MGA MALETANG NAGTATAGO NG NAKARAAN
BAHAGI 2: ANG MGA MALETANG NAGTATAGO NG NAKARAAN
Hindi ako agad nakahinga.
Nakatitig lang ako sa loob ng lumang maleta habang nanginginig ang mga kamay kong nakahawak sa takip nito.
Hindi pera.
Hindi rin mga alahas.
Sa halip…
Mga makakapal na folder ang maayos na nakasalansan sa loob.
May mga lumang blueprint.
Makakapal na dokumento.
Mga notebook na sulat-kamay.
At sa pinakaitaas…
Isang sobre na may kupas na tinta.
Nakasulat lamang dito ang dalawang salita.
“Para sa Makakatuklas.”
Lalo pang bumilis ang tibok ng puso ko.
Dahan-dahan kong binuksan ang sobre.
May isang liham sa loob.
Luma na ang papel ngunit malinaw pa rin ang sulat.
“Nakatira ka man dito ngayon, nangangahulugan itong wala nang nakaalala sa akin.”
“Ako si Engr. Ernesto Villanueva.”
“Isa ako sa mga unang inhinyerong nagtayo ng housing project na ito.”
Napaupo ako sa sahig.
Patuloy kong binasa ang liham.
Isinalaysay ng matanda na maraming taon siyang nagsaliksik ng isang teknolohiyang makapagpapababa nang malaki sa konsumo ng kuryente sa mga lumang gusali.
Sarili niyang proyekto iyon.
Hindi pa niya naipaparehistro.
Plano sana niyang ibigay sa kumpanya matapos niyang matapos ang lahat ng pagsusuri.
Ngunit bago iyon mangyari…
Bigla siyang inatake sa puso.
Wala siyang sariling pamilya.
Wala ring taong mapagkakatiwalaan.
Kaya itinago niya ang lahat ng kaniyang pananaliksik sa attic ng apartment na minsan niyang tinirhan.
Kasama ng liham ay may isa pang maliit na susi.
May nakasulat.
“Ikalawang maleta.”
Agad kong binuksan ang ikalawang maleta.
Mas lalo akong natulala.
Naroon ang dose-dosenang laboratory notebook.
May mga prototype.
May patent application na hindi naipasa.
May mga sertipikong nagpapatunay na siya ang tunay na may-akda ng proyekto.
At sa pinakailalim…
May maliit na kahong bakal.
Pagkabukas ko…
May isang bank passbook.
At ilang fixed deposit certificates.
Napasinghap ako.
Malaki ang halagang nakalagay.
Hindi ito kayamanan ng isang bilyonaryo.
Ngunit sapat upang makapagbigay ng bagong simula sa isang ordinaryong pamilya.
Kasama ng passbook ang isa pang liham.
“Nananatili ang perang ito para sa taong magiging tapat.”
“Kung sinuman ang makahanap nito, huwag mo akong hayaang makalimutan.”
Matagal akong hindi nakakilos.
Hindi ko alam kung ano ang dapat gawin.
Madaling itago ang lahat.
Walang nakaaalam sa attic.
Walang nakaaalam sa mga maleta.
Ngunit habang nakatingin ako sa larawan ng matandang inhinyero na nakasama sa mga dokumento…
Parang may nagsabi sa akin na hindi iyon ang tamang paraan.
Kinabukasan.
Hindi muna ako nagsalita kahit kanino.
Nagpunta ako sa archives ng kumpanya.
Nagkunwari akong naghahanap ng lumang impormasyon tungkol sa housing project.
Matapos ang halos tatlong oras…
Nakita ko ang pangalan.
Engr. Ernesto Villanueva.
Isa nga siyang pangunahing designer noon.
Ngunit kakaunti lamang ang tala tungkol sa kaniya.
Nakasaad lamang na namatay siyang biglaan.
At ang lahat ng personal niyang gamit ay hindi na natagpuan.
Ibig sabihin…
Totoo ang lahat.
Kinagabihan.
Sinabi ko kay Ramon ang tungkol sa attic.
Hindi ko muna binanggit ang bankbook.
Ikinuwento ko lamang ang tungkol sa mga lumang dokumento.
Akala ko matutuwa siya.
Ngunit iba ang naging reaksiyon niya.
“Sabihin natin agad kay Mama.”
Natigilan ako.
“Bakit?”
“Dapat alam ng pamilya.”
Hindi ako sumagot.
Kinabukasan.
Pagdating naming lahat sa apartment…
Nasa sala na ang biyenan ko.
Naroon din ang hipag ko.
Hindi ko pa man nailalabas ang unang folder…
Agad nang nagningning ang mga mata ng hipag ko.
“May natagpuan pala kayong kayamanan!”
Hindi ko agad itinama.
Tahimik lamang akong naglabas ng ilang blueprint.
Ngunit nang marinig nilang may bank passbook…
Parang sabay-sabay silang nagbago.
Biglang ngumiti ang biyenan ko.
“Lina… mabuti talagang ikaw ang nakahanap.”
“Pero dahil pamilya tayo…”
“Dapat pagsaluhan natin.”
Napakunot ang noo ko.
“Paano naging para sa lahat?”
“Apartment ng pamilya ito.”
“Sama-samang titira rito.”
“Kaya kahit ano ang makita rito…”
“Pag-aari ng buong pamilya.”
Tahimik lang akong nakatingin sa kaniya.
Habang si Ramon…
Tahimik pa ring nakayuko.
Parang naghihintay lamang kung ano ang magiging desisyon ng kaniyang ina.
Sa unang pagkakataon…
Hindi ako umatras.
“Kahit apartment ito ng kumpanya…”
“Hindi nangangahulugang puwedeng angkinin ang pag-aari ng ibang tao.”
Agad na tumaas ang boses ng biyenan ko.
“Naku!”
“Natutong sumagot!”
“Kaya ka nga pinagkatiwalaang tumira rito dahil asawa ka ng anak ko!”
“Hindi mo naman nahanap iyan kung wala kami!”
Napailing ako.
“Pero ako ang umakyat.”
“Ako ang naglinis.”
“Ako ang nakakita.”
“Ako ang nagbukas.”
Tahimik ang buong silid.
Hindi sanay ang biyenan kong sinasagot ko siya.
Galit siyang tumayo.
“Kung ganoon…”
“Ibigay mo na lang sa kapatid ni Ramon.”
“Mag-aasawa na iyon.”
“Kailangan nila ng panimula.”
Napatingin ako kay Ramon.
Inaasahan kong kahit ngayon…
Magsasalita siya.
Ngunit ang tanging sinabi niya ay…
“Pwede namang pag-usapan.”
Parang may kung anong tuluyang naputol sa loob ko.
Hindi tungkol sa pera.
Hindi tungkol sa passbook.
Kundi tungkol sa katotohanang kahit minsan…
Hindi niya kayang ipagtanggol ang sarili naming pamilya.
Kinabukasan.
Maaga akong nagtungo sa isang abogado.
Dala ko ang lahat ng dokumento.
Pati ang dalawang liham.
Matapos niya itong basahin…
Matagal siyang natahimik.
Pagkatapos ay ngumiti.
“Mrs. Santos…”
“Alam ba ninyo kung gaano kahalaga ang mga ito?”
Umiling ako.
“Kung mapatutunayang tunay ang research na ito…”
“Posibleng hindi lamang pera ang halaga nito.”
“Maaaring milyon-milyon ang intellectual property.”
“At higit sa lahat…”
“Maibabalik ang pangalan ng taong halos limampung taon nang nakalimutan.”
Habang palabas ako ng opisina ng abogado…
Parang mas luminaw ang dapat kong gawin.
Hindi ko kukunin ang hindi akin.
Ngunit hindi ko rin hahayaang maagaw ng iba ang ipinagkatiwala sa akin.
Hindi pa alam ng pamilya ko…
Na ang simpleng attic na matagal nilang itinuring na tambakan…
Ay siyang magiging simula ng pagbabagong hindi nila kailanman inasahan.
(Itutuloy sa BAHAGI 3….)