Lumang Simbahan at ang Lihim sa Gabi ng Ulan
Bahagi 2: Ang Lumang Simbahan at ang Lihim sa Gabi ng Ulan
Matagal akong nakatayo sa pasilyo ng ospital, hawak ang cellphone na parang bigla itong naging isang piraso ng yelo sa palad ko.
Paulit-ulit kong binasa ang mensahe.
“Kung gusto mong malaman ang totoo tungkol sa batang limang taon nang nakalipas, pumunta ka mag-isa mamayang gabi sa lumang simbahan.”
Sa ilalim noon, ang larawan ni Liza.
Si Liza, nakatayo sa harap ng operating room.
Si Liza, may kargang sanggol.
At ang sanggol na iyon, suot ang bracelet na ako mismo ang bumili bago pa ako maospital.
Nakasulat doon ang pangalang pinili ko noon para sa anak ko.
“Amara.”
Ang pangalang iyon ay matagal ko nang ibinaon kasama ng lahat ng sakit na ayaw kong balikan. Sa loob ng limang taon, naniwala akong wala na siya. Naniwala akong ang anak kong hindi ko man lang nayakap ay nawala na bago pa man siya makapagbukas ng mga mata sa mundong ito.
Pero ngayon, isang larawan lang ang kailangan para mabasag ang libingang ginawa ko sa puso ko.
“Ate?”
Napalingon ako kay Paolo. Maputla pa rin ang mukha niya, pero naroon ang takot at pag-aalala sa mga mata.
“May nangyari ba?”
Hindi ko alam kung paano sasagot.
Kung sasabihin ko sa kanya ang nakita ko, madadamay siya. Kung tatahimik ako, mag-isa kong haharapin ang isang katotohanang maaaring sumira sa natitira kong katinuan.
Ibinaba ko ang cellphone.
“Paolo, manatili ka rito. Bantayan mo si Mama.”
“Ate, may tinatago ka.”
“Hindi ngayon.”
“Ate.”
Humakbang siya palapit.
“Limang taon kang nawala. Hindi ko alam ang lahat ng pinagdaanan mo, pero alam kong hindi ka na dapat mag-isa sa kahit anong ito.”
Napapikit ako.
Kung may isang tao sa pamilyang ito na hindi ko kayang itulak palayo, iyon ay si Paolo. Noong lahat ay nanahimik tungkol sa pagtataksil ni Miguel at Liza, siya lang ang paulit-ulit na tumatawag sa akin. Siya lang ang nagpadala ng mensahe tuwing kaarawan ko. Siya lang ang nagsabing, “Ate, kahit ayaw mo nang bumalik, nandito pa rin ako.”
Ipinakita ko sa kanya ang larawan.
Nanigas siya.
Matagal siyang hindi nakapagsalita.
Pagkatapos, halos pabulong niyang sinabi, “Ate… iyon ba…”
“Bracelet ni Amara.”
Nanginginig ang boses ko kahit pilit kong pinatitibay.
“Ang bracelet na suot ng anak ko bago nila sabihin sa akin na patay na siya.”
Napaatras si Paolo na para bang nawalan ng lakas ang mga tuhod niya.
“Hindi puwede…”
“May nagsinungaling, Paolo.”
Tumingin ako sa saradong pinto ng ICU.
“At sa tingin ko, alam ni Mama ang katotohanan.”
Bumaba ang tingin niya.
“Ate, hindi ko kayang isipin na may ginawa si Mama…”
“Hindi ko rin kaya.”
Pero sa puso ko, alam kong may mga taong nananahimik hindi dahil wala silang kasalanan, kundi dahil may kasalanang masyadong mabigat para aminin.
Pagsapit ng gabi, tumigil ang ulan, pero nanatili ang amoy ng basang semento at dahon sa paligid ng ospital. Iniwan ko si Paolo sa tabi ni Mama. Sinabi kong kailangan kong kumuha ng ilang dokumento sa bahay ng kaibigan. Hindi siya naniwala, pero hindi na niya ako pinigilan.
Bago ako umalis, hinawakan niya ang braso ko.
“Isang oras. Kapag hindi ka bumalik o hindi sumagot sa tawag ko sa loob ng isang oras, susundan kita.”
Tumango ako.
Hindi ko sinabi sa kanyang mas mabuti iyon. Dahil sa totoo lang, hindi ko alam kung anong naghihintay sa akin sa lumang simbahan.
Ang lumang simbahan ay nasa tahimik na bahagi ng lungsod, malayo sa mga ilaw at trapiko. Dati itong pinupuntahan ng mga pamilya tuwing Linggo, pero matapos masira ng bagyo ilang taon na ang nakalipas, bihira na itong puntahan. Nakabukas ang malaking bakal na gate nang dumating ako.
Pumasok ako nang mag-isa.
Sa loob, malamig ang hangin. Amoy kahoy na luma, kandilang natunaw, at alikabok. Sa unahan, may ilang ilaw na kandila sa tabi ng altar.
May taong nakatayo roon.
Hindi si Liza.
Hindi rin si Miguel.
Isang matandang babae na nakasuot ng simpleng damit ng nurse. Namukhaan ko siya matapos ang ilang segundo.
Siya ang nurse na nasa ospital noong gabing nanganak ako nang wala sa oras.
“Ma’am Clarissa,” mahina niyang sabi.
Hindi ako kumilos.
“Kayo ang nagpadala ng mensahe?”
Tumango siya.
“Matagal ko na sanang gustong sabihin sa inyo. Pero natakot ako. May pamilya ako. May anak akong pinapaaral noon. Binigyan nila ako ng pera, pagkatapos binantaan nila ako.”
Sikip ang dibdib kong nagtanong, “Sino ang ‘nila’?”
Pumikit siya.
“Si Liza. At ang tiyahin ninyo.”
Parang may humampas sa tenga ko.
Hindi si Mama.
Napalunok ako.
“Ano ang nangyari sa anak ko?”
Nanginginig ang mga kamay niyang inilabas ang isang lumang envelope mula sa bag.
“Buhay siya nang ilabas namin. Mahina, pero humihinga. Kailangan sana siyang dalhin sa neonatal unit. Pero dumating si Liza kasama ang tiyahin ninyo. Sinabi nilang utos ng pamilya na ilipat ang bata sa ibang pasilidad. May pirma raw ng ina.”
“Hindi ako pumirma.”
“Alam ko.”
Napuno ng luha ang mga mata ng nurse.
“Nalaman ko kinabukasan na sinabi sa inyo na hindi na nabuhay ang sanggol. Noong gusto kong magsalita, tinakot nila ako. Sinabi nilang mawawala ang lisensya ko, mawawala ang anak ko, at hindi kayo maniniwala sa akin dahil nagluluksa kayo.”
Gusto kong sumigaw.
Gusto kong basagin ang lahat ng kandila sa altar, gusto kong tanungin ang Diyos kung bakit hinayaan Niyang limang taon akong mabuhay sa kasinungalingan.
Pero wala akong nagawa kundi tumayo roon, parang nauupos ang kaluluwa.
“Nasaan siya?” tanong ko.
Huminga nang malalim ang nurse.
“Iyon ang hindi ko alam noong una. Pero nitong nakaraan, nakita ko si Liza sa ospital. Kasama niya ang batang babae. Nakita ko ang peklat sa may pulso ng bata, galing sa IV line noong sanggol pa siya. At nakita ko rin ang bracelet sa isang lumang kahon na dala ng katulong nila noon.”
“Ang batang karga ni Liza…”
Hindi ko naituloy.
Tumango ang nurse.
“Sa tingin ko, anak ninyo siya.”
Napahawak ako sa likod ng pew upang hindi matumba.
“Bakit? Bakit niya gagawin iyon?”
“Dahil noong gabing iyon, sinabi ni Liza na kapag nawala kayo sa buhay ni Miguel, siya ang pipiliin nito. Pero nang malaman niyang buhay ang anak ninyo, natakot siyang kahit umalis kayo, mananatili pa rin ang ugnayan ninyo ni Miguel.”
“Si Miguel…” Halos masuka ako sa bigat ng tanong. “Alam ba niya?”
“Hindi po. Ang alam niya, namatay din ang bata. Pero may hinala na siya ngayon. Kaya siguro nag-aaway sila.”
Napaupo ako sa malamig na kahoy.
Limang taon.
Limang taon akong nagluksa sa isang anak na maaaring buhay pala.
Limang taon akong galit kay Miguel dahil inakala kong pinili niyang tabunan ang pagkamatay ng anak namin para makapiling si Liza.
Pero kung hindi niya alam…
Ibig sabihin, may mas malalim na kasinungalingan kaysa sa naisip ko.
Inabot sa akin ng nurse ang envelope.
“Nandito ang kopya ng lumang record, ang pangalan ng doktor, at isang larawan. Hindi ito sapat para sa korte, pero sapat ito para simulan ang paghahanap ng totoo.”
Tinanggap ko iyon.
Bago ako makapagsalita, may kumalabog sa likuran ng simbahan.
Pareho kaming napalingon.
Isang anino ang mabilis na gumalaw sa gilid ng pinto.
Tumayo ako.
“May sumunod sa inyo?” tanong ng nurse, nanginginig.
Hindi ako sumagot.
Dahil sa sumunod na segundo, tumunog ang cellphone ko.
Si Paolo.
Sinagot ko agad.
“Ate, nasaan ka?”
“Paolo—”
Naputol ako nang marinig ko ang hingal niya.
“Nasa ospital si Liza. Kinuha niya ang bata. Narinig kong sinabi niya sa driver na pupunta sila sa pier.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Sa kabilang linya, halos sumigaw si Paolo.
“Ate, kung totoo ang iniisip natin… aalisin niya sa lungsod ang bata ngayong gabi.”
Hinigpitan ko ang hawak sa envelope.
Sa unang pagkakataon sa loob ng limang taon, hindi takot ang nanaig sa puso ko.
Kundi apoy.
Hindi ko na hahayaang maagaw muli sa akin ang anak ko.