Susing Iniwan sa Gitna ng Ulan
Bahagi 2 — Ang Susing Iniwan sa Gitna ng Ulan
Mahigpit kong hinawakan ang susi sa loob ng palad ko.
Parang maliit lang iyon.
Isang lumang susi na may kalawang sa gilid.
Pero sa gabing iyon, alam kong iyon ang tanging bagay na nagdurugtong sa akin sa katotohanan.
— Huwag mong hayaang makuha nila ang susi…
Nanginginig ang boses ng matandang tagapangalaga.
Sa harap namin, dahan-dahang lumapit ang kapatid ko sa ama.
Basang-basa ang kanyang kapote, pero hindi nabubura ang ngiti niya.
— Kuya, bakit parang takot na takot ka?
Hindi ako sumagot.
Tinulak ko nang bahagya ang kamay na nakahawak sa balikat ko, pero mas lalo iyong humigpit.
Tatlong lalaki ang nakaharang sa likuran niya.
Malalaki ang katawan.
Tahimik.
Parang matagal nang sanay gumawa ng bagay na ayaw ipakita sa liwanag.
— Ibigay mo na lang ang nasa kamay mo, sabi ng kapatid ko. — Para matapos na ito nang maayos.
Napatingin ako sa kanya.
— Alam mo pala.
Tumawa siya nang mahina.
— Siyempre alam ko. Akala mo ba aksidente lang na nandito kami?
Biglang kumidlat.
Saglit na lumiwanag ang buong sementeryo.
At doon ko nakita ang tunay na mukha niya.
Wala nang pagpapanggap.
Wala nang kunwaring kapatid.
Puro takot na takot mawalan ng lihim.
— Ano ang ginawa ninyo kay Papa?
Nawala ang ngiti niya.
— Hindi ka pa rin marunong tumigil.
— Sagutin mo ako!
Humakbang siya palapit.
— Tatlong taon kang nawala. Dapat doon ka na lang nanatili.
Parang may apoy na umakyat sa dibdib ko.
Pero bago ako makakilos, biglang hinila ako ng matanda sa gilid.
May makitid na daanan sa likod ng mausoleum.
Hindi ko iyon napansin kanina dahil natatakpan ng makapal na halaman at basang pader.
— Dito!
Tumakbo kami.
Narinig ko ang sigaw ng kapatid ko sa likuran.
— Huwag ninyong hayaang makatakas sila!
Madulas ang daan.
Halos madapa ako sa putik, pero hindi ko binitawan ang susi.
Ang matanda, kahit hirap na hirap huminga, mas mabilis pa sa inaasahan ko.
Parang matagal na niyang inihanda ang pagtakas na iyon.
Dumaan kami sa likod ng lumang kapilya.
Pagkatapos ay sa isang maliit na pintuang bakal na halos natabunan na ng lumot.
Kinuha ng matanda ang isa pang susi mula sa leeg niya at binuksan iyon.
— Bilis!
Pumasok kami sa madilim na daanan.
Pagkasara ng pinto, halos sabay naming narinig ang yabag ng mga taong humahabol.
Tinakpan ko ang bibig ko upang hindi mahalata ang hingal ko.
Sa labas, narinig ko ang boses ng kapatid ko.
— Hanapin ninyo sila. Hindi sila puwedeng makalabas dito.
Nanatili kaming nakayuko sa dilim.
Maya-maya, nang humina ang mga yabag, saka lang ako nakahinga.
— Ano itong lugar? tanong ko.
— Lumang daanan ng mga caretaker, sagot ng matanda. — Matagal nang hindi ginagamit. Pero noong gabing dinala ang ama mo, dito rin ako nagtago.
Napatingin ako sa kanya.
— Sabihin ninyo sa akin ang lahat.
Hindi siya agad sumagot.
Inakay niya muna ako palabas sa kabilang dulo ng daanan.
Lumabas kami sa likod ng maliit na bahay na yari sa kahoy.
May ilaw sa loob.
May lumang mesa.
May termos.
May basang mga tsinelas sa may pintuan.
Doon niya ako pinaupo.
— Ang akala ko noon, patay na talaga ang ama mo, simula niya. — Sinabi nila na bawal buksan ang kabaong dahil sa sakit. Pero kakaiba ang lahat. Walang pari na matagal na nagdasal. Walang ibang kamag-anak. Walang luha ang madrastra mo. Ang anak niya naman… parang nagmamadali.
Natahimik ako.
— Kinagabihan, habang nililinis ko ang likod ng kapilya, nakita ko ang ambulansiya. Hindi sa harap dumaan. Sa likod. Palihim. Doon ko nakita ang ama mo.
— Sigurado kayo?
— Kilala ko ang ama mo mula noong bata pa siya. Kahit mahina siya, kahit nakahiga, hindi ako magkakamali.
Pinisil ko ang susi.
— Bakit hindi kayo nagsumbong?
Napayuko siya.
— Sinubukan ko.
Nanlamig ang tiyan ko.
— Ano ang nangyari?
— Kinabukasan, may dalawang lalaking pumunta sa bahay ko. Sinabi nilang kung gusto kong manatiling ligtas ang pamilya ko, mananahimik ako.
Napapikit ako.
Kahit pala ang taong ito, dinamay nila.
— Pero bago umalis ang ambulansiya, bumukas sandali ang pinto. Nakita ako ng ama mo. Hindi siya makasigaw. Mahina siya. Pero itinulak niya sa gilid ng higaan ang maliit na susi. Nahulog iyon malapit sa kanal. Bago isara ang pinto, nabasa ko sa labi niya ang sinabi niya.
Lumapit ako.
— Ano?
Huminga nang malalim ang matanda.
— Hanapin mo ang bahay sa burol.
Napatigil ako.
— Bahay sa burol?
Tumango siya.
— Hindi ko alam kung ano ang ibig sabihin noon. Pero may isa pa siyang sinabi.
— Ano?
— Sabihin mo kay Kiko… huwag siyang maniwala sa papel.
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
Kiko.
Ako iyon.
Ang palayaw ko noong bata pa ako.
At ang papel…
Marahil ang mga dokumentong ginamit para tanggalin sa akin ang lahat.
— May bahay ba kami sa burol? tanong ko.
Umiling ang matanda.
— Hindi ko alam. Pero ang susi na iyan, hindi pangkaraniwang susi. Tingnan mo ang likod.
Binaligtad ko ang keychain.
May maliit na ukit sa metal.
Tatlong numero.
At isang simbolo ng araw.
— Ano ito?
— Mukhang locker number o lumang deposito.
Biglang tumunog ang cellphone ng matanda.
Napapitlag kami pareho.
Tiningnan niya ang screen at namutla.
— Sino iyan?
Hindi siya sumagot.
Ipinakita niya sa akin ang mensahe.
“Alam naming kasama mo siya. Kung ayaw mong madamay ang apo mo, ibigay mo ang lalaki bago maghatinggabi.”
Nanikip ang dibdib ko.
— Ako ang dahilan kung bakit nasa panganib kayo.
Umiling siya.
— Hindi. Matagal na akong may utang sa ama mo. Noong walang-wala ako, siya ang nagpagamot sa asawa ko. Kung hindi dahil sa kanya, matagal na kaming wala.
Tumayo ako.
— Hindi na ako puwedeng manatili rito.
— Saan ka pupunta?
Tumingin ako sa susi.
— Sa burol.
— Hindi mo alam kung nasaan iyon.
— Pero may alam akong taong makakatulong.
Kinuha ko ang basang backpack ko.
Sa loob, may lumang notebook na dala ko mula kulungan.
Nandoon ang mga pangalan ng mga taong minsan kong pinagkatiwalaan.
Karamihan, tinalikuran na ako.
Pero may isa.
Isang dating empleyado ni Papa.
Isang babaeng palaging tahimik sa opisina, pero siya ang may hawak noon ng mga lumang titulo, resibo at pribadong rekord ng pamilya.
Tinawagan ko ang numerong kabisado ko pa rin.
Matagal bago may sumagot.
— Hello?
Natigilan ako sa pamilyar na boses.
— Ate Lira… ako ito.
Matagal siyang hindi nakapagsalita.
Pagkatapos ay narinig ko ang mahina niyang paghinga.
— Kiko?
Napapikit ako.
Tatlong taon.
Sa unang pagkakataon, may tumawag sa akin sa palayaw ko nang walang galit.
— Buhay ka pa pala, bulong niya.
— Kailangan ko ng tulong.
— Nasaan ka?
Tumingin ako sa matanda.
— Sa sementeryo. Hinahabol ako.
Nagbago agad ang boses niya.
— Umalis ka riyan. Huwag kang dumaan sa main road. May maliit na terminal sa likod ng lumang palengke. Pumunta ka roon. May maghihintay sa iyo.
— Sino?
— Ako.
Napahinto ako.
— Bakit mo ako tutulungan?
Tahimik siya sandali.
Pagkatapos ay sinabi niya ang mga salitang nagpatigil sa tibok ng puso ko.
— Dahil hindi namatay ang ama mo sa gabing iyon. At dahil ako ang huling taong pinadalhan niya ng sulat bago siya mawala.
Hindi ko na naitanong ang susunod.
Biglang may malakas na kalabog sa pintuan ng bahay ng matanda.
Pareho kaming napalingon.
Sumunod ang boses ng kapatid ko sa labas.
— Alam kong nandiyan kayo.
Dahan-dahang itinulak ng matanda ang isang kahon sa ilalim ng mesa.
May maliit na lagusan sa sahig.
— Pumasok ka rito.
— Paano kayo?
— Ako ang bahala. Umalis ka.
— Hindi ko kayo iiwan.
Hinawakan niya ang balikat ko.
— Kung gusto mong mailigtas ang ama mo, huwag kang magpakatanga ngayon.
Napalunok ako.
Isa pang malakas na kalabog.
Basag ang salamin ng bintana.
Wala na akong oras.
Pumasok ako sa makitid na lagusan at gumapang sa madilim na ilalim ng bahay.
Bago tuluyang maisara ng matanda ang takip, narinig ko ang kanyang huling bulong.
— Hanapin mo ang sulat. Nandoon ang simula ng lahat.
Nagsara ang sahig.
Napalibutan ako ng dilim.
Sa itaas, bumukas ang pinto.
Narinig ko ang mabibigat na yabag.
Narinig ko ang boses ng kapatid ko.
— Nasaan siya?
Hindi sumagot ang matanda.
Sumunod ang katahimikan.
Pagkatapos, ang malamig na tawa ng kapatid ko.
— Kung ayaw mong magsalita, kami na ang maghahanap.
Humapang ako sa putik, sa ilalim ng lumang sahig, habang hawak ang susi na iniwan ni Papa.
Sa dulo ng lagusan, may maliit na siwang palabas.
Paglabas ko, sinalubong ako ng ulan, putik at dilim.
Pero hindi na ako tulad ng lalaking umalis sa kulungan kaninang umaga.
Kanina, isa lang akong anak na naghahanap ng puntod ng ama.
Ngayon, alam kong may buhay pang dapat iligtas.
At may mga taong handang gawin ang lahat para mapanatiling nakabaon ang katotohanan.
Tumakbo ako papunta sa likod ng lumang palengke.
Sa bawat hakbang, parang may sumusunod na anino.
Nang marating ko ang maliit na terminal, halos wala nang tao.
Isang lumang van ang nakaparada sa gilid.
Bumukas ang pinto nito.
Isang babae ang bumaba, nakasuot ng simpleng jacket at may hawak na lumang sobre.
Si Ate Lira.
Ngunit bago ako makalapit sa kanya, biglang may sumulpot na isa pang sasakyan sa kabilang kanto.
Itim.
Tahimik.
At sa loob nito, nakita ko ang mukha ng madrastra ko.
Nakatingin siya diretso sa akin.
May hawak siyang cellphone.
At sa screen nito, kitang-kita ang larawan ng isang matandang lalaki na nakahiga sa isang silid na hindi ko kilala.
Si Papa.
Buhay.
Ngunit bago ako makatakbo papunta sa kanya, ipinakita ng madrastra ko ang isang mensahe.
“Pumili ka, Kiko. Ang ama mo… o ang babaeng may hawak ng sulat.”
(Itutuloy sa BAHAGI 3….)