wakas ng paghahabol at ang simula ng akin
bahagi 4: ang wakas ng paghahabol at ang simula ng akin
Hindi ko agad sinagot si Isabel.
Tatlong araw kong dala-dala ang message niya sa isip ko. Habang nasa klase, habang kumakain sa canteen, habang naglalakad pauwi sa dorm, paulit-ulit kong binabasa ang mga salitang iyon.
May mali akong nagawa. At hindi ikaw ang dapat sisihin.
Dati, sapat na iyon para tumakbo ako pabalik.
Sapat na ang isang sorry para sabihin kong okay lang kahit hindi naman.
Pero iba na ako ngayon.
Hindi dahil naging matigas ang puso ko.
Kundi dahil natutunan kong hindi lahat ng taong humihingi ng tawad ay kailangang makabalik sa dating puwesto sa buhay mo.
Noong Linggo ng hapon, sa maliit na café malapit sa simbahan, sinagot ko siya.
Makikinig ako. Pero hindi ibig sabihin noon, babalik tayo sa dati.
Mabilis siyang nag-reply.
Naiintindihan ko. Salamat, Maya.
Nag-video call kami kinagabihan.
Sa screen, iba ang itsura ni Isabel. Wala ang dating kinang na laging nakapalibot sa kanya. Wala ang perpektong ayos ng buhok, wala ang confident na ngiti. Nakaupo siya sa kuwarto niya, maputla, malalim ang mata, at halatang ilang araw nang hindi maayos ang tulog.
“Hi,” mahina niyang sabi.
“Hi.”
Ilang segundo kaming tahimik.
Noon, kapag kami ni Isabel ang magkasama, lagi siyang nauuna magsalita. Lagi niyang alam kung paano kukunin ang atensyon ng lahat. Pero ngayon, parang pareho kaming hindi marunong magsimula.
“Ako ang nagpadala ng message noong gabing iyon,” sabi niya sa wakas. “Alam kong alam mo na, pero gusto kong ako mismo ang magsabi.”
Hindi ako nagsalita.
“Hindi ko pinlano na maging ganoon kalala. Gusto ko lang… gusto ko lang malaman kung susundan niya ako. Kung pipiliin niya ako.”
Napangiti ako nang mapait.
“Ginamit mo ako.”
Napapikit siya.
“Oo.”
Ang bilis ng sagot niya ay nakakagulat.
Walang dahilan. Walang “pero.” Walang pag-iyak para maawa ako.
“Ginamit kita,” ulit niya. “At pinahiya kita. Sinaktan kita. Alam kong matagal mo nang nararamdaman na nasa likod ka namin, pero imbes na tulungan kita, lalo kong pinatunayan iyon.”
Humigpit ang hawak ko sa kumot.
“Bakit?”
Nanginginig ang labi niya.
“Kasi takot ako.”
“Sa akin?”
“Sa pagkawala ng lahat.” Tumingin siya sa akin sa screen. “Buong buhay ko, sanay akong ako ang magaling, ako ang pinupuri, ako ang unang pinipili. Akala ko iyon lang ang dahilan kung bakit ako mahalaga. Noong nakita kong nagsisimula kang lumayo, natakot ako. Noong naramdaman kong baka hindi na sa akin umiikot si Gabriel, natakot ako. Ang pangit pakinggan, pero totoo.”
Masakit marinig.
Pero may kakaibang gaan din.
Dahil sa unang pagkakataon, hindi niya binabalot sa lambing ang kasalanan niya.
Hindi niya ipinapasa sa akin ang bigat.
“Ano si Gabriel sa iyo?” tanong ko.
Matagal siyang tahimik.
“Hindi ko alam noon,” sabi niya. “Akala ko mahal ko siya. Pero nitong mga araw, naisip ko… baka hindi siya ang mahal ko. Baka mahal ko lang ang pakiramdam na lagi niya akong inuuna.”
Napabuntong-hininga ako.
Iyon ang pinakamasakit.
Dahil habang ako ay nagmamahal nang buong puso, sila pala ay parehong naliligaw sa pangangailangang mapili.
“Hindi ko hinihinging patawarin mo ako ngayon,” sabi ni Isabel. “Hindi ko rin hinihinging maging okay tayo agad. Gusto ko lang malaman mo na sinabi ko na sa pamilya ang nangyari. Sinabi ko na hindi ikaw ang dahilan kung bakit ako nawala. Sinabi ko na kasalanan ko.”
Natigilan ako.
“Sinabi mo?”
Tumango siya.
“Galit sila. Lalo na si Tita. Pero mas mabuti na iyon kaysa patuloy kang maging masamang tao sa kuwento.”
Hindi ko namalayang may luha na pala sa mata ko.
Sa loob ng napakatagal na panahon, sanay akong ako ang mali kahit hindi ako nagsasalita. Ako ang sensitive. Ako ang selosa. Ako ang nag-iisip nang kung ano-ano.
At ngayon, may isang taong nagsasabing hindi ako ang kontrabida.
“Salamat,” mahina kong sabi.
Umiyak si Isabel.
“Ako dapat ang nagsasabi niyan.”
Pagkatapos ng tawag, hindi agad gumaan ang lahat.
Pero may pinto sa loob ko na dahan-dahang nagsara.
Hindi para ikulong ang sakit.
Kundi para tapusin ang kabanatang hindi na dapat balikan.
Makalipas ang isang linggo, dumating si Gabriel sa isla.
Hindi ko alam na pupunta siya. Nakita ko na lang siya sa labas ng campus gate, may backpack, pagod ang mukha, at halatang hindi sanay sa alinsangan ng lugar.
Dati, kapag nakita ko siya nang ganoon, tatakbo ako.
Ngayon, huminto lang ako.
“Maya,” sabi niya.
Kasama ko noon sina Lira at Alon. Napansin nilang nagbago ang mukha ko.
“Okay ka lang?” bulong ni Lira.
Tumango ako.
“Kaya ko ito.”
Lumapit ako kay Gabriel, pero nanatili ang distansya sa pagitan namin.
“Bakit ka nandito?”
“Gusto kitang makita.”
“Hindi mo kailangang pumunta rito.”
“Alam ko.” Napayuko siya. “Pero kailangan kong humingi ng tawad nang harapan.”
Tiningnan ko siya.
Sa maraming taon, pinangarap ko ang sandaling ito. Si Gabriel, haharap sa akin, magsisisi, sasabihing ako pala ang mahal niya, ako pala ang pinili niya.
Pero nang nandoon na siya, hindi ko naramdaman ang saya na inakala kong mararamdaman ko.
Lungkot, oo.
Kaunting lambot, marahil.
Pero wala na ang dating paghahangad na hawakan niya ang kamay ko at ayusin ang mundo ko.
“Maya, mali ako,” sabi niya. “Hindi ko napansin kung gaano na kita nasasaktan. Akala ko dahil nandiyan ka lagi, hindi ka mawawala. Akala ko kahit anong mangyari, maiintindihan mo ako.”
“Sanay ka kasi na ginagawa ko iyon.”
Tumango siya, masakit ang mukha.
“Oo. At mali iyon.”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi ako pupunta rito para pilitin kang bumalik. Hindi rin ako pupunta para sabihin mong patawarin mo ako agad. Gusto ko lang sabihin na nagsisisi ako. Sa lahat. Sa results day. Sa course mo. Sa biyahe. Sa kuwarto. Sa gabing iyon.”
Tahimik akong nakinig.
“Minahal ba kita?” tanong ko.
Napaangat ang tingin niya.
Nanginginig ang mata niya.
“Oo,” sabi niya. “Pero hindi sa paraan na karapat-dapat sa iyo.”
Doon, sa wakas, naramdaman kong may pumutol sa huling tali sa dibdib ko.
Hindi dahil masakit.
Kundi dahil totoo.
“Minahal din kita,” sabi ko. “Pero masyado kong nakalimutan mahalin ang sarili ko.”
Lumapit siya ng kalahating hakbang.
“Maya, may pag-asa pa ba tayo?”
Tumingin ako sa likod niya.
Sa campus na maliit pero buhay.
Sa mga estudyanteng naglalakad pauwi.
Kay Lira na kunwaring hindi nakikinig pero halatang handang manapak para sa akin.
Kay Alon na tahimik lang, pero ang tingin ay nagtatanong kung kailangan ko ba ng tulong.
Pagkatapos, tumingin ako ulit kay Gabriel.
“Wala na.”
Napalunok siya.
Pero hindi ako umiwas.
“Hindi kita kinasusuklaman,” sabi ko. “Pero hindi na kita hihintayin. Hindi na kita hahabulin. At hindi na ako babalik sa lugar kung saan kailangan kong masaktan para lang mapansin.”
Tumango siya nang dahan-dahan. May luha sa mata niya, pero pinigilan niya.
“Masaya ka ba rito?”
Napatingin ako sa dagat sa malayo.
Sa hangin.
Sa sarili kong mga kamay na hindi na nanginginig.
“Oo,” sagot ko. “Hindi araw-araw. Pero totoo.”
Ngumiti siya nang malungkot.
“Good. Deserve mo iyon.”
Umalis siya kinahapunan.
Hindi ko siya hinatid sa pier.
Hindi na kailangan.
May mga taong minsang naging mahalaga sa buhay natin, pero hindi ibig sabihin sila ang dapat kasama hanggang dulo.
Lumipas ang mga buwan.
Naging abala ako sa klase, projects, part-time work sa library, at mga bagong kaibigang unti-unting naging pamilya. Si Mama ay madalas nang tumatawag. Minsan umiiyak siya kapag kinukuwento kong nakapasa ako sa quiz, o kapag ipinapakita ko sa video call ang sunset sa dorm window.
Si Isabel naman ay paminsan-minsang nagpapadala ng message. Hindi kami bumalik sa dating closeness, pero may bago kaming uri ng katahimikan. Mas matapat. Mas malayo, pero mas malusog.
At si Alon?
Hindi siya biglang naging bida ng buhay ko.
Hindi niya ako sinagip.
Hindi niya ako ginawang buo.
Pero nandoon siya habang ako mismo ang bumubuo sa sarili ko.
Isang gabi, pagkatapos ng final exams, naglakad kami sa tabing-dagat kasama sina Lira at Marco. Maaliwalas ang langit, puno ng bituin. May nagtitinda ng inihaw na saging sa gilid ng daan, at may mga batang tumatawa habang hinahabol ang alon.
“Ang layo na ng narating mo,” sabi ni Alon habang naglalakad kami nang kaunti sa likod ng grupo.
Napangiti ako.
“Malayo pa rin ang pupuntahan ko.”
“Tama.” Ngumiti siya. “Pero ngayon, ikaw na ang pumipili ng direksyon.”
Tumingin ako sa dagat.
Naalala ko ang gabing madilim, ang mensahe, ang ulan, ang boses ni Gabriel na tinatawag ang pangalan ko dahil nawawala si Isabel.
Akala ko noon, iyon ang gabing mawawala ako.
Pero iyon pala ang gabing natagpuan ko ang sarili ko.
Hinubad ko ang tsinelas ko at hinayaang abutin ng alon ang mga paa ko.
Malamig.
Malaya.
Buhay.
Sa malayo, tumunog ang cellphone ko.
Message mula kay Mama.
Anak, proud ako sa iyo. Umuwi ka sa bakasyon, ha? Ikaw ang magkuwento sa amin tungkol sa isla mo.
Napangiti ako hanggang sa sumakit ang pisngi ko.
Sumagot ako:
Opo, Ma. Pero hindi na ako uuwi bilang batang laging nasa likod. Uuwi ako bilang ako.
Ipinadala ko ang mensahe.
Pagkatapos, tumingin ako sa dagat na kumikislap sa ilalim ng buwan.
Sa unang pagkakataon, hindi ko na hiniling na may pumili sa akin.
Dahil sapat na pala ang pakiramdam na ako mismo, araw-araw, buong tapang at buong puso, ang pumipili sa sarili ko.
At iyon ang pinakamasayang wakas na hindi ko alam na matagal ko palang hinihintay.