Sa Harap ng Barangay Hall, Pinili ni Nanay ang Lalaking Nagsinungaling, Hanggang Lumabas sa Screen ang Usapang Hindi Niya Dapat Marinig
Bahagi 3: Sa Harap ng Barangay Hall, Pinili ni Nanay ang Lalaking Nagsinungaling, Hanggang Lumabas sa Screen ang Usapang Hindi Niya Dapat Marinig
—Huwag kang pipirma.
Hindi malakas ang boses ko.
Pero sapat iyon para huminto ang kamay ni Nanay sa ibabaw ng papel.
Lahat ng ulo ay lumingon sa akin.
Si Kapitan Dindo, halatang inis, tinanggal ang salamin niya.
—Mara, anak, hindi na ito plaza. Official transaction ito. Kung may reklamo ka, idaan mo sa maayos.
—Kaya nga ako nandito.
Itinaas ko ang folder.
—Dadaan tayo sa maayos.
Tumawa si Maribel.
—Ayan na naman siya. Akala mo abogado. Ate, hindi porke may bakery ka, alam mo na lahat.
Hindi ko siya pinansin.
Lumapit ako sa mesa at inilapag ang unang papel.
—Ito ang verification request mula sa lending office. Hindi cold storage project ang application. Vehicle purchase loan ito.
Nagkatinginan ang mga tao.
Lumunok si Nanay.
—Ramon?
Sumingit agad si Mang Ramon.
—Pareho lang iyon, Cora. Vehicle para sa cold storage delivery. Nililito lang ni Mara ang salita.
Inilabas ko ang pangalawang papel.
—Ito ang seller record. Ang seller ng van ay MDR Trading. Rehistrado sa pangalan ni Maribel Del Prado-Rivera.
Nag-ingay ang buong barangay hall.
Si Junjun, na kanina pa tahimik, biglang tumayo.
—Sandali. Ibig sabihin, anak mo ang babayaran?
Tiningnan siya ni Maribel nang masama.
—Business iyon.
—Business gamit bahay ng nanay ko?
Sa unang pagkakataon, narinig kong may silbi ang bibig ni Junjun.
Pero huli na para hangaang ko siya.
Lumapit si Mang Ramon kay Nanay.
—Cora, makinig ka sa akin. Hindi nila naiintindihan. Kung hindi ako naghanap ng paraan, paano tayo aasenso?
—Pero bakit hindi mo sinabi na kay Maribel ang van?
Mahina ang tanong ni Nanay.
—Dahil alam kong huhusgahan ako ng anak mo.
Tinuro niya ako.
—Simula pa lang, ayaw na niya sa akin. Ayaw niyang maging masaya ka. Gusto niyang manatili kang yaya ng alaala ng patay mong asawa.
Parang sinuntok ako sa dibdib.
Hindi dahil sa insulto.
Kundi dahil nakita kong tumagos iyon kay Nanay.
Ang mga mata niya ay napuno ng luha.
—Mara, anak, bakit parang gusto mong sirain lahat?
Natahimik ako.
May mga sandaling kahit hawak mo ang katotohanan, mas pinaniniwalaan pa rin ang taong marunong umiyak sa tamang oras.
—Nay, ginagamit niya ang bahay mo.
—Bahay ko iyon, Mara.
Ang boses ni Nanay ay nanginginig.
—Bahay namin iyon ni Tatay.
—Pero ako ang naiwan doon. Ako ang mag-isang natutulog. Ako ang gumigising na walang kausap. Hindi ikaw.
Tumahimik ang buong silid.
Mas masakit ang linyang iyon kaysa anumang sigaw.
Dahil totoo ang lungkot ni Nanay.
At iyon mismo ang ginamit ni Mang Ramon para makapasok.
Lumapit siya sa likod ni Nanay at inilagay ang kamay sa balikat nito.
—Cora, hindi mo kailangang magpaliwanag sa anak mong hindi marunong rumespeto sa kaligayahan mo.
Si Rica naman, asawa ni Junjun, bumulong pero sinadyang marinig.
—Kung ako kay Nanay, pipirmahan ko na. Para matapos.
Tiningnan ko siya.
—Siyempre gusto mong matapos. Kapag nawala ang bahay, wala ka nang poproblemahing mana.
Namula siya.
Tumayo si Kapitan.
—Tama na. Mara, mabigat ang akusasyon mo. Pero kung hindi ka makakapagpakita ng malinaw na ebidensya ng pandaraya, hindi natin pwedeng pigilan si Aling Cora na pumirma sa sariling desisyon niya.
Kinuha ni Mang Ramon ang pagkakataon.
—Narinig mo, Cora. Desisyon mo ito. Hindi desisyon ni Mara.
Ibinigay niya uli ang ballpen.
Si Nanay ay umiiyak.
Tumingin siya sa akin.
Sa mga mata niya, nakita ko ang tanong na ayaw niyang sabihin:
Bakit hindi mo ako hayaang mahalin?
Kung sumagot ako ng galit, matatalo ako.
Kung umiyak ako, lalo siyang kakapit kay Mang Ramon.
Kaya huminga ako nang malalim at sinabi:
—Nay, hindi ko ipagkakait sa iyo ang pagmamahal. Pero hindi ko hahayaang pangalan ni Tatay ang gawing susi para nakawin ang bahay mo.
Inilabas ko ang kopya ng Special Power of Attorney.
Ipinakita ko ang pirma.
—Patay na si Tatay. Pero may pirma siya rito, dated last week.
Napaatras si Nanay.
Namutla si Kapitan.
Pero si Mang Ramon, mabilis pa rin.
—Clerical mistake. Hindi ko iyan ginawa. Lending office ang may kasalanan.
—Sige.
Bumaling ako sa maliit na TV screen sa gilid ng barangay hall.
Ginagamit iyon tuwing may seminar at raffle.
—Kapitan, puwede bang isaksak ang USB ko?
—Para saan?
—Para matapos na ang usapan.
Agad na sumigaw si Maribel.
—Hindi puwede! Personal data iyan!
Ngumiti ako sa kanya.
—Bakit ka natatakot kung legal ang lahat?
Hindi alam ni Mang Ramon na noong gabing pumunta ako sa print shop, hindi lang resibo ang nakuha ko.
Ang may-ari ng katabing bakery sa kanto ay suki ko.
May CCTV siya na nakatutok mismo sa labas ng print shop.
Hindi malinaw ang buong audio, pero malinaw ang mukha, ang petsa, at ang nangyari.
At hindi lang iyon.
Ang staff ng print shop, sa takot na madamay, nagbigay ng kopya ng order log.
Nasa log ang pangalan ni Noel, asawa ni Maribel.
Nasa item description:
“Scan signature, edit document, notary seal layout.”
Kinabit ng tanod ang USB.
Pumikit ako sandali.
Hindi dahil nagdududa ako.
Kundi dahil alam kong sa oras na lumabas iyon, masisira ang huling ilusyon ni Nanay.
Lumabas sa screen ang video.
Unang kita si Noel, pumasok sa print shop bitbit ang lumang folder.
Kasunod si Mang Ramon.
Tumigil ang bulungan.
Lumapit ang lahat sa screen.
Sa video, inilabas ni Mang Ramon ang lumang deed of sale ng bahay namin.
Doon nakapirma si Tatay.
Tinuro niya ang pirma.
Hindi gaanong malinaw ang audio, pero sapat ang lakas ng CCTV microphone para mahuli ang sinabi niya:
—Ito ang pirma ng asawa. Gayahin n’yo lang. Matagal na iyong patay, walang kokontra.
Parang may bumagsak na baso sa loob ng dibdib ko.
Hindi ako tumingin kay Nanay.
Ayokong makita agad ang pagkawasak niya.
Sa screen, narinig naman si Noel:
—Papa, siguraduhin mo lang na pipirma si Tita Cora. Kapag na-release ang loan, sa account ni Maribel dadaan ang bayad sa van.
Sumunod ang boses ni Mang Ramon:
—Kapag nakuha na ang pera, bahala na kayo sa Cavite. Ako na ang bahala sa matanda. Madali siyang lambingin.
May suminghap sa likod.
Si Nanay iyon.
Doon ko siya nilingon.
Nakatingin siya sa screen, parang hindi niya kilala ang sariling katawan.
Ang rosaryo sa kamay niya ay dahan-dahang nalaglag sa sahig.
Pero hindi pa tapos ang video.
Lumabas ang huling bahagi.
Si Maribel naman ang nagsalita sa labas ng print shop, habang kausap si Mang Ramon.
—Kung ayaw pumirma ng anak, pakasalan mo na lang si Tita Cora sa civil. Kapag asawa ka na, mas madali.
Tumawa si Mang Ramon.
—Kasal-kasalan lang. Basta makuha natin ang titulo, tapos na ang drama.
Sa sandaling iyon, hindi na barangay hall ang lugar.
Parang korte na puno ng mga saksi.
Si Mang Ramon ay biglang sumugod sa TV.
—Patayin n’yo iyan!
Hinarang siya ng dalawang tanod.
Si Maribel naman, umakma sa akin.
—Sinira mo kami!
Hindi ako umatras.
—Hindi. Pinakita ko lang kung sino kayo.
Pero bago pa makalapit si Maribel, bumukas ang pinto ng barangay hall.
Pumasok ang dalawang pulis, kasunod ang isang babaeng naka-barong na may hawak na folder.
At sa pinakahuli, may pumasok na babaeng matanda, payat, at matalim ang tingin.
Napatigil si Mang Ramon.
Nawala ang lahat ng kulay sa mukha niya.
Ang babaeng iyon ay tumingin kay Nanay, pagkatapos kay Mang Ramon.
—Ramon Del Prado? Hindi ka pa rin pala marunong mahiya.
Tahimik ang lahat.
Tapos inilapag niya sa mesa ang isang marriage certificate.
—Ako ang legal wife niya.
At hanggang ngayon, kasal pa rin kami.
