Nang paalisin ng guwardiya ang matanda, saka natuklasan ng buong branch kung sino ang matagal nilang minamaliit
Bahagi 4: Nang paalisin ng guwardiya ang matanda, saka natuklasan ng buong branch kung sino ang matagal nilang minamaliit
Naramdaman ni Salo ang malamig na gilid ng lumang resibo sa ilalim ng kanyang palad.
Hindi sumagot ang customer service clerk. Napatingin lamang ito kay Vera.
“Ako ang branch manager,” sabi ni Vera. “Kung may reklamo kayo, sabihin n’yo sa akin.”
“Ikaw pala ang pinakamataas dito.”
“Opo. Kaya huwag na nating palakihin ito.”
Tumingin si Salo sa stockroom. Nakatayo pa rin si Niko sa bungad, nangingitim sa alikabok ang uniporme. Hindi nito maialis ang tingin sa maliit na opisina kung saan ipoproseso ang pagtanggal sa kanya.
“Gusto kong makita ang incident report niya,” sabi ni Salo.
Tumigas ang mukha ni Vera.
“Hindi puwede. Internal document iyon.”
“Pati ang schedule niya. Break records. Penalty board. Camera footage mula kagabi hanggang ngayon.”
Napanganga ang customer service clerk.
Humakbang palapit si Vera.
“Sino ba kayo para hingin ang mga iyon?”
Hindi kumurap si Salo.
“Isang customer na nakakita kung paano mo tratuhin ang mga tao rito.”
“Isang customer,” ulit ni Vera. “Tama. Customer lang kayo.”
Bahagyang tumaas ang boses nito. Nilingon ng ilang nakapila ang desk.
“Ginagawa namin ang trabaho namin. Hindi ninyo alam ang policy. Hindi ninyo alam ang pressure sa branch. Hindi kayo puwedeng pumasok dito, manghimasok, saka humingi ng confidential files.”
“Alam ko ang policy.”
Napatawa nang maikli si Vera.
“Dahil nag-grocery kayo rito?”
Hindi sumagot si Salo.
Lumapit ang guwardiya matapos senyasan ni Vera. Mabagal ang hakbang nito, halatang nag-aalangan.
“Pakisamahan palabas si Tatay,” utos ni Vera. “Nanggugulo na.”
Napatingin si Niko sa guwardiya.
“Ma’am, huwag naman po.”
Mabilis na lumingon si Vera.
“Hindi pa ba malinaw? Wala ka nang karapatang makialam.”
“Hindi naman po siya nananakit.”
“Ikaw ang susunod na ilalabas kung hindi ka tatahimik.”
Napatigil si Niko. Humigpit ang panga nito, ngunit nanatili sa kinatatayuan.
Lumapit ang guwardiya kay Salo.
“Tay,” mahinang sabi nito, “labas muna tayo.”
Nakita ni Salo ang hiya sa mga mata ng lalaki. Hindi nito gustong gawin iyon. Pero tulad ng ibang naroon, may oras itong kailangang tapusin, suweldong kailangang ingatan, pamilyang naghihintay.
Hindi siya gumalaw.
Sa halip, kinuha niya ang lumang telepono sa bulsa.
Isang numero lang ang pinindot niya.
Sinubukan ni Vera na tawagin ang pansin ng susunod na customer.
“Paumanhin po sa abala. Tuloy lang ang operations.”
May sumagot sa kabilang linya.
“Ako ito,” sabi ni Salo.
Nawala ang ingay sa pinakamalapit na counter. Kahit si Niko ay bahagyang lumapit.
“Cubao branch. Ipadala rito ang regional director. Ngayon.”
Sandaling katahimikan.
“Dalhin niya ang access sa cameras, personnel records, at compliance files. I-freeze ang system logs. Walang magtatanggal, mag-e-edit, o maglilipat ng dokumento.”
Namutla ang customer service clerk.
Idinagdag ni Salo ang buong pangalan ni Vera at ang employee number na nakita niya sa nameplate nito.
Pagkatapos, pinatay niya ang tawag.
Tumaas ang kilay ni Vera, ngunit may bahid na ng pag-aalinlangan ang mukha nito.
“Kanino kayo tumawag?”
“Sa opisina.”
“Anong opisina?”
Hindi sumagot si Salo. Ibinalik niya ang telepono sa bulsa.
“Puwede na akong maghintay dito.”
Piliting ngumiti si Vera.
“Kung sino man ang tinawagan ninyo, hindi dahilan iyon para—”
Tumunog ang telepono sa customer service desk.
Nagkatinginan ang clerk at si Vera.
Sinagot iyon ng clerk.
“BayaniMart Cubao, magandang—”
Naputol ang pagbati nito.
Unti-unting nawala ang kulay sa mukha niya.
“Opo. Opo, ma’am. Narito po.”
Iniabot nito ang telepono kay Vera gamit ang nanginginig na kamay.
“Central office po.”
Kinuha ni Vera ang receiver.
“Hello?”
Ilang segundo itong nakinig.
“Ano pong ibig ninyong sabihin na i-hold ang termination? May insubordination po ang employee.”
Muli itong natahimik.
“Hindi po ako nagde-delete ng records.”
Napatingin ito kay Salo.
“Hindi. Wala po akong gagalawin.”
Ibinaba ni Vera ang receiver. Hindi na pantay ang paghinga nito.
Sa kabilang dulo ng mga counter, bumukas ang pinto ng maliit na training room. May lumabas na empleyadong may hawak na mop. Saglit na nasilayan ni Salo ang dingding sa loob.
Naroon pa rin ang lumang larawan.
Mas bata siya roon nang halos apatnapung taon. Nakatayo siya sa harap ng unang BayaniMart, kasama ang labindalawang empleyado at isang karatulang ipininta lamang sa plywood.
Hindi pa siya kinikilala ng empleyado. Mabilis itong bumalik sa paglilinis.
“Ano pong kailangan ninyo habang naghihintay?” tanong ng clerk kay Salo.
“Upuan para kay Niko.”
Nagulat ang binata.
“Ayos lang po ako.”
“Hindi ka pa kumakain.”
Napayuko si Niko.
Nanginginig ang kamay ni Vera nang kunin nito ang tablet sa desk.
“May proseso kami. Hindi puwedeng basta—”
“Paupuin mo siya,” sabi ni Salo.
Hindi malakas ang kanyang tinig. Pero hindi na iyon tinig ng matandang nakikiusap para sa ilang piso.
Kumuha ng silya ang bagger mula sa gilid. Siya rin ang nag-abot kay Niko ng hindi pa nabubuksang bote ng tubig.
“Salamat,” bulong ni Niko.
Nanatiling nakatayo ang binata. Hindi nito ininom ang tubig.
Makalipas ang dalawampung minuto, huminto ang isang itim na sasakyan sa tapat ng BayaniMart.
Pumasok ang regional director kasama ang dalawang tauhan mula sa central office. Basa pa sa ambon ang balikat ng kanilang mga amerikana. Hindi na sila dumaan sa karaniwang pagbati sa entrada.
Agad nilang hinanap si Salo.
Nang makita siya sa customer service desk, bumagal ang hakbang ng regional director.
“Sir Salvador.”
Parang may biglang humigop sa lahat ng tunog sa loob ng supermarket.
Nabitawan ng clerk ang bolpen.
Napatingin si Niko kay Salo, saka sa regional director. Hindi ito makapagsalita.
“Isara muna ang isang counter,” utos ni Salo. “Huwag ang buong tindahan. Ayokong maabala ang mga customer.”
“Opo, sir.”
“Tipunin ang mga empleyadong sangkot. Bayaran ang oras nila. Walang pipilitin magsalita sa harap ng manager.”
Lumingon ang regional director kay Vera.
Nakatayo itong tuwid, pero wala na ang dating talim ng mga mata nito.
“Sir, maaari ko pong ipaliwanag.”
“Mamaya,” sagot ni Salo. “Dokumento muna.”
Dinala sila sa training room.
Nanatiling bukas ang pinto. Mula sa kinauupuan niya, kita ni Salo ang mga counter at ang mga empleyadong palihim na sumusulyap sa loob.
Ikinabit ng tauhan mula sa central office ang laptop sa monitor.
Unang binuksan ang camera footage mula sa nakaraang gabi.
Lumabas sa screen ang pila sa counter ni Niko.
Nakita nilang inilapag ni Salo ang noodles, itlog, maliit na gatas, at gamot. Narinig ang pagkainip ng customer sa likod. Lumapit si Vera. Itinuro nito ang gamot na dapat alisin.
Pagkatapos, binuksan ni Niko ang maliit na telang pitaka.
Isa-isang inilagay ng binata ang mga barya sa kaha.
Walang nagsalita sa silid.
Nakaupo si Niko sa dulo ng mesa. Nakakuyom ang dalawang kamay nito sa kandungan.
“Personal niyang pera iyon?” tanong ng regional director.
“Opo,” sagot ni Niko.
“Bakit hindi mo isinama sa cash variance report?” tanong ni Vera. “Iyon ang issue.”
Napalingon si Niko rito.
“Wala pong variance. Tama ang total.”
“Nilabag mo ang protocol.”
“Kaya mo siya pinagawa ng incident report na nagsasabing nagdulot siya ng pagkawala?” tanong ni Salo.
Hindi sumagot si Vera.
Binuksan ang camera mula sa opisina.
Nakita nilang itinulak ni Vera ang report kay Niko. Nakita rin nilang tumanggi itong pumirma.
Sumunod ang schedule records.
Labing-isang araw na palipat-lipat ang oras ni Niko. Tatlong closing shift ang sinundan ng maagang pasok. Dalawang beses itong tinanggihan ng break extension kahit may reseta ang ina nitong kailangang kunin bago magsara ang botika.
Lumabas din ang listahan ng penalties.
Late greeting.
Mahinang boses.
Masyadong mahabang pakikipag-usap sa customer.
Hindi sapat ang ngiti.
Pag-alis sa station nang walang pahintulot.
Sa tabi ng pangalan ni Niko, may pulang marka: “Too soft for priority lane.”
Napababa ang tingin ng regional director.
“Kanino galing ito?”
“Performance notes ko,” sagot ni Vera. “Mataas ang customer turnover target natin.”
“Hindi lisensiya ang target para ipahiya ang tao,” sabi ni Salo.
Sunod na binuksan ang footage ngayong araw.
Nakita ang bagger na paulit-ulit na ipinapatawag bago makakain. Nakita ang empleyadong inuutusang magbenta ng dalawang produktong mag-e-expire sa araw ding iyon. Nakita si Niko sa stockroom, nagbubuhat ng kahon mula alas-onse.
Walang nakatalang meal break.
Pagkatapos, lumabas sa screen ang pagbagsak ng telang bag ni Salo.
Nakita nilang tumakbo si Niko.
Nakita nilang humarang si Vera.
Lumakas ang tunog mula sa monitor.
“Kailangan mo rin ang trabahong binabayaran sa ’yo.”
Nanigas si Niko sa upuan.
Ayaw ni Salo sa sakit na muling dumaan sa mukha ng binata. Siya ang naghulog ng gamot. Siya ang naglagay rito sa isa pang mahirap na pagpili.
Inihilig niya ang katawan palapit kay Niko.
“Patawad,” mahina niyang sabi. “Hindi mo dapat kinailangang patunayan pa iyon.”
Umangat ang tingin ng binata.
Hindi pa rin nito lubos na nauunawaan ang nangyayari.
“Bakit n’yo po ginawa?”
Hindi nakahanap agad ng sagot si Salo.
Dahil nawalan siya ng tiwala. Dahil dalawang taon siyang naghanap. Dahil naging napakalaki ng kompanya kaya hindi na niya alam kung alin sa mga nakangiti sa kanya ang marunong pa ring yumuko para sa taong walang pangalan.
“Dahil natakot akong wala nang natira sa BayaniMart na katulad mo,” sagot niya.
Namasa ang mga mata ni Niko. Mabilis itong tumingin sa sahig.
Mula sa bukas na pinto, narinig ang mahinang singhap.
Nakatayo roon ang empleyadong naglinis kanina. Nakaturo ito sa lumang larawan sa dingding, saka kay Salo.
“Siya po iyon,” bulong nito. “Siya iyong nasa picture.”
Kumalat ang bulungan sa mga counter.
Lumabas si Salo sa training room.
Sumunod sina Niko, Vera, at ang regional director. Isa-isang huminto ang mga scanner. Humarap ang mga cashier. Lumapit ang bagger, hawak pa rin ang hindi nabuksang baunan.
Tinanggal ni Salo ang salamin niya.
Nakita niya ang takot ni Vera. Ang pagkalito ni Niko. Ang pag-asang ayaw pang paniwalaan ng mga empleyadong ilang taon nang natutong manahimik.
Humawak siya sa gilid ng pinakamalapit na counter—ang parehong counter kung saan naglabas si Niko ng huling baryang pamasahe para sa kanya.
“Ako si Salvador Mabini,” sabi niya.
Huminga siya nang malalim.
“Ako ang nagpatayo ng BayaniMart.”
(Itutuloy sa BAHAGI 5….)