Babaeng Hindi Na Naghintay
Bahagi 3: Ang Babaeng Hindi Na Naghintay
Pagbalik ko sa Maynila, sinalubong ako ni Mama sa bahay.
Wala siyang maraming tanong.
Hindi niya ako niyakap agad.
Kilala niya ako.
Alam niyang kapag masyadong sariwa pa ang sugat, kahit ang yakap ay maaaring makasakit.
Umupo lang siya sa tapat ko, inilapag ang isang tasa ng mainit na tsaa, at tahimik na naghintay hanggang ako mismo ang magsalita.
“Tinapos ko na po,” sabi ko.
Tumango siya.
“Alam ko.”
“Galit ka ba?”
“Kay Gabriel?” tanong niya.
Umiling ako.
“Sa akin.”
Doon siya napatingin nang matagal.
“Bakit ako magagalit sa iyo?”
“Anim na taon po akong naghintay. Anim na taon kong hinayaang isipin ng lahat na magiging maayos din siya. Baka kung mas maaga akong bumitaw, hindi na umabot sa ganito.”
Dahan-dahang kinuha ni Mama ang kamay ko.
“Anak, ang taong tapat magmahal ay hindi tanga.”
“Ang tanga ay iyong taong pinagkatiwalaan, pero pinili pa ring manloko.”
Nanikip ang lalamunan ko.
Sa buong biyahe pauwi, hindi ako umiyak.
Kahit nang paulit-ulit na tumawag si Gabriel.
Kahit nang dumagsa ang messages niya.
Kahit nang nagpadala siya ng voice recording, umiiyak, humihingi ng tawad, sinasabing nalito lang siya, napressure lang siya, at ako pa rin ang babaeng gusto niyang pakasalan.
Hindi ako umiyak.
Pero sa harap ni Mama, nang marinig kong hindi niya ako sinisi, bigla akong napayuko.
Ang luha na pinigil ko mula sa baybaying lungsod hanggang Maynila ay tuluyang bumagsak.
Tahimik akong hinaplos ni Mama sa likod.
“Umiyak ka lang,” sabi niya. “Pero pagkatapos nito, hindi ka na babalik sa lugar na sumira sa iyo.”
Tumango ako.
Akala ko, pagkatapos kong putulin ang engagement, matatapos na ang lahat.
Pero nagkamali ako.
Makalipas ang dalawang araw, naging laman ng business news ang Alcantara Group.
“Major funding withdrawn.”
“Southern branch leadership under investigation.”
“Festival campaign faces controversy after private engagement scandal.”
Hindi binanggit ang buong pangalan ko sa mga balita, dahil mabilis na kumilos ang legal team ng pamilya Reyes. Pero sa business circle, alam ng lahat kung sino ang tinutukoy.
Sunod-sunod ang tawag ng mga kamag-anak ng pamilya Alcantara.
May mahinahon.
May desperado.
May nagmamakaawa.
May sumusubok pa ring baliktarin ang kuwento.
Pero lahat sila ay hinarap ni Mama sa iisang sagot:
“Ang negosyo ay nakatayo sa tiwala. Kapag ang taong namumuno sa proyekto ay kayang magsinungaling sa loob ng anim na taon sa sariling kasunduan ng pamilya, paano namin siya pagkakatiwalaan sa bilyong pisong kontrata?”
Wala nang nakasagot.
Si Gabriel naman ay araw-araw na nagpapadala ng bulaklak.
Rosas.
Orchid.
Sampaguita.
Minsan, may kasamang liham.
【Isabel, nagkamali ako. Hindi ko alam kung paano ko pinabayaan ang sarili kong umabot sa ganito. Bigyan mo ako ng pagkakataong bumawi.】
Hindi ko binasa ang iba.
Pinapabalik ko lahat.
Sa ikapitong araw, siya mismo ang pumunta sa bahay.
Nasa study room ako noon, tinutulungan si Mama na ayusin ang proposal para sa bagong investment partner nang pumasok ang kasambahay.
“Ma’am Isabel, nasa gate po si Sir Gabriel.”
Hindi ako tumingin agad.
Si Mama ang unang nagsalita.
“Gusto mo ba siyang makita?”
Tahimik akong nag-isip.
Noong una, akala ko hindi ko kaya.
Akala ko kapag nakita ko siya, babalik ang sakit, babalik ang alaala, babalik ang kahinaan.
Pero kakaiba pala kapag napagod na ang puso.
Hindi na ito sumisigaw.
Hindi na rin ito nanginginig.
Tahimik na lang itong nagsasara ng pinto.
“Papasukin ninyo siya sa garden,” sabi ko.
Nang bumaba ako, nakita ko si Gabriel sa tabi ng fountain.
Malayo siya sa lalaking nakita ko sa malaking LED screen.
Wala na ang dating kumpiyansa.
Wala na ang postura ng isang tagapagmana.
Payat siya, maputla, at halatang ilang araw nang hindi nakakatulog.
Pagkakita niya sa akin, agad siyang humakbang palapit.
“Isabel.”
Tumigil ako dalawang metro ang layo mula sa kanya.
“Sasabihin ko na agad. Hindi ako makikipagbalikan.”
Napahinto siya.
Parang hindi niya inaasahang iyon ang unang lalabas sa bibig ko.
“Alam ko,” mahina niyang sabi. “Hindi ako pumunta para pilitin ka.”
“Kung ganoon, bakit ka nandito?”
Napatingin siya sa fountain.
Matagal siyang hindi sumagot.
“Nagpunta ako para humingi ng tawad nang maayos.”
Tahimik ako.
“Hindi lang dahil nabawi ang funding. Hindi lang dahil nasuspinde ako. Hindi lang dahil galit sa akin ang pamilya ko.”
Napangiti siya nang mapait.
“Sa totoo lang, siguro kung hindi nangyari iyon, hindi ko pa rin makikita kung gaano ako naging kasuklam-suklam.”
Tumingin siya sa akin.
“Ginawa kitang sigurado.”
“Akala ko, kahit anong gawin ko, mananatili ka.”
“Akala ko, dahil mahal mo ako, lagi mo akong maiintindihan.”
“Nang dumating si Mia, nagustuhan ko ang pakiramdam na may taong humahanga sa akin nang walang hinihinging responsibilidad. Sa kanya, ako ang magaling. Ako ang kawawa. Ako ang lalaking kailangang intindihin.”
Huminga siya nang malalim.
“Pero sa iyo, nakikita ko ang totoong sarili ko. Ang mga utang ko. Ang pangakong kailangan kong tuparin. Ang kahinaan kong pilit kong tinatakasan.”
Hindi ako nagsalita.
“Hindi ito excuse,” dagdag niya agad. “Wala akong karapatan humingi ng awa. Gusto ko lang sabihin na mali ako. Sa lahat.”
Sa loob ng anim na taon, iyon ang unang beses na narinig kong umamin siya nang walang palusot.
Kung noon iyon, baka umiyak ako at yumakap sa kanya.
Pero ngayon, iba na ako.
“Salamat sa pag-amin,” sabi ko.
Nagningning ang kaunting pag-asa sa mga mata niya.
“Isabel…”
“Pero hindi ibig sabihin noon ay babalik ako.”
Namatay ang pag-asang iyon.
Dahan-dahan siyang tumango.
“Alam ko.”
“Hindi sapat ang sorry para ibalik ang anim na taon.”
“Alam ko.”
“Hindi sapat ang pagsisisi para burahin ang kahihiyang ginawa mo.”
“Alam ko.”
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Pero sana sapat ang araw na ito para tapusin natin nang malinaw.”
Napapikit siya.
Nang muli siyang dumilat, basa na ang mga mata niya.
“Pwede ba kitang yakapin sa huling pagkakataon?”
Tumingin ako sa kanya nang matagal.
Pagkatapos, umiling ako.
“Hindi na.”
Mas masakit siguro sa kanya ang dalawang salitang iyon kaysa anumang sigaw.
Pero iyon ang totoo.
May mga yakap na hindi pagsasara.
May mga yakap na muling pagbubukas ng sugat.
At ayoko nang sugatan ang sarili ko para lang gumaan ang pakiramdam niya.
Tumango siya, pilit na ngumiti.
“Sana maging masaya ka.”
“Magiging masaya ako,” sagot ko.
Sa unang pagkakataon, hindi iyon pangarap.
Desisyon iyon.
Pag-alis ni Gabriel, akala ko mabigat ang pakiramdam ko.
Pero hindi.
Para akong nagtanggal ng singsing na matagal nang sumisikip sa daliri.
May bakas.
May hapdi.
Pero malaya na.
Lumipas ang ilang buwan.
Ang Alcantara Group ay hindi tuluyang bumagsak, pero lumiit nang husto ang operasyon nito. Tinanggal si Gabriel sa lahat ng executive roles at ipinadala sa isang maliit na regional office para magsimula muli mula sa pinakababa.
Si Mia Santos naman ay na-blacklist sa ilang corporate internship programs matapos lumabas sa internal investigation na alam niyang ginagamit ang salitang fiancée sa campaign kahit wala siyang legal o family recognition.
Ang babaeng kulot na todo puri sa kanya ay tahimik na nag-resign bago pa lumabas ang disciplinary notice.
Hindi ko na sila sinundan.
Hindi na ako nagtanong.
May mga taong kapag nawala na sa buhay mo, hindi na kailangang malaman ang bawat pagbagsak nila.
Sapat nang hindi ka na bahagi ng gulo nila.
Ako naman, nagsimula ulit.
Tinanggap ko ang role bilang director ng bagong investment project ng pamilya Reyes. Sa simula, akala ng iba ay ibinigay lang sa akin ang posisyon dahil anak ako ni Mama.
Kaya nagtrabaho ako nang doble.
Hindi para patunayan ang sarili ko sa mga mapanghusga.
Kundi para patunayan sa sarili kong hindi nasayang ang anim na taon ko.
Natutunan kong magbasa ng kontrata hanggang madaling-araw.
Natutunan kong makipagharap sa board na puno ng matatandang lalaking sanay maliitin ang isang babaeng tahimik.
Natutunan kong tumanggi nang hindi nagguilty.
Natutunan kong ngumiti nang hindi kailangang magpanggap na okay ako.
At sa bawat araw, unti-unti kong nakilala ang sarili kong matagal kong isinantabi.
Isang gabi, inimbitahan ako ni Mama sa isang charity gala para sa mga scholars mula sa malalayong probinsya.
Ayoko sanang pumunta.
Pero sabi niya, “Hindi lahat ng ilaw ay ginawa para manakit. May mga ilaw ding gumagabay.”
Kaya pumunta ako.
Sa gitna ng ballroom, habang nakikinig ako sa isang scholar na nagkukuwento kung paano nabago ng scholarship ang buhay niya, may isang lalaki sa tabi ko ang tahimik na nag-abot ng panyo.
“Hindi ko alam kung napansin mo,” sabi niya, “pero umiiyak ka.”
Nagulat ako.
Kinuha ko ang panyo at napatawa nang mahina.
“Hindi ako umiiyak.”
“Kung ganoon, may tubig lang sigurong nahulog mula sa mata mo.”
Napatingin ako sa kanya.
Nakasuot siya ng simpleng barong, hindi marangya, pero maayos. Hindi siya iyong tipo ng lalaking kailangang ipagsigawan sa buong kuwarto kung sino siya. Tahimik lang siya, pero may bigat ang presensya.
“Ikaw si Daniel Mercado,” sabi ko nang maalala ko ang pangalan niya mula sa guest list. “Founder ng education foundation sa Visayas.”
“At ikaw si Isabel Reyes,” sagot niya. “Ang babaeng mas nakakatakot daw sa buong legal department ninyo kapag may hawak na pulang ballpen.”
Napangiti ako.
“Hindi magandang first impression iyon.”
“Sa akin, magandang sign iyon. Ibig sabihin marunong kang magbasa bago pumirma.”
Sa unang pagkakataon pagkatapos ng mahabang panahon, natawa ako nang walang pait.
Hindi ko alam noon na ang simpleng pag-uusap na iyon ang magiging simula ng isang mas tahimik, mas malusog, at mas totoong kabanata ng buhay ko.
Hindi mabilis si Daniel.
Hindi siya mahilig sa malalaking pangako.
Hindi niya ako pinapadalhan ng bulaklak araw-araw.
Hindi niya sinasabing hindi niya ako kayang mawala.
Sa halip, tinatanong niya kung kumain na ako kapag alam niyang sunod-sunod ang meeting ko.
Nagpapadala siya ng kape kapag alam niyang may board presentation ako.
Kapag may hindi kami pinagkakasunduan, hindi siya nawawala.
Hindi niya ako pinapahiya.
Hindi niya ako tinatawag na sobra, spoiled, o mahirap intindihin.
Sinasabi lang niya:
“Pag-usapan natin kapag pareho na tayong kalmado.”
At doon ko natutunan na ang tunay na pagmamahal ay hindi kailangang maging parang festival na puno ng ilaw at sigawan.
Minsan, ito ay isang tahimik na mesa.
Dalawang tasa ng kape.
At isang taong nananatili kahit wala nang camera.
Makalipas ang isang taon, bumalik ako sa parehong baybaying lungsod sa timog.
Hindi para kay Gabriel.
Hindi para sa lumang sugat.
Kundi para buksan ang unang scholarship center ng Reyes Foundation at Mercado Education Trust.
Oo.
Mercado.
Si Daniel ang partner namin sa proyekto.
Sa seremonya, may mga parol pa rin sa kalsada.
May mga ilaw pa rin sa tabi ng bay.
Pero wala na akong naramdamang sakit.
Habang nakatayo ako sa entablado, nakita ko sa malayo ang LED screen na minsang naging dahilan ng pinakamasakit na gabi ng buhay ko.
Ngayon, ibang larawan ang nakalagay doon.
Hindi larawan ng pekeng pag-ibig.
Kundi mukha ng mga batang scholar, nakangiti, hawak ang unang school supplies nila.
Lumapit si Daniel sa tabi ko.
“Okay ka lang?” tanong niya.
Tumingin ako sa ilaw sa malayo.
Pagkatapos, ngumiti ako.
“Oo.”
At totoo iyon.
Pagkatapos ng programa, may lumapit na staff at nag-abot ng sobre.
“Ma’am Isabel, may nagpadala po nito.”
Walang pangalan sa labas.
Pero nang buksan ko, nakilala ko agad ang sulat-kamay.
Gabriel.
Maikli lang ang liham.
【Isabel, nakita ko sa balita ang scholarship center. Ngayon ko mas naiintindihan kung ano ang ibig sabihin ng pagiging karapat-dapat sa tiwala. Hindi ko na hihilinging patawarin mo ako. Gusto ko lang sabihin na sana ang ilaw na minsan kong ginamit para saktan ka, ngayon ay maging ilaw na magdadala sa iyo sa mas magandang buhay. Paalam.】
Tahimik kong tinupi ang liham.
Hindi ko ito itinapon.
Hindi ko rin itinago sa puso.
Ibinigay ko ito sa hangin.
Hinayaan kong tangayin ng malamig na simoy mula sa bay ang huling bigat na dala ko.
Lumapit si Daniel.
“Masamang balita?”
Umiling ako.
“Hindi. Huling pahina lang ng lumang kuwento.”
Tumingin siya sa akin, pagkatapos ay ngumiti.
“At handa ka na sa bagong kuwento?”
Tiningnan ko ang mga batang tumatawa sa ilalim ng parol.
Tiningnan ko si Mama na nasa unang hanay, nakangiti nang may luha sa mata.
Tiningnan ko ang sarili kong mga kamay, wala nang singsing na sumisikip, wala nang pangakong nagpapabigat.
Pagkatapos, tumingin ako kay Daniel.
“Matagal na.”
Sa gabing iyon, habang kumikislap ang mga ilaw sa tabi ng bay, hindi na ako ang babaeng nakatayo sa likod ng salamin, naghihintay na piliin.
Ako na ang babaeng nasa gitna ng liwanag.
Hindi dahil may lalaking nagpakilala sa akin sa buong lungsod.
Kundi dahil natutunan kong ipakilala ang sarili ko sa mundo.
Ako si Isabel Reyes.
Hindi dating fiancée ng sinuman.
Hindi babaeng iniwan.
Hindi babaeng pinahiya.
Ako ang babaeng bumitaw.
Ako ang babaeng bumangon.
At sa wakas…
Ako ang babaeng masaya.