Pitong Taon Akong Nagluluto Para sa Nobyo Kong Ayaw Akong Paakyatin sa Opisina—Hanggang Makita Kong Itinatapon Niya ang Baon Ko Para Kainin ang Luto ng Iba
Pitong taon akong naghahanda ng pagkain para sa lalaking pakakasalan ko.
Pitong taon din niya akong pinagbawalang umakyat sa opisina niya.
Akala ko, gusto lang niyang maging pribado ang relasyon namin.
Hanggang sa isang gabing nakita kong itinapon niya sa basurahan ang niluto ko—at ngumiti habang kinakain ang baon ng ibang babae.
Ang pangalan ng fiancé ko ay Adrian Villareal.
Mahina ang sikmura niya mula pa noong college. Kapag nalilipasan siya ng gutom, sumasakit agad ang tiyan niya. Bawal masyadong maanghang, bawal masyadong mamantika, at kapag puyat siya, halos siguradong aatake ang hyperacidity niya.
Kaya sa pitong taon naming magkasama, naging bahagi na ng araw-araw kong buhay ang pagluluto para sa kanya.
Tinola kapag pagod siya.
Lugaw kapag masama ang pakiramdam.
Nilagang isda kapag sunod-sunod ang meetings niya.
Kahit simpleng sabaw lang, sinisigurado kong hindi maalat.
Ang nakakatawa?
Sa loob ng pitong taon, ni minsan ay hindi ako nakapasok sa mismong opisina niya sa isang corporate tower sa BGC.
“Sa reception mo na lang iwan,” lagi niyang sabi.
“Baka makita ka ng mga tao. Ayokong maging topic tayo sa office.”
Hindi ako nagtampo.
Sa halip, lalo pa akong naging maingat.
Pati thermal lunch bag na ginagamit ko, kulay gray ang pinili ko. Walang pangalan. Walang cute na design. Walang anumang bagay na magsasabing mula iyon sa girlfriend—at kalaunan, fiancée—ng CEO.
Akala ko, iyon ang paraan ko para protektahan siya.
Mali pala ako.
Isang maulang gabi noong Agosto, nagdala ako ng gamot at hapunan sa building niya.
May problema ang elevators, kaya pinaghintay muna kaming mga bisita malapit sa side corridor ng lobby.
Mula roon, tanaw ang glass-walled pantry sa kabilang bahagi ng mezzanine.
Doon ko siya nakita.
Si Adrian.
May hawak siyang pamilyar na gray na lalagyan.
Ang baon na dinala ko noong nakaraang araw.
Binuksan niya iyon.
Hindi siya kumain.
Sa halip, tahimik niyang ibinuhos ang sabaw sa basurahan.
Walang pag-aalinlangan.
Walang panghihinayang.
Parang ilang beses na niyang ginawa iyon.
Hindi pa ako nakakahinga nang maayos nang may babaeng lumapit sa kanya.
Maganda. Naka-office dress. Mahaba ang buhok.
May dala siyang pink na lunch box na may maliit na bear sticker.
Tinanggap iyon ni Adrian.
Kumuha siya ng isang kutsara, tumikim, saka ngumiti.
Ngiting matagal ko nang hindi nakikitang nakalaan para sa akin.
“Mas okay talaga luto mo, Bianca,” sabi niya. “Sakto lang. Yung kay Mara, maalat palagi. Pati si Mama, hindi gusto.”
Nagyelo ang mga daliri ko sa hawak kong paper bag ng gamot.
Tumawa nang mahina ang babae.
“Kung ayaw mo naman pala, bakit hinahayaan mo pa siyang magdala araw-araw?”
Hindi man lang nag-isip si Adrian.
“Sanay na kasi siya.”
Umayos siya ng tayo bago nagpatuloy.
“Kapag bigla kong pinatigil, mag-iisip na naman nang kung anu-ano. Mas madaling hayaan na lang.”
Mas madaling hayaan na lang.
Pitong taon.
Libo-libong oras sa kusina.
Mga gabing bumabangon ako para magdala ng gamot sa condo niya.
Mga araw na hindi muna ako kumakain hangga’t hindi ko nasisiguradong nakapag-lunch siya.
At sa kanya, isa lang pala akong nakasanayan.
Hindi niya ako pinagbawalang umakyat dahil ayaw niyang pag-usapan kami.
Ayaw niya akong umakyat dahil ayaw niyang malaman ng mga tao na may babaeng pitong taon nang naghihintay sa kanya.
Makalipas ang ilang minuto, nag-vibrate ang phone ko.
Message mula sa receptionist.
“Ma’am Mara, tinatanong po ni Sir Adrian kung nasaan ang dinner niya.”
Napatingin ako sa gray na thermal bag na dala ko.
May mainit na sopas sa loob.
Pero parang biglang nawala ang lahat ng init sa katawan ko.
Umuwi ako.
Kinabukasan, habang hinuhugasan ko ang lumang thermal container, dalawang beses nag-message ang receptionist.
Sa pangatlong pagkakataon, si Adrian na mismo.
Nasaan ka?
Sumagot ako.
Bahay.
Tumawag siya agad.
“Dinner meeting ako ngayon,” bungad niya. “Huwag ka nang magtampo.”
May tawanan sa background.
May tunog ng mga baso.
Tinanong ko, “Nakain mo ba yung dala ko kahapon?”
Tumahimik siya.
“Bakit?”
“Yung sabaw.”
Isa pang segundo ng katahimikan.
Pagkatapos, nagbago ang boses niya.
“Mara, ano bang gusto mong sabihin?”
Hindi ako sumagot.
Kaya siya na ang nagpatuloy.
“Alam mong busy ako. Kung ayaw mo nang magdala, sabihin mo. Huwag tayong gumawa ng eksena dahil lang sa pagkain.”
Pagkatapos ay bumuntong-hininga siya.
“Punta ka rito mamaya. Dalhin mo rin gamot ko. Masakit tiyan ko.”
Noon, sapat na ang pangungusap na iyon para tumakbo ako sa kanya.
Pero hindi ngayon.
“Nasa building mo yung gamot.”
“Ano?”
“Dinala ko kahapon. Baka nasa tabi pa ng basurahan.”
Biglang tumahimik ang kabilang linya.
Pagkatapos ay tinanong niya ang bagay na tuluyang pumatay sa natitira kong pag-asa.
“Ano’ng nakita mo?”
Hindi, okay ka lang ba?
Hindi, gaano ka katagal doon?
Hindi, hayaan mong ipaliwanag ko.
Ang una niyang gustong malaman ay kung gaano karami ang nalaman ko.
“Sapat,” sagot ko.
Mabilis siyang nagpaliwanag.
Maalat daw ang niluto ko.
Ayaw daw ng nanay niya.
Si Bianca raw ay taga-administration lang.
“Nagkataon lang na nagdala siya. Huwag mong gawing komplikado.”
Bago ako makasagot, tumunog ang doorbell.
Pagbukas ko, naroon ang mama niya—si Tita Celeste.
“Ano bang nangyayari sa inyo?” agad niyang tanong. “Namumutla na sa sakit ng tiyan si Adrian. Bakit hindi ka nagdala ng pagkain?”
“May nagdadala na po sa kanya.”
Nanigas ang mukha niya.
“Si Bianca? Bisita lang iyon. Iba ka. Ikaw ang magiging asawa.”
Pumasok siya nang hindi naghihintay ng imbitasyon.
Nakita niya ang gamot sa mesa at kinuha iyon.
“Dadalin ko ito. Ikaw, magluto ka ulit. Huwag masyadong maalat.”
Pagdating sa pinto, huminto siya.
“Ah, nandoon din si Bianca. Mahina rin daw sikmura nung bata. Damihan mo na para may makain silang dalawa.”
Pitong taon na akong sumusunod kay Tita Celeste.
Pitong taon na rin akong awtomatikong lumilingon sa kusina kapag may ipinapagawa siyang para kay Adrian.
Pero sa unang pagkakataon, hindi ako gumalaw.
“Tita.”
Huminto siya.
“Hinding-hindi na po ako magluluto para kay Bianca.”
Napakunot ang noo niya.
“Ano?”
Tinanggal ko ang engagement ring sa daliri ko at inilapag iyon sa mesa.
“At hindi na rin po matutuloy ang engagement namin sa Sabado.”
PARTE2
Parang biglang nawala ang lahat ng tunog sa sala.
Tinitigan ni Tita Celeste ang singsing sa mesa.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin na para bang ibang tao ang nasa harapan niya.
“Anong kalokohan ‘yan, Mara?”
Sa phone na hawak ko, naroon pa rin si Adrian.
Narinig niya ang lahat.
“Mara.”
Mababa ang boses niya ngayon.
“Isuot mo ulit yung singsing.”
Doon ako muntik matawa.
Hindi niya sinabing huwag mo akong iwan.
Hindi niya sinabing mahal kita.
Ang sinabi niya ay parang utos.
Isuot mo ulit.
“Tita,” sabi ko, “dalhin n’yo na po yung gamot.”
Itinuro ko ang paper bag.
“Pero wala nang kasunod na pagkain.”
“Mara!” sigaw ni Adrian mula sa phone.
Pinatay ko ang tawag.
Iyon ang unang pagkakataon sa loob ng pitong taon na ako ang unang nag-end ng call namin.
Namula si Tita Celeste.
“Alam mo ba kung ilang tao na ang invited sa Sabado? Alam mo ba kung anong kahihiyan ang gagawin mo sa pamilya namin?”
“Alam ko po.”
“Dahil lang sa isang lunch box?”
Napatingin ako sa kanya.
“Hindi po lunch box ang problema.”
“Kung ganoon, ano?”
“Na pitong taon akong ipinagtatago ng anak n’yo habang ginagamit niya lahat ng ginagawa ko para sa kanya.”
Hindi agad sumagot si Tita Celeste.
At sa katahimikang iyon, may napansin ako.
Hindi siya nagulat nang banggitin ko si Bianca.
Hindi niya tinanong kung sino iyon.
Hindi niya tinanong kung anong nakita ko.
Alam niya.
“Tita,” mahinahon kong tanong, “gaano na katagal n’yong alam?”
Iniwas niya ang tingin.
Sapat na iyong sagot.
“Mara, huwag mong palakihin. Magkatrabaho sila. Natural lang na maging close.”
“Alam ba ng mga tao sa office na engaged kami?”
Tumahimik siya.
“Tita?”
Humigpit ang hawak niya sa paper bag ng gamot.
“Personal na bagay ninyo ni Adrian iyan.”
Napangiti ako.
Sa wakas, malinaw na ang lahat.
Hindi lang si Adrian ang naging komportable sa katahimikan ko.
Pati ang pamilya niya.
Basta nagluluto ako.
Basta nagdadala ako ng gamot.
Basta ako ang umaayos sa lahat kapag sumasakit ang tiyan niya.
Wala silang pakialam kung anong tawag sa akin sa labas ng bahay.
Iniwan ni Tita Celeste ang condo nang galit.
Hindi ko siya pinigilan.
Kinabukasan, alas-siyete pa lang ng umaga, nasa labas na ng unit ko si Adrian.
Wala siyang necktie. Magulo ang buhok. Halatang kaunti ang tulog.
Pagbukas ko ng pinto, unang bumaba ang tingin niya sa kamay ko.
Wala na ang singsing.
“Mara, kailangan nating mag-usap.”
“Mag-usap tayo.”
Pumasok siya.
Diretso siyang naupo sa dining table—sa parehong upuang ilang beses niyang inuupuan habang naghihintay ng pagkain ko.
“Mali ang nakita mo.”
Umupo ako sa tapat niya.
“Nakita kong itinapon mo ang pagkain ko.”
“Dahil maalat.”
“Narinig kong sinabi mong hinahayaan mo lang akong magdala para hindi ako mag-isip.”
Nanahimik siya.
“Narinig ko ring sinabi mong mas gusto mo ang luto ni Bianca.”
“Mara, pagkain lang iyon.”
“Tama.”
Tumango ako.
“Pagkain lang iyon.”
Napatingin siya sa akin.
“Pero hindi pagkain ang itinapon mo.”
Hindi ko itinaas ang boses.
“Panahon ko iyon. Pag-aalaga ko iyon. At ang pinakamalala, habang tinatanggap mo araw-araw ang lahat ng iyon, ginawa mo akong sikreto sa buhay mo.”
“Hindi kita ginawang sikreto.”
“Talaga?”
Kinuha ko ang phone ko.
May message sa akin kagabi ang receptionist niya.
Matapos hanapin ang gamot sa lobby, nag-apologize siya dahil naiwan pala iyon malapit sa trash bin.
Sa dulo ng message, may isang linyang hindi niya alam na kailangan kong mabasa.
“Sorry rin po, Ma’am. Akala po namin family friend kayo ni Sir. Iyon po kasi ang pagkakaalam namin.”
Inilapag ko ang phone sa harap niya.
Namutla si Adrian.
“Mara—”
“Family friend?”
“Hindi ko sinabi nang eksakto—”
“Pero hinayaan mong maniwala silang ganoon.”
Hindi siya nakasagot.
“Bakit?”
Napahawak siya sa noo.
“Complicated ang office.”
“Hindi komplikado ang salitang fiancée.”
“May mga kliyente. May mga tao. Ayokong pinapakialaman ang personal life ko.”
“Pero si Bianca puwedeng magdala ng pink na lunch box sa desk mo?”
Tumigas ang mukha niya.
“Wala kaming relasyon ni Bianca.”
“Hindi ko sinabing meron.”
Doon siya natahimik.
At doon ko naintindihan ang isang bagay.
Masyado akong nakatutok sa tanong kung may ibang babae ba.
Pero mas malaki pala ang problema.
Kahit walang nangyaring pisikal sa kanila, matagal na niyang binuksan para kay Bianca ang espasyong ipinagkait niya sa akin.
Nakikita siya ng mga kasamahan.
Nakakakain siya kasama nito.
Puwede siyang magbiro.
Puwede siyang maging bahagi ng araw ni Adrian.
Ako?
Hanggang reception lang.
Tumayo si Adrian at lumapit sa akin.
“Okay. Mali ako. Pagkatapos ng engagement, ipapakilala kita sa lahat.”
Umiling ako.
“Pitong taon mo akong itinago. Tapos ngayon, dahil nahuli kita, saka mo ako ipapakilala?”
“Huwag mong itapon ang pitong taon natin dahil sa isang pagkakamali.”
Napatingin ako sa kanya.
“Adrian, ikaw ang nagtapon.”
Bumagsak ang katahimikan sa pagitan namin.
Hindi siya nakapagsalita.
Bago siya umalis, sinabi niya ang pinakapamilyar na linya sa lahat.
“Masakit tiyan ko.”
Awtomatikong gumalaw ang kamay ko patungo sa cabinet.
Doon ko dati inilalagay ang extra medicine niya.
Huminto ako.
Napansin iyon ni Adrian.
Sa loob ng ilang segundo, pareho naming tinitigan ang kamay ko.
Dati, hindi ko na kailangang mag-isip.
Ngayon, ibinaba ko iyon.
“May convenience store sa baba,” sabi ko.
Parang doon lang niya tunay na naintindihan na seryoso ako.
Kinahapunan, pumunta ako sa opisina niya.
Sa unang pagkakataon.
Hindi ako nagdala ng pagkain.
Hindi rin gamot.
Dala ko lamang ang gray na thermal bag at ang engagement ring.
Nagulat ang receptionist nang sabihin kong gusto kong iwan ang mga iyon kay Adrian.
Habang hinihintay kong maisulat niya ang endorsement, may boses na tumawag sa likuran ko.
“Mara?”
Paglingon ko, nakita ko si Bianca.
Mas bata siya nang kaunti sa akin.
At sa mukha niya, wala ang ekspresyon ng isang babaeng nahuling may relasyon sa fiancé ng iba.
Takot ang nakita ko.
“Pwede ba tayong mag-usap?”
Pumunta kami sa maliit na café sa ground floor.
Siya ang unang nagsalita.
“Hindi ko alam na engaged kayo.”
Hindi ako sumagot.
“Sinabi niyang matagal na raw kayong magkaibigan. Na close ka sa family nila.”
Napapikit ako saglit.
Family friend.
Parehong kuwento.
“May nangyari ba sa inyo?”
Umiling agad siya.
“Wala.”
Pagkatapos ay yumuko siya.
“Pero aaminin ko, akala ko may chance.”
Masakit, pero kailangan kong marinig.
“Bakit?”
“Dahil ganoon siya umasta.”
Kinagat niya ang labi.
“Lagi niya akong hinihintay mag-lunch. Nagme-message kapag hindi ako pumapasok. Tinanong niya minsan kung anong klaseng lalaki ang gusto ko.”
Kinuha ni Bianca ang phone niya, pero hindi ko na pinatingnan ang messages.
Hindi ko kailangan.
Sapat nang malaman kong sa ibang babae, kaya palang maging interesado ni Adrian sa maliliit na detalye.
Samantalang noong gabing nalaman niyang nasa building ako, ang una niyang tanong ay—
Ano’ng nakita mo?
“Sorry,” sabi ni Bianca.
Umiling ako.
“Hindi ikaw ang nangako sa akin ng pitong taon.”
Bago kami maghiwalay, sinabi niya ang isang bagay na tuluyang nagpatibay ng desisyon ko.
“Kapag tinatanong namin si Sir Adrian kung may girlfriend siya, lagi niyang sinasabi, ‘Wala namang kailangang pag-usapan.’”
Hindi siya nagsinungaling nang direkta.
Mas malala.
Ginawa niyang parang hindi ako sapat para banggitin.
Sabado.
Araw sana ng engagement party namin.
Nakiusap ang nanay ko na huwag na akong pumunta.
Pero pumunta ako.
Hindi para ituloy ang engagement.
Kundi para tapusin ito nang hindi hinahayaan ang pamilya ni Adrian na gumawa ng ibang kuwento tungkol sa akin.
Nang pumasok ako sa function room ng isang hotel sa Makati, sabay-sabay napatingin sa akin ang mga tao.
Nandoon si Adrian.
Nandoon si Tita Celeste.
At sa harap ay nakahanda pa rin ang malaking backdrop na may pangalan naming dalawa.
ADRIAN & MARA
Nakakatawa.
Sa pitong taon, iyon yata ang pinakamalaking pagkakataong isinulat niya sa publiko ang pangalan ko katabi ng kanya.
Lumapit agad si Adrian.
“Alam kong darating ka.”
May bahagyang ginhawa sa mukha niya.
Akala niya siguro nagbago ang isip ko.
Iniabot ko sa kanya ang isang maliit na kahon.
Nasa loob ang singsing.
Nawala ang ngiti niya.
“Mara.”
“Hindi ako pumunta para makipag-ayos.”
Lumapit si Tita Celeste.
“Huwag kang gumawa ng eksena rito.”
“Tita, hindi po ako ang gumawa nito.”
Tinuro ko ang backdrop.
“Kayo ang nag-imbita ng lahat para ipagdiwang ang isang relasyon na ayaw namang kilalanin ng anak n’yo kapag wala kayo.”
May ilang bulungan sa paligid.
Namula si Adrian.
“Pwede bang sa labas tayo mag-usap?”
“Pitong taon mo akong pinaghintay sa labas ng opisina mo.”
Tinitigan ko siya.
“Ngayon, dito tayo mag-usap.”
Tahimik ang buong function room.
“Hindi kita hinihiwalayan dahil may babaeng nagluto para sa’yo.”
Huminga ako nang malalim.
“Iniwan kita dahil ginawa mong serbisyo ang pagmamahal ko.”
“Tinanggap mo ang oras ko, pag-aalaga ko at presensya ko kapag kapaki-pakinabang sa’yo. Pero kapag oras nang kilalanin ako, pinatigil mo ako sa reception.”
Namutla siya.
“Mara, mahal kita.”
Pitong taon kong hinihintay marinig iyon nang walang kasunod na dahilan.
Pero nang sabihin niya sa wakas, wala na itong bigat.
“Kung mahal mo ako,” sagot ko, “bakit kailangan muna kitang mahuli bago mo ako makita?”
Wala siyang naisagot.
Bigla siyang napahawak sa tiyan.
Napansin iyon ni Tita Celeste.
“Mara, may dala ka bang gamot? Kunin mo—”
Huminto siya.
Siguro doon niya naalala.
Hindi na ako ang babaeng tatakbo sa unang senyales ng sakit ng anak niya.
Tumingin sa akin si Adrian.
Sa mga mata niya, naroon ang dating pag-asang lagi akong sasalo.
Lumapit ako nang isang hakbang.
“Magpatingin ka sa doktor, Adrian.”
Humigpit ang panga niya.
“Hindi ako doktor mo.”
Isa pang hakbang paatras.
“At hindi na rin ako magiging asawa mo.”
Iniwan ko ang function room nang hindi lumilingon.
Walang dramatic music.
Walang humabol sa akin sa hallway.
Walang eksenang lumuhod siya habang nakatingin ang lahat.
At alam n’yo?
Mas mabuti iyon.
Dahil sa unang pagkakataon sa pitong taon, hindi ko kailangan ang reaksiyon niya para malaman kung tama ang desisyon ko.
Lumipas ang ilang buwan.
Hindi ko itinapon ang lumang gray na thermal container.
Hinugasan ko iyon at inilagay sa pinakailalim ng cabinet.
Hindi bilang alaala ni Adrian.
Kundi bilang paalala sa sarili ko.
Isang umaga, nagluto ako ng lugaw.
Nang maluto iyon, awtomatiko kong hininaan ang asin.
Napahinto ako.
Pitong taon ng habit.
Napangiti ako, saka naglagay pa ng kaunting seasoning ayon sa gusto ko.
Umupo ako sa mesa.
Mainit pa ang pagkain nang ako mismo ang unang sumubo.
Napakasimpleng bagay.
Pero noon ko lang naisip kung ilang beses kong hinayaang lumamig ang sarili kong pagkain dahil inuuna kong ihanda ang para sa kanya.
May mga relasyon palang hindi naman biglang namamatay dahil sa isang malaking pagtataksil.
Minsan, unti-unti itong nauubos sa maliliit na bagay.
Sa bawat pagkakataong hindi ka ipinagtanggol.
Sa bawat araw na tinanggap ang pagmamahal mo pero ikinahiya ang presensya mo.
Sa bawat sandaling ikaw ang laging nagbibigay, habang ang isa ay natutong isipin na obligasyon mo iyon.
Pitong taon akong natakot na baka hindi ko kayaning mawala si Adrian.
Sa huli, mas nakakatakot pala ang posibilidad na manatili ako at tuluyang mawala ang sarili ko.
Hindi nasusukat ang pagmamahal sa dami ng sakripisyong kaya mong tiisin. Ang tamang tao ay hindi ka itatago habang tinatanggap ang lahat ng ibinibigay mo. Minsan, ang pinakamatapang na paraan ng pagmamahal ay ang piliin mong ibalik sa sarili mo ang pag-aalagang matagal mong ibinigay sa iba.
