PULSONG HINDI PA SUMUSUKO
BAHAGI 2: ANG PULSONG HINDI PA SUMUSUKO
—Sandali lang… parang may tibok pa siya…
Sa isang iglap, nagbago ang hangin sa loob ng maliit na kubo.
Ang mga taong kanina lamang ay nakatayo na parang mga estatwa ay biglang nagkilos. Ang tindera ng prutas ay napahawak sa dibdib. Ang lalaking nagtitinda ng isda ay agad na tumakbo palabas upang gabayan ang ambulansya sa makipot na eskinita. Ang batang estudyanteng madalas magpatahi ng putol na tsinelas kay Mang Tsinelas ay napaiyak habang yakap ang kanyang bag.
Ang matandang kayumangging aso ay nanatiling nakatayo sa tabi ng stretcher. Basa ang balahibo nito sa ulan, nanginginig ang katawan, ngunit hindi nito inaalis ang tingin sa mukha ng lalaki.
—Kailangan natin siyang dalhin ngayon din, sabi ng paramedic. Mahina ang pulso niya.
Dahan-dahan nilang binuhat si Mang Tsinelas. Ngunit sa sandaling inilapat nila siya sa stretcher, sabay-sabay na umungol ang mga aso. Hindi iyon galit. Hindi rin pagbabanta. Para iyong iyak na pilit pinipigilan.
Lumapit ang puting aso sa gilid ng stretcher at inilapat ang nguso sa malamig na kamay ng matanda.
—Huwag kayong mag-alala, bulong ng tindera ng prutas habang pinupunasan ang luha. Dadalhin namin siya sa ospital. Hindi namin siya iiwan.
Parang naintindihan ng mga aso ang sinabi niya. Unti-unti silang umatras, ngunit ang matandang kayumangging aso ay sumunod hanggang sa labas ng kubo.
Pagdating sa bungad ng eskinita, marami nang tao ang nagtipon. Ang iba ay nakasilong sa ilalim ng payong. Ang iba naman ay basang-basa ngunit hindi umaalis. Ilang buwan nilang dinaanan ang lalaking iyon. Ilang buwan nilang tinawag na pabigat, marumi, istorbo. Ngayon, nakikita nila siyang nakahiga sa stretcher, halos walang malay, kasama ang mga asong mas matapat pa kaysa sa maraming taong nakapaligid sa kanya.
Nang isasara na ang pinto ng ambulansya, biglang tumalon ang kayumangging aso sa loob.
—Bawal ang aso rito! sigaw ng isang tauhan.
Ngunit kumapit ito sa gilid, nakatitig sa mukha ni Mang Tsinelas.
Saglit na natahimik ang lahat.
Ang paramedic na kanina pa sumusuri sa pulso ng matanda ay bumuntong-hininga.
—Hayaan na muna. Hindi naman ito nananakit. Baka ito pa ang dahilan kung bakit lumalaban pa ang pasyente.
Walang kumontra.
Umalis ang ambulansya kasabay ng malakas na ulan.
Sa loob, mahina ang tunog ng makina, halo sa patak ng tubig sa bubong. Si Mang Tsinelas ay nakahiga, may oxygen mask sa mukha. Ang kayumangging aso ay nakaupo sa sahig, nakadikit ang ulo sa gilid ng stretcher.
Minsan, gumagalaw nang bahagya ang daliri ng matanda.
Sa tuwing nangyayari iyon, tumataas ang tenga ng aso.
Pagdating sa ospital, agad siyang dinala sa emergency room. Naiwan sa labas ang aso, basa, pagod, at nanginginig. Sinubukan ng guard na paalisin ito, ngunit umupo lamang ito sa tabi ng pinto at hindi kumilos.
Ilang sandali pa, dumating ang ilang taga-komunidad. Naroon ang tindera ng prutas, ang nagtitinda ng isda, ang babae mula sa karinderya, at ang ilang batang minsang natulungan niyang ayusin ang tsinelas.
Walang nagsasalita.
Hanggang sa lumabas ang doktor.
—Sino ang kamag-anak ng pasyente?
Nagtinginan ang lahat.
Walang sumagot.
—Kahit sinong nakakakilala sa kanya?
Tahimik pa rin.
Ang babae sa karinderya ay dahan-dahang nagtaas ng kamay.
—Dok, hindi po namin alam ang tunay niyang pangalan. Ang tawag lang po namin sa kanya… Mang Tsinelas.
Napatingin ang doktor sa papel.
—Wala siyang dalang ID. Pero may maliit na pouch sa bulsa niya. May nakita kaming lumang litrato at isang punit na card. Hindi na malinaw ang pangalan, pero may nakasulat na dati siyang volunteer sa isang animal shelter.
Napayuko ang tindera ng prutas.
—Totoo po iyon. Nakita namin ang mga litrato sa kahon niya.
Bumuntong-hininga ang doktor.
—Malubha ang panghihina niya. Matagal na sigurong kulang sa pagkain at gamot. May impeksyon din siya at sobrang baba ng lakas ng katawan. Pero ang mabuti, umabot pa siya. Kung nahuli pa kayo ng ilang oras…
Hindi na tinuloy ng doktor ang sinabi.
Pero naintindihan ng lahat.
Ang babaeng nagtitinda ng lugaw ay napaupo sa upuang bakal sa hallway.
—Araw-araw siyang nasa harap namin, mahina niyang sabi. Pero hindi namin nakita na unti-unti na pala siyang nauubos.
Walang makasagot.
Sa gabing iyon, kumalat sa buong komunidad ang nangyari kay Mang Tsinelas. May nag-post tungkol sa kanya. May nagkuwento tungkol sa mga asong hindi siya iniwan. May nagbahagi ng larawan ng matandang aso sa labas ng ospital, nakaupo sa tabi ng pinto, naghihintay na parang isang tunay na kapamilya.
Kinabukasan, ibang-iba ang itsura ng eskinita.
Wala si Mang Tsinelas sa kanyang sulok.
Wala ang tunog ng karayom na tumatagos sa lumang tsinelas.
Wala ang mahinang ubo niya.
Ngunit naroon ang mga aso.
Nakahiga sila sa tabi ng lumang kahong kahoy.
Tahimik.
Parang nagbabantay pa rin.
Ang ilang taong dati ay umiiwas sa kanila ay naglapag ng pagkain at tubig. May batang nagdala ng lumang kumot. May matandang babae na naglagay ng karton upang hindi sila direktang humiga sa basang semento.
Pero hindi lahat ay natuwa.
Sa kabilang dulo ng eskinita, nakatayo ang isang lalaking matagal nang gustong ipaalis si Mang Tsinelas sa lugar. Siya ang may-ari ng maliit na paupahang silid sa tabi ng lumang kubo. Matagal na niyang reklamo na pumapangit ang paligid dahil sa mga palaboy at aso.
—Ngayong nasa ospital na ang matanda, dapat alisin na ang mga aso, malamig niyang sabi sa ilang kapitbahay. Huwag na nating hintaying may makagat pa.
—Hindi sila nangagat, sagot ng tindera ng prutas. Sila pa nga ang dahilan kaya nailigtas siya.
—Aso pa rin ang mga iyan, matigas niyang tugon. At ang kubong iyon, sagabal sa plano kong ayusin ang likod ng paupahan. Bukas tatawag ako ng kukuha sa kanila.
Napalingon ang mga tao sa mga aso.
Ang puting aso ay nakahiga sa ibabaw ng lumang damit ni Mang Tsinelas.
Ang itim na aso ay nakatingin sa direksyon ng ospital.
Ang kayumangging aso naman ay wala roon dahil nanatili pa rin sa labas ng emergency ward, ayaw umalis kahit binigyan na ng pagkain.
Kinagabihan, bumalik sa ospital ang tindera ng prutas dala ang mainit na sabaw. Hindi niya alam kung papayagan siyang makita si Mang Tsinelas, ngunit gusto lang niyang magtanong ng balita.
Sa hallway, nakita niya ang kayumangging aso. Nakapulupot ito sa ilalim ng upuan, tila pagod na pagod.
Lumabas ang doktor.
—May konting pagbabago, sabi nito. Nagising siya saglit kanina.
Nanlaki ang mata ng tindera.
—Talaga po?
Tumango ang doktor.
—Mahina pa siya. Halos hindi makapagsalita. Pero may binanggit siyang isang salita.
—Ano po iyon?
Tumingin ang doktor sa asong nakahiga sa ilalim ng upuan.
—Mga anak.
Napakunot ang noo ng tindera.
—Mga anak?
—Oo. Paulit-ulit niyang sinasabi. Akala namin tao ang tinutukoy niya. Pero nang marinig niya ang tahol ng asong iyan sa labas, bigla siyang kumalma.
Dahan-dahang napaupo ang tindera.
Sa unang pagkakataon, naintindihan niya.
Para kay Mang Tsinelas, hindi lang mga asong gala ang mga iyon.
Pamilya niya ang mga iyon.
Ngunit bago pa man siya tuluyang makahinga nang maluwag, tumunog ang cellphone niya. Tawag iyon mula sa karinderya.
Nanginginig ang boses ng tumawag.
—Ate, umuwi ka na rito. May dumating na sasakyan sa eskinita.
—Anong sasakyan?
—Yung kukuha raw sa mga aso. May dala silang kulungan.
Nanigas ang kamay ng tindera sa pagkakahawak sa telepono.
Sa ilalim ng upuan, biglang tumayo ang kayumangging aso, parang naramdaman ang kaba sa paligid.
Sa kabilang dulo ng linya, narinig niya ang iyak ng isang bata.
—Ate… hinuhuli na nila ang puting aso.
(Itutuloy sa BAHAGI 3….)