabas ko ng building, tumunog ang cellphone ko.
Message mula kay Camille.
“Free ka ba bukas? Kape tayo. Hindi tungkol sa kanya. Tungkol sa atin.”
Napangiti ako.
Sa unang pagkakataon sa mahabang panahon, ang ngiting iyon ay hindi para magpanggap.
Totoo iyon.
Sumagot ako:
“Game.”
At habang naglalakad ako palayo sa dati kong tahanan, dala ang huling maleta ko, naramdaman kong may chapter na nagsara.
Masakit.
Mabigat.
Pero sarado na.
At sa kabilang pahina, sa unang pagkakataon…
Ako naman ang magsusulat.