Sa ika-99 na pagkakataong hindi dumating ang asawa ko, tumawag na naman ang nanay ko.
Sa ika-99 na pagkakataong hindi dumating ang asawa ko, tumawag na naman ang nanay ko.
“Lia, anak… nasira raw ang gripo sa bahay. Mabuti na lang at napadaan si Marco at tinulungan niya akong ayusin.”
“Pasensya ka na, anak. Naistorbo ko na naman ang plano ninyong mag-asawa.”
Mahigpit kong hinawakan ang cellphone habang nakatingin sa dalawang taong sabay na lumabas mula sa maternity clinic.
Ang asawa ko.
At ang babaeng hindi ko kailanman inakalang magiging dahilan ng pagkawasak ng pamilya ko.
“Talaga ba, Mama?” mahina kong tanong. “Nasa bahay mo talaga si Marco ngayon?”
Biglang nagbago ang tono ng nanay ko.
“Lia, bakit parang hindi mo na kami pinagkakatiwalaan? Ilang taon na kayong kasal ni Marco. Hindi mo ba alam na nasasaktan siya sa pagiging selosa mo?”
Hindi ako nakasagot.
Dahil sa harapan ko mismo, nakita ko ang katotohanan.
Binuksan ang pinto ng klinika.
Lumabas si Marco na maingat na inalalayan ang isang babae habang nakahawak sa baywang nito.
Pamilyar ang kilos na iyon.
Hindi iyon simpleng pagtulong.
Iyon ay kilos ng isang lalaking matagal nang nagmamahal.
Tahimik kong ibinaba ang tawag.
Hindi ko sila hinarap.
Hindi ko sila tinanong.
Dahil sa sandaling iyon, alam ko na ang sagot.
Maya-maya, nag-vibrate ang cellphone ko.
Isang mensahe mula kay Marco.
“Sinabi ko naman sa’yo na nasa bahay ako ni Mama at inaayos ko ang gripo.”
“Bakit kailangan mo pa ring pagdudahan ako palagi?”
“Lia, nakakapagod na ang ganitong ugali mo.”
Hindi ako sumagot.
Sa halip, pumasok ako sa loob ng clinic at iniabot ang hawak kong papel sa doktor.
“Prenatal check-up po ba?”
Sandali akong natigilan.
Pagkatapos ay ngumiti ako nang pilit.
“Hindi po.”
Huminga ako nang malalim.
“Nandito po ako para ipatigil ang pagbubuntis ko.”
Tumingin sa akin ang doktor.
“Eight weeks na ang sanggol. Sigurado ka na ba sa desisyon mo?”
Tahimik akong tumango.
Ang isang batang ipinanganak mula sa pagmamahal ay dapat may tahanang puno ng katapatan.
Hindi isang tahanang itinayo sa kasinungalingan.
Nagsimulang maghanda ang doktor.
Ngunit bago pa man matapos ang lahat, muling tumunog ang cellphone ko.
Si Karen.
Ang matalik kong kaibigan.
Ang babaeng ilang beses nagsabi sa akin:
“Lia, kahit sino pa ang kalaban mo, kakampi mo ako.”
Sinagot ko ang tawag.
“Lia…”
“Pasensya na, nasira kasi bigla ang lock ng condo ko. Pinapunta ko si Marco para ayusin.”
“Hindi naman siguro nasira ang plano ninyong dalawa?”
Nanlamig ang kamay ko.
“Karen…”
Huminto ako sandali.
“Sinabi mo bang nasa condo mo si Marco?”
“Teka… oo. Bakit?”
Tahimik ako.
Dahil ilang segundo lang ang lumipas matapos tumawag ang nanay ko.
“Mama ko ang tumawag sa akin.”
“Sinabi niyang nasa bahay niya si Marco para ayusin ang gripo.”
Walang nagsalita sa kabilang linya.
Makalipas ang ilang segundo, narinig ko ang maingat niyang sagot.
“Baka tapos na siya roon at dumiretso dito…”
Napatingin ako sa orasan.
“Karen.”
“Dalawang minuto lang mula nang ibaba ni Mama ang tawag.”
“Sa tingin mo ba kayang makarating ni Marco mula sa bahay namin papunta sa condo mo sa loob ng dalawang minuto?”
Walang sagot.
At sa unang pagkakataon…
Pareho naming alam ang katotohanan.
Biglang pumasok ang doktor sa silid.
“Ma’am Lia, ito ang final documents ninyo.”
Narinig ni Karen ang ingay sa paligid.
Ang tawag ng mga nurse.
Ang mga yabag sa hallway.
“Lia…”
“Nasaan ka?”
Hindi ako sumagot agad.
“Sa ospital.”
Biglang nag-iba ang boses niya.
“Lia, huwag mong gagalawin siya!”
Nanlaki ang mata ko.
“Hindi mo ba naiintindihan?”
“Kung hindi mo kayang panatilihin si Marco, kasalanan mo iyon.”
“Huwag mong sirain ang buhay ng ibang tao dahil lang hindi mo siya napasaya.”
Napatigil ang mundo ko.
“Alam mo?”
Walang sagot.
“Alam mong may ibang babae siya?”
Tahimik.
Isang katahimikan na mas masakit kaysa anumang salita.
Sa sandaling iyon, naintindihan ko ang lahat.
Alam ni Karen.
Alam ni Mama.
Alam nilang lahat.
At sa halip na protektahan ako…
Pinili nilang protektahan ang babaeng itinago ni Marco sa akin.
“Lia, isipin mo muna ang ginagawa mo.”
Pagkatapos ay pinutol niya ang tawag.
Nalaglag ang cellphone sa kamay ko.
Hindi ko napigilan ang mga luha.
Dahan-dahan kong hinawakan ang tiyan ko.
May isang maliit na buhay doon.
Isang sanggol na walang kasalanan.
Pero wala na akong lakas para ipaglaban ang isang pamilyang ako lang ang nagmamahal.
Nang lumiwanag ang ilaw sa operating room, pumikit ako.
Habang pumapasok ang malamig na gamot sa katawan ko, bumalik sa isip ko ang lahat.
Hindi ito ang unang beses.
Sa unang araw pa lamang ng kasal namin ni Marco…
Dapat iyon ang araw ng honeymoon namin.
Nakahanda na ang mga maleta.
Nakahanda na ang mga tiket papuntang Palawan.
Ngunit bago kami umalis, tumawag si Mama.
Masama raw ang pakiramdam niya.
At dahil “nagkataon” na nasa malapit si Marco…
Iniwan niya ako.
Noong araw na iyon, ngumiti pa ako.
Akala ko napakabuti ng asawa ko.
Akala ko tinanggap niya ang pamilya ko bilang sarili niya.
Pero dumating ang pangalawa.
Pangatlo.
Pang-sampu.
Pang-limampu.
Hanggang sa umabot ng siyamnapu’t siyam.
Sa bawat pagkakataon na hindi siya sumusulpot sa mga pangako niya sa akin…
May bagong dahilan.
May bagong tawag.
May bagong kasinungalingan.
At palaging pareho ang mga taong nagtatanggol sa kanya.
Ang nanay ko.
At ang pinakamatalik kong kaibigan.
Pagmulat ko, tapos na ang lahat.
Tahimik ang silid.
May mabigat na sakit sa dibdib ko.
Hindi lamang dahil sa nangyari.
Kundi dahil sa wakas…
Tinanggap ko na ang katotohanang matagal kong tinatakasan.
Wala akong asawa.
Wala akong kaibigan.
Wala akong pamilyang kakampi sa akin.
May narinig akong mga yabag sa labas.
Bumukas ang pinto.
At narinig ko ang boses na ilang taon kong minahal.
“Lia?”
“Bakit nandito ka?”
Lumapit si Marco, nakasimangot.
“Sinusundan mo ba naman ako hanggang ospital ngayon?”
“Hindi ka ba napapagod sa pagiging praning mo?”
Tumingin ako sa kanya.
Ngunit bago pa ako makasagot…
May nakita akong isang bagay sa likod niya.
Isang ultrasound photo na hawak ng babaeng kasama niya kanina.
At isang singsing sa kamay nito.
Parehong singsing na matagal nang nawawala sa kwarto namin.
Napangiti ako nang mahina.
Dahil sa unang pagkakataon…
Hindi na ako nasaktan.
Dahil sa wakas…
May hawak na akong patunay.
At ang susunod na gagawin ko ang sisira sa lahat ng kasinungalingang itinayo nila sa loob ng maraming taon.
Hindi ako agad sumagot.
Sa halip, pinanood ko lang siya.
Si Marco.
Ang lalaking walong taon kong minahal.
Ang lalaking ilang beses kong pinili kahit paulit-ulit niya akong pinili na saktan.
Noon, sa tuwing hindi siya umuuwi, iniisip ko kung ano ang mali sa akin.
Baka masyado akong abala sa trabaho.
Baka hindi na ako kasing lambing ng dati.
Baka hindi ko naibigay ang atensyong kailangan niya.
Pero ngayon…
Sa unang pagkakataon, nakita ko ang totoo.
Hindi ako ang kulang.
Siya ang pumili na manloko.
“Lia, bakit hindi ka nagsasalita?”
Lumapit siya sa akin.
Ngunit umatras ako.
Ang dating simpleng kilos niya na dati kong hinahanap-hanap…
Ngayon ay parang isang bagay na ayaw ko nang maramdaman.
“Marco.”
Malamig kong tawag sa pangalan niya.
Natigilan siya.
Siguro dahil sa unang pagkakataon, hindi na niya narinig ang lambing sa boses ko.
“Gusto kong itanong sa’yo ang isang bagay.”
“Ano?”
“Gaano na katagal?”
Nawala ang kulay sa mukha niya.
“Anong ibig mong sabihin?”
Ngumiti ako nang mapait.
“Huwag mo na akong lokohin.”
Itinaas ko ang cellphone ko.
Ipinakita ko ang screenshot ng mensahe ni Karen.
Ang tawag ni Mama.
At ang oras ng bawat isa.
“Sa loob ng dalawang minuto, hindi mo kayang manggaling sa bahay ni Mama papunta sa condo ni Karen.”
“Pero kaya mong magsinungaling sa akin.”
Tahimik siya.
At ang katahimikang iyon ang pinakamalaking sagot.
“Lia…”
“May iba ka ba?”
Matagal siyang hindi nagsalita.
Hanggang sa ibinaba niya ang ulo.
“Hindi mo maiintindihan.”
Napatawa ako.
Isang tawa na puno ng sakit.
“Hindi ko maiintindihan?”
“Walong taon akong kasama mo, Marco.”
“Alam ko kung kailan ka nagsisinungaling.”
“Alam ko kung kailan ka umiiwas.”
“Alam ko kung kailan mo ako hindi na pinipili.”
Napatigil siya.
“Pero hindi ko inakala na pati ang nanay ko at pinakamatalik kong kaibigan…”
Huminto ako.
Dahil mas masakit sabihin kaysa tanggapin.
“…ay kasama mo.”
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Sandali lang.”
“Hindi ganun iyon.”
“Hindi mo alam ang buong kwento.”
“Kung hindi ko alam ang buong kwento…”
Lumapit ako nang kaunti.
“Sabihin mo.”
“Sabihin mo ngayon.”
“Sabihin mo kung bakit ang asawa ko ay nasa maternity clinic kasama ang ibang babae.”
Walang lumabas na salita sa bibig niya.
At doon ko nakita.
Takot.
Hindi pagsisisi.
Takot dahil nahuli siya.
Makalipas ang ilang araw, umuwi ako sa condo namin.
Hindi para makipag-ayos.
Hindi para maghintay ng paliwanag.
Kukunin ko lang ang mga bagay na akin.
Pagbukas ko ng pinto, nakita ko si Marco na nakaupo sa sala.
Kasama niya si Mama.
At si Karen.
Parang isang pagpupulong.
Parang ako pa ang kailangang ipagtanggol ang sarili ko.
“Lia.”
Tumayo si Mama.
“Anak, kailangan nating mag-usap.”
Tumingin ako sa kanilang tatlo.
Nakakatawa.
Tatlong taong pinakamalapit sa akin.
Tatlong taong sabay-sabay akong niloko.
“Bakit?”
“Para sabihin niyo ulit na ako ang may problema?”
Natahimik sila.
Si Karen ang unang nagsalita.
“Lia, hindi namin gustong masaktan ka.”
“Pero nangyari na.”
“Hindi mo ba naiisip na nahirapan din si Marco?”
Napatingin ako sa kanya.
“Si Marco?”
“Ang lalaking may ibang babae?”
“Siya ang nahirapan?”
Hindi siya nakasagot.
Lumapit si Mama.
“Anak, hindi mo pwedeng sirain ang pamilya mo dahil lang sa galit.”
Napangiti ako.
“Pamilya?”
“Ma…”
“Ang pamilya ba ay iyong taong nagsisinungaling sa akin araw-araw?”
“Ang pamilya ba ay iyong taong pinagtatakpan ang pagtataksil?”
Nanginig ang labi ni Mama.
“Hindi mo naiintindihan…”
“Hindi.”
Pinutol ko siya.
“Ngayon ko naintindihan.”
Kinabukasan, pumunta ako sa isang abogado.
Hindi para humingi ng pera.
Hindi para maghiganti.
Kundi para tapusin ang isang buhay na matagal nang patay.
Nang makita ni Marco ang divorce papers, hindi siya makapaniwala.
“Lia, seryoso ka?”
Tumango ako.
“Napakadali mo namang sumuko.”
Tumingin ako sa kanya.
“Suko?”
“Marco, siyamnapu’t siyam na beses kitang hinintay.”
“Labing siyam na beses kitang pinatawad.”
“Daan-daang beses kong pinili ang relasyon natin.”
Huminga ako nang malalim.
“Hindi ako sumuko.”
“Tumigil lang akong lumaban mag-isa.”
Pagkaraan ng isang buwan, dumating ang pinakamalaking rebelasyon.
Tinawagan ako ng isang dating empleyado ni Marco.
May dala siyang mga dokumento.
“Nakahanap ako nito sa lumang email account ni Sir.”
Binuksan ko ang folder.
At doon ko nakita ang mga mensahe.
Hindi lamang isang pagtataksil.
Hindi lamang isang babae.
Matagal nang ginagamit ni Marco ang pera ko para suportahan ang bagong buhay niya.
Ang condo ni Karen.
Ang mga regalo.
Ang mga biyahe.
Lahat.
At ang pinakamasakit…
May plano na silang lahat.
Pagkatapos kong manganak, balak nilang sabihin na mas mabuti kung hiwalayan na kami.
Dahil “mas bagay” raw si Marco sa babaeng kasama niya.
Nanginginig ang kamay ko habang binabasa iyon.
Pero hindi na ako umiyak.
Dahil wala nang natira pang luha para sa kanila.
Makalipas ang anim na buwan…
Isa na akong bagong tao.
Lumipat ako sa Cebu.
Nagsimula ulit.
Nagbukas ng maliit na negosyo.
At unti-unting binuo ang sarili ko mula sa mga pirasong iniwan nila.
Isang gabi, may kumatok sa pintuan ko.
Pagbukas ko…
Si Marco.
Mas payat.
Mas tahimik.
Wala na ang kumpiyansa sa mukha niya.
“Lia.”
Hindi ako nagsalita.
“Patawarin mo ako.”
“Nasira na ang lahat.”
“Iniwan ako ni Karen.”
“Si Mama…”
Huminto siya.
“Hindi na niya ako kinakausap.”
Tahimik ko siyang tiningnan.
Noon, marahil ay matutuwa ako.
Marahil ay iisipin kong karma iyon.
Pero ngayon…
Wala na akong nararamdaman.
“Bakit ka nandito?”
Napayuko siya.
“Gusto kong bumalik.”
“Gusto kong ayusin ang lahat.”
Napangiti ako nang mahina.
“Marco.”
“Alam mo ba kung ano ang pinakamalaking pagkakamali mo?”
Tumingin siya sa akin.
“Hindi iyong niloko mo ako.”
“Hindi iyong nagsinungaling ka.”
“Ang pinakamalaking pagkakamali mo…”
“Akala mo mananatili ako kahit anong gawin mo.”
Natigilan siya.
Isinara ko ang pinto.
Hindi dahil galit ako.
Kundi dahil tapos na.
Makalipas ang isang taon, may natanggap akong sulat.
Galing kay Marco.
Binasa ko iyon nang tahimik.
Humihingi siya ng tawad.
Sinabi niyang ngayon lang niya naintindihan ang halaga ng taong tunay na nagmamahal sa kanya.
Tinupi ko ang sulat.
At inilagay sa isang kahon.
Hindi lahat ng sugat ay kailangang balikan para gumaling.
Minsan, ang pinakamalaking paghihiganti…
Ay ang mabuhay nang masaya nang wala ang mga taong sumira sa iyo.
Nakatayo ako sa harap ng salamin.
Hindi na ako ang babaeng naghihintay sa ika-99 na pagkabigo.
Hindi na ako ang babaeng humihingi ng pagmamahal.
Ako si Lia.
Isang babaeng minsang nawala ang lahat…
Pero natutong piliin ang sarili.
At sa wakas…
Ako naman ang pinili ko.
