iniligtas niya kami sa operasyon, ngunit pagmulat ko ay nawala ang anak ko at si isabela ang unang may hawak sa kanya
bahagi 3: iniligtas niya kami sa operasyon, ngunit pagmulat ko ay nawala ang anak ko at si isabela ang unang may hawak sa kanya
Akala ko, kapag pumikit ako, katahimikan ang sasalubong sa akin.
Pero mali ako.
Kahit sa gitna ng kawalan, naririnig ko pa rin ang sigaw ni Mateo.
“Camila! Camila, pakiusap!”
Parang nanggagaling iyon sa ilalim ng tubig. Malayo. Basag. Halos hindi ko na maintindihan.
Kasunod noon ang boses ng doktor.
“Bumaba ang blood pressure!”
“Prepare for emergency procedure!”
“Bilisan ninyo!”
Gusto kong igalaw ang kamay ko.
Gusto kong hawakan ang tiyan ko at sabihin sa anak ko na kumapit siya.
Na huwag siyang matakot.
Na kahit hindi naging mabait sa atin ang mundong ito, susubukan pa rin kitang dalhin sa liwanag.
Pero wala akong magawa.
Mabigat ang katawan ko.
Parang unti-unti akong hinihila pababa ng isang madilim at malamig na dagat.
Bago ako tuluyang lamunin ng dilim, isang eksena ang biglang sumagi sa isip ko.
Tatlong buwan na ang nakalipas.
Nasa study room ako noon ng mansyon ng mga Villanueva. Madaling-araw na, nakasubsob ako sa mga lumang tala tungkol sa isang paghuhukay sa Bohol. Pumasok si Mateo dala ang isang tasa ng mainit na tsaa.
“Hindi ka pa rin natutulog?” tanong niya.
“Hindi pa tapos.”
Inalis niya ang salamin ko at ipinatong sa mesa.
“Ang mga patay na palayok ay puwedeng maghintay. Ang buhay mong asawa, hindi.”
Napatingin ako sa kanya.
“Buhay na asawa?”
Ngumisi siya.
“Maganda, makulit, laging puyat, at hindi marunong kumain sa oras.”
“Parang hindi ako iyan.”
“Talagang ikaw iyan.”
Umupo siya sa tabi ko, hinila ako palapit, at ipinahinga ang ulo ko sa balikat niya.
Matagal kaming tahimik.
Pagkatapos, bigla niyang sinabi:
“Camila, kapag natapos ang tatlong taon…”
Tumigil siya.
Hinintay ko siyang magpatuloy.
Pero hindi niya itinuloy.
Sa halip, hinawakan niya ang kamay ko at dahan-dahang ipinasok sa palad ko ang isang maliit na velvet box.
Pagbukas ko, naroon ang isang singsing.
Hindi katulad ng singsing na ibinigay sa amin sa kasal.
Mas simple.
Mas tahimik.
Mas totoo.
“Hindi ko pa ito ibinibigay nang maayos,” sabi niya. “Kasi natatakot ako.”
Napakurap ako.
“Sa ano?”
“Na kapag tinanong kitang manatili, sasabihin mong hindi.”
Noon, muntik ko na siyang patawarin sa lahat ng masasakit niyang sinabi noong una kaming magkakilala.
Noon, muntik ko nang sabihing hindi ko na iniisip ang kontrata.
Noon, muntik ko nang amining mahal ko na siya.
Pero hindi ko sinabi.
Ang sabi ko lang:
“Matulog na tayo, Mateo.”
At ngumiti siya, tila sapat na sa kanya ang katahimikan ko.
Hindi ko alam na ilang linggo lang ang lilipas, ang singsing na iyon ay magiging isa pang bagay na hindi na mabibigyan ng tamang simula.
Nagising ako sa amoy ng gamot.
Matalim.
Mapait.
Malinis na parang walang karapatang magkaroon ng luha ang lugar na iyon.
Mabigat ang talukap ng mata ko. Nang unti-unti kong iminulat ang mga mata ko, puting kisame ang unang nakita ko.
Hindi ang operating room.
Hindi rin ang kwarto ko sa Cebu.
Isang private room.
Tahimik.
Masyadong tahimik.
Gumalaw ako.
Biglang sumakit ang ibabang bahagi ng tiyan ko. Napasinghap ako.
“Ma’am Camila?”
Isang nurse ang mabilis na lumapit.
“Gising na po kayo. Huwag po kayong gagalaw nang bigla.”
Basag ang lalamunan ko.
“Ang… anak ko…”
Nagkatinginan ang dalawang nurse.
Napakaliit lang ng sandaling iyon.
Pero sapat na para manlamig ang dugo ko.
“Nasaan ang anak ko?” ulit ko, mas madiin.
“Ma’am, kalma lang po kayo. Tatawagin ko po ang doktor.”
Hinawakan ko ang pulso niya.
“Sinabi ko, nasaan ang anak ko?”
Pumasok ang doktor makalipas ang ilang segundo. Siya ang doktor na nakita ko bago ako dalhin sa operating room. Pagod ang mukha niya, pero sinubukan niyang ngumiti.
“Mrs. Villanueva—”
“Hindi na ako Mrs. Villanueva,” putol ko. “Nasaan ang anak ko?”
Nawala ang ngiti niya.
“Ma’am Camila, matagumpay ang operasyon. Nakontrol namin ang pagdurugo. Ngunit dahil sa stress, trauma, at kondisyon ninyo, kailangan naming ilabas ang bata nang mas maaga kaysa inaasahan.”
Nanigas ako.
“Maaga?”
Tumango siya.
“Nasa neonatal intensive care unit siya. Mahina pa, pero lumalaban.”
Parang may bumaon na kamay sa dibdib ko at sabay hinila palabas ang puso ko.
Buhay siya.
Buhay ang anak ko.
Pumikit ako, at sa unang pagkakataon mula nang magsimula ang bangungot na ito, tumulo ang luha ko.
“Dalhin ninyo ako sa kanya.”
“Hindi pa maaari. Kailangan muna kayong magpahinga.”
“Dalhin ninyo ako sa kanya.”
“Ma’am—”
“Dalhin ninyo ako sa anak ko!”
Napailing ang doktor, halatang nahihirapan.
Doon ako nagsimulang kabahan.
Hindi ito normal.
Kung mahina lang ang bata, sasabihin nila.
Kung nasa incubator, ipapaliwanag nila.
Kung kailangan kong maghintay, ipapakita nila kahit litrato man lang.
Pero ang mga mata nila…
May itinatago sila.
Hinawakan ko ang gilid ng kama at pilit na umupo.
“May nangyari ba?”
Walang sumagot.
Biglang bumukas ang pinto.
Pumasok si Mateo.
Hindi siya ang Mateo na kilala ko.
Wala ang dating tindig ng tagapagmana.
Wala ang kayabangan.
Wala ang init ng lalaking laging nang-aasar sa akin sa umaga.
Payat ang mukha niya. Maputla. May madilim na guhit sa ilalim ng mga mata. Para siyang nabuhay sa kape, takot, at pagsisisi sa nakaraang ilang araw.
Nang makita niyang gising ako, tumigil siya sa may pintuan.
“Camila…”
Ang boses niya ay parang basag na salamin.
Tiningnan ko siya.
“Nasaan ang anak ko?”
Kumibot ang panga niya.
“Ligtas siya.”
“Hindi iyon ang tanong ko.”
Lumapit siya ng isang hakbang.
“Camila, pakinggan mo muna ako.”
Natawa ako nang mahina.
Kahit masakit ang katawan ko, kahit parang mapupunit ang tahi ko, natawa pa rin ako.
“Lagi na lang iyan ang sinasabi mo. Pakinggan kita. Bigyan kita ng panahon. Intindihin kita. Mateo, pagod na pagod na ako.”
Namula ang mga mata niya.
“Alam ko.”
“Hindi mo alam.”
“Camila—”
“Nasaan ang anak ko?”
Bumagsak ang katahimikan sa pagitan namin.
Sa pagkakataong iyon, ang hindi niya agad pagsagot ang mismong sagot.
Napahigpit ang hawak ko sa kumot.
“Anong ginawa ninyo?”
“Wala akong ginawa para saktan siya,” mabilis niyang sabi.
“Kung gayon, bakit hindi mo siya maibigay sa akin?”
Napatingin siya sa doktor, pagkatapos ay muli sa akin.
“Pagkatapos ng operasyon, nawalan ka ng malay nang dalawang araw.”
Dalawang araw.
Parang nawala ang hangin sa baga ko.
“Dalawang araw?”
Tumango siya.
“Critical ka. Kailangan kang bantayan. Ang bata naman, dinala sa NICU.”
“Alam ko na iyan. Nasaan siya ngayon?”
Hindi siya sumagot.
Doon ko narinig mula sa labas ng pinto ang tinig ng isang babaeng hindi ko kailanman malilimutan.
“Hindi ba mas mabuting ako ang magsabi?”
Lumingon ako.
Pumasok si Isabela.
Nakasuot siya ng simpleng puting damit. Maayos ang buhok. Wala ang takot sa mukha niya noong gabi sa pasilyo.
Sa halip, may kakaibang ningning sa mga mata niya.
Isang ningning na parang may hawak siyang kutsilyo, at alam niyang ako ang sugatan.
“Anong ginagawa niya rito?” tanong ko.
Sumilay ang takot sa mukha ni Mateo.
“Isabela, lumabas ka.”
Pero hindi siya gumalaw.
“Bakit? Hindi ba dapat malaman ni Tita Camila kung ano ang nangyari habang natutulog siya?”
Tita.
Matagal na niya akong hindi tinawag niyan.
Kapag may kailangan siya, “Tita Camila.”
Kapag may kasalanan siya, “Tita Camila.”
Kapag gusto niyang ipaalala na mas bata siya, mas kawawa siya, mas karapat-dapat siyang intindihin, “Tita Camila.”
Tumingin ako sa kanya nang malamig.
“Lumabas ka bago ko ipatawag ang security.”
Tumawa siya nang marahan.
“Security? Sa ospital na binabayaran ng pamilya Villanueva?”
Kumunot ang noo ni Mateo.
“Sapat na.”
“Hindi, Mateo. Hindi pa sapat.” Lumapit si Isabela sa paanan ng kama ko. “Tatlong taon akong nasa labas. Tatlong taon akong nagtiis. Pagbalik ko, siya pa rin ang bida. Kahit tumakbo ako, kahit bumagsak ako, kahit mabuntis ako ng maling lalaki, siya pa rin ang kinahabagan mo sa huli.”
“Kinahabagan?” Nanginginig ang boses ni Mateo. “Sinira mo siya.”
“Sinira?” Umikot ang mga mata ni Isabela sa akin. “Siya ang sumira sa buhay ko. Siya ang pumalit sa akin. Siya ang sinuot ang damit ko, pumasok sa simbahan ko, humawak sa lalaking dapat akin.”
Hindi na ako nagulat.
Sa utak ni Isabela, lahat ng bagay sa mundo ay kanya muna.
Kung hindi niya gusto, puwede niyang itapon.
Kung gusto niyang balikan, dapat naghihintay pa rin doon.
Kahit tao.
Kahit kasal.
Kahit buhay.
“Mateo,” sabi ko, hindi inaalis ang tingin kay Isabela. “Palabasin mo siya.”
Lumapit si Mateo at hinawakan ang braso ni Isabela.
Pero bago niya ito mahatak palabas, ngumiti si Isabela.
“Gusto mo talagang malaman kung nasaan ang anak mo?”
Nanigas ang buong katawan ko.
“Isabela,” babala ni Mateo.
Hindi siya nakinig.
Inilabas niya ang phone niya at ipinakita sa akin ang isang larawan.
Sa larawan, may isang sanggol na napakaliit, nakahiga sa incubator, maraming tubo at nakakabit na monitor.
Huminto ang mundo ko.
Maliit siya.
Sobra.
Mapula ang balat, nakapikit, parang ibong nahulog mula sa pugad bago matutong lumipad.
Anak ko.
Anak ko iyon.
Inabot ko ang phone, pero binawi niya agad.
“Nakakaawa, hindi ba?” bulong niya. “Napakaliit. Napakahina.”
Biglang sumipa ang galit sa dibdib ko.
“Babae ka bang demonyo?”
Bahagyang lumaki ang ngiti niya.
“Hindi ako demonyo, Tita. Ako ang taong ninakawan.”
“Wala kang karapatang lumapit sa anak ko.”
“Talaga?” Umangat ang kilay niya. “Pero habang wala kang malay, ako ang unang nakakita sa kanya.”
Parang may sumabog sa loob ng ulo ko.
Tumingin ako kay Mateo.
“Anong sinabi niya?”
Namuti ang mukha ni Mateo.
“Hindi ko alam na pumasok siya sa NICU. Nang malaman ko, pinaalis ko siya agad.”
“Pero nakapasok siya.”
“Camila—”
“Nakapasok siya sa anak ko.”
Walang maidahilan si Mateo.
Doon ko naintindihan.
Kahit sinasabi niyang pinoprotektahan niya kami, kahit sinasabi niyang nagsisisi siya, kahit nakatayo siya ngayon sa harap ko na parang handang ibigay ang buhay niya, hindi pa rin niya kayang putulin ang bulok na ugat ng pamilyang ito.
Si Isabela, ang kanyang ina, ang pangalan ng mga Villanueva, ang kahihiyang pilit nilang tinatakpan—lahat iyon ay nakapasok pa rin sa pintong dapat sana’y sarado para sa akin at sa anak ko.
“Gusto kong makita ang anak ko,” sabi ko.
“Makikita mo siya,” sabi ni Mateo agad. “Aayusin ko—”
“Hindi ikaw. Ngayon. Tatawag ako ng sarili kong abogado. Tatawag ako ng pulis. At mula sa sandaling ito, walang sinuman mula sa pamilya Villanueva o Reyes ang lalapit sa anak ko nang walang pahintulot ko.”
Nanlaki ang mata ng biyenan kong babae, na hindi ko namalayang nakapasok na pala sa pinto.
“Camila, huwag kang maging padalos-dalos. Apelyido ng pamilya namin ang dadalhin ng bata.”
Napalingon ako sa kanya.
“Hindi.”
Natigilan siya.
“Ang apelyido niya ay Reyes.”
Parang sinampal ko siya sa harap ng lahat.
“Hindi mo puwedeng gawin iyan,” sabi niya. “Anak siya ni Mateo.”
“Anak ko siya.” Dinidiinan ko ang bawat salita. “At wala kayong karapatang angkinin siya matapos ninyo akong durugin.”
“Dinurog?” nanginginig niyang sabi. “Kayo ang nagdala ng gulo sa pamilya namin! Una, ang pamangkin mong tumakas. Tapos ikaw, na pumasok sa buhay ng anak ko at—”
“Pumasok?” Hindi ko na napigilan. “Kinaladkad ninyo ako sa kasalang iyon. Pinili ninyo akong ipalit. Pinapirma ninyo ako sa isang buhay na hindi ko hiningi. At nang natuto akong mahalin ang anak ninyo, itinapon ninyo ako sa unang balik ng babaeng tunay ninyong gusto.”
Natigilan siya.
Pero si Isabela, sa halip na matahimik, ay biglang pumalakpak nang marahan.
“Ang galing. Ang galing mong magsalita, Tita. Kaya siguro naniwala si Mateo sa iyo. Palagi kang mukhang mahinahon, mukhang biktima.”
Tumawa siya.
“Pero alam ba nila kung bakit ka talaga umalis papuntang Cebu?”
Nanlamig ako.
Kumunot ang noo ni Mateo.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
Hindi ko ginusto ang pagngiting iyon ni Isabela.
Mabagal.
Mapanira.
Para bang ilang araw niyang inihanda ang eksenang ito.
“Hindi ba kakaiba?” sabi niya. “Bigla siyang nawala, tapos biglang nasa ospital. Walang sinabi kahit kanino na buntis. Walang sinabi sa ama ng bata. Tapos ngayon, gusto niyang solohin ang sanggol?”
“Itigil mo,” sabi ko.
Pero hindi siya tumigil.
“Bakit ka natatakot, Tita?”
“Isabela.”
“Sabihin mo sa kanila.” Lumapit siya ng isang hakbang. “Sabihin mo kung sino ang kasama mo sa Cebu bago ka dinala sa ospital.”
Natahimik ako.
Doon ko naramdaman ang tingin ni Mateo.
Hindi galit.
Hindi pa.
Pero may takot.
At ang takot na iyon ang pinakamasakit.
Dahil tatlong taon na kaming magkasama, pero sapat pa rin ang isang tanong ni Isabela para magduda siya.
“Camila,” mabagal niyang sabi. “Sino ang kasama mo?”
Tumingin ako sa kanya.
Gusto kong matawa.
Gusto kong umiyak.
Gusto kong sabihin: “Kita mo? Ito ang dahilan kung bakit hindi kita tinawag.”
Pero sa halip, tahimik lang akong tumitig sa kanya.
“Sumagot ka,” singit ng kanyang ina. “Kung wala kang tinatago, bakit hindi ka sumasagot?”
Lalong lumawak ang ngiti ni Isabela.
Inilabas niya mula sa maliit niyang bag ang isang sobre.
“Dahil hindi niya kayang sagutin.”
Ibinato niya ang sobre sa kama ko.
Nahulog mula roon ang ilang litrato.
Ako.
Nasa labas ng isang maliit na clinic sa Cebu.
Katabi ko ang isang lalaki.
Matangkad.
Nakasuot ng puting polo.
Nakayuko siya sa akin, hawak ang braso ko.
Sa isa pang litrato, nakasakay kami sa parehong kotse.
Sa susunod, nakatayo siya sa harap ng apartment na tinuluyan ko.
Narinig ko ang paghinga ni Mateo na biglang bumigat.
Tiningnan niya ang mga larawan.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Sino siya?”
Hindi agad ako nagsalita.
Dahil ang lalaking nasa larawan ay si Dr. Adrian Dela Cruz.
Matalik kong kaibigan noong kolehiyo.
Ang tanging taong tinawagan ko nang malaman kong buntis ako at nag-iisa.
Ang taong tumulong sa akin humanap ng ligtas na ospital, abogado, at pansamantalang matitirhan.
Ang taong walang ibang ginawa kundi iligtas ako sa pamilyang nakapalibot ngayon sa kama ko.
Pero bago ko maipaliwanag, nauna nang magsalita si Isabela.
“Siya ang tunay na dahilan kung bakit ayaw niyang sabihin kay Mateo ang tungkol sa bata.”
Namilog ang mga mata ko.
“Sinungaling ka.”
“Talaga?” Kinuha niya ang isang litrato at itinaas. “Kung wala kayong relasyon, bakit siya ang kasama mo sa bawat checkup? Bakit siya ang pumirma sa ilang hospital documents? Bakit siya ang tinawag ng nurse na guardian mo?”
“Dahil wala akong iba!”
Sigaw iyon.
Hindi ko sinadyang sumigaw, pero lumabas ang lahat.
Ang sakit.
Ang pagod.
Ang galit.
Ang lungkot.
“Dahil noong kailangan kong pumili kung tatawag ba ako sa asawa kong humingi ng ‘kaunting panahon’ para sa ibang babae, o sa kaibigang hindi ako paghihinalaan, pinili ko ang taong hindi ako sasaktan!”
Natahimik si Mateo.
Parang may tumama sa kanya.
Pero huli na.
Dahil pumasok na ang lason.
Nakikita ko iyon sa mga mata ng ina niya.
Sa mga mata ng mga kasambahay sa labas.
Sa mukha ng doktor na hindi alam kung dapat bang makialam.
At higit sa lahat, sa ngiti ni Isabela.
Hindi niya kailangang patunayan ang kasinungalingan.
Kailangan lang niyang magtanim ng duda.
At sa pamilyang ito, sapat na ang duda para sunugin ang isang babae.
“Mateo,” sabi ni Isabela, mas malambot ngayon ang boses. “Hindi ko sinasabing hindi mo anak ang bata. Sinasabi ko lang… kailangan mong mag-ingat. Baka ginagamit ka niya.”
Dahan-dahang tumingin si Mateo sa kanya.
Akala ko, sasabog siya.
Akala ko, sisigawan niya si Isabela.
Pero hindi.
Sa halip, lumapit siya sa kama ko, yumuko, at isa-isang dinampot ang mga litrato.
Pagkatapos, pinunit niya ang mga iyon sa harap ng lahat.
“Hindi ko kailangan ng paliwanag niya,” sabi niya.
Napatigil ang lahat.
Kahit ako.
Tiningnan niya si Isabela nang may lamig na hindi ko pa nakita noon.
“Alam mo kung ano ang pinagkaiba mo sa kanya?”
Namumutla si Isabela.
“Mateo…”
“Si Camila, kahit durugin ninyo, hindi mananakit ng inosenteng bata. Ikaw, pumasok sa NICU para takutin ang isang ina na kagigising lang mula sa operasyon.”
Nanginig ang labi ni Isabela.
“Hindi ko—”
“At si Camila,” patuloy niya, “kahit may karapatan siyang murahin ako, sabihin sa buong mundo kung paano ko siya pinabayaan, nanahimik siya para protektahan ang anak namin.”
Lumuhod si Mateo sa tabi ng kama ko.
Hindi ko inaasahan iyon.
Hindi rin ng lahat.
Ang lalaking minsang hindi yumuyuko sa kahit sino, ngayon ay nakaluhod sa tabi ko sa malamig na sahig ng ospital.
“Camila,” sabi niya, halos pabulong. “Hindi ko hinihinging patawarin mo ako. Hindi ngayon. Hindi pa siguro kahit kailan. Pero pakiusap, hayaan mo akong itama kahit ang bahagi lang ng nagawa kong mali.”
Hindi ako nakasagot.
Dahil hindi ko alam kung may bahagi pa bang maaaring itama.
Sa puntong iyon, bumukas ang pinto.
Pumasok ang isang nurse, hingal na hingal.
“Doktora, may problema po sa NICU.”
Tumayo agad ang doktor.
Nanigas ang buong katawan ko.
“Anong problema?” tanong ko.
Nag-atubili ang nurse, tumingin kay Mateo, pagkatapos sa akin.
“May taong nagtangkang maglabas ng sanggol mula sa unit.”
Parang nawala ang lahat ng tunog.
Hindi ako makahinga.
Si Mateo ang unang nakakilos.
“Sino?”
Hindi agad nakasagot ang nurse.
Pero sa pasilyo, biglang may narinig kaming sigawan.
“Harangin ninyo siya!”
“Tawagin ang security!”
“May dala siyang incubator card!”
Bumukas nang mas malaki ang pinto.
Isang security guard ang tumakbong dumaan, kasunod ang isa pang nurse na umiiyak.
Hinawakan ko ang gilid ng kama at pilit na bumangon.
“Anak ko…”
“Camila, huwag!” sigaw ni Mateo.
Pero wala na akong narinig.
Tinanggal ko ang suwero sa kamay ko. Sumirit ang dugo, pero hindi ko ininda.
Bumaba ako sa kama. Nanghina ang mga tuhod ko, pero kumapit ako sa gilid ng kama at pilit na tumayo.
Kailangan kong puntahan ang anak ko.
Kailangan kong makita siya.
Kahit gumapang ako sa sahig, pupuntahan ko siya.
Sinalo ako ni Mateo bago ako tuluyang bumagsak.
“Dadalahin kita,” sabi niya.
Binuhat niya ako.
Sa ibang panahon, baka sumigaw ako.
Baka itinulak ko siya.
Pero ngayon, ang tanging nasa isip ko ay ang anak ko sa NICU.
Tumakbo siya sa pasilyo habang yakap ako.
Ang mga ilaw sa kisame ay parang guhit-guhit na puting apoy na dumadaan sa paningin ko.
Sa dulo ng corridor, may nagkakagulo.
Mga nurse.
Security.
Doktor.
At sa gitna ng lahat—
Nakita ko si Isabela.
Hawak siya ng dalawang guard.
Magulo ang buhok niya.
Wala na ang mahinahong maskara sa mukha niya.
Sumisigaw siya, nagpupumiglas, umiiyak na parang batang inagawan ng laruan.
“Sa akin dapat ang lahat! Sa akin dapat si Mateo! Sa akin dapat ang pamilyang iyan! Bakit siya? Bakit laging siya?”
Nanlamig ako.
Sa kamay ng isang nurse, hawak ang isang maliit na baby blanket.
Blanket ng anak ko.
“Nasaan ang anak ko?” sigaw ko.
Walang sumagot.
Lahat ay nagkatinginan.
Bumaba ako mula sa mga bisig ni Mateo, halos bumagsak sa sahig.
“Nasaan ang anak ko?!”
Lumapit ang doktor na namumutla.
“Ma’am Camila, nahanap namin ang ID tag ng baby sa sahig malapit sa service elevator.”
Service elevator.
Parang pinunit ang laman ng dibdib ko.
Si Mateo ay tila naging bato sa tabi ko.
Tumingin siya kay Isabela.
“Nasaan ang anak namin?”
Hindi sumagot si Isabela.
Sa halip, ngumiti siya.
Isang ngiting basag, baliw, at puno ng poot.
“Kung hindi ko siya puwedeng maging akin…”
Tumulo ang luha niya habang tumatawa.
“…hindi rin siya mapapasaiyo.”
Doon, mula sa dulo ng pasilyo, biglang tumunog ang cellphone ni Mateo.
Isang tawag mula sa hindi kilalang numero.
Nanginginig ang kamay niyang sinagot iyon at inilagay sa loudspeaker.
Sa kabilang linya, may boses ng lalaki.
Mababa.
Hindi nagmamadali.
“Mr. Villanueva, nasa amin ang bata.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
Halos hindi ako makahinga.
Si Mateo naman ay nanigas, ang mga mata’y unti-unting namumula sa galit.
“Sino ka?”
Tumawa nang mahina ang lalaki.
“Hindi mo ba nakikilala ang boses ko? Tatlong taon mo akong hinanap bilang lalaking tumakas kasama si Isabela.”
Napaangat ang ulo ni Isabela.
Sa unang pagkakataon, siya naman ang natakot.
“Hindi…” bulong niya.
Nagpatuloy ang lalaki sa kabilang linya.
“Dalhin mo si Camila sa lumang pier sa Cebu. Mag-isa. Kung may pulis, kung may security, kung may kahit isang kotse ng pamilya Villanueva na susunod…”
Sandaling tumahimik ang linya.
Pagkatapos, narinig namin ang mahinang iyak ng isang sanggol.
Ang iyak ng anak ko.
Halos mabiyak ang kaluluwa ko.
At saka sinabi ng lalaki ang huling pangungusap na nagpahinto sa dugo ng lahat:
“Makikita ninyo ang bata sa dagat.”