Larawang Hindi Kayang Burahin
Bahagi 2: Ang Larawang Hindi Kayang Burahin
Lalong lumakas ang ulan.
Sa ilalim ng ilaw ng poste, nanginginig ang mga patak ng tubig sa mukha ni Mariel. Hindi ko alam kung dahil sa lamig, takot, o dahil sa wakas, may bagay na hindi na niya kayang idaan sa luha.
Nakatayo sa harap namin ang lalaking bumaba mula sa kotse.
Matangkad siya, nakasuot ng simpleng polo at itim na jacket. May edad na, pero makikita sa postura niya na sanay siyang sundin ng mga tao. Ang mga mata niya ay nakatutok kay Rafael, matalim at mabigat.
— Ikaw ba ang lalaking palihim na nakikipagkita sa anak ko nitong mga nakaraang araw?
Nanigas si Rafael.
Hindi siya agad nakapagsalita.
Si Nanay naman, parang ngayon lang bumalik sa ulirat. Hawak pa rin niya ang payong, pero nakatagilid na iyon kaya nababasa na rin ang balikat niya.
— Mariel… sino siya?
Hindi sumagot si Mariel.
Sa buong buhay ko, bihira kong makitang mawalan ng salita ang ate ko.
Kadalasan, palagi siyang may tamang ekspresyon.
Kapag kailangan ng lambing, ngumingiti siya.
Kapag kailangan ng awa, umiiyak siya.
Kapag kailangan niyang magmukhang biktima, alam na alam niya kung paano babaan ang tingin, kagatin ang labi, at gawing nanginginig ang boses.
Pero ngayon, wala siyang masabi.
Ang katahimikan niya ang naging pinakamalakas na sagot.
Lumapit ang lalaki ng ilang hakbang.
— Hindi mo ako kilala? — tanong niya kay Rafael. — Pero mukhang kilalang-kilala mo ang anak ko.
Tumikhim si Rafael, halatang pilit pinapakalma ang sarili.
— Sir, baka may misunderstanding lang po. Hindi ko po alam kung ano ang sinasabi ninyo.
Ngumiti nang malamig ang lalaki.
— Misunderstanding?
Kinuha niya ang cellphone mula sa bulsa niya at iniharap kay Rafael.
Hindi ko makita nang malinaw ang screen, pero sapat na ang reaksyon ni Rafael.
Namuti ang mukha niya.
Napatingin siya kay Mariel.
At sa isang iglap, nakita ko ang totoong takot sa mga mata niya.
Hindi takot na mawala ako.
Hindi takot na masaktan ako.
Kundi takot na mabuko siya.
Humakbang paatras si Mariel.
— Tito… hindi po ganoon…
Tito.
Isang salita lang, pero parang may pumutok na salamin sa pagitan namin.
Tumingin ako kay Mariel.
— Kilala mo siya.
Napakababa ng boses ko, pero narinig niya.
Hindi siya sumagot.
Ang lalaki ang sumagot para sa kanya.
— Ako ang ama ng fiancé ng babaeng ito.
Parang huminto ang ulan sa pandinig ko.
Fiancé?
Si Nanay ang unang sumigaw.
— Ano?!
Napasinghap si Mariel.
— Hindi pa po final iyon! Usapan lang iyon ng matatanda!
Mabagal na lumingon sa kanya si Nanay.
Sa mukha ni Nanay, nakita ko ang gulat, galit, at kahihiyan na naghalo-halo. Ito ang unang beses na hindi niya alam kung paano ipagtatanggol si Mariel.
Dati, kahit ano ang mangyari, lagi niyang sinasabi: “Ate mo siya.”
“Hindi niya sinasadya.”
“Masyado ka lang sensitive.”
Pero ngayon, kahit siya, hindi alam kung anong dahilan ang ibibigay.
Tiningnan ko si Rafael.
— Alam mo?
Hindi niya ako matingnan sa mata.
Ang katahimikan niya ay isa pang sagot.
Mahina akong natawa.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil sa sobrang sakit, wala na akong mailabas kundi tawa.
— Kaya pala.
Kaya pala ganoon siya kabilis sumama kay Mariel.
Kaya pala kahit gaano ko ipilit na hindi ako komportable, ako pa rin ang mali.
Kaya pala ang lambing nila sa isa’t isa ay hindi kailanman mukhang simpleng biruan.
Dahil hindi iyon nagsimula bilang biruan.
May mas malalim na bagay na matagal na nilang itinatago.
Lumapit si Rafael sa akin.
— Lira, makinig ka muna. Hindi ko alam noong una. Saka wala namang nangyari sa amin ni Mariel.
Hindi ako umatras.
Tinignan ko lang siya.
— Wala?
Itinaas ko ang phone ko.
Nasa screen pa rin ang larawang ipinadala sa akin.
Si Mariel, nakatingkayad.
Ang labi niya sa pisngi ni Rafael.
At si Rafael, hindi umiwas.
— Ito ba ang ibig mong sabihin sa wala?
Sumulyap si Rafael sa paligid.
May ilang taong huminto na sa gilid ng kalsada. May mga galing sa café, may mga nagkukubli sa ilalim ng mga tindahan. Sa maliit na bayan, mabilis kumalat ang tsismis. Pero sa sandaling iyon, wala akong pakialam.
Ilang taon kong itinago ang sakit ko para hindi mapahiya ang pamilya.
Ilang taon kong nilunok ang hinaing ko para hindi magmukhang masamang kapatid.
Ngayon, bakit ako pa rin ang dapat mahiya?
Hinawakan ni Mariel ang braso ni Nanay.
— Nay, hindi po totoo lahat ng iniisip nila. Si Rafael lang ang lumalapit sa akin. Hindi ko po ginusto…
Bumaling sa kanya si Rafael.
— Mariel!
May babala sa boses niya.
Pero huli na.
Sa isang sandali, nakita ko kung paano sila nagkatinginan.
Hindi iyon tingin ng dalawang inosenteng tao.
Iyon ay tingin ng dalawang taong nagkasabwat, pero ngayon ay nag-uunahan kung sino ang makakaligtas.
Napatingin ako kay Mariel.
— Sabi mo, poprotektahan mo ako.
Nanginginig ang boses ko, pero hindi dahil gusto kong umiyak.
Dahil pinipigilan kong sumabog.
— Noong sinabi mong isama kita sa mga lakad namin, akala ko dahil ate kita. Akala ko dahil gusto mong masiguro na hindi ako sasaktan ni Rafael.
Humakbang ako palapit.
— Pero ang totoo, gusto mo lang siyang mapalapit sa iyo.
Namula ang mga mata ni Mariel.
— Lira, kapatid kita. Paano mo nasasabi iyan sa akin?
— Dahil totoo.
Biglang tumahimik ang lahat.
Ako mismo, nagulat sa katatagan ng boses ko.
Dati, takot akong magsabi ng “totoo.”
Takot akong mapagalitan.
Takot akong matawag na inggitera.
Takot akong mawala ang kaunting pagmamahal na natatanggap ko.
Pero ngayon, naisip ko: ano pa ba ang mawawala sa akin?
Ang boyfriend na hindi ako mapili?
Ang pamilyang kailanman ay hindi ako pinili?
Lumapit ang lalaki kay Mariel.
— Alam ba ng anak ko na ganito ang ginagawa mo?
Napayuko si Mariel.
Hindi siya sumagot.
Si Nanay naman ay parang napaso.
— Mariel, may fiancé ka?
— Nay, hindi po ganoon. Hindi ko naman siya mahal. Pinipilit lang ako.
Ngunit bago pa siya makapagpaliwanag, nagsalita ang lalaki.
— Walang pumipilit sa iyo. Tatlong beses kang pumunta sa bahay namin. Tinanggap mo ang singsing sa harap ng pamilya namin. Ikaw mismo ang nagsabing payag ka, basta tutulungan ka naming makapasok sa scholarship program sa Maynila.
Kumalat ang lamig sa katawan ko.
Scholarship program.
Kaya pala.
Hindi lang pala boyfriend ko ang gusto niyang agawin.
Pati ang pagkakataong matagal ko nang pinapangarap.
Si Nanay ay napahawak sa dibdib.
— Mariel… totoo ba iyon?
Umiyak si Mariel.
Pero ngayon, kakaiba ang iyak niya.
Hindi na iyon maayos at maganda.
Hindi na iyon luha ng biktima.
Iyon ay luha ng taong nabubulgar.
— Gusto ko lang naman magkaroon ng magandang kinabukasan! Lagi ninyong sinasabi na ako ang dapat umangat! Lagi ninyong sinasabi na ako ang pag-asa ng pamilya!
Bigla niya akong tiningnan.
— At ikaw, Lira, lagi kang tahimik. Lagi kang mukhang kawawa. Kahit wala kang gawin, may naaawa sa iyo. Ako? Kailangan kong maging perpekto araw-araw!
Napangiti ako nang mapait.
— Kaya inagaw mo ang boyfriend ko?
Sumigaw siya:
— Hindi mo naman siya kayang panatilihin!
Parang biglang natahimik ang buong paligid.
Kahit si Rafael ay napatingin sa kanya, gulat.
Doon, sa gitna ng ulan, narinig ko ang katotohanang matagal niyang itinago.
Hindi aksidente ang lahat.
Hindi biro.
Hindi simpleng lambing ng ate sa boyfriend ng kapatid.
Sinadya niya.
Sinubukan kong huminga nang malalim.
Sobrang sakit.
Pero sa kakaibang paraan, gumaan ang dibdib ko.
Dahil sa wakas, hindi na ako baliw.
Hindi ako sensitive.
Hindi ako inggitera.
Tama ang naramdaman ko mula pa simula.
Tumingin ako kay Rafael.
— At ikaw?
Hindi siya sumagot.
— Noong una, ikaw ang nagsabing pipiliin mo ako. Ikaw ang nagsabing espesyal ako.
Lumunok siya.
— Lira…
— Pero sa unang pagkakataong may mas maliwanag, mas maingay, mas kapansin-pansin na taong lumapit sa iyo, bumitaw ka.
Hindi siya makapagsalita.
Nakita ko sa mukha niya na gusto niyang lumapit, gusto niyang hawakan ako, gusto niyang sabihin na hindi ganoon.
Pero ano pa ang saysay?
May mga sugat na hindi na kailangan ng paliwanag.
Tumingin ako kay Nanay.
Ang babaeng ilang minuto lang ang nakalipas ay sumampal sa akin.
Ngayon, nakatayo siya roon na parang hindi alam kung kanino kakampi.
Sa unang pagkakataon, hindi niya kayang sabihin na ako ang mali.
Pero hindi rin niya kayang lumapit para sabihing nasaktan niya ako.
Kaya ako na ang unang nagsalita.
— Nay, hindi ko na kailangan ng tuition ninyo.
Nanlaki ang mata niya.
— Lira…
— Hindi ko na rin kailangan na piliin ninyo ako.
Lumakas ang ulan.
Pero ang boses ko, malinaw.
— Kasi simula ngayon, ako na ang pipili sa sarili ko.
Tinalikuran ko silang lahat.
Narinig ko si Rafael na tumawag:
— Lira! Sandali!
Hindi ako lumingon.
Narinig ko ang iyak ni Mariel.
Ang galit na boses ng lalaking iyon.
Ang nanginginig na tawag ni Nanay sa pangalan ko.
Pero nagpatuloy ako sa paglakad.
Basang-basa ang damit ko.
Masakit ang pisngi ko.
Nanginginig ang buong katawan ko.
Pero sa bawat hakbang palayo, may kung anong bigat ang unti-unting nahuhulog mula sa dibdib ko.
Pagdating ko sa dulo ng kalsada, tumigil ako sa ilalim ng maliit na waiting shed.
Binuksan ko ang phone ko.
May bagong message mula sa hindi kilalang numero.
“Pasensya na kung bigla kitang ginulo. Pero matagal ko nang gustong sabihin sa iyo. Hindi ka dapat lokohin.”
Ilang segundo kong tinitigan ang mensahe.
Pagkatapos, nag-type ako:
“Sino ka?”
Mabilis ang sagot.
“Ako si Gabriel. Pinsan ng lalaking dapat pakasalan ni Mariel. At… kaklase mo dati sa review center.”
Natigilan ako.
Gabriel.
Isang pangalan mula sa panahong halos nakalimutan ko na.
Bago pa ako makasagot, may isa pang message.
“Nasa malapit lang ako. Kung kailangan mo ng masasakyan pauwi o kahit saan, sabihin mo lang. Hindi kita pipilitin. Gusto ko lang siguraduhin na ligtas ka.”
Tumingin ako sa maulang kalsada.
Sa unang pagkakataon sa gabing iyon, may isang tao na hindi ako sinabihang umuwi para tumahimik.
Hindi ako sinabihang huwag gumawa ng gulo.
Hindi ako sinabihang maging mabuting kapatid.
Tinanong lang niya kung ligtas ako.
At sa simpleng iyon, bigla akong napaluha.
Hindi dahil mahina ako.
Kundi dahil sa wakas, may nakakita na hindi ako ang may kasalanan.
Hinawakan ko nang mahigpit ang phone.
Pagkatapos ay nag-reply ako:
“Pwede mo ba akong ihatid sa terminal?”
Makalipas ang ilang minuto, isang kulay abong kotse ang huminto sa harap ko.
Bumaba ang bintana.
Sa loob, isang pamilyar na mukha ang lumitaw.
Mas mature na siya kaysa sa alaala ko.
Tahimik ang mga mata niya, pero may init.
— Lira?
Tumango ako.
Binuksan niya ang pinto sa passenger side.
— Sakay ka. Hindi kita tatanungin hangga’t hindi ka handang magsalita.
Sa gabing iyon, iniwan ko ang bahay, si Rafael, si Mariel, at ang lumang sarili kong laging naghihintay mapili.
At sa gitna ng ulan, nagsimula ang unang hakbang ng buhay na ako mismo ang pipili.