Pinunit ng Sergeant ang Pahintulot ng Doktor—Natigilan Siya Nang Tawaging “Tita” ng Kapitan ang Maysakit na Estudyanteng Pinarusahan Niya
PARTE 1
“Kapag maganda ka, pati ba instructor kailangan mong paikutin para lang hindi ka pagpawisan?”
Iyon ang sigaw ni Sergeant Vanessa Cruz habang mag-isa akong nagmamartsa sa gitna ng sementadong court. Sa likod niya, nakahanay ang mga kaklase kong pawisan at tahimik. Sa kabilang bahagi ng campus, nagpapahinga na sa lilim ang ibang pangkat.
Ako, hindi pa rin pinapayagang huminto.
“Mas mataas ang tuhod, Bianca! Hindi ito pagrampa!”
Itinaas ko muli ang paa. Nanginginig na ang binti ko. Malabo ang mukha niya, parang nakikita ko sa salaming binuhusan ng tubig.
Labinsiyam ako, unang taon sa kolehiyo sa Quezon City, at kabilang sa mga estudyanteng piniling kumuha ng ROTC. May kondisyon ang pahintulot ng doktor: maaari akong sumali, pero kailangan ng regular na pahinga, pagkain, at agarang pagtigil kapag bumababa ang asukal sa dugo ko.
Nasa opisina ang medical clearance ko.
“Ma’am, nahihilo po ako. Puwede pong maupo sandali?”
Lumapit siya hanggang halos magkadikit ang sapatos namin.
“Kahapon hindi ka naman nahilo habang dinadalhan ka ni Captain Reyes ng malamig na tubig at kendi.”
Doon ko naintindihan ang galit niya.
Si Captain Miguel Reyes ang punong tagapagsanay namin. Nakita niya itong nagbigay sa akin ng tubig noong nakatakdang pahinga. May kasama pang kendi at maliit na sorbetes mula sa kantina.
Hindi niya alam na pamangkin ko si Miguel.
Mas matanda siya sa akin nang siyam na taon. Malaki kasi ang agwat namin ng kuya kong si Roberto, ang ama niya. Ako ang bunso sa huling pagbubuntis ni Mama, kaya lumaki akong may pamangking mas matanda pa kaysa sa akin.
Sa bahay, tinatawag niya akong Tita Bia.
Sa campus, Bianca lang.
Ayokong mapagkamalang may espesyal na puwesto dahil kamaganak ko ang instructor. Kaya hindi ko ipinagsigawan ang relasyon namin. Ang medical record ko ang dapat magpaliwanag ng pangangailangan ko.
“Ma’am, may hypoglycemia po ako.”
“May bago ka na namang dahilan.”
Itinuro niya ako sa hanay.
“Tandaan ninyo, kapag may isang babaeng gumagamit ng ganda para makakuha ng pabor, kayong sumusunod sa utos ang kawawa.”
“Pero ma’am, maputla na po siya,” sabi ng kaklase kong si Mara.
“Gusto mong ikaw ang pumalit?”
Natahimik si Mara.
Sinubukan kong abutin ang kendi sa bulsa. Manhid na ang mga daliri ko. Lumakas ang ugong sa tenga ko, at biglang naging napakalayo ng court.
Ang huling narinig ko ay may sumigaw ng pangalan ko.
Walang lumapit na instructor hanggang mismong mga kaklase ko ang humingi ng saklolo.
Pagmulat ko, nasa klinika na ako.
Nakatayo sa tabi ng kama si Doktor Adrian Santos. May nurse na kumukuha ng presyon ko.
“Mababa ang blood sugar mo at nanghina ka sa init,” paliwanag niya. “Nagamot ka na namin. Kailangan mong magpahinga rito ngayong hapon.”
Iniabot niya ang nakasulat na pahintulot.
Hinawakan ko iyon na parang tiket pauwi.
Tinawagan ko si Miguel, pero hindi siya sumagot. May biglaang pagpupulong siya sa kanilang yunit at nakaalis bago nagsimula ang pagsasanay. Nagpadala na lang ako ng mensahe.
Hindi pa naihahatid iyon nang bumukas nang malakas ang pinto.
Si Vanessa.
“Tapos na ang palabas mo. Bumalik ka sa court.”
Itinaas ko ang papel.
“Pinagpapahinga po ako ng doktor.”
Inagaw niya iyon.
“Akala mo ba hindi ko alam kung paano mo napapasunod ang mga lalaki?”
Pumagitna si Doktor Santos.
“Hindi siya maaaring magtraining. Pananagutan ko ang pasyenteng ito.”
Tumingin si Vanessa sa kanya, saka sa akin.
“Isa pa palang lalaki ang nabola mo.”
Nanlamig ako. Bago makapagsalita ang doktor, pinunit niya ang pahintulot sa harap namin at ibinagsak sa sahig ang mga piraso.
“Isusumbong ko kayong dalawa,” sabi niya. “Bianca, sumama ka. Ngayon.”
Sa tunog ng papel na napunit, alam kong may mas nakakatakot pang mangyayari.
PARTE 2
“Hindi mo maaaring kunin ang pasyente ko,” mariing sabi ni Doktor Santos.
Pero nakahawak na si Vanessa sa aking braso.
“Estudyante siya sa training ko.”
“At nasa klinika siya dahil bumagsak siya sa training mo.”
Saglit silang nagkatitigan. Naramdaman kong humigpit ang hawak niya, kaya marahan kong inalis ang braso ko.
“Sasama ako hanggang sa pintuan,” sabi ko. “Pero gusto kong makausap ang coordinator.”
Ayokong lumala ang sigawan sa tabi ng ibang pasyente. Akala ko, kapag nasa opisina na kami, may taong makikinig.
Nagkamali ako.
“Mamaya ang coordinator,” sagot niya. “Sa court ka muna.”
Pinipigilan pa ako ng nurse nang lumabas ako. Sumunod si Doktor Santos, pero tinawag siya ng staff dahil may isa pang estudyanteng halos mawalan ng malay sa waiting area.
“Bianca, huwag kang magtraining,” bilin niya. “Tatawagan ko ang opisina.”
Tumango ako. Hindi ko alam na nasa labas din ang coordinator at walang sumasagot sa kanyang unang tawag.
Sa pasilyo, hinarang ako ni Vanessa.
“Wala ang captain mo. Walang sasalo sa iyo ngayon.”
“Hindi ko po siya captain na ganoon.”
“Huwag mo akong gawing tanga.”
Huminto ako.
“Pamangkin ko siya.”
Una siyang natahimik. Pagkatapos, tumawa siya nang malakas.
“Pamangkin? Mas matanda siya sa iyo!”
“Mas matanda po ang kuya ko sa akin. Anak niya si Miguel.”
Umiling siya na para bang nahuli niya akong nagsisinungaling.
“Kapag wala nang maidadahilan, kamaganak na lang. Ganyan kayo.”
Hindi na ako sumagot. Nagsisimula nang sumikip ang dibdib ko sa kaba at pagod.
Pagdating namin sa court, nakaupo ang klase sa lilim. Tumayo si Mara nang makita ako.
“Bia, bakit ka nandito?”
“Dahil tapos na siyang magdrama,” sagot ni Vanessa. “Lahat, balik sa hanay!”
May ilang napabuntonghininga. Hindi ko sila masisi. Mainit ang araw at halos walang hangin.
Tumayo ako sa dulo, umaasang pagdating ng regular na pahinga ay makababalik ako sa klinika. Pero lumipas ang unang pagitan. Pagkatapos, ang sumunod.
Pinamartsa niya kami, pinatayo, at muling pinamartsa.
Sa bawat pagkakamali ng sinuman, pangalan ko ang binabanggit niya.
“Ito ang problema kapag may prinsesa sa pangkat. Nadadamay ang lahat.”
May kaklaseng napatingin sa akin nang masama. May isa namang umiwas ng tingin. Ramdam kong untiunting inililipat ni Vanessa sa akin ang galit na dapat sana ay para sa kanya.
Hindi na simpleng panlalait ang ginagawa niya.
Ginagawa niya akong dahilan para walang tumulong.
Sa kabilang court, nakita kong may instructor na nagbigay ng pahinga sa kanyang pangkat. Gusto kong kumaway, pero sumigaw agad si Vanessa.
“Mata sa harap!”
Lumagpas na sa isang oras ang walang maayos na pahinga nang muling manginig ang kamay ko.
May maliit na pakete ng glucose gel na ibinigay ng nurse. Nasa bulsa ko iyon, kasama ng tagubilin na gamitin kung bumalik ang sintomas habang humihingi ng tulong.
“Ma’am, kailangan ko pong bumalik sa klinika.”
Walang sagot.
Binuksan ko ang pakete.
Bago ko mailapit sa bibig, hinampas niya ang kamay ko.
Nahulog ang gel sa mainit na semento.
“Ano ang ginagawa mo?”
Napahawak ako sa pulsuhan kong namumula.
“Galing po iyan sa nurse.”
Humarap siya sa klase.
“Nakikita ninyo? Walang pahintulot, basta ginagawa ang gusto. Dahil sa kanya, dagdag ang training ninyo!”
“Hindi dahil sa kanya.”
Boses iyon ni Mara.
Lumabas siya sa hanay, hawak ang sarili niyang bote.
“Kayo ang hindi nagbibigay ng pahinga, ma’am.”
“Bumalik ka!”
Lumuhod si Mara sa tabi ko. Hindi ko namalayang nakaluhod na rin pala ako.
“Bia, tingnan mo ako. Naririnig mo ba ako?”
Tumango ako, pero parang may makapal na kurtinang bumababa sa paningin ko.
Naglabas ng telepono si Paolo, ang class representative.
“Tatawag ako sa klinika.”
“Bawal ang cellphone!”
“Emergency po ito.”
Hinawakan ni Vanessa ang kanyang balikat, pero may dalawa pang kaklaseng lumapit. Sa unang pagkakataon, hindi sila umurong.
“Hindi na namin kayang panoorin lang,” sabi ng isa.
Dumating ang instructor mula sa katabing court. Isang tingin lang sa akin, nagradyo na siya ng tulong.
“Itigil ang formation. Lahat, sa lilim.”
“Pangkat ko ito,” protesta ni Vanessa.
“At may estudyanteng nangangailangan ng medikal na tulong.”
Lumuhod siya sa tapat ko habang tumatakbo papalapit ang nurse.
Hindi ako tuluyang nawalan ng malay. Narinig ko ang pagsusuri nila, ang utos na magdala ng wheelchair, at ang pabulong na iyak ni Mara.
Pagbalik sa klinika, bumagsak ang mukha ni Doktor Santos nang makita niya ako.
“Sinabi kong kailangan niyang magpahinga.”
“Ayaw niya pong maniwala,” sabi ni Mara.
Tahimik na nagtala ang nurse. Kinuhanan niya ng litrato ang namumulang pulsuhan ko, matapos hingin ang pahintulot ko.
Habang sinusuri ako, dumating ang NSTP coordinator na si Propesor Lorna Mendoza. Kasunod niya ang campus security.
“Nasaan ang medical excuse?” tanong niya.
“Pinunit po,” sagot ni Paolo.
Inilabas niya ang mga pirasong pinulot niya sa klinika. Ibinigay pala ng nurse sa kanya bago siya bumalik sa court.
Humigpit ang labi ni Propesor Mendoza.
May tumunog na telepono.
Sa akin iyon.
Si Miguel.
Sinagot ni Mara dahil nanginginig pa ang kamay ko.
“Sir, nasa klinika po si Bianca. Dalawang beses na siyang dinala rito.”
Narinig ko ang biglang pagbabago ng boses niya.
“Huwag muna siyang ilalabas. Papunta na ako.”
Sa pintuan, muling lumitaw si Vanessa. Hindi na siya sumisigaw. Maayos na ang pagkakaayos ng kanyang uniporme.
“May hindi pagkakaunawaan lang,” sabi niya sa coordinator. “Masyadong emosyonal ang estudyante.”
“May sasabihin din po ako,” singit ni Mara.
Namutla siya habang hawak ang telepono niya.
“Akala namin, gusto lang niyang disiplinahin si Bianca. Pero may mensahe siyang ipinadala sa group chat ng assistants bago pa nagsimula ang training.”
Tumingin sa kanya si Vanessa.
“Private chat iyon.”
“Ipinasa po sa akin ng isang assistant na nag-alala.”
Ipinihit ni Mara ang screen sa coordinator.
Nabasa ko ang unang pangungusap: “Ngayong wala si Miguel, tuturuan ko ng leksiyon ang babaeng sumisira sa amin.”
Napatingin ako kay Vanessa.
“Sa amin?”
Bumukas ang pinto sa likuran niya.
Pumasok si Miguel, kasunod ang kuya kong si Roberto.
Hindi sila tumingin muna kay Vanessa.
Diretso silang lumapit sa kama ko.
Wala nang puwedeng umatras ngayon.
At bago masambit ni Miguel ang tawag niya sa akin, sumigaw si Vanessa ng isang kasinungalingang lalo pang magpapabagsak sa kanya.
PARTE 3
“Sir, siya ang lumalapit sa akin para siraan kayo!”
Natigilan si Miguel.
“Ano?”
Itinuro ako ni Vanessa, nanginginig ang daliri pero pilit matatag ang boses.
“Sinabi niyang kaya ka niyang mapasunod. Na kahit may relasyon tayo, mas pipiliin mo siya.”
Walang nagsalita.
Narinig ko ang ugong ng aircon at ang pagkaluskos ng papel sa kamay ng nurse.
Tumingin si Miguel kay Propesor Mendoza.
“Maaari bang manatili rito ang doktor at coordinator? Gusto kong malinaw ang bawat salitang sasabihin.”
Pagkatapos, lumapit siya sa akin.
“Tita Bia, kumusta ang pakiramdam mo?”
Nawala ang kulay sa mukha ni Vanessa.
“Tita?”
Humawak ang kuya ko sa gilid ng kama.
“Anak ko si Miguel. Kapatid ko si Bianca.”
Mabagal niyang sinabi iyon, walang sigaw, walang pagmumura. Mas nakakatakot ang katahimikan niya kaysa sa galit.
“Ako si Roberto Reyes. Ako ang emergency contact na nasa medical record niya. Tinawagan ako ng klinika.”
Tumingin si Vanessa sa akin na para bang may ibang taong biglang pumalit sa mukha ko.
Gusto kong matawa sa pagkabigla niya, pero pagod na pagod ako.
“Sinabi ko po sa inyo sa pasilyo,” sabi ko. “Hindi ninyo ako pinaniwalaan.”
“Hindi ko naman alam…”
“Alam mong may sakit siya,” putol ni Doktor Santos. “Ako mismo ang nagsabi.”
Ibinuka niya ang bibig, pero walang lumabas.
Inilatag ni Propesor Mendoza sa mesa ang mga piraso ng papel.
“Ito ang pahintulot na pinunit mo?”
“Akala ko kasi…”
“Ang tinatanong ko ay kung ikaw ang pumunit.”
Tumango siya.
Sunod na inilagay ng nurse ang tala ng aking unang pagdating, ang oras ng paggamot, at ang oras ng ikalawang pagbalik.
Hindi na kailangan ng mahahabang paliwanag. Magkakatabi ang mga oras, at sa pagitan nila naroon ang training na ipinilit sa akin.
Nagbigay ng salaysay si Mara. Sumunod si Paolo, pagkatapos ang instructor na tumulong sa court.
May maikling video si Paolo. Sinimulan niya iyon nang magbanta si Vanessa ng dagdag na parusa habang nasa sahig ako.
Sa screen, malinaw ang mukha ko, ang pakete sa semento, at ang mga kaklaseng humaharang para makatawag ng tulong.
Nang marinig ni Kuya ang boses kong humihingi ng klinika, yumuko siya.
Pinisil niya ang kamay ko, marahan, parang natatakot siyang masaktan pa ako.
“Bakit hindi mo ako tinawagan agad?” bulong niya.
“Akala ko po titigil siya.”
Napapikit siya.
Iyon ang pinakamasakit na bahagi. Hindi ang pagkapahiya ko. Kundi ang mukha ng kapatid kong nalaman na habang nasa trabaho siya, may taong untiunting nagtutulak sa akin sa panganib.
Humarap si Miguel kay Vanessa.
“Wala tayong relasyon. Kailan ko sinabi iyon?”
Nagsimulang umiyak si Vanessa.
“Lagi mo akong tinutulungan. Hinahatid mo ako kapag gabi ang briefing. Akala ko…”
“Kasama natin ang ibang instructors sa sasakyan. Trabaho iyon.”
“Pero noong tinanggihan mo ang imbitasyon ko, nakita kitang bumili ng sorbetes para sa kanya.”
Napatingin siya sa akin, at sa unang pagkakataon, walang tapang ang kanyang tingin.
“Nagselos ako.”
Hindi iyon pag-amin sa pag-ibig na nakakaantig.
Pag-amin iyon na ginawa niyang parusa ang niyang hinala.
“Kahit hindi ko siya tita,” sabi ni Miguel, “wala kang karapatang gawin ito.”
Tahimik akong napaiyak.
Mula umaga, iyon ang hinihintay kong marinig. Hindi na kailangan ng apelyido, pamilya, o paliwanag kung bakit may nagbigay sa akin ng tubig.
Kailangan ko lang ng taong magsasabing mali ang ginawa niya.
Inutusan ni Propesor Mendoza si Vanessa na umalis muna sa pagsasanay habang iniimbestigahan ang insidente. Ipinasa niya sa pinuno ng programa at sa kaukulang yunit ang mga salaysay at ebidensiya.
Hindi pinayagang si Miguel ang magpasya sa kaso.
Kamaganak niya ako, kaya ipinaubaya niya ang pormal na pagsusuri sa ibang opisyal. Nagbigay siya ng niyang salaysay, kasama ang pag-amin na hindi niya agad naipaliwanag sa kapalit niya ang aking kondisyon.
“Nasa turnover notes ang medical restriction,” sabi niya. “Pero dapat tiniyak kong nabasa at naunawaan iyon.”
Ayokong gawing perpekto ang pamangkin ko dahil ipinagtanggol niya ako.
May kakulangan din siyang kailangang harapin.
Gayunman, magkaiba ang pagkukulang sa komunikasyon at ang sadyang pagbalewala sa doktor matapos mawalan ng malay ang isang estudyante.
Kinagabihan, dinala ako ni Kuya sa ospital para sa pagsusuri. Sumama si Mara hanggang sa lobby bago siya sunduin ng kanyang ate.
“Sorry, Bia,” sabi niya. “Kanina pa dapat ako lumapit.”
“Lumapit ka.”
“Natatakot ako.”
“Ako rin.”
Nagyakapan kami.
Hindi ko sinabi sa kanyang wala siyang kasalanan sa pananahimik niya. Hindi rin niya kailangan ng sermon mula sa taong katatapos lang niyang tulungan.
Pareho naming alam na sa susunod, kailangan naming kumilos nang mas maaga.
Kinabukasan, may kumalat na putol na video sa isang student page. Ang caption: “Mayamang estudyante, ipinatawag ang kamaganak na captain matapos mapagalitan.”
Muli akong ginawang problema.
May nagsabing maarte ako. May nagtanong kung bakit ako sumali kung mahina ang katawan ko. May nagbiro na kailangan daw pala ng sariling sundalo para makatapos ng training.
Hindi ko binasa ang lahat.
Nagpadala ang klase namin ng magkakasamang salaysay sa administrador ng page. Hindi nila inilabas ang pribadong medical record ko. Ipinaliwanag lang nila ang nasaksihan nila at hiniling na itama ang maling paratang.
Inalis ang caption. Naglabas ng pagwawasto ang page.
Hindi nabura ang mga salitang nabasa ko, pero may mga taong piniling huwag hayaang kasinungalingan ang manatiling huling bersiyon.
Makalipas ang ilang linggo, natapos ang imbestigasyon.
Napatunayang binale-wala ni Vanessa ang restriksiyon, pinunit ang pahintulot, nanakit sa aking kamay, at gumamit ng mapanirang paratang upang hadlangan ang mga gustong tumulong.
Inalis siya sa tungkulin bilang tagapagsanay sa campus. Isinailalim din siya sa proseso ng kanyang yunit. Nagpatuloy ang reklamo naming pamilya sa pamamagitan ng tamang opisina.
Walang biglaang eksenang kinaladkad siya ng mga sundalo. Walang kapangyarihang ginamit si Miguel para gumawa ng niyang hatol.
Mga tala, saksi, at pananagutan ang nagpabagsak sa kanya.
Bago ang huling pagdinig, humiling si Vanessa na makausap ako kasama ang coordinator.
Pumayag ako.
Wala na ang matigas niyang tindig. Hawak niya ang isang liham, pero hindi niya iyon agad naiabot.
“Kung alam ko lang na tita ka niya…”
“Iyon pa rin ang una ninyong iniisip?”
Napatigil siya.
“Dapat po bang kamaganak muna ako ng captain bago ninyo paniwalaang may sakit ako?”
Napatingin siya sa sahig.
“Hindi.”
“Kung ordinaryong estudyante lang ako, kung walang kuya na darating at walang pamangking makikinig, tama pa rin ba ang ginawa ninyo?”
Umiling siya.
Doon ko lang tinanggap ang liham.
“Narinig ko ang paghingi ninyo ng tawad,” sabi ko. “Pero hindi ko pa kayang sabihin na ayos na ang lahat.”
Hindi ko siya pinatawad para lang matapos nang maganda ang kuwentong ikukuwento ng ibang tao.
Ang paghilom ko ay hindi dagdag na responsibilidad sa kanya.
Paglabas ko sa opisina, nasa pasilyo ang kaklase kong kanina ay masamang tumingin sa akin habang pinaparusahan ang buong pangkat. Si Joel, tahimik at karaniwang palangiti.
“Bia, may kailangan akong aminin,” sabi niya. “Nagalit ako sa iyo noong sinabi niyang dahil sa iyo kaya walang pahinga.”
Hindi ako sumagot agad.
“Mas madaling magalit sa taong katabi natin,” patuloy niya, “kaysa sa taong may hawak ng parusa.”
Tumango ako. Totoo iyon, at masakit pakinggan.
“Pero hindi ibig sabihin na tama,” sagot ko.
“Alam ko. Kaya ibinigay ko ang buong salaysay ko. Kahit kasama roon ang pananahimik ko.”
Sa likod niya, nakatayo ang ilan pa naming kaklase. Walang palakpakan, walang nakahandang camera. Isa lang silang pangkat ng mga batang natutong hindi lahat ng utos ay dapat sundin nang nakapikit.
Hindi biglang nawala ang takot ko sa uniporme. Ilang gabi pa akong nagigising sa boses ni Vanessa. Pero bawat taong umamin sa pagkukulang niya ay tumulong ibalik ang tiwala kong hindi ako nag-iisa, at hindi ko kailangang patunayan ang sakit ko sa pamamagitan ng pagbagsak.
Bumalik ako sa klase matapos payagan ng doktor. Para sa training, inayos muna ng programa ang aking ligtas na mga gawain at malinaw na paraan ng paghingi ng tulong.
Sa unang araw, may inilagay si Paolo na bote ng tubig sa upuan ko.
“Para sa lahat,” sabi niya, itinuro ang kahong dala ng klase.
Ngumiti ako.
Sa bahay nang gabing iyon, tinukso ako ni Miguel habang naghahain ng hapunan.
“Tita Bia, utos ni Papa, bawal kang hindi magmeryenda.”
“At bawal kang makalimot sa turnover,” sagot ko.
Tumango siya, seryoso at nagsisisi.
Pagkatapos, pareho kaming natawa.
Pero kapag naaalala ko ang court, hindi sorbetes o selos ang naiisip ko.
Naiisip ko ang kamay ni Mara na unang umabot sa akin.
At ang tanong na sana ay dala ng bawat makakabasa: kapag may nanghihingi ng tulong sa harap mo, kailangan mo pa bang malaman kung sino ang pamilya niya bago ka kumilos?
