Akala Ko Galit Sa Akin Ang Kapatid Ng Hipag Ko—Hanggang Mahuli Ko Siyang Hawak Ang Nawawala Kong Pantali Sa Buhok
PARTE 1
“Lumipat lang ako sa bahay ng hipag ko, pero bakit hawak ng kapatid niya ang nawawala kong pantali sa buhok?”
Nakatayo ako sa bukas na pinto ng silid ni Rafael Villanueva. Nakayuko siya sa mesa, mahigpit na hawak ang kulay lilang pantali ko, habang mabilis na gumagalaw ang kabilang kamay.
Paglingon niya, pareho kaming natigilan.
“Rafael,” nauutal kong sabi, “gusto mo bang magkagulo ang pamilya natin?”
Pero bago ako napunta sa nakakahiyang gabing iyon, muntik munang malugi ang kuya ko.
May maliit na negosyo si Marco sa Quezon City. Gumagawa siya ng mga kabinet, pero hindi nagbayad ang pinakamalaking kliyente niya. Naubos ang puhunan, naantala ang sahod ng mga tauhan, at pati renta namin ay nanganganib.
Kaya tumanggap siya ng dagdag na trabaho sa isang events company. Sa umaga, karpintero. Sa gabi, waiter sa mga pribadong handaan.
Doon niya nakilala si Bianca Villanueva.
Hindi ko alam kung kailan naging pag-ibig ang pagpapahiram nito ng charger at pag-abot ng tirang pagkain. Basta makalipas ang ilang buwan, ipinakita ni Kuya ang kanilang marriage certificate.
“May asawa na ako, Lia.”
“May utang ka pa sa tindahan.”
“Alam niya.”
“Pati iyong sa akin?”
“Lalo na iyon.”
Dalawampu’t isang taong gulang na ako, pero wala akong ibang kasama sa buhay kundi si Kuya. Nang mag-alok si Bianca na pansamantala akong tumira sa bahay niya habang inaayos namin ang upa, pumayag ako.
Hindi ako handa sa laki ng bahay sa isang subdivision sa Quezon City.
Hindi rin ako handa sa gintong pulseras na iniabot niya.
“Welcome sa pamilya,” sabi niya.
Habang nasa kusina silang mag-asawa, nakaupo ako sa mahabang sofa, iniisip kung puwedeng isangla ang pulseras sakaling magkaproblema ulit.
Saka may bumaba mula sa hagdan.
Matangkad. Magulo ang buhok. Nakasuot ng simpleng T-shirt.
“Hi,” masaya kong bati.
Pagtaas niya ng mukha, gusto kong lunukin ako ng sofa.
Si Rafael.
Kaklase ko noong senior high. Dalawampu’t dalawang taong gulang na ngayon. At ang taong ilang taon ko nang iniiwasan.
Noon, nakita ko siyang nakikipagtalo kay Nico, ang katabi ko sa klase. Kinabukasan, hindi na pumasok si Nico. Pagkaraan ng isang linggo, lumipat ito ng paaralan.
Si Rafael naman ang naupo sa bakanteng upuan.
Mula noon, madalas siyang nakatingin sa akin na para bang may kasalanan akong hindi ko alam.
Akala ko matatapos iyon sa graduation.
Pero noong orientation sa unibersidad, siya ang nagsalita bilang kinatawan ng mga bagong estudyante.
Magkaiba kami ng kurso, pero palagi ko siyang nakakasalubong.
Minsan, nagboluntaryo ako sa intercollege basketball tournament. Siya ang pangunahing manlalaro ng kanilang koponan.
Habang naghihiyawan ang mga nanonood, pilit kong tinitingnan ang scoreboard.
“Bakit lagi siyang dumadaan sa harap mo?” tanong ng kaibigan kong si Bea.
“Galit yata sa akin.”
“Baka gusto kang takutin.”
Naniwala ako.
Pagkatapos ng laro, sinundan ko siya para magtanong. Akala ko walang tao sa pasilyo ng locker room. Kumatok ako, pero bumukas ang pinto bago ako nakapagsalita.
Lumabas siyang bagong ligo, may tuwalyang nakabalot sa baywang.
Agad akong tumalikod.
“Sorry! Akala ko bihis ka na!”
Sa sobrang pagmamadali, muntik akong bumangga sa dingding.
Ngayon, nakatayo siya sa bahay na titirhan ko.
“Magkakilala kayo?” tanong ni Bianca mula sa kusina.
“Oo,” sagot niya.
“Kaibigan?” masayang tanong ni Kuya.
Tumingin si Rafael sa akin.
“Hindi.”
Kinabukasan, nawala ang paborito kong pantali sa buhok.
Sumunod ang isang sobre sa ibabaw ng mesa ko.
Nakita ko si Rafael sa labas, katabi ng basurahan, hawak ang sobre.
“Bakit mo kinukuha ang gamit ko?”
Hindi siya sumagot.
Pinunit niya ang sobre sa harap ko.
At sa loob nito, nakita kong nakasulat ang pangalan ni Nico.
PARTE 2
“Bakit mo pinunit?”
Napatingin si Rafael sa piraso ng papel na hawak niya, saka sa akin.
“Hindi mo kailangang basahin.”
Mas lalo akong nanginig sa galit.
“Desisyon ko iyon.”
Lumapit ako at inagaw ang natitirang bahagi ng sobre. May maliit na card sa loob, ngunit napunit din ang sulok nito.
NICO SANTOS.
Iyon lang ang malinaw kong nakita.
“May kasama iyang regalo,” sabi ko. “Nasaan?”
“Lia—”
“Nasaan?”
Itinuro niya ang paper bag sa tabi ng basurahan.
Nasa loob ang isang murang keychain na may unang letra ng pangalan ko.
Hindi mahal iyon. Pero hindi naman presyo ang dahilan kung bakit ako naiiyak.
Dahil hindi sa kanya iyon.
Dahil wala siyang karapatang pumili kung ano ang maaari kong tanggapin.
At dahil nakatira ako sa bahay nila, bigla kong naramdaman na kahit sarili kong gamit ay kailangan kong ipagtanggol.
Kinuha ko ang bag.
“Kung ayaw mo sa akin dito, sabihin mo. Huwag mong idaan sa ganito.”
“Hindi kita ayaw dito.”
“Mas malala pala. Ganyan ka talaga.”
Iniwan ko siyang nakatayo sa likod-bahay.
Sa hapunan, napansin agad ni Bianca ang katahimikan ko.
“Hindi mo gusto ang pagkain?”
“Masarap po.”
“Huwag kang magpo sa akin. Ate na lang.”
Ngumiti ako, pero nang maupo si Rafael sa tapat ko, ibinaba ko ang tingin.
Ikinuwento ni Kuya ang bagong kliyenteng nakuha niya. Naging maingay ang usapan tungkol sa mga kabinet at iskedyul ng paggawa.
Tahimik lang si Rafael.
Noong ilapit niya ang pitsel ng tubig sa akin, hindi ko hinawakan.
Maliit na bagay iyon, pero nakita kong humigpit ang panga niya.
Pagkatapos kumain, nagpasya akong sabihin kay Kuya na gusto kong bumalik sa inuupahan namin.
Naabutan ko sila ni Bianca sa kusina.
“Babayaran ko nang hulugan ang ipinahiram mo,” sabi ni Kuya. “Ayokong isipin ng pamilya mo na pinakasalan kita para maisalba ang negosyo.”
“Marco, hindi pamilya ko ang pinakasalan mo.”
“Pero nakatira kami rito.”
“At ako ang nag-alok.”
Tumigil ako sa may pinto.
Ayokong dagdagan ang bigat na pasan ni Kuya.
Kaya umatras ako at bumalik sa silid.
Doon ko natuklasang pati ang maliit kong lalagyan ng school supplies ay wala na sa dating puwesto.
Hinanap ko sa ilalim ng kama. Sa aparador. Sa banyo.
Wala.
Sa halip, may bagong organizer sa mesa, mamahalin at kulay puti.
Bumaba ako.
“Nakita mo iyong lalagyan ko?” tanong ko kay Rafael.
“Nabasag ang takip. Pinalitan ko.”
“Nasaan ang luma?”
“Tinapon.”
Napakagat ako sa labi.
Regalo iyon ni Kuya noong unang araw ko sa kolehiyo. Mura, gasgas, at may bitak na nga ang takip.
Pero may maliit siyang sulat sa ilalim.
Kaya mo iyan, bunso.
“Hindi mo man lang ako tinanong.”
“Akala ko—”
“Palagi kang may inaakala.”
Nagsimula nang tumulo ang luha ko. Nakakainis. Gusto kong maging matapang, pero lalo akong naiiyak kapag galit.
“Hindi porke luma, wala nang halaga.”
Tumayo siya.
“Lia, sandali.”
Pero umakyat na ako.
Kinagabihan, kumatok si Bianca. Umupo siya sa gilid ng kama at hinintay akong magsalita.
Ikinuwento ko ang sobre at lalagyan.
Hindi siya nagtanggol sa kapatid niya.
“Hindi tama iyon,” sabi niya.
“Baka hindi niya lang ako gusto rito.”
“Kung may problema siya, kailangan niyang magsalita. Hindi ka niya puwedeng tratuhing parang wala kang karapatan.”
Pagkalabas niya, narinig ko ang boses niya sa pasilyo.
“Rafael, sa study. Ngayon.”
Hindi ko pinakinggan ang pag-uusap nila.
Pero kinabukasan, nasa mesa ko na ang lumang lalagyan, nilinis at binalot ang bitak ng malinaw na tape.
Katabi nito ang isang maikling sulat.
Pasensya na. Hindi ko na gagalawin ang gamit mo.
Walang dahilan. Walang palusot.
Gusto ko sanang gumaan ang pakiramdam ko.
Pero nawawala pa rin ang pantali ko.
At hindi ko pa rin alam kung ano ang laman ng card ni Nico.
Nang hapong iyon, nagpadala ng mensahe si Nico.
Nakuha mo ang regalo? Puwede tayong magkape? May kailangan akong sabihin tungkol kay Rafael.
Matagal akong nakatitig sa screen.
Pagkatapos, sumagot ako.
Ano tungkol sa kanya?
Tumawag siya agad.
“Naalala mo kung bakit ako lumipat noong senior high?”
“Dahil sa kanya?”
“Mayaman kasi sila. Madaling gumawa ng kuwento.”
“Anong kuwento?”
“Mas mabuti kung personal.”
Bago matapos ang tawag, may idinagdag siya.
“Lia, bantayan mo gamit mo. May ugali siyang kumuha ng mga bagay na hindi kanya.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
Noong gabing iyon, nakita kong may ilaw pa sa silid ni Rafael.
Bukas nang bahagya ang pinto.
Lalapit lang sana ako para hingin ang pantali, pero natanaw ko agad ang kulay lilang tela sa kamay niya.
Nakaharap siya sa mesa. Nakayuko. Mabilis ang kilos ng kabilang kamay.
Isang segundong katahimikan.
Pagkatapos, tumingin siya sa akin.
Sa sobrang gulat, nakalimutan ko ang lahat ng inihanda kong sasabihin.
“Rafael,” nauutal kong sabi, “gusto mo bang magkagulo ang pamilya natin?”
Napakunot ang noo niya.
Saka niya itinaas ang kabilang kamay.
May hawak siyang karayom.
Sa mesa, may sinulid, gunting, at maliit na piraso ng garter.
“Aayusin ko sana,” sabi niya.
Doon ko nakita ang punit na tahi ng pantali.
Uminit ang mukha ko.
Gusto kong bumalik sa silid at magtago sa ilalim ng kumot hanggang graduation.
Pero hindi sapat ang hiya para mawala ang galit.
“Bakit nasa iyo?”
Saglit siyang natahimik.
“Nakita ko sa sofa.”
“Bakit hindi mo ibinalik?”
“Naisip kong mas gusto mong buo kapag—”
“Hindi mo pa rin naiintindihan.”
Ibinaba niya ang karayom.
“Alam ko.”
“Hindi. Kasi kung alam mo, hindi kita kailangang hanapin para makuha ang sarili kong gamit.”
Tumayo siya, pero nanatili sa tabi ng mesa.
“Tama ka.”
Hindi ko inaasahan iyon.
Mas hindi ko inaasahan ang sumunod niyang sinabi.
“Pero tungkol kay Nico, may kailangan kang malaman.”
Humigpit ang hawak ko sa telepono.
“Sinabi niyang gumawa ka ng kuwento para mapaalis siya.”
Pumikit si Rafael.
“Iyon ba ang sabi niya?”
“Bakit? Hindi ba?”
Binuksan niya ang drawer at inilabas ang isang lumang sobre.
“Hindi ako ang unang nagreklamo.”
May photocopy ng isang dokumento sa loob.
Sa ibaba, may pirma ng dating guidance counselor namin.
At sa unang talata, nakasulat ang pangalan ko.
Hindi ko pa iyon nababasa nang tumunog ang telepono ko.
Si Nico.
Kasunod ang mensahe:
Huwag kang maniwala sa ipapakita niya. Kung ayaw mong makita ng kuya mo ang lumang video, makipagkita ka bukas.
PARTE 3
“Anong video?”
Hindi ko napansing nasabi ko iyon nang malakas.
Nakita ni Rafael ang pagbabago sa mukha ko.
“Si Nico?”
Hindi ako sumagot agad.
Binasa ko ulit ang mensahe. Baka may ibang kahulugan. Baka may biro na hindi ko maintindihan.
Pero dumating ang kasunod.
Sa café sa tapat ng campus. Mag-isa ka. Huwag mong isama ang boyfriend mong mayaman.
“Hindi kita boyfriend,” bulong ko.
“Alam ko,” sagot ni Rafael. “Ano ang sinabi niya?”
Iniabot ko ang telepono.
Habang binabasa niya, humigpit ang panga niya. Ngunit hindi niya kinuha ang telepono palayo.
“Puwede nating ipakita kay Ate,” sabi niya.
“Anong video ang sinasabi niya?”
Umupo siya sa gilid ng upuan, malayo sa pintong kinatatayuan ko.
“Noong senior high, may group chat sila.”
“Alam ko. Kasali halos lahat.”
“Iba pa.”
Binuksan niya ang sobre at inilatag ang photocopy sa mesa.
Hindi niya itinulak sa akin. Hinintay niyang lumapit ako.
May reklamo tungkol sa lihim na pagkuha ng video, mapanirang biro, at pamimilit sa isang estudyanteng babae.
Ako ang estudyanteng iyon.
Naalala ko bigla ang isang hapon noong Grade Twelve.
May presentation kami. Nanginginig ako sa harap ng klase. May tumawa sa likod habang sinusubukan kong ayusin ang mikropono.
Pagkatapos, sinabi ni Nico na may dumi ang palda ko. Hinila niya ako sa gilid at inalok na ihatid pauwi.
Akala ko mabait siya.
“Kinunan niya ako?”
Tumango si Rafael.
“Habang umiiyak ka sa likod ng classroom. May nilagay siyang maling caption. Pinagmukha niyang hinahabol mo siya.”
Naramdaman kong lumulubog ang sikmura ko.
“Bakit walang nagsabi?”
“May kaklase tayong nagsumbong sa guidance counselor. Pinatawag si Nico at ang mga magulang niya. Ako ang nagbigay ng screenshots dahil ipinadala rin sa akin.”
“Pero nakita kitang nakikipagtalo sa kanya.”
“Sinabihan ko siyang burahin at tumigil.”
“Pagkatapos, lumipat siya.”
“Desisyon ng mga magulang niya habang dinidinig ang reklamo. Hindi ako ang nagpalipat.”
Tumingin ako sa papel.
“Bakit nasa iyo pa ito?”
“May kopyang ibinigay sa akin bilang saksi. Tinago ko. Pero hindi ko dapat ipinagpaliban ang pagsasabi sa iyo.”
Nanatili akong tahimik.
Ang lalaking ilang taon kong kinatatakutan ay hindi pala ang dahilan ng paglipat ni Nico.
Pero hindi rin ibig sabihin noon na tama ang ginawa niya sa bahay.
“Bakit mo pinunit ang card?”
“Mali ang ginawa ko.”
“Ano ang laman?”
“Gusto ka raw niyang makitang muli. May pahabol na biro tungkol sa dati ninyong ‘sikreto.’ Nakilala ko ang estilo niya. Nagalit ako.”
“At pinili mong magdesisyon para sa akin.”
“Oo.”
Walang idinagdag si Rafael.
Doon ko unang nakita kung gaano kahirap para sa kanya ang hindi magpaliwanag ng sarili.
At kung gaano kahalaga ang marinig ko ang simpleng pag-amin.
Ibinalik ko ang tingin sa telepono.
“Ayaw kong mag-isa.”
Tumayo siya.
“Tatawagin ko si Ate. Kung gusto mo.”
Tumango ako.
Makalipas ang ilang minuto, nasa study kaming apat.
Binasa ni Bianca ang mga mensahe. Si Kuya naman ay nakaupo sa tabi ko, tahimik na hinahawakan ang kamay ko.
“May ginawa ba akong nakakahiya?” tanong ko.
Agad siyang umiling.
“Ang umiiyak sa school? Ang magtiwala sa maling tao? Hindi iyon kasalanan.”
Doon ako tuluyang napaiyak.
Hindi sa takot lang.
Kundi sa pagod ng maraming taong pag-iisip na baka may mali sa akin kaya ganoon ang tingin ni Rafael.
Tinulungan ako ni Bianca na i-save ang buong usapan. Hindi kami sumagot nang galit. Hindi rin kami pumayag sa lihim na pagkikita.
Kinabukasan, dumaan kami sa student affairs office.
Kasalukuyang estudyante rin si Nico sa unibersidad, kaya may pormal na paraan para magsumite ng reklamo. Nakipag-ugnayan din kami sa dati naming paaralan para kumpirmahin ang lumang dokumento.
Hindi agad natapos ang lahat.
May mga salaysay, petsa, at screenshot na kailangang ayusin.
Pero nang makatanggap si Nico ng opisyal na abiso, biglang nagbago ang mga mensahe niya.
Biro lang iyon.
Hindi mo naman kailangang palakihin.
Sabihin mo kay Rafael na tumigil.
Hindi ako sumagot.
Ipinasa ko rin ang mga iyon.
Sa isang pagpupulong na may school officer at kasama kong si Bianca, inamin niyang may kopya pa siya ng lumang video. Wala pala iyong anumang lihim na relasyon.
Ako lang, umiiyak matapos pagtawanan sa presentation.
Ang pananakot niya ang nagpalaki sa isang sandaling matagal ko nang gustong kalimutan.
“Sensitive ka lang talaga noon,” sabi niya.
Bago makapagsalita si Bianca, ako ang sumagot.
“Hindi mo kailangan ng pahintulot para isipin ang gusto mo. Pero kailangan mo ng pahintulot para kunan at ipakalat ang kahinaan ko.”
Hindi malakas ang boses ko.
Pero hindi rin ito nanginginig.
Nagpatuloy ang proseso ng paaralan. Inutusan siyang huwag akong kontakin habang iniimbestigahan ang reklamo, at dokumentado ang pag-amin niya.
Sa unang pagkakataon, hindi ko kailangang umasa sa tsismis para malaman kung sino ang nagsasabi ng totoo.
Pag-uwi namin, nadatnan ko si Rafael sa sala.
Nasa maliit na tray ang pantali ko. Maayos na ang tahi.
Katabi nito ang lumang lalagyan ng school supplies.
“Puwede ba akong magsalita?” tanong niya.
Umupo ako sa kabilang dulo ng sofa.
“Puwede.”
“Hindi kita hinihingang patawarin agad.”
Hinintay ko ang kasunod.
“Noong senior high, gusto kita. Hindi ko alam paano magsimula. Pagkatapos ng nangyari kay Nico, pakiramdam ko kailangan kitang bantayan.”
“Hindi ako bagay na kailangang bantayan.”
“Alam ko na.”
“Bakit ang sama mong tumingin?”
Napahawak siya sa noo.
“Kapag tumitingin ka, natataranta ako. Sinusubukan kong magmukhang normal.”
“Hindi naging normal.”
“Napansin ko.”
Sa kabila ng lahat, napatawa ako nang mahina.
Pero agad din akong naging seryoso.
“Ang pagkagusto mo sa akin, hindi dahilan para itapon ang gamit ko.”
“Oo.”
“At kung may panganib, sabihin mo. Hindi iyong ikaw ang pipili kung ano ang malalaman ko.”
“Oo.”
“Pati regalo. Pati mensahe. Pati kung sino ang kakausapin ko.”
“Desisyon mo.”
Tinitigan ko siya.
Sa unang pagkakataon, hindi niya iniwasan ang usapan sa biro o malamig na tingin.
“May isa pa,” sabi ko. “Hindi ko kayang may utang na loob sa iyo habang sinusubukan kong malaman kung gusto rin kita.”
Umangat ang mukha niya.
Hindi ko sinabi iyon para mangako.
Sinabi ko dahil totoo.
“Wala kang utang,” sagot niya. “Kahit hindi mo ako gustuhin.”
Sa may kusina, narinig namin ang mahinang pag-ubo ni Kuya.
“Hindi kami nakikinig,” sabi niya.
“Marco,” saway ni Bianca, “literal na nasa likod tayo ng sofa.”
Namula ako. Si Rafael naman ay napayuko, nakangiti.
Pero bago natapos ang gabi, may isa pang usapang kinailangang mangyari.
“Iisipin kong bumalik sa apartment,” sabi ko kay Kuya.
Agad siyang naging seryoso.
“Dahil kay Rafael?”
“Dahil gusto kong malaman na may pagpipilian ako.”
Tumango si Bianca.
“Meron. Puwede kang manatili. Puwede kang umalis. Hindi nakatali ang pagtulong namin sa kung sino ang mamahalin mo.”
Iyon ang pinakamatagal kong hinintay marinig.
Pagkaraan ng dalawang buwan, nakakuha ako ng puwesto sa dormitoryo malapit sa campus. Hindi malaking kuwarto, pero may sarili akong susi at mesang kasya ang lumang organizer.
Tinulungan ako ni Kuya sa gamit. Si Bianca ang nagdala ng pagkain.
Si Rafael, may dalang maliit na kahon.
“Ano iyan?” tanong ko.
“Pantali sa buhok.”
Tinaasan ko siya ng kilay.
“Bago. May resibo. Puwede mong tanggihan.”
Binuksan ko ang kahon. Tatlong simpleng pantali, kulay lila.
“Puwede ko ring gamitin?”
“Mas gusto ko iyon.”
Napangiti ako.
Hindi kami naging magkasintahan nang gabing iyon. Hindi rin nabura ng isang regalo ang mga pagkakamali niya.
Pero nang magtanong siyang magkape kami sa Sabado, malinaw ang tanong.
Walang lihim na pagkuha. Walang pagharang. Walang pagpapasya para sa akin.
“Kung libre ka,” dagdag niya.
Pinag-isipan ko muna.
Pagkatapos, ako mismo ang pumili.
“Oo. Pero sa café na gusto ko.”
“Saan?”
“Malalaman mo kapag sinabi ko.”
Tumawa siya.
At sa unang pagkakataon, hindi ako natakot sa pagtitig niya.
Dahil nang ibaling ko ang tingin sa sarili kong kuwarto, hinayaan niya ako.
Ang pag-ibig, natutuhan ko, ay hindi nasusukat sa dami ng lihim na ginawa para sa iyo.
Minsan, nagsisimula ito sa isang tanong.
At sa paggalang sa sagot mo—kahit hindi iyon ang gustong marinig.
