Tatlong Buwan Akong Walang Ganang Kumain Habang Buntis—Nang Dumating ang Alimasag na Inasam Ko, Kinain Lahat ng Pamilya ng Asawa Ko; Pero Isang Gabi sa Ospital ang Tuluyang Nagmulat sa Akin
Tatlong buwan akong halos walang makain dahil sa matinding paglilihi.
Pero nang dumating ang panahong kaya ko nang kumain, iisa lang ang gusto ko—mataba, bagong lutong alimasag.
Bumili ako ng apat gamit ang sarili kong pera.
Pag-uwi ko galing trabaho, puro balat na lang ang nadatnan ko.
At ang apat na taong kumain nito?
Ang asawa ko, ang mga magulang niya… at ang babaeng matagal na niyang tinatawag na “parang kapatid.”
Ako si Camille Mendoza-Santos, tatlumpu’t dalawang taong gulang at limang buwan nang buntis.
Sa unang tatlong buwan ng pagbubuntis ko, halos lahat ng pagkain ay sinusuka ko. Kahit amoy ng kanin, kape o pritong bawang, nasusuka na ako.
Limang kilo ang nabawas sa timbang ko.
Kaya nang bigla akong mag-crave ng alimasag, para akong batang natuwa.
“Adrian, gusto ko ng alimasag.”
Agad kumunot ang noo ng asawa kong si Adrian Santos.
“Buntis ka. Bawal sa buntis ang alimango at alimasag. Malamig daw sa katawan.”
Napatingin ako sa kanya.
“Talaga?”
Tumango siya na parang doktor.
Tinakpan ko ang ilong ko.
“Eh bakit hindi mo tigilan ang paninigarilyo? Bawal din sa buntis ang secondhand smoke.”
Bigla siyang natahimik.
Sinabi ko sa kanyang mismong OB ko ang nagpaalala na dahil sobra ang pagsusuka ko, kailangan kong kumain kung ano ang kaya kong tanggapin ng tiyan ko, basta maayos ang pagkakaluto at ligtas kainin.
Pero nang makita niyang premium na babaeng alimasag ang pinili ko mula sa isang seafood supplier sa Navotas, nagreklamo na naman siya.
“₱3,600 para sa apat? Hindi ba puwedeng ordinaryo na lang?”
Doon ako nasaktan.
Hindi naman ako humihingi sa kanya ng pambayad.
Sarili kong sweldo iyon.
Ako ang nagbayad sa prenatal vitamins ko, karamihan sa checkup, at halos kalahati ng gastusin sa condo namin sa Pasig.
Pero dahil gusto kong kumain ng apat na alimasag, kailangan ko pang magpaliwanag.
Dahil ayaw kong makipagtalo, umorder na lang ako.
Kinagabihan, kumatok siya sa guest room.
“Sorry na. Sige na, kainin mo bukas. Hindi na ako makikialam.”
Kinabukasan, maaga siyang bumili ng almusal at hinatid pa ako sa opisina sa BGC.
Akala ko tapos na ang tampuhan.
Mali pala ako.
Pagbukas ko ng pinto nang gabing iyon, naamoy ko agad ang alimasag.
Nasa dining table ang biyenan kong sina Tita Linda at Mang Roberto.
Kasama nila si Bianca Flores, anak ng matalik na kaibigan ni Tita Linda at babaeng kinikilalang nakababatang kapatid ni Adrian mula pagkabata.
Sa gitna ng mesa…
puro balat ng alimasag.
“Hindi naman pala ganoon kasarap,” reklamo ni Mang Roberto habang itinutulak ang natirang sipit.
Tumawa si Tita Linda.
“Mas masarap pa rin ang ginataang alimango.”
Si Bianca naman ay maingat na gumagamit ng seafood crackers at maliit na tinidor.
Nasa harap niya ang huling alimasag.
Binabalatan niya iyon para kay Adrian.
“Kuya Adrian, ako na. Pagod ka buong araw.”
Parang may pumutok sa loob ng ulo ko.
Dumiretso ako sa kusina.
Naroon si Adrian, naglalagay ng steamed dumplings sa plato.
“Oh, nandiyan ka na. Nagdala si Mama ng dumplings. Kain na tayo.”
Tiningnan ko siya.
“Nasaan ang alimasag ko?”
Kumindat siya sa mesa.
“Nandoon.”
“Apat ang binili ko.”
“Oo.”
“Apat din kayo.”
Natahimik siya.
“Camille, hindi mo naman mauubos lahat iyon.”
Napatawa ako sa sobrang galit.
“Dalawa para sa akin. Dalawa para sa iyo. Iyon ang usapan.”
“Eh dumating sina Mama. Sayang naman kung masira.”
“Paano nasira? Kakadeliver lang kaninang tanghali!”
Hindi siya sumagot.
Itinuro ko si Bianca.
“At bakit kasama siya?”
“Kasama ni Mama.”
“Talaga? Lagi ba siyang may dalang seafood tools sa bag niya?”
Doon tuluyang nawala ang ngiti ni Adrian.
Lumabas si Tita Linda mula sa dining area.
“Camille, hinaan mo ang boses mo. Ilang alimasag lang iyan.”
Ilang alimasag lang.
Tatlong buwan akong nagsusuka.
Tatlong buwan akong halos walang makain.
At noong may isang bagay akong gustong-gustong kainin, kinain nila lahat.
Lumapit si Bianca.
“Sorry, Ate Camille. Akala namin hindi ka talaga puwedeng kumain niyan dahil buntis ka.”
Ngumiti siya.
“Kapag nakapanganak ka na, bibilhan kita ng isang buong bag.”
Nakita ko ang mga mata niya.
Hindi siya nagsosorry.
Masaya siya.
Kaya hinawakan ko ang gilid ng mesa.
At sa isang bugso ng galit, itinulak ko iyon.
Bumagsak ang mga plato.
Kumalat ang mga balat ng alimasag at pagkain sa sahig.
“CAMILLE!”
Sigaw ni Tita Linda.
“Baliw ka na ba?”
Nagmadaling lumabas si Adrian mula kusina.
Nang makita niya ang gulo, hindi ako ang tinanong niya kung okay lang ako.
Galit agad ang mukha niya.
“Talaga bang kailangan mong gawin ito?”
“Pamilya ko sila!”
“Tingin mo ba ibang tao sila?”
Biglang napaiyak si Bianca.
“Kuya, huwag na. Ako naman talaga ang outsider dito.”
At tumakbo siya palabas.
Tinulak ni Tita Linda ang anak niya.
“Adrian! Sundan mo si Bianca! Gabi na!”
Tumingin sa akin ang asawa ko.
Isang segundo.
Dalawa.
Pagkatapos…
sinundan niya si Bianca.
Sumama rin ang mga magulang niya.
Naiwan akong mag-isa sa magulong condo.
Hindi ako nakakain ng hapunan.
Makalipas ang isang oras, nagsimulang manikip ang puson ko.
Humiga ako sa sofa.
Hindi nawala.
Kaya mag-isa akong nag-book ng Grab papuntang ospital.
Buti na lang at sinabi ng doktor na stable ang baby. Kailangan ko lang mag-observe overnight dahil sa stress at dehydration.
Buong gabi, walang tawag si Adrian.
Kahit isang text, wala.
Kinaumagahan, ako pa ang unang nag-message.
“Puwede mo bang dalhin dito ang prenatal records ko?”
Mabilis ang sagot niya.
“Kailangan ba talagang ngayon?”
“Nag-high blood si Mama kagabi dahil sa ginawa mo. Buong gabi ko siyang binantayan.”
“Ni hindi mo man lang tinanong kung okay siya.”
“Tapos ikaw, nagpapa-checkup ka na parang ikaw pa ang kawawa.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Hindi niya tinanong kung bakit nasa ospital ang buntis niyang asawa.
Ang inalala niya…
ang nanay niya.
Makalipas ang kalahating oras, dumating ang boss kong si Liza Reyes.
Matagal na kaming magkasama sa trabaho. Nang sabihin kong gusto kong mag-resign dahil sa hirap ng pagbubuntis, siya pa ang tumanggi.
“Magpahinga ka. Hindi mo kailangang patunayan araw-araw na kaya mo lahat.”
Nang makita niya akong umiiyak, tahimik lang siyang nag-abot ng tissue.
“Kumain ka na?”
Umungol nang malakas ang tiyan ko.
Napangiti siya.
“Hintayin mo ako. Bibili ako ng lugaw.”
Pagbalik niya, may dala siyang pagkain.
Pero hindi niya agad inilapag.
Nakatingin siya sa cellphone niya.
“Camille…”
May kakaiba sa boses niya.
“May kailangan kang makita.”
Iniabot niya sa akin ang phone.
Instagram Story iyon ni Bianca.
Kuha kagabi.
Nasa isang 24-hour restaurant sa Ortigas si Bianca.
At katabi niya…
ang asawa ko.
Nakahawak si Adrian sa balikat niya habang kumakain sila.
Ang caption:
“Salamat, Kuya Adrian, dahil hindi mo ako iniwan buong gabi.”
Nanigas ako.
Dahil kagagaling ko lang basahin ang mensahe ng asawa ko.
Ang sabi niya…
buong gabi raw niyang binantayan ang nanay niya.
PARTE2
Tinitigan ko ang litrato nang matagal.
Hindi ko alam kung ano ang mas masakit.
Ang malaman na nagsinungaling ang asawa ko?
O ang katotohanang habang mag-isa akong sumasakay ng Grab papuntang emergency room, may oras siyang samahan si Bianca sa restaurant.
“Baka luma ang picture?” mahina kong tanong.
Umiling si Liza.
“Posted forty minutes ago. Sabi sa caption, kagabi.”
Hindi ako agad umiyak.
Parang may kung anong namatay sa loob ko bago pa man tumulo ang luha.
Tinawagan ko si Adrian.
Sinagot niya pagkatapos ng tatlong ring.
“Ano?”
Hindi “Kamusta ka?”
Hindi “Okay ba ang baby?”
“Ano?”
Iyon lang.
“Nasaan ka kagabi?”
Natahimik siya.
“Sinabi ko na. Kasama ko si Mama.”
“Buong gabi?”
“Camille, huwag mo akong interrogate ngayon.”
Binuksan ko ulit ang litrato ni Bianca.
“May picture kayo sa restaurant.”
Tahimik.
Limang segundo.
Sampu.
Pagkatapos ay bumuntong-hininga siya.
“Sinundan ko lang si Bianca dahil iyak siya nang iyak. Hindi ko naman puwedeng pabayaan.”
“Pero sinabi mong kasama mo ang nanay mo.”
“Nagpunta muna ako kay Mama. Tapos kay Bianca.”
“Hanggang anong oras?”
“Camille…”
“Hanggang anong oras?”
“Mga alas-dos.”
Napapikit ako.
Bandang alas-dose ako dumating sa emergency room.
Kung umuwi sana siya…
makikita niyang wala ako.
Kung tinawagan niya sana ako…
malalaman niyang nasa ospital ako.
Pero hindi niya ginawa.
“Adrian, pupunta ka ba rito?”
“Ngayon?”
Parang napakalaking abala ng tanong ko.
“May trabaho ako mamaya. At masama pa rin pakiramdam ni Mama.”
Napangiti ako kahit masakit.
“Sige.”
Pinatay ko ang tawag.
Hindi na ako nakipagtalo.
Doon yata talaga nagsisimula ang pagtatapos ng isang relasyon.
Hindi sa sigawan.
Kundi sa araw na wala ka nang gustong ipaliwanag.
Pagkatapos ng observation, pinayagan akong umuwi ng doktor.
Si Liza ang naghatid sa akin.
“Sa condo mo ba?”
Umiling ako.
“Sa apartment ng kapatid ko sa Mandaluyong.”
Nagulat siya pero hindi nagtanong.
Habang nasa sasakyan kami, nag-message si Tita Linda.
“Paglabas mo ng ospital, dumaan ka dito at humingi ng tawad kay Bianca.”
Sumunod ang isa pa.
“Buntis ka lang, hindi ka reyna.”
At isa pa.
“Kung ganyan ugali mo, huwag kang umasa na aalagaan kita pagkatapos mong manganak.”
Tinitigan ko ang screen.
Pagkatapos ay pinatay ko ang notifications.
Dati, natatakot ako sa linyang iyon.
Sino ang tutulong sa akin pagkatapos manganak?
Sino ang magbabantay sa baby?
Sino ang magluluto?
Pero noong gabing kailangan ko ng tulong, sino ba ang dumating?
Hindi sila.
Ang boss ko.
Kinagabihan, tumawag si Adrian.
“Nasaan ka?”
“Sa kapatid ko.”
“Bakit hindi ka umuwi?”
“Magpapahinga ako.”
“Nag-iinarte ka na naman.”
Doon ko narinig sa background ang boses ni Bianca.
“Kuya Adrian, nasaan iyong charger?”
Napatawa ako.
“Kasama mo siya?”
Tumahimik siya.
“Dito kasi si Mama—”
“Hindi ko tinatanong kung nasaan ang mama mo.”
“Camille, huwag kang gumawa ng issue. Parang kapatid ko si Bianca.”
“Good.”
“Ano?”
“Sabi ko good. Hindi ko na problema kung ano siya sa iyo.”
Pinatay ko ang tawag.
Kinabukasan, bumalik ako sa condo habang nasa trabaho si Adrian.
Kasama ko ang kapatid ko at si Liza.
Kinuha ko ang prenatal documents, laptop, ilang damit at mahahalagang gamit.
Habang nag-iimpake ako, may nakita akong paper bag sa kitchen counter.
Nasa loob ang resibo ng alimasag.
At isang maliit na note.
Sulát-kamay ni Bianca.
“Kuya, sabihan mo si Ate na bawal sa buntis para sa atin na lang. Sayang kung hindi natin matitikman. Dadalhin ko seafood tools ko. 😂”
Parang tumigil ang mundo.
Ilang beses kong binasa.
Hindi sila napadaan lang.
Hindi aksidenteng naubos ang apat na alimasag.
Planado.
Alam ni Bianca.
At higit sa lahat…
alam ni Adrian.
Kinuhanan ko ng litrato ang note.
Ipinadala ko sa kanya.
Walang sagot sa loob ng sampung minuto.
Pagkatapos ay tumawag siya nang sunod-sunod.
Hindi ko sinagot.
Nang nasa elevator na kami, nag-text siya.
“Camille, joke lang iyon ni Bianca.”
Sumunod:
“Ako ang nag-aya kina Mama kasi sayang naman.”
At isa pa:
“Hindi ko akalaing ganyan kalaking bagay sa iyo.”
Doon ako tuluyang natauhan.
Hindi na ito tungkol sa alimasag.
Tungkol ito sa katotohanang sinabi kong mahalaga sa akin ang isang bagay…
at pinili niyang maliitin iyon.
Sinabi kong nasasaktan ako…
at pinili niyang protektahan ang iba.
Nasa ospital ako…
at ginawa niya pa akong kontrabida.
Makalipas ang tatlong araw, pumunta si Adrian sa apartment ng kapatid ko.
May dala siyang bulaklak.
At dalawang kilo ng alimasag.
Halos matawa ako.
“Camille, umuwi ka na.”
Hindi ko siya pinapasok.
“Para saan ang alimasag?”
“Bumili ako para sa iyo.”
“Hindi ko na gusto.”
Napakunot-noo siya.
“Tatlong araw mo akong pinapahirapan dahil lang dito, tapos ngayon ayaw mo?”
Tumango ako.
“Exactly.”
Hindi niya naintindihan.
Kaya ipinaliwanag ko.
“Hindi ako umalis dahil kinain ninyo ang alimasag.”
“Umalis ako dahil noong sinabi kong gutom ako, hindi mo ako pinakinggan.”
“Noong sinabi kong nasasaktan ako, sinabi mong nag-iinarte ako.”
“Noong nasa ospital ako, hindi mo ako hinanap.”
“At noong nagsinungaling ka sa akin, ginawa mo iyon para protektahan ang babaeng sinasabi mong kapatid mo.”
Namutla siya.
“Wala kaming relasyon ni Bianca.”
“Hindi ko sinabing meron.”
Napatingin siya sa akin.
“Mas masakit nga iyon.”
“Dahil kung wala kayong relasyon, ibig sabihin hindi mo kailangang lokohin ako para sa kanya.”
Hindi siya nakasagot.
Maya-maya, sinabi niya:
“Buntis ka. Huwag kang gumawa ng desisyon habang emotional.”
Ngumiti ako.
“Iyan na naman.”
“Ano?”
“Kapag galit ako, hormonal ako.”
“Kapag nasasaktan ako, emotional ako.”
“Kapag may gusto ako, maarte ako.”
“Pero kapag pamilya mo ang may gusto, kailangan kong umintindi.”
Lumabas ang kapatid ko mula sa sala.
Tahimik niyang inilapag sa mesa ang isang folder.
May pangalan ng abogado.
Tumingin si Adrian dito.
“Camille… ano ito?”
“Legal consultation.”
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Diborsyo? Alam mong walang divorce dito.”
“Alam ko.”
“Then ano?”
“Legal separation at custody arrangements. At kakausapin ko rin ang abogado tungkol sa ibang options na naaayon sa sitwasyon natin.”
Natahimik siya.
Hindi ko kailangang magkunwaring simple ang batas.
Ang kailangan ko lang ay isang bagay.
Distansya.
Proteksiyon.
At oras para pag-isipan kung gusto ko pa bang manatili sa kasal na iyon.
Makalipas ang isang linggo, pumunta sa opisina ko si Bianca.
Hindi ko alam kung paano niya nalaman na pumasok ako nang kalahating araw.
“Ate Camille, puwede ba tayong mag-usap?”
“Wala tayong dapat pag-usapan.”
Napaluha siya.
“Hindi ko gustong masira kayo.”
“Talaga?”
Inilabas ko ang picture ng note niya.
Natahimik siya.
Maya-maya, bumaba ang tingin niya.
“Akala ko kasi…”
“Ano?”
Huminga siya nang malalim.
“Simula nang pakasalan ka ni Kuya Adrian, parang wala na siyang oras sa amin.”
Doon ko naintindihan.
Hindi niya kailangang mahalin si Adrian bilang lalaki.
Sapat nang ayaw niyang mawala ang posisyon niya sa buhay nito.
“Kapag may family dinner, inuuna ka niya.”
“Kapag may lakad kami, kailangan muna niyang tanungin ka.”
“Hindi naman siya ganyan dati.”
Napangiti ako.
“Bianca, asawa niya ako.”
Hindi siya sumagot.
“At magiging ina ako ng anak niya.”
Nagsimulang tumulo ang luha niya.
“Hindi ko naman gustong kunin siya sa iyo.”
“Pero gusto mong patunayan na kaya mo pa rin akong unahan.”
Tahimik siya.
Iyon na ang sagot.
Hindi ko siya sinigawan.
Hindi ko siya pinahiya.
Sinabi ko lang:
“Hindi ikaw ang dahilan kung bakit nasira ang relasyon namin.”
Nagulat siya.
“Si Adrian.”
“Dahil puwede kang humingi ng kahit ano.”
“Pero siya ang may responsibilidad na magsabi ng hindi.”
Dalawang buwan akong hindi bumalik sa condo.
Nag-counseling kami ni Adrian nang ilang beses.
Sa unang session, puro depensa siya.
Sa ikalawa, tahimik.
Sa ikatlo, sa wakas sinabi niya:
“Akala ko kapag asawa ko na siya, maiintindihan niya ako kahit anong gawin ko.”
Napatingin ako sa kanya.
Doon yata nakatago ang tunay na problema.
Noong nililigawan niya ako, bawat maliit kong gusto ay mahalaga.
Noong naging asawa niya ako, bigla akong naging taong dapat laging umintindi.
Siya ang may magulang na kailangang intindihin.
Siya ang may kapatid-kapatirang kailangang intindihin.
Siya ang pagod.
Siya ang naiipit.
Ako?
Ako ang dapat mag-adjust.
Sa huling counseling session namin, sinabi kong hindi muna ako babalik.
Umiyak si Adrian.
Unang beses ko siyang nakitang umiyak mula nang magkakilala kami.
“Camille, mahal kita.”
Nanikip ang dibdib ko.
Dahil naniniwala akong mahal niya ako.
Pero minsan, hindi sapat ang pagmamahal kung wala itong respeto.
Ilang buwan pagkatapos noon, ligtas kong isinilang ang anak naming babae.
Nasa ospital si Adrian.
Hindi si Bianca.
Hindi rin ako pumayag na gawing eksena ng pamilya ang araw na iyon.
May malinaw kaming boundaries.
Unti-unti siyang natutong maging ama nang hindi ginagamit ang salitang “pamilya” para bigyang-katwiran ang lahat.
Hindi ko pa rin alam noon kung maibabalik pa namin ang dating relasyon.
Pero sa unang pagkakataon sa mahabang panahon, hindi na ako takot sa posibilidad na mawala ito.
Dahil may natutunan ako.
Ang tahanan ay hindi lugar kung saan kailangan mong makipag-agawan para sa sariling pagkain, sariling dignidad, o atensyon ng taong nangakong magiging kakampi mo.
At tungkol sa alimasag?
Dalawang buwan pagkatapos kong manganak, bumisita si Liza.
May dala siyang isang malaking kahon mula sa paborito kong seafood restaurant.
Pagbukas ko…
apat na malalaki at matatabang alimasag.
Tumawa ako.
“Grabe, apat talaga?”
Umupo siya sa tabi ko.
“Dalawa sa iyo.”
“At iyong dalawa?”
“Sa iyo rin.”
Sa unang pagkakataon, natawa ako nang walang halong pait.
At habang kumakain ako, naisip ko:
Minsan, hindi naman talaga malaki ang hinihingi natin.
Gusto lang nating maalala.
Pakinggan.
At tratuhin na parang mahalaga rin tayo.
Mensahe sa mga mambabasa
Huwag maliitin ang isang sugat dahil maliit lang ang bagay na pinagmulan nito. Minsan, ang “isang plato ng pagkain,” “isang nakalimutang tawag,” o “isang simpleng kasinungalingan” ay hindi talaga tungkol sa bagay na iyon—kundi sa paulit-ulit na pakiramdam na hindi ka pinipili.
Sa isang relasyon, hindi sapat na sabihing mahal mo ang isang tao. Kailangan maramdaman niya iyon sa paraan ng pakikinig mo, pagprotekta mo sa kanyang dignidad, at pagpili mong maging kakampi niya lalo na sa mga panahong pinaka-kailangan ka niya.
