Trabahong Hindi Kayang Artehin
Bahagi 3: Ang Trabahong Hindi Kayang Artehin
Akala ko madali lang magbayad ng utang.
Akala ko dahil matalino ako, kaya kong humanap agad ng paraan.
Pero sa unang linggo matapos akong mabuking, narealize ko ang isang malupit na katotohanan:
Mas madaling magpanggap na mahirap kaysa maging taong may responsibilidad.
Una kong ginawa, pumunta ako sa student affairs office.
Suot ko pa rin ang simpleng damit ko, pero wala na ang sako. Sabi ni Kuya Marco, kung gusto kong magbago, itigil ko raw muna ang lahat ng theatrical props.
“Kahit Shakespeare mahihiya sa’yo,” sabi niya.
Sa office, kinausap ko ang staff.
“Ma’am, naghahanap po ako ng part-time work sa campus.”
Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa.
“Ikaw ba iyong…?”
Hindi na niya tinuloy.
Ako na ang tumapos.
“Opo. Ako po iyong Sako Boy.”
Halos mapangiti siya, pero pinigilan niya.
“At bakit gusto mong magtrabaho?”
“Para bayaran po ang mga taong naloko ko.”
Doon siya tumigil sa pagta-type. Tumingin siya sa akin nang mas seryoso.
“Good answer.”
Binigyan niya ako ng listahan ng available work.
Library assistant.
Canteen helper.
Event usher.
Cleaning support pagkatapos ng programs.
Tiningnan ko ang listahan. Noong una, medyo bumagsak ang pride ko.
Ako? Magliligpit ng upuan? Magpupunas ng mesa? Mag-aayos ng libro?
Pero naalala ko ang sinabi ni Tatay.
Kung gusto mong makatipid, magtrabaho ka.
Kaya pumirma ako sa lahat ng puwedeng pasukan.
Nang gabi ring iyon, sinabi ko sa mga roommate ko.
“Magpa-part-time ako.”
Si Luis, nakahiga sa kama, nagtaas ng hinlalaki.
“Nice. Simula na ng redemption arc mo.”
Si Adrian nagtanong, “Anong trabaho?”
“Library, canteen, events. Kung ano ang available.”
Si Kuya Marco tumingin sa akin mula sa laptop niya.
“Kaya mo?”
“Dapat kayanin.”
“Hindi ‘dapat’,” sabi niya. “Kailangan.”
Kinabukasan, unang shift ko sa library.
Akala ko madali lang iyon. Tahimik ang library, malamig, mabango ang libro. Parang lugar para sa matatalino.
Pero pagkatapos ng tatlong oras na pagbubuhat ng balik-libro, pag-aayos ng shelves, at paghahanap ng nawawalang reference book na nasa maling section pala, gusto ko nang humiga sa sahig.
Lumapit ang librarian, si Ma’am Celeste.
“Nilo, mali ang ayos ng shelf na iyan. Alphabetical, hindi ayon sa kulay ng cover.”
Napangiti ako nang pilit.
“Opo, Ma’am.”
Pagkatapos ng library, diretso ako sa canteen.
Doon ko naintindihan kung bakit laging pagod ang mga staff.
Ang init. Ang ingay. Ang mga estudyante, walang katapusan ang pila.
“Kuya, dagdag sauce!”
“Kuya, walang kutsara!”
“Kuya, bakit maliit manok ko?”
Gusto kong sabihin, “Hindi ako ang nagpalaki ng manok niyo,” pero pinigilan ko.
Dahil part-time helper ako.
Hindi philosopher.
Pagdating ng gabi, halos hindi ko na maramdaman ang paa ko.
Pagbalik ko sa dorm, nakita kong naglalaro pa rin sina Luis. Si Adrian nag-aaral. Si Kuya Marco nag-aayos ng notes.
Pagpasok ko, napatingin silang tatlo.
“Buhay ka pa?” tanong ni Luis.
“Hindi ko sure,” sagot ko, saka bumagsak sa kama.
Si Adrian lumapit at inilapag sa mesa ko ang isang bote ng tubig.
“Hindi libre iyan,” sabi niya.
Napaupo ako agad.
“Magkano?”
Napailing siya.
“Joke lang. Uminom ka.”
Napangiti ako.
“Salamat.”
Si Kuya Marco hindi nagsalita. Pero pagkaraan ng ilang minuto, inilapag niya sa kama ko ang isang maliit na balm para sa masakit na kalamnan.
“Gamitin mo. Bukas mas sasakit iyan.”
Tumingin ako sa kanya.
“Galit ka pa rin?”
“Oo.”
“Pero tinutulungan mo ako.”
“Hindi dahil pinatawad na kita,” sabi niya. “Dahil gusto kong makita kung seryoso ka.”
Tumango ako.
Sa mga sumunod na araw, naging bagong buhay ko ang trabaho.
Umaga: klase.
Tanghali: canteen shift.
Hapon: library.
Gabi: assignments.
Weekend: event usher o cleaning support.
Noong una, maraming tumatawa.
“Uy, Sako Boy!”
“Bro, may sako ka pa?”
“Mayaman ka pala, bakit ka nagtatrabaho?”
Tuwing maririnig ko iyon, umiinit ang mukha ko. Minsan gusto kong sumagot ng pabalang.
Pero palagi kong naaalala ang mukha ni Kuya Marco noong nalaman niya ang totoo.
Kaya nananahimik ako.
Isang Sabado, may malaking school event sa auditorium. Trabaho kong mag-ayos ng upuan at mag-guide ng mga bisita.
Habang naglalagay ako ng reserved signs, may lumapit na babae.
Siya iyong bumili sa akin ng tubig noong unang araw. Ang pangalan niya pala ay Lira.
“Hi, Sako Boy.”
Napangiwi ako.
“May pangalan ako. Nilo.”
Tumawa siya.
“Alam ko. Pero mas sikat ang Sako Boy.”
“Salamat sa paalala.”
Tiningnan niya ang hawak kong masking tape.
“Nagtatrabaho ka na pala talaga.”
“Oo.”
“Dahil nahuli ka?”
“Dahil mali ang ginawa ko.”
Doon siya bahagyang natahimik.
“Hindi ko inaasahan na aamin ka.”
“Ano pa bang magagawa ko? Nahuli na ako.”
“Maraming tao kahit nahuli, nagdadahilan pa rin.”
Hindi ako nakasagot.
Tinulungan niya akong idikit ang ilang signs.
“Hindi mo kailangan gawin iyan,” sabi ko.
“Alam ko.”
“Bakit mo ginagawa?”
“Kasi curious ako kung hanggang saan ka tatagal.”
Ngumiti siya.
May pagkaasar ang ngiti niya, pero hindi masama.
Simula noon, paminsan-minsan siyang sumusulpot sa mga shift ko. Minsan sa library, minsan sa event, minsan sa canteen.
Hindi niya ako pinagtatawanan nang diretso. Pero madalas niya akong asarin.
“Uy Nilo, kumusta ang buhay mayaman na naghuhugas ng tray?”
“Masakit sa likod,” sagot ko.
“Good. Character development.”
Hindi ko alam kung maiinis ako o matutuwa.
Samantala, unti-unti ko nang nababayaran ang utang ko.
Una kong binayaran si Adrian.
Inabot ko sa kanya ang sobre.
“Nandiyan iyong para sa toiletries.”
Kinuha niya iyon, binilang, saka tumango.
“Correct.”
“May resibo ka pa talaga?”
“Oo.”
“Grabe ka.”
“Mas grabe ka. Nagpanggap kang mahirap.”
Hindi ako nakapalag.
Sumunod si Luis.
“Bro, cash ba o chicken?”
“Cash muna.”
“Ayoko. Bucket chicken ang napag-usapan natin.”
Kaya noong Linggo, gamit ang kinita ko sa dalawang linggo, bumili ako ng bucket chicken. Pinagsaluhan naming apat sa dorm.
Habang kumakain, si Luis halos maiyak.
“Sa wakas. Ang unang bunga ng paghihirap ni Sako Boy.”
“Puwede bang huwag na iyan?”
“Hindi. Legacy mo iyan.”
Si Kuya Marco na lang ang hindi ko pa nababayaran nang buo. Siya ang pinakamalaki ang ginastos para sa akin.
Isang gabi, lumapit ako sa kanya.
“Kuya Marco.”
“Hm?”
“Ito muna. Partial payment.”
Inabot ko ang sobre.
Hindi niya agad kinuha.
“Galing sa trabaho mo?”
“Oo.”
“Sigurado kang kaya mo pa kumain?”
“Oo.”
Doon niya lang kinuha ang sobre.
“Good.”
Tahimik kami sandali.
Pagkatapos, tinanong ko ang matagal ko nang gustong itanong.
“Bakit sobrang bait mo sa akin noon?”
Sumandal siya sa upuan.
“May pinsan ako dati. Totoong mahirap. Nakapasok sa magandang school, pero laging nahihiya humingi ng tulong. Noong nakita kita, naalala ko siya.”
Mas lalo akong nahiya.
“Sorry.”
“Alam ko.”
“Hindi mo ba ako kayang patawarin?”
Tumingin siya sa akin.
“Hindi ganoon kabilis, Nilo. Kapag pera ang nawala, madali pang palitan. Kapag tiwala, matagal.”
Tumango ako.
“Teka lang,” dagdag niya. “Pero hindi ibig sabihin imposible.”
Nang gabing iyon, mas nagaan ang pakiramdam ko kahit pagod na pagod ako.
Lumipas ang isa pang buwan.
Mula sa pagiging katatawanan, naging parang normal na estudyante na rin ako. May ilan pa ring bumubulong, pero hindi na kasing sakit.
Dahil siguro nakita nilang hindi ako tumakas.
Hindi ako nag-transfer.
Hindi ako nagtago sa likod ng pera ng pamilya ko.
Nagtrabaho ako.
Nagbayad ako.
At unti-unti, natututo ako.
Hanggang isang araw, tinawag ako ni Ma’am Celeste sa library.
“Nilo, may tanong ako.”
“Opo?”
“Magaling kang magsalita, di ba?”
Kinabahan ako.
“Depende po kung may kasamang kasinungalingan o wala.”
Napangiti siya.
“May event ang university tungkol sa honesty and student life. Gusto ka nilang magsalita.”
Nanlamig ang kamay ko.
“Ako po?”
“Oo. Hindi bilang kawawang estudyante. Kundi bilang estudyanteng nagkamali at natuto.”
Gusto kong tumanggi.
Ayokong umakyat sa entablado at muling pag-usapan ang kahihiyan ko.
Pero sa isip ko, narinig ko ang boses ni Tatay.
Kung gusto mong gamitin ang utak mo, huwag kang manloko.
Huminga ako nang malalim.
“Sige po.”
Kinagabihan, sinabi ko sa dorm.
Si Luis unang pumalakpak.
“Speech contest ulit! Pero ngayon totoong kahihiyan na!”
Binato siya ni Adrian ng unan.
Si Kuya Marco tumingin sa akin.
“Sigurado ka?”
“Hindi.”
“Pero gagawin mo?”
“Oo.”
Tumango siya.
“Then make it honest.”
At doon ko unang naisip:
Baka may paraan para ang pinakanakakahiya kong pagkakamali ay maging unang totoong bagay na maipagmamalaki ko.