Araw na Nasunog ang Sako Ko
Bahagi 2: Ang Araw na Nasunog ang Sako Ko
Mahigpit kong yakap ang sako sa dibdib habang nakatayo ako sa harap ng bulletin board.
Sa isang tabi, si Nanay, hawak ang maleta, nanlalaki ang mga mata.
Sa kabila, si Tatay, nakakunot ang noo, suot ang relo na sapat na para bilhin ang kalahating dormitoryo.
Sa likod ko naman, ang tatlo kong roommate: si Kuya Marco, si Adrian na laging nakasalamin, at si Luis na kanina lang ay nakangisi pa habang may hawak na tinapay.
Ngayon, wala ni isa sa kanila ang ngumiti.
Pakiramdam ko, kahit ang electric fan sa hallway ay tumigil sa pag-ikot para makinig sa eskandalong ito.
“Anak?” ulit ni Nanay, mas mahina na ngayon. “Bakit ganyan ang suot mo?”
Gusto kong sumagot, pero parang may sumiksik na buong saging sa lalamunan ko.
Tumingin si Tatay sa sako ko.
“Tapos ‘yan? Ano ‘yan? Bagong brand ng designer bag?”
Bahagyang nanginig ang labi ko.
“Tay, makinig muna kayo—”
“Makinig?” Putol niya. “Kanina lang, gusto mong sumali sa speech contest na ‘Kuwento ng Aking Pagbangon sa Hirap.’ Alin doon ang gusto mong ikuwento? Ang hirap mong pumili ng mamahaling sapatos? O ang hirap mong ubusin ang allowance mo?”
Nag-init ang mukha ko.
Sa likod ko, narinig kong napasinghap si Luis.
“Allowance?” bulong niya.
Napapikit ako.
Ayan na.
Isa-isang nahuhulog ang mga haligi ng palasyo kong gawa sa kasinungalingan.
Si Kuya Marco ang unang nagsalita.
“Nilo… anak ka nila?”
Lumingon ako sa kanya. Ang dating awa sa mata niya ay napalitan ng hindi ko maipaliwanag na lungkot.
“Oo,” mahina kong sagot.
“Mayaman kayo?” tanong ni Adrian. Direkta, tahimik, mas masakit kaysa sigaw.
Hindi ako nakasagot.
Si Tatay ang sumagot para sa akin.
“Hindi naman sobra,” malamig niyang sabi. “Sapat lang para hindi niya kailangang pumasok sa school na may sako ng bigas sa balikat.”
Gusto kong maglaho.
Kung may butas lang sa sahig, papasok ako roon kahit may ipis.
Lumapit si Nanay, hinawakan ang manggas ng kupas kong T-shirt.
“Anak, bakit mo ginawa ito? Akala ko nagbibiro ka lang noong ayaw mong tanggapin ang card ko.”
Hindi ko na kayang magsinungaling.
Binitawan ko ang sako. Bumagsak iyon sa sahig na may mahinang tunog.
“Nagpustahan kami ni Tatay,” sabi ko.
Tahimik ang lahat.
Ikinuwento ko ang tungkol sa kontrata. Ang allowance. Ang perang matitipid ko na magiging isang libong beses pag-graduate. Ang utang na magiging isang libong beses din kapag humingi ako ng dagdag.
Habang nagsasalita ako, unti-unting nagbabago ang mukha ng tatlo kong roommate.
Si Luis, mula sa pagkabigla, naging tila hindi makapaniwala.
Si Adrian, nakatitig lang sa akin, tahimik pero mabigat ang tingin.
Si Kuya Marco, ang pinakamasakit tingnan. Hindi siya galit na galit. Hindi siya sumigaw. Pero parang may nabasag sa pagitan naming dalawa.
“所以…” biglang napahinto si Kuya Marco, saka natawa nang mapait. “Ibig sabihin, lahat pala ‘yon plano?”
Napayuko ako.
“Hindi lahat.”
“Hindi lahat?” tanong niya.
“Sa una, oo. Plano ko talaga. Nagpanggap akong mahirap para hindi gumastos. Para tulungan niyo ako. Para makatipid ako.”
Pagkasabi ko noon, gusto kong sapukin ang sarili ko.
Ang pangit pakinggan kapag totoo.
Si Luis napahawak sa batok.
“Bro, binigyan kita ng soft drink kasi akala ko hindi ka nakakabili.”
“Binigyan kita ng sabon,” sabi ni Adrian, boses na walang emosyon. “At tuwalya. At toothbrush.”
Si Kuya Marco tumingin sa akin.
“Ako ang nag-load sa card mo. Pinakain kita. Sinabi ko pang pamilya tayo.”
Mas lalo akong napayuko.
“Totoo naman,” mahina kong sabi. “Noong sinabi mo iyon… naapektuhan ako. Hindi ko inaasahan na magiging ganoon kayo kabait.”
“Pero tinuloy mo pa rin,” sabi niya.
Wala akong maisagot.
Si Tatay, na kanina pa tahimik, biglang tumawa nang malamig.
“Magaling. Anak, akala ko gusto kitang turuan magtipid. Hindi ko alam na tuturuan mo ang sarili mong maging manloloko.”
Tumama iyon sa akin nang mas malakas kaysa hampas.
Manloloko.
Dati, iniisip ko matalino ako. Madiskarte. Marunong humanap ng paraan.
Pero ngayon, habang nakatingin sa tatlong taong tunay na tumulong sa akin, bigla kong naintindihan ang pagkakaiba ng diskarte at panloloko.
“Tay…” mahina kong sabi.
“Hindi sa akin humingi ng tawad,” sabi niya. “Sa kanila.”
Tumalikod ako sa tatlo kong roommate.
Huminga ako nang malalim.
“Kuya Marco. Adrian. Luis. Sorry.”
Walang nagsalita.
“Ginamit ko kabaitan niyo. Pinaniwala ko kayo sa kuwento kong hindi totoo. Lahat ng ibinigay niyo, tinanggap ko kahit alam kong hindi ko kailangan. Mali ako.”
Nanginig ang boses ko.
“Hindi ko sasabihin na dahil sa pustahan kaya ako napilitan. Ako ang pumili nito. Ako ang gumawa ng kalokohan. Sorry talaga.”
Si Luis ang unang nag-react. Napabuntong-hininga siya.
“Ang sama mo, bro.”
Tumango ako.
“Oo.”
“Pero ang galing mo ring umarte,” dagdag niya.
Napatingin kaming lahat sa kanya.
“Ano?” sabi ni Luis, nagkibit-balikat. “Totoo naman. Akala ko talaga galing siya sa isla na walang signal.”
Hindi ko alam kung tatawa ako o iiyak.
Si Adrian inayos ang salamin niya.
“Ang tanong, paano mo babayaran ang mga nakuha mo?”
“Babayaran ko,” mabilis kong sabi. “Lahat. Iyong load, pagkain, gamit, lahat. May listahan ako.”
Kinuha ko ang maliit kong notebook mula sa bulsa. Doon nakasulat ang bawat piso, bawat pagkain, bawat gamit na natanggap ko.
Nang makita nila iyon, bahagyang nagbago ang ekspresyon ni Adrian.
“Nilista mo?”
“Oo. Kasi…” napakamot ako ng ulo, “kahit nagpapanggap ako, alam kong utang iyon.”
Kinuha ni Tatay ang notebook, binuklat, at natawa nang walang gana.
“Pati kalahating itlog, nilista mo?”
“May halaga rin iyon kapag times one thousand,” depensa ko.
Pinandilatan ako ni Nanay.
“Nilo!”
“Sorry.”
Tumahimik ulit ang paligid.
Pagkatapos, nagsalita si Tatay.
“Dahil mahilig ka sa kontrata, may bagong kondisyon ako.”
Napaangat ang ulo ko.
“Tay?”
“Hindi kanselado ang pustahan.”
Nanlaki ang mata ko.
Kahit sina Kuya Marco napatingin kay Tatay.
“Pero,” dagdag niya, “mula ngayon, bawal kang tumanggap ng tulong na galing sa awa. Bawal kang magsinungaling tungkol sa kalagayan mo. Kung gusto mong makatipid, magtrabaho ka. Kung gusto mong kumita, gamitin mo utak mo nang hindi nanloloko.”
Nanahimik ako.
“Lahat ng natanggap mo sa kanila, babayaran mo. Hindi mula sa allowance ko. Hindi mula kay Nanay. Ikaw ang maghahanap ng paraan.”
“Paano kung hindi ko kaya?” tanong ko.
“Edi matuto kang magtrabaho.”
Si Nanay tila gustong kumontra, pero tiningnan siya ni Tatay.
“Hayaan mo siya. Kailangan niya ito.”
Lumapit si Kuya Marco at pinulot ang sako ko. Inabot niya sa akin.
“Hindi pa rin kita mapapatawad agad,” sabi niya.
Tumango ako.
“Alam ko.”
“Pero kung seryoso kang babawi, ipakita mo.”
Si Adrian sumingit.
“Una, ibalik mo ang toothbrush. Hindi ko na tatanggapin pabalik, pero bayaran mo.”
Si Luis tumawa.
“Ako, okay na sa soft drink. Pero gusto ko may interest.”
“Interest?” tanong ko.
“Oo. Isang buong bucket ng chicken kapag yumaman ka.”
Sa unang pagkakataon mula nang mahuli ako, napangiti ako nang kaunti.
“Sige.”
Akala ko tapos na ang kahihiyan ko.
Pero hindi pa pala.
Dahil sa eksaktong sandaling iyon, may isang babaeng estudyante na dumaan sa hallway. Siya ang babaeng bumili sa akin ng tubig noong unang araw.
Tiningnan niya ako, tiningnan si Tatay, tiningnan ang relo ni Tatay, saka dahan-dahang tinaas ang kilay.
“Ikaw pala iyon?” sabi niya.
Napakagat ako sa labi.
“Kilala mo siya?” tanong ni Luis.
Ngumiti ang babae.
“Oo. Siya iyong kawawang freshman na binilhan ko ng tubig.”
Tahimik ang lahat.
Pagkatapos, biglang nag-ring ang cellphone niya.
Sinagot niya iyon, pero bago lumayo, narinig namin ang sinabi niya:
“Girl, grabe. May nahuli akong rich kid na nagpapanggap na mahirap.”
Nanigas ako.
Si Kuya Marco napahawak sa noo.
Si Adrian bumulong, “Tapos na.”
Si Luis tumingin sa akin na parang nanonood ng aksidente.
“Tol,” sabi niya, “bukas, trending ka na.”
Kinabukasan, totoo nga.
Pagpasok ko sa canteen, halos lahat ng ulo ay lumingon sa akin.
May nakita akong nakapaskil sa group chat ng batch:
“SAKO BOY: Rich kid na nagpanggap na mahirap para makatipid?”
Sa ilalim, may blurry photo ko habang hawak ang registration form.
Gusto kong matunaw sa sahig.
Pero habang nakatayo ako roon, biglang dumating si Kuya Marco. Lumapit siya sa tabi ko, hawak ang tray ng pagkain.
“Tumayo ka nang maayos,” sabi niya.
“Galit ka pa sa akin, di ba?”
“Oo.”
“Bakit ka nandito?”
Tumingin siya sa paligid, saka sa akin.
“Kasi kahit galit ako, roommate pa rin kita. At sabi ko nga, pamilya tayo rito.”
Napatitig ako sa kanya.
Sumunod na dumating sina Adrian at Luis.
Si Adrian nag-abot ng maliit na papel.
“Ayan ang total ng utang mo sa akin. May breakdown.”
Si Luis naman ngumisi.
“Sa akin, bucket chicken lang talaga.”
Sa gitna ng canteen na puno ng bulungan, halos maiyak ako.
Hindi dahil sa awa nila.
Kundi dahil, sa unang pagkakataon, alam kong kailangan kong kumita ng tiwala, hindi pera.
At doon nagsimula ang tunay kong paghihirap.
Hindi bilang pekeng mahirap.
Kundi bilang totoong taong kailangang magbayad sa sariling kalokohan.