Pag-alis sa Bahay na Hindi Kailanman Naging Akin
Bahagi 3: Ang Pag-alis sa Bahay na Hindi Kailanman Naging Akin
Pagkalabas ko ng admissions office, narinig ko ang mabilis na yabag sa likuran ko.
“Ana!”
Boses iyon ni Gabriel.
Hindi ako huminto.
“Ana, pakiusap, sandali lang.”
Mas binilisan ko ang lakad ko, pero naabutan niya pa rin ako sa gilid ng parking area. Basa ng pawis ang noo niya, at halatang hindi niya alam kung paano magsisimula.
“I’m sorry,” sabi niya.
Dalawang salita.
Noon, baka sapat na iyon para lumambot ang puso ko.
Noon, baka tiningnan ko pa ang mukha niya at hinanap doon ang batang kasama kong lumaki, ang lalaking nangakong pipiliin ako.
Pero ngayon, habang nakatingin ako sa kanya, wala na akong maramdaman kundi pagod.
“Para saan?” tanong ko.
Natigilan siya.
“Ha?”
“Humihingi ka ng tawad para saan?” kalmado kong tanong. “Para sa pag-upo mo sa tabi ni Mikaela? Para sa pag-iwan mo sa akin sa elevator? Para sa pagtawag mo sa akin na mahina? Para sa pagpapaniwala mong ako ang problema? O para sa tatlong taon mong pangakong hindi mo naman pala kayang tuparin?”
Namula ang mga mata niya.
“Ana, nagkamali ako. Akala ko kasi—”
“Akala mo mas kailangan ka niya.”
Natahimik siya.
“Akala mo lagi siyang mas kawawa,” dagdag ko. “Akala mo dahil tahimik ako, hindi ako nasasaktan. Akala mo dahil hindi ako umiiyak sa harap ninyo, kaya kong tiisin lahat.”
Huminga siya nang malalim.
“Bibigyan mo ba ako ng chance na bumawi?”
Tumingin ako sa kanya nang matagal.
Sa likuran niya, nakita ko sina Papa at Mama na papalabas ng building. Mabagal ang hakbang nila, parang bigla silang tumanda sa loob lamang ng isang umaga.
Si Mikaela ay hindi ko nakita. Marahil naiwan pa sa loob kasama ang committee.
Binalik ko ang tingin kay Gabriel.
“Hindi ako exam na puwede mong i-retake kapag bumagsak ka.”
Parang sinampal ang mukha niya.
“Hindi ako subject na puwede mong aralin kapag na-realize mong importante pala ako.”
Nanginginig ang labi niya.
“Ana…”
“Gabriel, tapos na tayo.”
Sa wakas, nasabi ko rin.
Tahimik.
Walang sigaw.
Walang luha.
Pero sa loob ko, may pinto na tuluyang nagsara.
Naglakad ako palayo, at sa pagkakataong iyon, hindi na niya ako sinundan.
Pag-uwi ko sa bahay, tanghali na.
Tahimik ang sala. Wala ang dating ingay. Wala ang mga prutas sa mesa. Wala rin ang mga bulaklak.
Ang bouquet ng sunflower ni Mikaela ay nakahilig sa isang sulok, nagsisimula nang malanta.
Tumayo ako sa harap nito sandali.
Kakaiba.
Kahapon, ang mga bulaklak na iyon ay parang simbolo ng lahat ng bagay na hindi akin.
Ngayon, mukha na lang silang ordinaryong bulaklak na mawawalan din ng kulay.
Umakyat ako sa kuwarto ko at nagsimulang mag-impake.
Hindi marami ang gamit ko.
Ilang damit.
Mga libro.
Lumang camera.
Notebook na hindi itinapon ni Gabriel dahil ito ang backup copy ng mga plano ko.
Mga certificate na minsan kong itinago dahil ayokong mapasama ang loob ni Mikaela.
Habang inaayos ko ang mga papel, bumukas ang pinto.
Si Mama.
Hindi siya pumasok agad. Tumayo lang siya sa may pintuan, hawak ang isang mangkok ng mainit na lugaw.
“Ana,” mahina niyang sabi, “kumain ka muna.”
Hindi ako lumingon.
“Hindi po ako gutom.”
“Nilagnat ka kagabi. Kailangan mong kumain.”
Napatigil ang kamay ko.
Noon, matagal kong hinintay na sabihin niya iyon.
Noong bata ako at nagkakasakit, si Mama ang unang pumapasok sa kuwarto ko. Hinahaplos niya ang noo ko, sinusuklay ang buhok ko, at sinasabing, “Kahit gaano ka katigas ang ulo, anak pa rin kita.”
Matagal ko nang hindi naririnig iyon.
Nang lumaki kami ni Mikaela sa iisang bahay, unti-unting nawala ang mga sandaling iyon.
Una, nawala ang oras ni Mama.
Sumunod, ang lambing niya.
Pagkatapos, ang tiwala niya.
Ngayon, bumalik siya na may dalang lugaw.
Pero huli na.
“Aalis ako,” sabi ko.
Naramdaman kong napatigil siya.
“Saan ka pupunta?”
“May temporary housing ang scholarship office. Pupunta ako roon ngayong hapon.”
“Ana, hindi mo kailangang umalis. Bahay mo ito.”
Doon ako natawa.
Mahina.
Mapait.
“Bahay ko po ba talaga ito?”
Hindi siya nakasagot.
Huminga ako nang malalim at humarap sa kanya.
“Sa bahay na ito, kailangan kong laging magparaya dahil mas kawawa si Mikaela. Kapag may gusto ako, sinasabing maarte ako. Kapag nasaktan ako, sinasabing spoiled ako. Kapag tahimik ako, sinasabing matigas ang ulo. Kapag lumaban ako, sinasabing wala akong utang na loob.”
Namula ang mga mata ni Mama.
“Ana, hindi namin sinasadya.”
“Pero ginawa ninyo.”
Nabitawan niya halos ang mangkok, pero mahigpit niya itong hinawakan.
“Akala namin… akala namin malakas ka.”
“Hindi po ako ipinanganak para maging malakas para sa lahat.”
Napaluha siya.
Sa unang pagkakataon, hindi ako lumapit para punasan ang luha niya.
Noon, kapag umiiyak si Mama, ako ang unang sumusuko. Kahit ako ang nasaktan, ako ang magso-sorry. Kahit ako ang napabayaan, ako ang yayakap.
Pero ngayon, hinayaan ko siyang umiyak.
Dahil ang luha niya ay hindi dapat maging tanikala sa leeg ko.
Dumating si Papa ilang minuto pagkatapos.
Mas mabigat ang itsura niya kaysa kanina. Pumasok siya sa kuwarto, hawak ang ilang dokumento.
“Ana,” sabi niya, “kinausap ko ang school. Si Ms. Ramos ay suspendido habang iniimbestigahan. Si Mikaela… maaaring mawalan ng admission offer.”
Tahimik akong naglagay ng damit sa bag.
“Hindi na po iyon tungkol sa akin.”
Napatingin siya sa akin.
“Ana, anak—”
“Papa,” putol ko, “alam n’yo po ba kung ilang beses kong gustong marinig ‘yan kahapon?”
Natahimik siya.
“Noong nasa terminal ako at umuulan.”
“Noong tumawag ako at sinabi ninyong umuwi na lang ako.”
“Noong pumasok ako sa bahay na basang-basa at walang nagtanong kung okay lang ako.”
“Noong nag-message si Mama na puputulin ninyo ang allowance ko.”
Huminga ako nang malalim.
“Ngayon ninyo ako tinatawag na anak dahil nakita ninyo ang score ko.”
Umiling si Papa, nanginginig ang mga mata.
“Hindi, Ana. Hindi dahil doon.”
“Siguro po hindi lang dahil doon,” sabi ko. “Pero doon ninyo ako muling napansin.”
Hindi niya iyon itinanggi.
Dahil pareho naming alam na totoo.
Lumapit siya at inilapag sa mesa ang isang maliit na kahon.
Binuksan niya iyon.
Nasa loob ang lumang silver bracelet ko noong bata ako. Matagal ko nang hinahanap iyon.
“Nakita ko ito sa lumang drawer,” sabi niya. “Noong maliit ka, ayaw mong hubarin ito. Sabi mo, kapag suot mo ito, alam mong lagi kang uuwi sa amin.”
Tinitigan ko ang bracelet.
May munting bitak ang puso ko.
Naalala ko ang batang Ana.
Iyong batang tumatakbo sa gate kapag naririnig ang motor ni Papa.
Iyong batang naniniwalang kahit gaano kalaki ang mundo, may lugar siyang inuuwian.
Pero ang batang iyon ay matagal nang naghintay sa pintuan.
At walang dumating.
“Salamat po,” sabi ko, kinuha ang bracelet at isinilid sa bag. “Dadalhin ko ito. Pero hindi ibig sabihin noon ay mananatili ako.”
Napayuko si Papa.
“Ano ang kailangan naming gawin para mapatawad mo kami?”
Matagal akong natahimik.
“Hindi ko pa alam.”
Totoo iyon.
Hindi ko kayang sabihin na pinapatawad ko na sila.
Hindi rin ako sigurado kung gusto ko pa.
“Pero alam ko po ang ayaw ko,” dagdag ko. “Ayokong pilitin ninyo akong bumalik. Ayokong gamitin ninyo ang salitang pamilya para pigilan ako. Ayokong marinig na kawawa si Mikaela kaya dapat intindihin ko siya.”
Napatingin si Mama kay Papa.
“Ana,” mahina niyang sabi, “hindi ka namin pipigilan.”
Hindi ako sigurado kung naniniwala ako.
Pero tumango ako.
Bago ako umalis, bumaba ako sa sala.
Nandoon si Mikaela.
Nakaupo siya sa sofa, namamaga ang mata, hawak ang cellphone na tila wala nang laman.
Nang makita niya ako, tumayo siya.
“Ana…”
Huminto ako.
Matagal kaming nagkatitigan.
Noon, lagi siyang mukhang marupok. Parang isang basong kailangang ingatan. At ako naman ang bato na dapat lumayo para hindi siya mabasag.
Pero ngayon, nakita ko ang isang taong takot mawalan ng mundong binuo mula sa mga bagay na hindi kanya.
“Sorry,” sabi niya, halos pabulong.
Hindi ako sumagot agad.
“Hindi ko alam kung nagsisisi ka dahil nasaktan mo ako,” sabi ko, “o dahil nahuli ka.”
Napaluha siya.
“Pareho siguro.”
Tumango ako.
“Kung ganoon, sana isang araw matutunan mong mabuhay nang hindi kinukuha ang liwanag ng ibang tao.”
Lumabas ako ng bahay dala ang dalawang bag.
Sa labas, naghihintay ang taxi na tinawagan ko.
Bago ako sumakay, lumingon ako.
Nasa pintuan sina Papa at Mama.
Si Gabriel ay nakatayo sa gate, mukhang gustong lumapit pero hindi nangahas.
Si Mikaela ay nasa likod nila, tahimik na umiiyak.
Sa unang pagkakataon, sila ang naiwan.
At ako ang umalis.
Pagdating ko sa temporary housing ng university, sinalubong ako ng isang staff na nakangiti.
“Ikaw si Ana Rivera? Welcome. Inayos na namin ang room mo.”
Welcome.
Isang simpleng salita.
Pero nang gabing iyon, habang nakahiga ako sa maliit pero malinis na kama, napaiyak ulit ako.
Hindi dahil iniwan ko ang bahay.
Kundi dahil sa wakas, may pintong bumukas para sa akin.
At sa likod ng pintong iyon, hindi ko kailangang makipag-agawan para lang matawag na mahalaga.