Buntis Akong Nakaipit sa Nataob na Kotse, Pero Pulseras ni Lola ang Inagaw ng Asawa Ko Para sa Taksil Kong Kaibigan
PARTE 1
“Kung ako ang pakakasalan mo, magdadala raw ako ng malas. Kaya ang matalik kong kaibigan ang pinakasalan mo sa araw ng kasal natin?”
Iyan ang huling sinabi ko kay Marco Reyes bago ako umalis ng simbahan sa Batangas tatlong taon na ang nakararaan.
Dapat ako ang lalakad sa aisle. Nasa dressing room na ako, suot ang bestidang pinili namin ng lola ko, nang pumasok si Marco kasama ang dalawa niyang kaibigan. Hinawakan nila ang mga braso ko at itinali ako sa upuan gamit ang sintas ng malaking kahon ng bulaklak.
Sa labas, tumutunog na ang kampana.
“Pakinggan mo muna kami, Ana,” sabi ni Marco. “Sabi ng nanay ko, hindi maganda ang pagsasama natin. Pareho raw matigas ang ulo natin. Si Carla muna ang haharap sa altar para hindi mapahiya ang pamilya.”
Si Carla ang matalik kong kaibigan mula high school. Siya rin ang nakasuot ng belo ko nang sumilip ako sa bintana.
Akala ko palabas lamang iyon para sa mga panauhin. Kinagabihan, nalaman kong pinirmahan nila ang mga papel na inihanda para sa sarili nilang kasal. Habang naghihintay ako ng magpapakawala sa akin, ipinagdiwang nila ang kanilang unang gabi bilang mag-asawa sa hotel na dapat sana’y para sa amin.
Naospital ang lola ko nang malaman ang nangyari. Bago siya pumanaw, isinuot niya sa pulso ko ang lumang pulseras niyang jade.
“Anak, huwag mong ipagpalit ang sarili mo sa taong kayang ikahiya ka,” sabi niya.
Umalis ako ng Batangas. Sa Maynila ko nakilala si Gabriel Lim, isang negosyanteng matiyagang nanligaw sa akin. Alam niya ang kuwento. Hinintay niya akong muling magtiwala. Nang ikasal kami sa isang maliit na seremonya, siya pa ang umiyak habang inilalagay ang singsing sa daliri ko.
Tatlong taon kaming masaya. O iyon ang akala ko.
Buntis ako nang bumiyahe kami pauwi sa Batangas para sa Noche Buena. Madilim na sa lumang daang nadaanan namin nang biglang umiwas si Gabriel sa isang motorsiklong nakaharang. Bumangga ang kotse sa konkretong kanal at tumagilid. Nakalabas siya sa bintana. Ako, naipit ang mga paa sa ilalim ng yupi ng dashboard.
“Gab, tawag ka ng ambulansiya,” pakiusap ko. “May dugo.”
Sa halip, tumingin siya sa relo.
Huminto ang isang SUV sa likuran namin. Bumaba sina Marco at Carla.
Nang makita ko silang tatlo na magkakasama, naunawaan kong hindi aksidente ang lahat.
Lumuhod si Carla sa tapat ng bintana. “Namiss mo ba kami, Ana?”
Hawak ni Gabriel ang kaniyang telepono. “May pustahan sa isang pribadong livestream. Sabi ni Carla, kakayanin mong manatili riyan nang limang oras. Apat na oras na lang.”
Napatingin ako sa lalaking minsang humahalik sa tiyan ko tuwing gabi.
“Anak mo rin ito,” sabi ko.
“Alam ko,” sagot niya. “Kaya tumigil ka na sa pag-arte.”
Itinaas ni Carla ang telepono niya sa tapat ng bintana. Sa screen, nakita ko ang sarili kong duguan, habang dumarami ang mga nanonood at tumataas ang halaga ng pustahan.
Pagkatapos, iniharap niya ang camera sa tiyan ko at ngumiti.
“Kung mabubuhay sila hanggang hatinggabi,” sabi niya sa mga nanonood, “talagang panalo ako.”
PARTE 2
“Patayin mo ang camera,” sabi ko.
Tumingin si Carla kay Gabriel, para bang naghihintay ng pahintulot. Nang hindi siya sumagot, lalo niyang inilapit ang telepono sa mukha ko.
“Ngumiti ka naman, Ana. Noong ikasal kayo, ang dami mong litrato.”
May kirot na paulit-ulit sa puson ko. Sa bawat paghinga, sumasagi ang nakayuping bakal sa mga tuhod ko. Hindi ko makita kung gaano karaming dugo ang nasa upuan, pero nararamdaman kong basa na ang laylayan ng damit ko.
Sinubukan kong tawagan ang nanay ko. Nasa ilalim ng upuan ang telepono ko, abot-tanaw ngunit hindi abot-kamay.
“May sasakyan na darating,” sabi ko. “Makikita nila kayo.”
“Pribadong daan ito papunta sa lumang bodega ng pamilya ni Gabriel,” sagot ni Marco. “Ilang taon na akong dumaraan dito. Kapag Disyembre, halos walang sasakyang pumapasok.”
Napatingin ako sa kaniyang mga kamay. May gasgas ang isang daliri niya at may alikabok sa manggas. Siya ang naglagay ng motorsiklo sa kurbada; sinadya nilang takutin si Gabriel para lumiko. Ngunit kahit planado nila ang lugar, walang makapagsisiguro kung paano babagsak ang kotse.
“Hindi ito ang napag-usapan natin,” sabi ni Gabriel kay Marco. “Sabi mo, sa kanal lang sasayad.”
“Ganiyan lang ang itsura,” sagot ni Marco. “Gising na gising pa nga siya.”
May naramdaman akong mahinang galaw sa tiyan ko. Ipinit ko roon ang isang kamay at pinilit manatiling kalmado.
Sa loob ng tatlong taon, iisang bagay ang hiniling ko kay Gabriel: huwag niyang hayaang maging biro ang nangyari sa kasal ko noon. Lagi niyang sinasabing hinding-hindi niya ako ilalagay sa harap ng mga taong iyon. Ngayon, pinanonood niya silang pagtawanan ako.
“Bakit?” tanong ko sa kaniya. “Ano ang nagawa ko sa iyo?”
Si Carla ang sumagot. “Noong umalis ka, lahat ng tao sa bayan sinabing inagaw ko ang nobyo mo. Nawalan ng mga customer ang maliit na catering ng nanay ko. Kahit hindi na kami ni Marco masaya, pangalan ko pa rin ang dinudura nila.”
“Pinakasalan mo siya habang nakatali ako,” sabi ko. “Ano ang gusto mong sabihin ko sa kanila?”
“Na pumayag ka!”
Napatawa ako, kahit masakit. “Gusto mong magsinungaling ako para malinis ang ginawa ninyo?”
Lumingon siya sa camera at pinatay ang audio. Sa unang pagkakataon, nakita ko ang galit sa likod ng matamis niyang pananalita.
“Tatlong taon kitang hinanap, Ana. Hindi para humingi ng tawad. Gusto kong marinig mong sabihin na mali ang ginawa mong pag-alis.”
Ibinaba niya ang telepono. Doon nagsalita si Gabriel.
“Kilalanin mo si Carla. Magkakilala kami mula pagkabata. Nang malaman kong ikaw ang babaeng dahilan kung bakit gumuho ang buhay niya, nilapitan kita.”
Nawala ang tunog ng paligid. Ang narinig ko na lamang ay ang pagaspas ng dahon sa taas ng kotse.
“Ang kasal natin?” tanong ko.
“May seremonya,” sagot niya. “Pero hindi naisumite ang mga dokumento sa civil registrar.”
Naalala ko ang araw na pumirma ako. Siya ang nag-asikaso sa lahat. Nang humingi ako ng kopya ng marriage certificate, sinabi niyang may inaayos pang maling baybay sa apelyido ng kaniyang ama. Naging abala ako sa trabaho, saka sa pagbubuntis. Hindi ko na binalikan.
“Sinamahan mo ako sa bawat ultrasound,” sabi ko.
Umiwas siya ng tingin. “Hindi ko inakalang aabot tayo rito.”
Isang pares ng ilaw ang lumitaw sa dulo ng daan. Isang delivery van ang huminto. Bumaba ang drayber, si Mang Eddie, at napamura nang makita ako.
“Tumawag na kayo ng 911?” sigaw niya.
“Oo,” mabilis na sagot ni Gabriel. “Paparating na.”
“May dugo sa loob. Kailangan niya ng doktor.”
Kinuha ni Mang Eddie ang telepono niya. Hinarangan siya ni Marco.
“Huwag mo silang ilipat,” sabi ni Marco. “Baka lumala ang pinsala.”
“Tatawag lang ako ng ambulansiya,” sagot ng drayber.
Nilapitan sila ni Gabriel. “Asawa ko siya. Ako ang bahala.”
Mula sa bintana, sinigawan ko si Mang Eddie. “Hindi pa sila tumatawag! Pakiusap!”
Tumigil siya. Tiningnan niya ang mga mukha nilang tatlo, saka umatras patungo sa van. Hindi ko makita ang ginagawa niya sa loob.
Pagkaraan ng ilang minuto, dumating ang isang pickup na may dalang hydraulic cutter. Dalawang lalaking naka-unipormeng pang-rescue ang bumaba. Napabuntong-hininga ako sa ginhawa.
Sinuri ng isa ang bintana at tumingin sa duguang upuan.
“Buntis siya,” sabi niya kay Gabriel. “Ilalabas na namin.”
“Hindi pa,” sagot ni Gabriel. “May tatlumpung minuto.”
Natigilan ang lalaki. “Sir, hindi ligtas—”
“Kinuha ko kayo para gawin ang sinabi ko.”
Doon ko napansin ang logo sa kanilang pickup: pangalan ng kompanyang nagbibigay ng kagamitan sa mga event ng pamilya Lim. Hindi sila ang ambulansiyang hinihintay ko.
Ipinuwesto nila ang cutter. Bumuka nang kaunti ang pinto bago sila pinatigil ni Gabriel. Inilabas ko ang kamay sa siwang. Kumayod ang balat ko sa matalim na bakal.
Nakita niya ang singsing sa daliri ko.
“Hinahawakan mo pa rin iyan?” tanong niya. Hinila niya ang singsing at inihagis sa damuhan.
Pagkatapos ay napatingin si Marco sa pulseras na jade sa pulso ko.
“Kung talagang gusto ni Ana na tapusin ang nakaraan,” sabi niya kay Carla, “alam niya kung ano ang ibibigay.”
Lumapit si Gabriel at iniunat ang kamay sa bukas na pinto.
“Ibigay mo ang pulseras,” sabi niya.
Sa likod niya, muling umilaw ang telepono ni Mang Eddie. May maliit na pulang ilaw sa dashboard ng van. Hindi ko alam kung nakatawag siya ng tulong. Ang alam ko lang, unti-unti nang tumatahimik ang sanggol sa tiyan ko, at may hawak nang pangputol ng pinto ang dalawang lalaking ayaw akong ilabas.
PARTE 3
“Ibigay mo, Ana,” ulit ni Gabriel.
Hindi ko maitaas ang braso ko. Nakakapit ang isang kamay ko sa tiyan, ang isa naman ay sugatan matapos kong piliting buksan ang pinto. Nasa pulso ko ang pulseras ng lola ko, malamig sa balat na basang-basa na ng pawis.
“Kay Lola iyan,” sabi ko.
“Narinig mo si Carla. Ipapakita lang niya sa mga taga-Batangas na tinanggap mo ang nangyari noon. Pagkatapos, ilalabas ka namin.”
Parang simpleng palitan ang sinasabi niya: isang pulseras para sa buhay ko at ng anak namin. Ngunit kilala ko na ang pangako ni Gabriel. Pinangakuan niya akong hindi na niya hahayaang saktan ako nina Marco at Carla. Pinangakuan niya akong asawa niya ako. Wala ni isa sa mga iyon ang totoo.
Umilaw ang telepono sa bulsa niya. Nang sagutin niya, narinig ko ang boses ng nanay ko.
“Gabriel, nasaan na kayo? Inaantay kayo ng tatay ni Ana. Nakahanda na ang hapunan.”
Tinakpan niya ang mikropono at yumuko sa bintana.
“Ayaw mong mag-alala ang nanay mo, di ba? Kapag ginawa mo ang hinihingi namin, ihahatid kita sa ospital at tatawagan ko siya. Hindi niya kailangang malaman ang buong nangyari.”
Namatay ang lola ko matapos akong makita sa labas ng simbahan, nakayapak at nanginginig, habang sina Marco at Carla ang binabati ng mga bisita. Hindi si Carla ang nagpasikip ng paghinga niya nang araw na iyon; matagal na siyang may sakit. Pero ang huli niyang alaala sa akin ay ang makita akong nakawala sa mga taong humawak sa akin.
Ayokong isipin ng nanay ko na muli na naman akong nagtiis nang mag-isa.
“Ma,” sigaw ko sa abot ng kaya ko.
Kinansela ni Gabriel ang tawag.
“Napakatigas talaga ng ulo mo.”
Hinawakan niya ang pulso ko at sinubukang alisin ang pulseras. Namaga na ang kamay ko kaya hindi iyon basta mahila. Napasinghap ako sa sakit. Lumapit si Carla para tumulong.
“Hayaan mo na,” sabi niya nang mahina. “Pwede namang mamaya.”
Tumingin ako sa kaniya. Kanina pa siya tumatawa sa harap ng camera, ngunit nanginginig na ngayon ang mga daliri niya.
“Mamaya?” tanong ko. “Paano kung wala nang mamaya para sa anak ko?”
Hindi siya nakasagot.
Mula sa dulo ng daan, may narinig kaming sirena.
Kumawala ang kamay ni Gabriel sa pulso ko. Si Marco ang unang tumingin kay Mang Eddie, na nakatayo na sa tabi ng kaniyang van.
“Tinawagan mo sila?” singhal niya.
“Oo,” sagot ng drayber. “Pagkababa ko pa lang. Tinawagan ko rin ang pulis nang sabihin niyang hindi pa kayo tumatawag.”
Dumating ang ambulansiya, kasunod ang mobile ng pulisya. Lumapit agad ang mga paramedic. Sinubukan ni Gabriel na humarang.
“Asawa ko siya. Kailangan kong—”
“Umatras po muna kayo,” sabi ng isang paramedic. “Kami ang titingin sa kaniya.”
Itinabi ng pulis ang tatlo. Nang makalapit ang mga totoong rescuer, tinanong nila kung naririnig ko sila. Tumango ako. May nagsabi sa akin na hindi ko kailangang gumalaw; bubuhatin nila ang yupi ng dashboard bago ako ilabas.
“Ang baby ko,” sabi ko.
“Dadalin namin kayong dalawa sa ospital,” sagot ng paramedic. “Kausapin mo lang ako.”
Nakita ko sa gilid ng paningin ang dalawang lalaking dumating sa pickup. Ipinapaliwanag nila sa pulis na taga-event equipment sila at tinawagan lamang upang dalhin ang cutter. Sumagot si Gabriel na may “naunang pag-uusap” tungkol sa oras. Nagtanong ang pulis kung bakit may oras na kailangang hintayin bago iligtas ang sugatang buntis.
Walang sumagot.
Habang inaangat ang dashboard, may matinis na tunog ng bakal. Pinikit ko ang mata ko. May boses na paulit-ulit na nagsasabing dahan-dahan, may bigat na inaalis sa mga binti ko, at may mga kamay na maingat na naglipat sa akin sa stretcher.
Bago isara ang pinto ng ambulansiya, nakita ko si Carla sa tabi ng SUV. Hawak pa rin niya ang telepono. Patay na ang livestream.
Sa ospital, isinugod ako sa operasyon. Nagkaroon ako ng matinding pagdurugo at kailangan iluwal nang mas maaga ang anak ko. Pagmulat ko, puti ang kisame at nakaupo sa tabi ko ang nanay ko. Mamula-mula ang kaniyang mga mata. Nasa kabilang upuan ang tatay ko, may hawak na plastik na supot ng damit na dinala nila para sa akin.
“Nasaan siya?” tanong ko.
Hindi ko na kailangang sabihin kung sino. Niyakap ako ng nanay ko.
“Nasa neonatal intensive care siya,” sabi niya. “Babae. Maliit, pero lumalaban.”
Umiyak ako hanggang hindi na ako makahinga nang maayos. Humingi ako ng tawad sa kaniya, sa anak ko, sa lahat ng sandaling akala ko hindi na kami makakalabas sa kotse.
“Wala kang dapat ihingi ng tawad,” sabi ni Mama. “Narito ka.”
Ilang araw bago ko nahawakan ang anak ko. Maliit ang mga daliri niya, pero nang ilagay ko ang isang daliri ko sa kaniyang palad, mahigpit siyang kumapit. Pinangalanan ko siyang Lucia, dahil sa gabing halos mawalan kami ng pag-asa, may mga taong tumigil at tumawag ng tulong.
Nagsimula ang imbestigasyon habang nasa ospital pa ako. May dashcam si Mang Eddie. Nakuha nito ang pagharang ni Marco sa kaniya, ang pagsigaw ko na wala pang tinatawagan, at ang utos ni Gabriel na hintayin ang natitirang oras. Narekober din ng pulis ang video ng livestream at mga mensahe nilang tatlo tungkol sa motorsiklong inilagay sa kurbada.
Ayon sa mensahe, plano nilang gumulong ang kotse sa mababaw na kanal para takutin ako. Nasa usapan din ang limang oras na pustahan: tinitiis ko raw ang pagpapanggap ng lahat, kaya gusto nilang malaman kung hanggang kailan ko pa kakayanin kapag alam ko na ang totoo. Walang isa man sa kanila ang nagsulat na maaari akong maipit, duguin, o mawalan ng anak. Nang mangyari iyon, nakita nila at pinili pa ring maghintay.
May isa pang dokumentong nakuha ang abogado ko: walang nairehistrong kasal sa pagitan namin ni Gabriel. Totoo ang mga bulaklak, ang mga panauhin, ang mga pangakong sinabi niya sa harap ko. Ang mga papeles na ipinakita niya ay hindi naisumite.
Nang unang sabihin iyon sa akin, hindi ako nakaramdam ng ginhawa. Tatlong taon kong tinawag na tahanan ang buhay na iyon. Hindi mabubura ng isang rekord sa tanggapan ang mga gabing hinintay ko siyang umuwi, o ang tuwa ko nang sabihin niyang magiging ama siya.
Dumating si Carla sa ospital habang nagpapagaling si Lucia. Hindi siya pinapasok sa kuwarto. Iniwan niya sa guwardiya ang isang sulat. Nakasulat doon na nagsimula ang lahat sa galit niya sa sinabi ng mga tao sa Batangas. Inamin niyang natutuwa siya noong una nang makita akong umiyak sa kotse. Natakot lang siya nang mapansin ang dugo.
May isang pangungusap sa dulo: Hindi ko na maibabalik ang mga oras na pinaghintay namin kayo.
Hindi ko siya sinagot. Ibinigay ko ang sulat sa abogado ko.
Sinubukan din ni Gabriel na magpadala ng mensahe. Tinanong niya kung kumusta ang bata at kung maaari niya kaming makita. Ipinaabot ko sa abogado na ang anumang usapin tungkol kay Lucia ay daraan sa tamang proseso. Hindi ko hahayaang ang taong nagbilang ng minuto habang nasasaktan kami ang magtakda kung kailan siya muling lalapit.
Makalipas ang ilang linggo, ibinalik sa akin ng pulis ang mga gamit na nakuha sa pinangyarihan. Kasama roon ang singsing na inihagis ni Gabriel sa damuhan. Matagal ko itong tinitigan. May nakaukit pa ring pangalan naming dalawa sa loob, gaya noong araw na inilagay niya iyon sa daliri ko.
Nasa pulso ko pa rin ang pulseras ni Lola. Nabaklas ang maliit nitong kawit habang inililigtas ako, pero naayos iyon ng tatay ko. Siya mismo ang nagsara nito sa kamay ko nang iuwi namin si Lucia.
Noong Pasko ng sumunod na taon, nakalakad na ang anak ko nang ilang hakbang. Tumatawa siyang tumawid sa sala patungo kay Mama, habang si Papa ay kunwaring nahihirapang habulin siya. Nakaupo ako malapit sa mesa, pinagmamasdan silang tatlo.
May mga araw na naaalala ko pa rin ang tunog ng bakal na naiipit at ang boses ni Gabriel na nagsasabing may oras pang natitira. Hindi ko alam kung kailan tuluyang hihina ang alaalang iyon.
Pero nang gabing iyon, inabot ni Lucia ang kamay ko. Kumapit siya sa daliri kong minsang may singsing. Sinuot ko ang pulseras ni Lola sa kabilang pulso, saka binuhat ang anak ko papunta sa hapag.
Mainit pa ang Noche Buena. Naghintay ang pamilya ko hanggang makaupo kaming dalawa.
