video na hindi nila kayang burahin
Bahagi 2: Ang video na hindi nila kayang burahin
“Sino… sino ka ba talaga?”
Nanginginig ang boses ng manager nang itanong niya iyon.
Tahimik ang buong jewelry store.
Kahit ang mga customer na kanina pa palihim na nanonood mula sa labas ay napahinto. Ang ilang staff na kanina ay matapang na nakatingin sa amin, ngayon ay isa-isang umiwas ng tingin.
Hindi ako agad sumagot.
Hinawakan ko lang nang mas mahigpit ang kamay ni Mama.
Ramdam ko ang panginginig niya. Hindi dahil sa galit, kundi dahil sa takot na baka biglang lumaki ang gulo. Ganoon talaga si Mama. Kahit siya na ang sinaktan, siya pa rin ang unang nag-aalala kung may ibang madadamay.
Pero ngayong araw na ito, hindi ko siya hahayaang umatras.
Hindi na.
Ang manager, hawak pa rin ang cellphone sa tenga, ay tila hindi na makahinga nang maayos.
Sa kabilang linya, naririnig ko ang mahinang boses ng isang lalaki. Hindi ko maintindihan ang bawat salita, pero sapat na ang tono para malaman kong galit na galit siya.
“Sir… hindi po… may misunderstanding lang po…” pilit na paliwanag ng manager.
Pero hindi siya pinatapos ng nasa kabilang linya.
Mas lalo siyang namutla.
Pagkatapos ng ilang segundo, dahan-dahan niyang ibinaba ang cellphone. Ang mga daliri niya ay nanginginig habang hawak ang device.
Tumingin siya sa akin.
Sa pagkakataong iyon, wala na ang dating taas-noo niyang postura. Ang babae kanina na parang kayang yurakan ang dangal ng iba gamit lang ang tingin, ngayon ay halos hindi na makatingin nang diretso.
“Miss…” maingat niyang sabi. “Baka puwede po nating pag-usapan ito nang maayos.”
Napangiti ako nang malamig.
“Kanina pa namin gustong ayusin ito nang maayos. Pero ang gusto ninyo, pilitin ang nanay ko na umamin sa kasalanang hindi niya ginawa.”
Napayuko ang manager.
“Hindi naman po sa ganoon…”
“Hindi ganoon?” tanong ko. “Sinabihan ninyo ang nanay ko na hindi bagay sa kanya ang mamahaling alahas. Pinahiya ninyo siya sa harap ng mga staff ninyo. Pinagbantaan ninyo kami na tatawag kayo ng security. At ngayon, nang dumating ang pulis, bigla itong naging ‘misunderstanding’?”
Hindi siya nakasagot.
Lumapit ang isang pulis sa security guard.
“Saan ang monitoring room?”
“Nasa third floor po, sir. Naka-save na raw po ang clip. Puwede nating puntahan ngayon.”
Tumango ang pulis.
“Lahat ng may kaugnayan sa insidente, sasama.”
Biglang natakot ang batang saleslady.
“Officer, hindi ko po kailangang sumama, di ba? May trabaho pa po ako…”
Tiningnan siya ng pulis.
“Kung wala kang ginawa, mas magandang sumama ka para malinaw ang lahat.”
Napalunok siya.
Ang manager naman ay agad na nagsalita.
“Officer, baka puwede ako na lang po ang sumama? Baka naman mali lang ang pagkakakita ng guard.”
Tumingin sa kanya ang babaeng pulis.
“Bakit parang ayaw ninyong makita namin ang video?”
Nanigas ang manager.
Wala siyang naisagot.
Ilang sandali pa, lumabas kaming lahat ng store. Ako, si Mama, ang dalawang pulis, ang security guard, ang manager, at ang saleslady. Sumunod din ang dalawang staff na kanina ay todo-sang-ayon sa mga kasinungalingan.
Habang naglalakad kami sa hallway ng mall, ramdam ko ang mga matang nakatingin sa amin.
May mga taong bumubulong.
May ilang kumukuha ng video gamit ang cellphone.
Mas lalong namutla ang saleslady.
“Mama,” mahinang sabi ko, “okay ka lang?”
Tumango siya, pero hindi pa rin nawawala ang kaba sa mukha niya.
“Anak, ayokong masira ang buhay ng kahit sino…”
Napahinto ako sandali at tumingin sa kanya.
“Ma, hindi tayo ang sumira sa buhay nila. Sila ang gumawa ng mali.”
Tahimik siya.
“Nung bata ako,” dagdag ko, “ilang beses kitang nakitang umiyak dahil may nang-api sa’yo pero pinili mong manahimik. Sabi mo palagi, mas mabuting umiwas na lang. Pero Ma, hindi lahat ng pag-iwas ay kabutihan. Minsan, kapag lagi tayong nananahimik, lalo lang lumalakas ang loob ng masasamang tao.”
Nanginig ang labi niya.
Hindi siya sumagot, pero mas mahigpit niyang hinawakan ang kamay ko.
Pagdating namin sa monitoring room, sinalubong kami ng isa pang security staff. Nakabukas na ang malaking monitor sa mesa.
“Officer, ito po ang footage,” sabi niya.
Agad na lumapit ang mga pulis.
Ang manager ay nakatayo sa likod, halos hindi kumikibo.
Ang saleslady naman ay nanginginig na ang tuhod.
Pinindot ng security staff ang play.
Sa screen, malinaw na kita ang labas ng jewelry store. Dahil salamin ang harapan ng store, kita rin ang malaking bahagi ng loob, lalo na ang counter kung saan nakalagay ang display tray.
Ilang minuto bago kami pumasok ni Mama, nakita sa video ang batang saleslady. Lumilingon-lingon siya sa paligid.
Wala pang ibang customer.
Akala siguro niya, walang nakakakita.
Lumapit siya sa glass display, kumuha ng maliit na bagay mula sa bulsa niya, at yumuko sa ibabaw ng tray.
Hindi man perpekto ang anggulo, kitang-kita ang galaw ng kamay niya.
Kinayod niya ang isang bahagi ng kuwintas.
Pagkatapos, mabilis niyang ibinalik ang bagay sa bulsa niya at umayos na parang walang nangyari.
Nanlamig ang buong silid.
“Pause,” utos ng pulis.
Itinigil ng security staff ang video.
Tumingin ang pulis sa saleslady.
“Ano ang hawak mo rito?”
“Wala po…” nanginginig niyang sagot.
“Wala?” ulit ng pulis. “Kitang-kita sa video.”
Umiling siya nang umiling.
“Hindi po iyon pangkayas. Baka… baka tissue lang po…”
“Tissue?” malamig na tanong ng babaeng pulis. “Gumagamit ka ng tissue para kayurin ang pearl necklace?”
Hindi na siya nakasagot.
Hinawakan ng manager ang noo niya, para bang nahihilo.
Pero hindi pa tapos ang video.
Ipinagpatuloy ng security staff ang footage.
Ilang minuto pagkatapos, pumasok kami ni Mama sa store.
Kita sa video kung paano kami sinalubong ng malamig na tingin. Kita rin kung paanong ibinigay ng saleslady ang kuwintas kay Mama. Kita kung gaano kaingat si Mama. Ni hindi niya hinigpitan ang hawak. Ni hindi niya inilapit sa leeg niya nang todo.
Pagkatapos ay ibinalik niya ito sa tray.
Malinaw. Napakalinaw.
Walang ginawa si Mama.
Pagkatapos naming tumalikod para umalis, kita sa video na agad kinuha ng saleslady ang kuwintas, sinuri ang bahaging siya mismo ang kumayod, saka sumigaw upang pigilan kami.
Hindi ko namalayang nangingilid na pala ang luha ko.
Hindi dahil sa awa sa sarili ko.
Kundi dahil sa sakit para kay Mama.
Ang babaeng nasa tabi ko, na buong buhay ay walang ginawa kundi magtiis at magmahal, ay muntik nilang gawing kriminal sa harap ng maraming tao.
Tumingin ang pulis sa saleslady.
“May paliwanag ka pa?”
Bigla siyang napaluhod.
“Ma’am! Ma’am, sorry po!” sigaw niya habang nakatingin kay Mama. “Hindi ko po sinasadya! Natakot lang po ako!”
Napatras si Mama sa gulat.
Ako ang humarang sa harap niya.
“Natakot ka?” tanong ko. “Sa anong bagay ka natakot kaya kinailangan mong ipahiya ang nanay ko?”
Umiiyak na ang saleslady.
“May quota po kami. Kapag hindi kami nakaabot, kinakaltasan kami. Sinabi ng manager na kapag may pumasok na mukhang hindi naman bibili, puwede naming takutin para magbayad. Hindi ko po alam na aabot sa ganito…”
Biglang nanigas ang manager.
“Sinungaling ka!” sigaw niya. “Huwag mo akong idamay!”
Pero huli na.
Nasa silid ang pulis.
Nasa silid ang security.
At nasa screen ang katotohanan.
Tumingin ang babaeng pulis sa manager.
“May sinasabi siyang seryosong akusasyon. Sasama rin kayo sa amin para magbigay ng statement.”
“Officer, hindi po totoo iyon!” protesta ng manager. “Galit lang siya dahil nahuli siya!”
“Kung hindi totoo, doon ninyo ipaliwanag.”
Pagkatapos ay lumingon ang pulis sa akin at kay Mama.
“Ma’am, Miss, kailangan po naming kunin ang statement ninyo. Malinaw sa footage na hindi kayo ang sumira sa alahas. Maaari rin itong pumasok bilang attempted fraud, intimidation, at unjust vexation, depende sa magiging evaluation.”
Tahimik na tumango ako.
Si Mama naman ay nakatitig lang sa screen.
Matagal.
Napakatagal.
Pagkatapos, bigla siyang huminga nang malalim. Para bang may mabigat na batong matagal nang nakapatong sa dibdib niya ang unti-unting naalis.
“Anak,” bulong niya.
“O, Ma?”
“Hindi pala ako ang may kasalanan…”
Sumakit ang puso ko sa sinabi niya.
Simple lang iyon.
Pero sa tono niya, parang buong buhay siyang nasanay na sisihin ang sarili kahit hindi naman siya ang may mali.
Niyakap ko siya.
“Hindi, Ma. Hindi ikaw.”
Sa likod namin, patuloy na umiiyak ang saleslady. Ang manager naman ay pinipilit pa ring tumawag kung kani-kanino, pero kinuha ng pulis ang atensyon niya at sinabihang huwag nang magtangkang mangialam sa ebidensya.
Paglabas namin ng monitoring room, mas marami nang tao sa hallway.
May mga bumubulong.
May ilang nakatingin kay Mama nang may awa.
Pero ayokong maawa sila sa kanya.
Gusto kong makita nila ang katotohanan: hindi siya isang mahirap na babaeng madaling apihin.
Siya ay isang ina na nararapat respetuhin.
Pagbalik namin sa jewelry store para kunin ang aming gamit, biglang dumating ang isang lalaking naka-itim na suit. Hingal siya, tila nagmadaling makarating.
Pagpasok niya, halos yumuko ang lahat ng staff.
“Sir…”
Ang manager ay agad na lumapit.
“Sir, please, let me explain…”
Pero hindi siya pinansin ng lalaki.
Diretso siyang lumapit sa akin.
Pagkatapos, yumuko siya nang bahagya.
“Miss Althea Santos, humihingi po ako ng paumanhin sa nangyari sa inyo at sa inyong ina.”
Nagulat ang lahat.
Lalo na ang manager.
“Miss… Althea Santos?” bulong niya.
Lumamig ang tingin ko.
“Oo. Ako iyon.”
Biglang nanghina ang tuhod ng manager.
Dahil sa wakas, naalala niya kung saan niya narinig ang apelyido ko.
Ako ang taong pumirma sa partnership proposal na ilang buwan nilang hinabol.
At si Mama ang babaeng buong tapang kong ipinangako sa sarili kong hindi ko hahayaang yurakan ng kahit sino.