Binuksan Ko Ang Sobre Na Ibinigay Ni Mira, At Doon Ko Nalaman Kung Bakit Tahimik Siyang Lumaban Habang Ang Lahat Ay Abala Sa Paghabol Sa Pera
BAHAGI 4: Binuksan Ko Ang Sobre Na Ibinigay Ni Mira, At Doon Ko Nalaman Kung Bakit Tahimik Siyang Lumaban Habang Ang Lahat Ay Abala Sa Paghabol Sa Pera
Parang huminto ang oras sa loob ng sala.
Nag-uusap nang sabay-sabay ang mga kamag-anak ko.
May nagtataas ng boses.
May tumatawag sa telepono.
May nagmamadaling maghanap ng lumang dokumento.
Ako lang ang tahimik.
Dahan-dahan kong inilabas ang puting sobre mula sa bulsa ng aking polo.
Nanginginig ang kamay ko habang binubuksan iyon.
Sa loob ay may isang sulat.
Pamilyar ang sulat-kamay.
Kay Mira.
“Miguel,”
“Kung binabasa mo ito, ibig sabihin dumating na ang araw na matagal kong pinaghandaan.”
“Alam kong masasaktan ka sa mga malalaman mo, pero gusto kong isang beses lang mangyari iyon. Mas mabuti nang masaktan ka sa katotohanan kaysa habang-buhay kang ginagamit ng mga taong hindi marunong magmahal.”
Huminga ako nang malalim.
May nakatiklop pang tatlong photocopy ng mga dokumento.
Isa ay tax declaration.
Isa ay lumang kasunduan.
At ang huli ay isang liham na pirmado ng lolo ko mahigit dalawampung taon na ang nakalipas.
Hindi ko agad naintindihan ang laman.
Ngunit malinaw ang isang pangungusap.
“Ang bahagi ng lupang ito ay inilaan bilang proteksiyon para sa magiging pamilya ng bunsong apo na si Miguel.”
Nanlaki ang mga mata ko.
Hindi ito tungkol sa pinakamalaking parte ng lupa.
Hindi rin ito tungkol sa pinakamahal na lote.
Ang nais ng lolo ko ay tiyaking mayroon akong sariling panimula sa buhay sakaling dumating ang panahong wala na siyang magagawa para sa akin.
Hindi ko namalayang tumutulo na pala ang luha ko.
Habang lumalaki ako, lagi kong iniisip na hindi ako paborito ng lolo.
Dahil mas madalas niyang isama si Kuya Romy sa bukid.
Mas madalas niyang turuan ng negosyo ang kuya ko.
Hindi ko alam na may iniwan pala siyang ganitong habilin.
Biglang lumapit ang abogado.
— Miguel, maaari ko bang makita ang hawak mo?
Iniabot ko ang mga papel.
Tahimik niyang binasa ang bawat pahina.
Pagkatapos ay tumingin siya kay Papa.
Hindi na siya ngumiti.
— Sir Ernesto… bakit hindi ninyo ito isinama sa unang filing?
Namutla si Papa.
— Hindi ko alam ang sinasabi mo.
Inangat ng abogado ang dokumento.
— Nakarehistro ito sa archives ng munisipyo.
— Hindi ito bagong papeles.
— Matagal na itong umiiral.
Biglang nagsalita ang isa kong tiyahin.
— Ernesto… sinabi mo noon na sinunog ng baha ang lahat ng dokumento.
Tahimik.
Walang sumagot.
Sunod-sunod nang tumingin ang lahat kay Papa.
Maging si Kuya Romy ay napaatras.
Mabagal na umupo si Papa.
Parang biglang tumanda ng sampung taon.
— Natakot lang ako…
Mahina ang boses niya.
— Ayokong magkawatak-watak ang pamilya.
Hindi napigilan ng isa kong pinsan ang sumagot.
— Hindi po ba mas nagkawatak tayo dahil nagsinungaling kayo?
Natahimik muli ang sala.
Sa unang pagkakataon, wala nang kumampi kay Papa.
Lumipas ang halos isang oras.
Dumating ang municipal assessor kasama ang dalawang empleyado.
Isa-isa nilang sinuri ang mga dokumento.
Pagkatapos ng mahabang pagsusuri, tumingin sila sa amin.
— Hindi pa maaaring ilipat o ibenta ang lupa.
Nagkatinginan ang lahat.
— Kailangan munang ayusin ang legal na rekord at sundin ang nakasaad sa habilin.
May ilan na agad nagreklamo.
May sumigaw.
May nagsabing lugi na sila dahil nakatanggap na sila ng down payment mula sa isang developer.
Ngunit malinaw ang sagot ng assessor.
— Hindi puwedeng ipagpatuloy ang bentahan hangga’t hindi naaayos ang mga dokumento.
Isa-isang lumabas ang mga kamag-anak.
Kanina, puno ng sigawan ang bahay.
Ngayon, katahimikan na lang ang natira.
Bago ako umalis, nilapitan ako ni Kuya Romy.
Matagal siyang nakayuko.
— Miguel…
Hindi ko siya sinagot.
— Alam kong wala akong karapatang humingi ng tawad.
— Pero gusto kong malaman mo…
— Hindi ko alam na may mga dokumentong itinago si Papa.
Tiningnan ko siya.
Hindi ko alam kung nagsasabi siya ng totoo.
Pero ngayon, hindi na iyon ang pinakamahalaga.
— Kuya, maraming taon kitang tinulungan dahil kapatid kita.
— Hindi dahil may hinihintay akong kapalit.
— Pero simula ngayon…
— Matututo na rin akong unahin ang sarili kong pamilya.
Hindi siya sumagot.
Tahimik lang siyang tumango.
Paglabas ko ng bakuran, nakita kong naghihintay sa labas ang matandang si Ernesto—ang lalaking bumisita sa apartment namin ilang linggo ang nakalipas.
Ngumiti siya nang makita ako.
— Alam ko, maraming tanong ka pa.
— At handa na akong sagutin ang lahat.
Napakunot ang noo ko.
— Kilala ninyo ang lolo ko?
Mahina siyang tumango.
— Hindi lang kilala.
— Ako ang taong ipinagkatiwala niyang bantayan ang huling kahilingan niya.
Mula sa bulsa ng kaniyang lumang bag, inilabas niya ang isang maliit na kahon na gawa sa kahoy.
Iniabot niya iyon sa akin.
— Panahon na para malaman mo kung bakit ang asawa mo ang unang nakaalam ng lahat… at kung bakit pinili niyang protektahan ka kahit alam niyang maaari mo siyang kamuhian dahil sa mga itinago niya.
Napatitig ako sa kahon.
Hindi ko pa ito nabubuksan.
Pero pakiramdam ko…
Nasa loob nito ang sagot sa lahat ng tanong na ilang linggo nang gumugulo sa isip ko.
(Itutuloy sa BAHAGI 5 ….)