SOBRE NA HINDI NILA INAASAHAN
BAHAGI 2: ANG SOBRE NA HINDI NILA INAASAHAN
Dahan-dahan kong binuksan ang pinto ng kuwarto.
Sa sandaling iyon, para bang biglang tumigil ang lahat ng ingay sa bahay.
Ang biyenan kong si Aling Cora ay nakatayo sa gitna ng sala, hawak ang isang puting sobre. Nakataas ang kilay niya habang binabasa ang nakasulat sa harap nito.
Para kay Gng. Elena Santos lamang.
Ako iyon.
Si Elena.
Ang manugang na sa bahay na ito ay laging huling tinatawag, laging huling kinakamusta, at laging unang sinisisi.
Nakita kong napalunok si Miguel. Nasa kamay pa rin niya ang kalahating piraso ng kakanin. Ilang minuto lang ang nakalipas, hindi niya ako magawang ipagtanggol kahit sa isang plato ng pagkain. Ngayon, halos hindi niya maialis ang tingin sa sobreng hawak ng kanyang ina.
—Ano ’yan? —tanong niya, pilit na kalmado ang boses.
Hindi ako sumagot agad.
Lumapit ako sa sala at inabot ang sobre mula kay Aling Cora.
Pero hindi niya agad binitiwan.
—Ano ba ’to? —tanong niya. —Bakit may nagdedeliver sa iyo rito? May utang ka ba? May problema ka ba sa trabaho?
Tumingin ako sa kanya.
Tahimik.
Diretso.
Sa unang pagkakataon, hindi ako umiwas.
—Bitiwan n’yo po.
Bahagyang nanlaki ang mata niya, tila hindi siya sanay na marinig akong magsalita nang ganoon.
—Ano?
—Sabi ko po, bitiwan n’yo ang sobre. Nakapangalan sa akin.
Sumikip ang labi niya. Sa huli, marahas niyang binitawan ang sobre na para bang maruming bagay iyon.
Binuksan ko iyon sa harap nilang lahat.
Tahimik na tahimik ang sala.
Kahit ang tunog ng telebisyon ay tila biglang humina.
Sa loob ng sobre ay may ilang dokumento, isang sulat, at kopya ng kontrata.
Binasa ko ang unang pahina.
Hindi ko na kailangan pang tapusin.
Alam ko na ang laman.
Matagal ko itong hinintay.
Isang taon akong nagtrabaho nang palihim sa proyektong ito. Gabi-gabi, habang tulog si Miguel at habang iniisip ng biyenan ko na wala akong ibang ginagawa kundi maglinis ng bahay at mag-abot ng pera, nag-aaral ako, naghahanda ng proposal, at nakikipag-usap sa isang kompanyang naghahanap ng bagong regional operations manager.
Hindi lang trabaho iyon.
Pagkakataon iyon.
Pagkakataong lumayo.
Pagkakataong mabuhay muli.
—Ano ba talaga ’yan? —ulit ni Miguel, tumayo na mula sa sofa.
Itinaas ko ang papel.
—Naaprubahan ang aplikasyon ko.
Kumunot ang noo niya.
—Anong aplikasyon?
Huminga ako nang malalim.
—Trabaho. Sa ibang lungsod. Mas mataas ang posisyon. Mas mataas ang sahod. May sariling tirahan na kasama sa kontrata.
Natahimik siya.
Si Aling Cora naman ay biglang tumawa nang maikli.
—Trabaho? Ikaw? Lilipat? Sino ang nagbigay sa iyo ng permiso?
Napatingin ako sa kanya.
—Permiso?
Parang may naputol sa loob ko sa salitang iyon.
Ilang taon akong humingi ng permiso para sa maliliit na bagay.
Permiso kung puwede kong dalawin ang nanay ko.
Permiso kung puwede kong gamitin ang sarili kong pera.
Permiso kung puwede akong magpahinga kapag may sakit ako.
Pero noong kailangan nilang magbayad ng ospital, hindi nila ako tinanong kung may permiso ba akong magbigay.
Noong nasira ang bubong, hindi nila ako tinanong kung may permiso ba akong maglabas ng ipon.
Noong kailangang mag-enroll ang pamangkin nila, hindi nila ako tinanong kung gusto ko bang akuin iyon.
Ngayon, para sa sarili kong buhay, hinihingan nila ako ng permiso.
Napangiti ako.
—Hindi po permiso ang kailangan ko. Paalam ang ibinibigay ko.
Biglang nagbago ang mukha ni Miguel.
—Elena, huwag kang magpadala sa emosyon. Dahil lang ba sa pagkain kanina kaya mo ginagawa ’to?
Napatingin ako sa plato niya.
May natira pang ilang piraso ng kakanin.
—Hindi dahil sa pagkain, Miguel.
Lumapit siya ng isang hakbang.
—Kung hindi dahil doon, bakit bigla kang aalis?
Hindi ako agad sumagot.
Inilabas ko mula sa bag ang isang maliit na notebook.
Luma na ang takip nito. Kulay abo. Walang palamuti.
Inilapag ko iyon sa mesa.
—Dahil sa lahat ng nakasulat dito.
Binuksan ko ang notebook sa unang pahina.
Nakasulat doon ang petsa, halaga, at dahilan ng bawat perang inilabas ko sa loob ng tatlong taon.
Kuryente.
Tubig.
Pagkain.
Gamot.
Ayos ng bahay.
Utang ng kapatid niya.
Matrikula ng pamangkin.
Birthday handa.
Bagong appliances.
Pati pamasahe ng nanay niya tuwing may lakad.
Tahimik kong itinulak ang notebook palapit sa kanila.
—Lahat ’yan, ako ang nagbayad.
Namula ang mukha ni Aling Cora.
—Kaya mo ba ginawa ’yan para singilin kami? Hindi ba tungkulin mo ’yan bilang asawa?
—Tungkulin kong tumulong, hindi tungkulin kong magpakawalang-halaga.
Natigilan siya.
Si Miguel naman ay mabilis na kinuha ang notebook. Isa-isa niyang binuklat ang mga pahina. Habang tumatagal, mas lalo siyang namumutla.
Alam kong ngayon lang niya nakikita ang kabuuan.
Dahil sa loob ng tatlong taon, hindi niya kailanman tinanong kung paano ko pinagkakasya ang lahat.
Basta laging may pagkain.
Basta laging bayad ang bills.
Basta laging may gamot ang nanay niya.
Basta laging may sumasalo sa lahat.
At ang sumasalo ay ako.
—Elena… —mahina niyang sabi. —Bakit hindi mo sinabi sa akin?
Napatawa ako, pero walang saya iyon.
—Sinabi ko, Miguel. Maraming beses.
Tumingin ako sa kanya.
—Noong sinabi kong pagod na ako, sabi mo maarte ako.
—Noong sinabi kong gusto kong mag-ipon para sa nanay ko, sabi mo unahin ko muna ang pamilya mo.
—Noong sinabi kong masakit na ang katawan ko, sabi ng nanay mo, lahat naman daw ng babae napapagod.
Napayuko siya.
Pero si Aling Cora, hindi.
—Aba, ang kapal mo namang manumbat! Kung hindi dahil sa anak ko, sino ka ba? Sino ang tatanggap sa iyo?
Doon ako tuluyang natahimik.
Hindi dahil nasaktan ako.
Kundi dahil sa wakas, malinaw na malinaw na ang lahat.
Kinuha ko ang kontrata at ipinasok muli sa sobre.
—May tatanggap po sa akin. At hindi lang basta tatanggap. Pinili nila ako dahil may kakayahan ako.
Pagkatapos, kinuha ko ang bag ko mula sa kuwarto.
Nakasunod ang tingin nila sa bawat galaw ko.
—Saan ka pupunta? —tanong ni Miguel.
—Susunduin ko ang nanay ko. May dinner kami ngayong gabi.
—Dinner? Sa ganitong sitwasyon?
Huminto ako sa may pinto.
—Oo. Sa ganitong sitwasyon.
Tumingin ako kay Aling Cora.
—Kasi sa gabing ito, gusto kong pakainin ang nanay ko ng lahat ng bagay na ilang taon kong ipinagkait sa kanya dahil inuna ko kayo.
Walang nakapagsalita.
Akala ko roon na matatapos ang eksenang iyon.
Pero biglang tumunog ang cellphone ni Miguel.
Napatingin siya sa screen.
Pagkasagot niya, nag-iba agad ang kulay ng mukha niya.
—Ano? Ngayon?
Tumingin siya sa akin, nanginginig ang kamay.
—Bakit naka-freeze ang shared account natin?
Hindi ako nagulat.
Tahimik kong kinuha ang susi ng kotse.
—Hindi natin shared account ’yon, Miguel.
Dahan-dahan kong binuksan ang pinto.
—Account ko ’yon.
At bago pa siya makasagot, may dumating na isa pang mensahe sa cellphone ko.
Mula sa bank officer.
“Ma’am Elena, nais lang naming kumpirmahin: itutuloy po ba natin bukas ang paglipat ng pangalan ng bahay?”
Nilingon ko silang dalawa.
Sa unang pagkakataon, ako naman ang ngumiti.
—Bukas, may isa pa tayong pag-uusapan.
(Itutuloy sa BAHAGI 3 ….)