isla kung saan ako muling huminga
bahagi 3: ang isla kung saan ako muling huminga
Kinabukasan, hindi ko na hinintay na mag-almusal kasama sina Gabriel at Isabel.
Madaling-araw pa lang, inayos ko na ang maleta ko. Wala akong gaanong dala. Ilang damit, ilang libro, wallet, cellphone, at ang lumang notebook kung saan nakasulat ang lahat ng pangarap kong matagal ko nang ipinagpaliban dahil lagi akong nakatingin sa likuran ng dalawang taong iyon.
Tahimik ang inn nang lumabas ako.
Sa lobby, may natutulog na staff sa likod ng counter. Sa labas, tumila na ang ulan, pero basa pa rin ang kalsada. Ang amoy ng dagat ay mas malinaw ngayon, maalat, malamig, at kakaibang malaya.
May jeep na naghihintay sa dulo ng eskinita papunta sa pier.
Kinuha ko ang cellphone ko at nakita ang ilang missed calls mula kay Gabriel.
Hindi ko sinagot.
May messages din.
Maya, nasaan ka?
Kailangan nating mag-usap.
Hindi mo naiintindihan ang nangyari kagabi.
Please.
Tiningnan ko ang mga salitang iyon nang ilang segundo bago ko pinatay ang screen.
Sa loob ng maraming taon, akala ko kailangan kong intindihin siya para mahalin ako. Kailangan kong unawain kung bakit mas inuuna niya si Isabel, bakit mas malambot ang boses niya sa kanya, bakit mas mahaba ang pasensya niya kapag siya ang umiiyak.
Pero ngayon, naintindihan ko na ang pinakasimpleng katotohanan.
Hindi lahat ng bagay na naiintindihan mo ay kailangan mong tanggapin.
Pagsapit ko sa pier, nagsisimula nang lumiwanag ang langit. Ang mga bangka ay nakatali sa gilid, ang ilang pasahero ay may bitbit na bayong, kahon ng prutas, at maliliit na bag. May batang kumakain ng pandesal sa tabi ng ina niya. May matandang lalaki na tahimik na nagdadasal habang hawak ang rosaryo.
Sumakay ako sa bangkang papunta sa isla kung saan naroon ang kolehiyong pinili ko.
Habang umaandar ang makina at unti-unting lumalayo ang bangka mula sa pantalan, doon ko lang napansin na umiiyak pala ako.
Hindi malakas.
Tahimik lang.
Luha na parang matagal nang naghihintay na makalaya.
Hindi ko alam kung iniiyakan ko si Gabriel, ang dating sarili ko, o ang lahat ng pagkakataong hinayaan kong maliitin ako dahil umaasa akong may makakapansin din sa akin balang araw.
Ang isla ay lumitaw sa dulo ng dagat makalipas ang halos dalawang oras.
Hindi ito kasing kinang ng kabisera. Walang matataas na gusali, walang malalaking mall, walang mga pangakong magpapangiti sa mga magulang sa umpisa pa lang.
Pero may mga puno ng niyog na yumuyuko sa hangin. May maliliit na tindahan sa gilid ng kalsada. May mga estudyanteng nakasakay sa tricycle, tumatawa habang hawak ang mga folder. May simbahan sa gitna ng bayan, lumang-luma pero tahimik at matibay.
At sa unang pagkakataon, hindi ko naramdaman na maliit ako.
Pagdating ko sa campus, sinalubong ako ng isang babaeng may maikling buhok at malapad na ngiti.
“Freshman ka?” tanong niya.
Tumango ako.
“Anong course?”
Sinabi ko.
Nagliwanag ang mukha niya.
“Uy, pareho tayo! Ako si Lira. Second year. Kung kailangan mo ng tulong, sabihan mo lang ako. Naligaw din ako noong unang punta ko rito.”
Hindi ko alam kung bakit, pero ang simpleng kabaitan niya ay halos magpaiyak sa akin.
Siguro dahil matagal ko nang hindi naramdaman na may taong tumitingin sa akin nang hindi ako inihahambing sa iba.
Tinulungan niya akong hanapin ang registrar, ang dorm office, at ang building ng department namin. Habang naglalakad kami, ikinuwento niya kung saan masarap kumain ng fish soup, kung aling tindahan ang hindi naniningil nang mahal sa photocopy, at kung saang bahagi ng campus pinakamaganda panoorin ang sunset.
“Magugustuhan mo rito,” sabi niya. “Maliit lang, pero humihinga ang mga tao.”
Humihinga.
Ang salitang iyon ay dumikit sa dibdib ko.
Noong gabing iyon, sa dorm room kong may maliit na bintanang tanaw ang dagat sa malayo, binuksan ko ulit ang cellphone ko.
May message mula kay Mama.
Anak, nasaan ka? Nag-aalala kami. Sinabi ni Gabriel na umalis ka raw nang maaga.
Matagal akong nag-isip bago sumagot.
Ma, nasa isla na ako. Nag-confirm na ako ng enrollment. Dito ako mag-aaral.
Halos isang minuto lang, tumawag siya.
Kinabahan ako bago sinagot.
“Maya?” boses ni Mama, puno ng pag-aalala. “Totoo ba?”
“Opo.”
“Bakit hindi ka nagsabi?”
Napapikit ako.
“Kung nagsabi po ako, pipigilan n’yo ako.”
Tahimik siya.
Naririnig ko sa kabilang linya ang ingay ng kusina namin, ang pamilyar na kalampag ng mga plato, ang buhay na inakala kong hindi ko kayang iwan.
“Ma,” sabi ko, nanginginig ang boses, “alam kong hindi ito ang school na gusto n’yo para sa akin. Alam kong hindi ako kasing galing ni Isabel. Pero gusto ko pong subukan. Gusto ko pong magkaroon ng lugar na hindi ako laging nasa likod niya.”
Matagal siyang hindi nagsalita.
Akala ko pagalitan niya ako.
Akala ko sasabihin niyang umuwi ako.
Pero nang magsalita siya, basag ang boses niya.
“Anak… hindi ko alam na ganoon pala kabigat sa iyo.”
Napaawang ang labi ko.
“Ma?”
“Akala ko tahimik ka lang dahil okay ka. Akala ko kapag hindi ka nagsasalita, hindi ka nasasaktan.” Huminga siya nang malalim. “Pasensya ka na, Maya. Pasensya na kung hindi kita napansin.”
Doon ako tuluyang napaiyak.
Hindi lahat ng sugat naghihintay ng malaking paliwanag.
Minsan, ang kailangan lang ay marinig mong may taong sa wakas ay nagsasabing: nakita na kita.
Kinagabihan, may message si Gabriel.
Maya, pumunta ako sa bahay n’yo. Sabi ng mama mo nasa isla ka na. Bakit biglaan?
Hindi ako sumagot.
Dumating pa ang isa.
Nagkamali ako. Alam ko. Pero huwag mong tapusin ang lahat nang ganito.
Tinignan ko iyon nang matagal.
Noon, ang bawat message niya ay kayang baguhin ang buong araw ko.
Isang sorry lang niya, kaya kong kalimutan ang sakit.
Isang tawag lang niya, kaya kong ipagpaliban ang sarili ko.
Pero ngayon, nasa maliit akong dorm room, naririnig ang mahinang hampas ng alon mula sa malayo, at may kakaibang kapanatagan sa dibdib ko.
Hindi pa ako buo.
Pero hindi na rin ako durog.
Kinabukasan, nagsimula ang orientation.
Nakilala ko ang iba pang estudyante. Si Lira, na mabilis magsalita at laging may baong banana chips. Si Marco, tahimik pero magaling mag-drawing ng campus map. Si Alon, isang working student na tumutulong sa library at may ngiting parang sikat ng araw pagkatapos ng ulan.
Hindi ko napansin noong una si Alon.
O siguro napansin ko, pero hindi sa paraan ng pagkakapansin ko noon kay Gabriel.
Hindi siya pumasok sa buhay ko na parang kailangan kong habulin.
Nandoon lang siya.
Tahimik.
Maingat.
Nang minsang maligaw ako papunta sa laboratory building, siya ang nagturo ng daan.
“Dito ka dumaan. Mas maikli, at may lilim,” sabi niya.
“Salamat.”
Ngumiti siya. “Walang anuman, Maya.”
Nagulat ako.
“Alam mo pangalan ko?”
“Orientation list,” sabi niya, saka bahagyang natawa. “At ikaw lang ang freshman na tatlong beses nang nagtanong kung saan ang same building.”
Namula ako.
Pero hindi niya ako pinagtawanan.
Kasabay lang niya akong naglakad hanggang sa building.
Sa sumunod na mga linggo, unti-unting nagbago ang buhay ko.
Natuto akong kumain mag-isa nang hindi nalulungkot. Natuto akong magtanong sa klase kahit nanginginig ang boses. Natuto akong pumunta sa palengke, tumawad sa isda, sumakay sa tricycle, at maglaba sa likod ng dorm habang nakikipagkwentuhan sa ibang estudyante.
May mga gabing umiiyak pa rin ako.
May mga araw na bigla kong naaalala ang ngiti ni Gabriel kay Isabel, at parang may tumutusok sa dibdib ko.
Pero sa bawat araw na lumilipas, mas nagiging mahina ang sakit.
Hanggang isang hapon, habang nasa library ako, nag-vibrate ang cellphone ko.
Message mula kay Isabel.
Maya, puwede ba tayong mag-usap?
Matagal kong tinitigan ang pangalan niya.
Hindi ko alam kung handa na ako.
Pero bago ko pa mapindot ang reply, may isa pang message na dumating.
Hindi ako hihingi ng tawad para lang patawarin mo ako. Gusto ko lang sabihin ang totoo. May mali akong nagawa. At hindi ikaw ang dapat sisihin.
Sa kabilang mesa, tahimik na nag-aayos ng libro si Alon. Napansin niyang nakatitig ako sa cellphone.
“Okay ka lang?” tanong niya.
Tumango ako, kahit hindi ako sigurado.
“Hindi ko alam.”
Hindi siya nangulit. Hindi siya nagpanggap na alam niya ang sagot.
Umupo lang siya sa tapat ko at itinulak sa akin ang isang maliit na candy.
“Para sa mahirap na araw.”
Tumingin ako sa kanya.
Sa unang pagkakataon, may taong hindi ako hinihingan ng pag-unawa.
Binibigyan lang ako ng puwang.
At sa puwang na iyon, dahan-dahan kong naramdaman na posible palang magsimula muli.