Habang Isa-Isang Lumalabas Ang Katotohanan, Hindi Galit Ang Pinili Ni Lola Kundi Isang Tahimik Na Desisyong Nagpaluha Sa Buong Pamilya
BAHAGI 3 — Habang Isa-Isang Lumalabas Ang Katotohanan, Hindi Galit Ang Pinili Ni Lola Kundi Isang Tahimik Na Desisyong Nagpaluha Sa Buong Pamilya
Nakatitig kaming lahat sa lalaking naka-uniporme ng bangko.
Tahimik ang buong sala.
Parang walang gustong huminga.
Iniabot niya ang brown envelope kay Lola Felisa.
— Ma’am, ilang beses po namin kayong pinuntahan sa bahay ninyo. Mabuti na lang at naabutan namin kayo rito.
Nanginginig ang kamay ni Lola habang tinanggap ang sobre.
Hindi niya agad ito binuksan.
Napansin iyon ni Mama.
— Nay… ano po iyan?
Mahina lang ang sagot ni Lola.
— Wala iyon… mga papeles lang.
Ngunit ngumiti ang empleyado ng bangko.
— Pasensya na po, Ma’am. Kailangan na rin po kasing mapirmahan ang release ng natitirang halaga sa inyong savings account.
Napatigil kaming lahat.
Savings account?
Napakunot ang noo ni Tito Ruben.
— Akala ko wala nang ipon si Nanay?
Nagulat din ang empleyado.
— Hindi po ba ninyo alam?
Napatingin siya kay Lola.
— Ma’am, pasensya na po.
Napabuntong-hininga si Lola.
— Hayaan mo na, iho…
Tumango ang lalaki.
— Ang account po kasi ni Ma’am ay ililipat na sa senior priority program. Kailangan lang po ng pirma.
Iniabot niya ang ilang dokumento.
Pagkatapos ay magalang na yumuko.
— Babalik na lang po ako bukas kung hindi pa handa.
Pagkaalis niya, muli na namang nabalot ng katahimikan ang bahay.
Walang nagsasalita.
Ako ang unang lumapit kay Lola.
— Lola…
— Bakit hindi mo sinabi sa amin na may ipon ka pa?
Ngumiti siya.
Ngunit pagod na pagod ang ngiting iyon.
— Hindi naman kalakihan, apo.
— Sapat lang para kung magkasakit ako, hindi na ako manghingi sa inyo.
Parang may humigpit sa dibdib ko.
Sa buong buhay ko, akala ko wala nang natitira kay Lola.
Hindi pala siya naghihirap dahil wala siyang pera.
Naghihirap siya dahil inuuna niya ang lahat bago ang sarili niya.
Tahimik na umupo si Mama sa tabi niya.
— Nay…
— Totoo bang dalawang taon mong inipon ang perang pambili ng laptop?
Tumango si Lola.
— Oo.
— Pero hindi ko na itinuloy bumili ng bago.
Nagtaka ako.
— Bakit?
Marahan niya akong hinawakan sa kamay.
— Nakita kitang minsang nagkuwento sa telepono.
— Sabi mo, gusto mong mag-ipon para makapag-down payment sa maliit na bahay balang araw.
Napayuko ako.
Naalala ko ang gabing iyon.
Hindi ko akalaing narinig niya pala.
— Kaya naisip ko…
— Mas mabuti nang hindi masyadong mahal ang regalo ko.
— Mas makakatulong kung may matitira pa akong ipon para sa’yo kapag kailangan mo.
Hindi ko napigilan ang pagluha.
Habang iniisip ko na paulit-ulit niya akong binibigyan ng luma…
Siya pala ang tahimik na nag-iipon para sa kinabukasan ko.
Biglang tumayo si Tita Myrna.
Namumugto na rin ang mga mata niya.
— Nay…
— Pasensya ka na.
Hindi agad nagsalita si Lola.
Tahimik lang siyang nakatingin sa anak niya.
— Hindi ko sinasadyang hindi maibalik agad ang pera.
— Sunod-sunod ang gastos noon.
— Nagkasakit si Carlo.
— Nawalan ng trabaho ang asawa ko.
— Nahihiya na akong magsabi sa inyo.
Napabuntong-hininga si Mama.
— Kung sinabi mo sana…
— Hindi mo sana kinailangang magsinungaling.
Unti-unting tumulo ang luha ni Tita Myrna.
— Natakot ako.
— Akala ko magagalit kayong lahat.
Tahimik na nakinig si Lola.
Pagkaraan ng ilang sandali, marahan siyang nagsalita.
— Ang pera, puwedeng kitain ulit.
— Pero ang tiwala…
— Kapag nasira, matagal bago maibalik.
Walang makatingin sa kanya.
Lahat kami nakayuko.
Lumapit si Tito Ruben.
— Nay…
— Patawad.
— Hindi namin napansin na ikaw na pala ang laging nagsasakripisyo.
Ngumiti si Lola.
— Hindi ko naman hinintay na mapansin ninyo.
— Masaya na akong nakikita kayong maayos.
Napailing si Mama habang pinupunasan ang luha.
— Ganiyan ka palagi.
— Ikaw ang nauubos.
— Ikaw pa ang humihingi ng tawad.
Tahimik akong tumayo.
Kinuha ko ang lumang laptop sa mesa.
Dahan-dahan ko itong binuksan.
Mabagal pa rin.
May gasgas pa rin.
Pero ngayon, iba na ang pakiramdam ko habang hawak iyon.
Hindi na ito simpleng lumang gamit.
Dalawang taon ng pagtitipid ni Lola ang katumbas nito.
Dalawang taon ng hindi pagbili ng bagong tsinelas.
Dalawang taon ng pagtanggi sa sariling pangangailangan.
Lumapit ako sa kanya.
Lumuhod ako sa harap niya.
Mahigpit kong hinawakan ang dalawa niyang kamay.
— Lola…
— Ako ang dapat humingi ng tawad.
Napailing siya.
— Hindi, apo.
— Mabuti nga ang ginawa mo.
Nagulat kaming lahat.
— Kung hindi ka nagsalita…
— Hindi rin lalabas ang katotohanan.
Napatingin kaming lahat sa kanya.
Ngumiti siya nang mas payapa.
— Matagal ko nang gustong matapos ang lihim na ito.
— Hindi ko lang alam kung paano magsisimula.
Unti-unting lumuwag ang mabigat na pakiramdam sa loob ng bahay.
May mga umiiyak.
May mga tahimik lang.
May mga nahihiyang tumingin kay Lola.
Makalipas ang ilang minuto, tumayo si Tita Myrna.
Tinanggal niya ang mamahaling cellphone sa mesa.
Inilapag niya ito sa harap ni Lola.
— Nay…
— Hindi ko na mababawi ang nagawa ko.
— Pero sisimulan kong bayaran ang lahat.
Hindi lang ang pera.
Pati ang tiwalang sinira ko.
Tahimik lang na tumango si Lola.
Wala siyang sinabing sermon.
Wala siyang isinumbat.
Ganoon talaga siya.
Habang ang lahat ay naghahanap ng dapat sisihin, siya naman ay naghahanap ng paraan para buuin muli ang pamilya.
Ngunit habang akala naming iyon na ang katapusan ng lahat…
Biglang nagsalita ang pinsan kong si Carlo, na kanina pa tahimik sa isang sulok.
Namumutla ang mukha niya.
Mahina niyang sinabi,
— Mama…
— May kailangan din pala akong aminin.
Lahat kami sabay-sabay na napalingon sa kanya.
At sa unang pagkakataon simula nang magsimula ang gulong ito, nakita kong mas mabigat pa ang lihim na pasan ng anak kaysa sa pagkakamaling ginawa ng kanyang ina.
(Itutuloy sa BAHAGI 4 ….)