Babaeng Dumating Para Kunin ang mga Apo
Bahagi 2: Ang Babaeng Dumating Para Kunin ang mga Apo
“Isabel, ibigay mo sa akin ang mga apo ko.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos mula ulo hanggang paa ko.
Nakatayo sa labas ng gate si Doña Amelia Villanueva, ang ina ni Gabriel. Mula pa noon, ganoon na siya tumingin sa tao—parang lahat ng nakikita niya ay ari-arian ng pamilya nila, bagay na maaaring bilhin, kunin, o burahin kapag ayaw niya.
Noong kasal pa kami ni Gabriel, hindi niya ako tinuring na manugang. Para sa kanya, isa lang akong batang babae mula sa pamilyang kapaki-pakinabang sa negosyo. Maayos akong ngumiti, mahusay akong tumanggap ng bisita, at marunong akong manahimik. Iyon ang gusto niya sa akin.
Hindi pagmamahal.
Hindi pagtanggap.
Kundi pakinabang.
Kaya nang makita ko siyang nakatayo sa labas, napahigpit ang yakap ko kina Nico at Mika.
“Hindi ko ibibigay ang mga anak ko,” nanginginig kong sabi.
Dahan-dahang lumingon sa akin si Gabriel. Sa mga mata niya, may galit pa rin, pero sa likod ng galit na iyon ay may malinaw na pagkalito.
“Isabel,” mababa niyang sabi, “buksan natin ang gate. Kailangan nating kausapin siya.”
Umiling ako.
“Hindi mo siya kilala kapag may gusto siyang makuha.”
Natahimik siya.
Siguro narinig niya sa boses ko ang takot na matagal kong itinago.
Hindi takot sa kanya.
Kundi takot sa pamilya niya.
Tumunog muli ang cellphone ni Gabriel. Isa pang mensahe mula sa kanyang ina.
“Kapag hindi ninyo binuksan ang gate, tatawagin ko ang abogado ng pamilya.”
Kinagat ko ang labi ko.
Alam ko ang ibig sabihin niyon.
Ang Villanueva family ay may sariling hukbo ng abogado. Sa loob ng maraming taon, maraming taong mas mahina ang loob at mas maliit ang pangalan ang natalo nila sa korte bago pa man makapagsimula ang laban.
At ako?
Ako ay isang ina na tatlong taon nagtago ng katotohanan.
Kahit anong dahilan ko, alam kong may mali akong nagawa.
Itinago ko kay Gabriel ang mga anak niya.
Iyon ang katotohanang hindi ko matatakasan.
“Buksan mo,” mahinang sabi ni Gabriel.
Tumingin ako sa kanya nang may sakit sa dibdib.
“Kapag pumasok siya, hindi na ito simpleng usapan.”
“Hindi ko hahayaang kunin niya ang mga bata.”
Napatingin ako sa kanya.
Sa unang pagkakataon mula nang dumating siya, hindi malamig ang boses niya. Matigas ito, pero hindi para saktan ako.
Para protektahan.
“Pangako?” tanong ko.
Sandali siyang tumahimik. Tiningnan niya sina Nico at Mika, saka ako.
“Pangako.”
Hindi ko alam kung bakit, pero sa salitang iyon, bahagyang lumuwag ang dibdib ko.
Pinindot ni Gabriel ang control sa gate.
Dahan-dahang bumukas ang bakal na pinto.
Pumasok si Doña Amelia na parang reyna sa sarili niyang kaharian. Sumunod sa kanya ang tatlong lalaking naka-itim. Hindi sila nagsalita, pero sapat na ang presensya nila para ipaalala sa akin kung gaano kaliit ang laban ko.
Pagpasok niya sa sala, unang-una niyang tiningnan ang dalawang bata.
Si Nico, na kanina pa nakayakap sa stuffed dolphin, ay nagtago sa likod ko. Si Mika naman ay kumapit sa damit ko at hindi kumikibo.
Nagbago ang mukha ni Doña Amelia.
Isang iglap lang iyon, pero nakita ko.
Nawala ang lamig sa mga mata niya. Napalitan iyon ng gulat. Pagkatapos, may kung anong lungkot na mabilis niyang itinago.
“Kamukha ni Gabriel noong bata,” bulong niya.
“Apo n’yo sila,” malamig kong sabi. “Hindi tropeo.”
Tumingin siya sa akin.
“Kung apo ko sila, bakit ngayon ko lang sila nakita?”
Walang lumabas na salita sa bibig ko.
Si Gabriel ang sumagot.
“Dahil hindi ko rin alam.”
Tumalim ang tingin ni Doña Amelia.
“Hindi mo alam?”
Tinuro niya ako.
“Tatlong taon kang ginawang tanga ng babaeng ito, Gabriel. At ngayon, hahayaan mo lang siyang yakapin ang mga bata na parang wala siyang ginawang kasalanan?”
“Mom,” madiin na sabi ni Gabriel.
Ngunit hindi siya tumigil.
“Alam mo ba kung ano ang ibig sabihin nito? May tagapagmana ka. Dalawa. At itinago sila sa pamilya natin. Sa pangalan natin. Sa dugo natin.”
“Hindi sila pangalan lang,” sabi ko, halos mapatid ang boses. “Hindi sila dugo lang. Mga anak ko sila.”
“Mga anak din sila ni Gabriel.”
“Tama,” sagot ko. “Pero nasaan siya noong ipinanganak sila?”
Tumahimik ang buong sala.
Naramdaman kong tumingin sa akin si Gabriel.
Hindi ko na napigilan ang mga salitang matagal kong ikinulong.
“Tinawagan kita,” sabi ko, nakatingin kay Gabriel. “Hindi isang beses. Hindi dalawang beses. Tinawagan kita nang paulit-ulit.”
Kumunot ang noo niya.
“Wala akong natanggap.”
Napatawa ako, pero puno iyon ng sakit.
“Syempre wala. Laging assistant mo ang sumasagot. Laging sinasabing busy ka. Nasa meeting. Nasa site. Nasa biyahe. Hindi ka puwedeng istorbohin.”
Tumigas ang panga ni Gabriel.
“Ano’ng petsa?”
“Maraming petsa, Gabriel. Lalo na noong nalaman kong buntis ako. Tapos noong ipinanganak sila nang maaga. Tapos noong muntik nang hindi makahinga si Nico sa incubator.”
Biglang namutla ang mukha niya.
Si Doña Amelia naman ay napaiwas ng tingin.
At doon ko nakita.
Isang maliit na galaw.
Isang galaw na nagpaliwanag sa lahat.
Hindi ko alam kung bakit hindi ko iyon naisip noon.
Dahan-dahan akong napalingon sa kanya.
“Kayo,” sabi ko, halos pabulong. “Kayo ang dahilan kung bakit hindi nakarating kay Gabriel ang mga tawag ko.”
Hindi siya sumagot agad.
Pero sapat na ang katahimikan niya.
Napaatras si Gabriel.
“Mom?”
Nanatiling tuwid ang likod ni Doña Amelia, pero may bahagyang panginginig sa kanyang mga daliri.
“Ginawa ko ang dapat gawin para sa pamilya.”
Para akong sinampal.
“Para sa pamilya?” ulit ko. “Ako ang buntis. Ako ang nag-iisa sa ospital. Ako ang umiiyak gabi-gabi habang iniisip kung bakit kahit isang tawag, hindi niya kayang sagutin. Tapos sasabihin n’yo, ginawa n’yo iyon para sa pamilya?”
“Akala ko ginagamit mo lang siya,” malamig niyang sabi. “Akala ko nanghihingi ka ng pera. Nakipaghiwalay ka. Iniwan mo siya. Pagkatapos bigla kang tatawag at sasabihing buntis ka? Ano sa tingin mo ang iisipin ko?”
“Na baka nagsasabi ako ng totoo!”
Lumakas ang boses ko. Natakot si Mika at umiyak.
Agad akong yumuko at niyakap siya.
“Sorry, anak. Sorry.”
Hindi nagsalita si Gabriel. Pero nakita kong lumapit siya. Dahan-dahan siyang lumuhod sa harap ni Mika, hindi masyadong malapit, sapat lang para hindi siya matakot.
“Hi,” marahan niyang sabi. “Hindi ako galit sa’yo.”
Huminto saglit ang iyak ni Mika.
“Galit ka kay Mama?”
Napatingin si Gabriel sa akin.
Ang mga mata niya ay pula, pero hindi na puro galit ang naroon. May sakit. May pagsisisi. May bagay na hindi ko kayang pangalanan.
“Hindi,” sagot niya. “Hindi ako galit kay Mama.”
“Pero ang lakas ng boses ninyo.”
Napabuga ng hininga si Gabriel, na parang pinipigilan ang sarili na ngumiti sa gitna ng gulo.
“Pasensya na. Hindi na mauulit.”
Lumapit si Nico at tiningnan siya nang mabuti.
“Papa ka namin?”
Nanigas ang buong katawan ni Gabriel.
Para bang iyon ang unang beses na narinig niya ang salitang matagal nang dapat sa kanya.
Hindi siya agad nakasagot.
Kaya ako ang nagsalita.
“Nico…”
Pero itinaas ni Gabriel ang kamay, marahang humingi ng pahintulot na siya ang sumagot.
Tumingin siya kay Nico.
“Kung papayag kayo,” paos niyang sabi, “gusto kong maging papa ninyo.”
Tahimik si Nico. Pagkatapos, seryoso siyang nagtanong:
“Marunong ka bang gumawa ng pancake?”
Napakurap si Gabriel.
Ako man ay natigilan.
Si Mika, kahit may luha pa sa pisngi, ay sumingit:
“At dapat may chocolate.”
Sa unang pagkakataon sa gabing iyon, nakakita ako ng tunay na pagbabago sa mukha ni Gabriel. Hindi ito ngiti na para sa camera. Hindi ito malamig na pagtaas ng labi.
Tunay iyon.
Mahina, awkward, pero totoo.
“Mag-aaral ako,” sabi niya.
“Hindi puwede ang mag-aaral lang,” sabi ni Nico. “Dapat bukas marunong ka na.”
Tumango si Gabriel, seryosong-seryoso.
“Bukas. Pangako.”
Biglang kumirot ang dibdib ko.
Ganito pala sana ang itsura kung hindi kami pinaglayo ng takot, orgullo, at maling akala.
Ngunit hindi pa tapos ang gulo.
Tumikhim si Doña Amelia.
“Enough. Hindi ito laro. Kailangan nating ayusin ang custody.”
Muling nanigas ang katawan ko.
Bago pa ako makasagot, tumayo si Gabriel.
“Walang kukunin kahit sino.”
“Gabriel.”
“Maliwanag ang sinabi ko.”
Tinitigan siya ng ina niya.
“Pipiliin mo siya laban sa sarili mong ina?”
“Hindi ito tungkol sa pagpili sa pagitan n’yo,” sagot ni Gabriel. “Tungkol ito sa dalawang batang tatlong taon nang nabuhay nang wala ako dahil may taong humarang sa katotohanan.”
Namuti ang mukha ni Doña Amelia.
“Ginawa ko iyon para protektahan ka.”
“Hindi,” mariing sabi ni Gabriel. “Ginawa mo iyon para kontrolin ako.”
Tahimik.
Sa labas, malakas ang hampas ng alon. Sa loob ng bahay, para kaming nakatayo sa gitna ng bagyo.
Sa unang pagkakataon, nakita kong bumaba ang tingin ni Doña Amelia.
“Akala ko mawawasak ka,” mahinang sabi niya. “Noong nakipaghiwalay siya, hindi ka nagsalita. Hindi ka umiyak. Hindi ka nagalit. Pero gabi-gabi kang nasa opisina. Hindi ka umuuwi. Hindi ka kumakain nang maayos. Akala mo hindi ko nakita?”
Napatigil ako.
Lumingon ako kay Gabriel.
Hindi siya tumingin sa akin.
“Akala ko kung babalik siya dahil sa anak, mas lalo kang masasaktan,” dagdag ng ina niya. “Akala ko pera lang. Akala ko…”
“Akala n’yo,” putol ko, “pero hindi n’yo tinanong.”
Dahan-dahang tumingin sa akin si Doña Amelia.
Sa unang pagkakataon, wala sa mukha niya ang dating kayabangan.
Pagod ang nakita ko roon.
At takot.
Takot na mawalan ng anak.
Katulad ko.
Ngunit hindi sapat ang takot para burahin ang sakit na ginawa niya.
“Umalis muna kayo,” sabi ni Gabriel.
Napatingin sa kanya ang ina niya.
“Gabriel—”
“Please,” dagdag niya, mas mahina. “Kung gusto n’yo talagang makilala ang mga apo n’yo, huwag n’yong simulan sa pagbabanta.”
Natigilan si Doña Amelia.
Tumingin siya kina Nico at Mika. Saglit na lumambot ang mga mata niya, ngunit agad din niyang itinago.
“Babalik ako.”
“Ako ang tatawag kapag handa na ang mga bata,” sagot ni Gabriel.
“Hindi mo ako puwedeng pigilan.”
“Kaya ko,” malamig niyang sabi. “At gagawin ko, kung kailangan.”
Walang nagsalita.
Pagkaraan ng ilang segundo, tumalikod si Doña Amelia at lumabas kasama ang mga tauhan niya.
Nang magsara ang gate, doon ko lang naramdaman na nanginginig pala ang tuhod ko.
Muntik na akong matumba.
Agad akong inalalayan ni Gabriel.
Pero bago pa niya ako mahawakan nang buo, umiwas ako.
“Wag.”
Tumigil siya.
Nasaktan siya. Nakita ko iyon. Pero wala siyang sinabi.
“Mira—”
“Isabel,” pagwawasto ko.
Napapikit siya.
“Isabel.”
Tahimik kaming nagtinginan.
Sa pagitan namin ay tatlong taon ng katahimikan, dalawang batang inosente, isang inang nangialam, at isang pag-ibig na hindi namin kailanman inaming umiiral.
“Hindi ako aalis ngayong gabi,” sabi niya. “Pero hindi kita pipilitin. Sa sala ako matutulog. Kung ayaw mo, sa labas ako, sa veranda.”
“Gabriel…”
“Hindi ko kukunin ang mga bata,” dagdag niya. “Hindi rin kita kakasuhan. Hindi ngayong gabi. Hindi bukas. Hindi hangga’t hindi natin nauunawaan ang lahat.”
Hindi ko alam kung bakit, pero biglang uminit ang mga mata ko.
Siguro dahil sa loob ng tatlong taon, ngayon lang may nagsabi sa akin na hindi ako agad lalabanan.
Na hindi ako agad huhusgahan.
Na hindi ako agad aagawan.
“Mama,” sabi ni Mika, hinihila ang damit ko. “Gutom na ako.”
Napatingin ako sa orasan.
Lampas alas-siyete na pala.
Bago ako makakilos, nagsalita si Nico.
“Papa, pancake.”
Napatigil ako.
Si Gabriel din.
Dahan-dahang tumingin sa kanya si Nico.
“Sabi mo mag-aaral ka.”
Sumulyap sa akin si Gabriel, parang humihingi ng pahintulot.
Hindi ko alam kung bakit, pero tumango ako.
Makalipas ang dalawampung minuto, ang lalaking minsan kong inakalang walang alam kundi trabaho at malamig na salita ay nakatayo sa kusina, hawak ang spatula na parang blueprint ng isang skyscraper.
“Bakit bilog dapat?” seryoso niyang tanong.
“Dahil pancake nga,” sagot ni Nico na parang siya ang guro.
“Puwede bang square?”
“Hindi.”
“Bakit?”
“Papa, ang dami mong tanong.”
Napakagat ako sa labi para hindi tumawa.
Si Mika naman ay nakaupo sa counter, binabantayan ang chocolate chips.
“Dadagdagan pa natin,” utos niya.
“Sobra na,” sabi ni Gabriel.
“Hindi sobra. Chocolate iyon.”
Tumango si Gabriel na parang tumatanggap ng business instruction.
“Noted.”
Sa gitna ng amoy ng nasusunog na unang pancake, mahihinang tawa ng mga bata, at awkward na katahimikan naming dalawa, unti-unting nawala ang bigat ng gabing iyon.
Hindi tuluyang nawala.
Pero humina.
Habang kumakain sina Nico at Mika sa mesa, tahimik na tumayo si Gabriel sa tabi ko.
“Hindi ako naging mabuting asawa,” sabi niya.
Hindi ako tumingin sa kanya.
“Hindi rin ako naging matapang.”
“Ako rin.”
Napalingon ako.
Tumingin siya sa mga bata.
“Dapat hinanap kita. Dapat tinanong kita kung bakit ka umalis. Dapat hindi ko hinayaang ibang tao ang sumagot sa mga tawag ko.”
“Hindi mo alam.”
“Pero dapat alam ko.”
Tahimik akong napabuntong-hininga.
“Gabriel, hindi ko pa kayang magpatawad.”
Tumango siya.
“Hindi ko hinihingi ngayong gabi.”
“Hindi ko rin kayang pagkatiwalaan ka agad.”
“Alam ko.”
“Pero…” Napatingin ako kina Nico at Mika. “Kailangan ka nilang makilala.”
Sa unang pagkakataon, nakita kong parang nabunutan siya ng tinik.
“Salamat.”
Hindi ko alam kung kailan nagsimulang maging malambot ang gabing iyon.
Siguro nang makatulog si Mika sa sofa habang hawak ang kamay ni Gabriel.
Siguro nang si Nico, sa kalagitnaan ng panonood ng cartoons, ay sumandal sa braso niya na parang matagal na niyang ginagawa iyon.
O siguro nang makita kong hindi gumalaw si Gabriel sa loob ng halos isang oras, dahil natatakot siyang magising ang mga bata.
Bandang hatinggabi, dinala namin silang dalawa sa kwarto.
Paglabas namin, sabay kaming huminto sa hallway.
Tahimik ang bahay. Sa labas, maririnig ang alon at hangin.
“Aalis ako kung gusto mo,” sabi niya.
Tiningnan ko siya.
Pagod ang mukha niya. Pula pa rin ang mga mata. Pero wala na ang dating yelong bumabalot sa kanya.
Sa harap ko ngayon ay hindi ang makapangyarihang Gabriel Villanueva.
Kundi isang lalaking nalaman, sa isang gabi, na may dalawang anak pala siyang tatlong taon nang naghihintay sa kanya nang hindi nila alam.
“Sa veranda ka matulog,” sabi ko.
Tumango siya agad.
“Okay.”
“May kumot sa cabinet.”
“Okay.”
“Wag mong bubuksan ang pinto ng kwarto namin nang hindi kumakatok.”
“Okay.”
“Wag kang gagawa ng desisyon tungkol sa mga bata nang hindi ako kasama.”
Dito siya tumingin nang diretso sa akin.
“Pangako.”
Tumango ako at pumasok sa kwarto.
Pero bago ko tuluyang isara ang pinto, narinig ko ang boses niya.
“Isabel.”
Huminto ako.
“Hindi ko hahayaang may kumuha sa kanila sa’yo,” sabi niya.
Dahan-dahan akong lumingon.
“Pati ina mo?”
Sumagot siya nang walang pag-aalinlangan.
“Pati ina ko.”
Nang gabing iyon, sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon, natulog akong hindi lubos na mag-isa.
Pero sa labas ng bahay, sa loob ng itim na kotseng nakaparada sa malayo, nakaupo si Doña Amelia habang hawak ang cellphone.
Sa screen niya, bukas ang lumang larawan ni Gabriel noong bata pa siya.
Sa tabi noon ay larawang kuha ng security camera—si Nico at Mika.
Matagal niya iyong tinitigan.
Pagkatapos, may tinawagan siya.
“Hanapin ang lahat ng records tungkol kay Isabel mula tatlong taon na ang nakalipas,” malamig niyang sabi. “Gusto kong malaman kung sino ang nagsinungaling… at kung sino ang dapat kong pagbayarin.”