Nang lumabas ang audit report, hindi na lang kasal ang gumuho, kundi ang buong planong gawing asawa ako, tagabayad ng utang, at tahimik na saksi sa panloloko.
Bahagi 3 — Nang lumabas ang audit report, hindi na lang kasal ang gumuho, kundi ang buong planong gawing asawa ako, tagabayad ng utang, at tahimik na saksi sa panloloko.
Hindi ko malilimutan ang mukha ni Mama nang marinig niya ang salitang “tablet.”
Hindi iyon mukha ng inosenteng nagulat.
Iyon ang mukha ng taong nahuli bago pa niya maihanda ang paliwanag.
Mabilis siyang lumapit kay Lorie.
—Ano ang sinasabi mo? Anong abogado?
Tumayo si Lorie sa tabi ko, hindi umatras.
—Si Atty. Salazar po. Nasa lobby. Pinapaakyat ko na.
Lalong lumalim ang bulungan sa ballroom.
May ilang bisitang tumayo.
May nagbukas ng Facebook Live nang mas malapit sa entablado.
May tita akong narinig na nagsabing:
—Diyos ko, hindi ito simpleng tampuhan.
Hindi nga.
Hindi na ito tampuhan simula nang ginamit nila ang pirma ko.
Hindi na ito selos simula nang inilagay nila sa pangalan ni Rina ang pinaghirapan ko.
Hindi na ito drama simula nang ginawang props ang kasal ko para sa transfer of control.
Lumapit si Marco at hinawakan ang siko ko.
Mahigpit.
Mas mahigpit kaysa dapat.
—Bela, bumaba ka na.
Dahan-dahan kong tiningnan ang kamay niya.
—Bitawan mo ako habang may camera.
Agad siyang bumitaw.
Sanay si Marco maging maayos sa mata ng tao.
Kaya niyang manakit gamit ang tono, plano, dokumento, at katahimikan, pero hindi gamit ang kamay kapag may nanonood.
Iyon ang klase ng lalaking mahirap hulihin.
Palaging malinis ang manggas.
Palaging maayos ang buhok.
Palaging may salitang “practical” para balutin ang kasakiman.
Dumating si Atty. Salazar makalipas ang ilang minuto.
Siya ang abogado ng Pilar Trust, ang trust na ginawa ni Lola para hindi magalaw ni Mama ang buong pamana ko.
Noong una, inis na inis si Mama sa trust na iyon.
Sabi niya noon:
—Bakit kailangan pang may abogado? Hindi ba ako nanay mo?
Ngayon alam ko na kung bakit.
May mga nanay na dapat mahalin.
May mga nanay na dapat lagyan ng limitasyon.
At may mga nanay na hindi dapat bigyan ng password.
Umakyat si Atty. Salazar sa entablado, may dalang brown envelope at laptop.
Maingat siyang yumuko sa mga bisita.
—Paumanhin po sa istorbo. Ngunit dahil ang pangalan ng trust at ari-arian ng aking kliyente ay ginagamit sa pampublikong seremonya, kailangan naming itama ang record ngayon din.
Si Mama ay sumigaw:
—Hindi mo puwedeng gawin ito sa kasal ng anak ko!
Sumagot siya nang kalmado:
—Gng. Santos, iyon po mismo ang dahilan kung bakit nandito ako. Ginawa ninyo ito sa kasal ng anak ninyo.
Tumahimik si Mama.
Sa malaking screen, binuksan ni Atty. Salazar ang audit report.
May timestamp.
1:12 a.m.
May IP address.
May device identification.
“Registered tablet: Elena Santos.”
May dokumentong may electronic signature ko.
Authorization for Operational Control Transfer.
May pangalan ni Rina bilang “primary beneficiary.”
May pangalan ni Marco bilang “managing partner.”
At sa pinakailalim, may linyang halos nagpahinto ng dugo ko:
“Upon marriage completion, all liabilities related to expansion loan shall be consolidated under marital business account.”
Tinitigan ko iyon.
Dahan-dahan kong binalingan si Marco.
—Expansion loan?
Hindi siya sumagot.
Si Rina ay biglang tumayo mula sa pagkakaluhod.
Nawala ang iyak niya sa loob ng isang segundo.
—Ate, hindi mo naiintindihan. Hindi naman utang iyon. Investment iyon.
Ngumiti si Atty. Salazar, pero walang lambot.
—Ayon sa bank record na ipinadala sa amin ng financing officer, may existing unpaid loan ang kumpanya ni Mr. Villareal na 11.4 million pesos. May pending demand letter din mula sa dalawang supplier.
Nagkagulo ang ballroom.
Ang ama ni Marco, na kanina pa tahimik sa front table, napabangon.
—Marco, ano ito?
Hindi siya tumingin sa ama niya.
Sa akin siya tumingin.
At sa unang pagkakataon, hindi na siya nagpanggap na malambing.
—Oo, may utang ako.
Mahina pero malinaw.
—Pero kaya natin iyon. Mag-asawa na tayo, Bela. Ang problema ko magiging problema natin, pero ang assets mo magiging protection natin.
Napangiti ako sa sobrang kapal ng mukha.
—Protection natin? O pambayad mo?
Humakbang siya palapit.
—Huwag kang magmalinis. Alam mo namang kaya mong bayaran iyon nang hindi halos gumagalaw ang lifestyle mo.
May sumigaw na tiyahin sa likod:
—Grabe naman!
Tumayo si Marco nang mas tuwid, parang siya pa ang naapi.
—Ginawa ko ito para hindi bumagsak ang negosyo. Kapag bumagsak ako, damay ang mga trabahador ko.
Sumagot ako:
—Kaya ninakaw mo ang negosyo ko?
—Hindi pagnanakaw ang paglalagay ng resources kung saan mas kailangan.
Napatingin ako kay Mama.
—Narinig mo ba iyon?
Hindi siya sumagot.
Ang mata niya ay nasa sahig.
Alam ko na.
Hindi lang niya alam.
Kasali siya.
Tumingin ako sa kanya at tinanong ang bagay na pinakakinatatakutan kong marinig ang sagot.
—Mama, alam mo bang may utang si Marco?
Matagal siyang hindi sumagot.
Sa katahimikan niya, narinig ko na ang lahat.
Pero kailangan kong marinig mula sa bibig niya.
—Mama.
Napapikit siya.
—Oo.
Parang may bumagsak na salamin sa loob ng dibdib ko.
Hindi dahil sa halaga ng pera.
Hindi dahil sa kasal.
Kundi dahil pinili niya akong gamitin nang mulat.
—Kailan mo nalaman?
—Noong isang buwan.
—At bakit hindi mo sinabi sa akin?
Bigla siyang tumingala, namumula ang mata.
—Dahil hindi ka makikinig! Palagi kang desisyon nang desisyon na para bang hindi mo kailangan ang pamilya mo. Si Marco may pangalan, may koneksiyon, may pamilyang kilala. Si Rina naman…
Nabali ang boses niya.
—Si Rina walang kasiguraduhan.
Nakangiting mapait ako.
—Kaya ako ang ginawa mong kasiguraduhan para sa kanilang dalawa.
Umiyak na siya.
Pero kakaiba ang luha ng nanay ko.
Hindi iyon luha ng pagsisisi.
Iyon ang luha ng taong galit dahil hindi niya nakuha ang gusto niya.
—Bela, hindi mo alam ang utang na loob ko sa nanay ni Rina. Bago siya namatay, ipinakiusap niya sa akin ang anak niya.
—At bago mamatay si Lola, ipinagkatiwala niya sa iyo ang anak mo.
Hindi siya nakasagot.
Lumapit si Rina, nanginginig.
—Ate, hindi kasalanan ni Mommy Elena. Ako ang nakiusap. Natatakot ako. Kapag hindi naayos ang utang ni Marco, mawawala ang lahat. Hindi mo naman kailangan ang lahat ng sasakyan na iyon.
Napangiti ako.
—Ikaw ang magdedesisyon kung ano ang kailangan ko?
—Hindi iyon ang ibig kong sabihin.
—Ano ang ibig mong sabihin?
Tumahimik siya.
Doon ako lumapit.
Isang hakbang lang.
Hindi ko siya hinawakan.
—Sabihin mo sa harap ng lahat, Rina. Ano ang akala ninyo? Na dahil may pera ako, may karapatan kayong kumuha? Na dahil tahimik ako, pumayag na ako? Na dahil hindi ako sanay mag-drama, wala akong sakit?
Lumuluha siya, pero wala na siyang masagot.
Si Marco ang sumalo.
—Bela, tapusin natin ang ceremony. Pagkatapos, ipapaliwanag ko ang lahat.
—Tapos na ang paliwanag mo.
—Hindi mo puwedeng basta kanselahin ito.
—Bakit?
Doon siya nagkamali.
Doon siya nawalan ng kontrol.
Sinabi niya ang linyang hindi niya dapat sinabi habang bukas ang mikropono.
—Dahil kapag hindi tayo kinasal ngayon, hahabulin ako ng bangko bukas.
Tahimik.
Walang gumalaw.
Kahit si Rina ay napatingin sa kanya na para bang sinaksak niya ang sarili niyang plano.
Dahan-dahan kong ibinaba ang mikropono.
Tumingin ako kay Atty. Salazar.
—May recording ba?
Tumango siya.
—Live at backup, ma’am.
Tumingin ako kay Marco.
—Salamat. Mas mabilis ang kaso.
Bigla siyang namutla.
—Bela, hindi ko sinabing…
—Sinabi mo.
Pinutol ko siya.
—At narinig ng lahat.
Akala ko iyon na ang pinakamasakit na bahagi.
Pero hindi pa pala.
Dahil sa gitna ng gulo, bumukas ang gilid na pinto ng ballroom.
Pumasok ang assistant coordinator, hingal na hingal.
—Ma’am, may dumating pong solemnizing officer mula city hall.
Lumingon kaming lahat.
May babaeng nasa formal suit sa likod niya, hawak ang isang folder.
Naglakad siya papasok, litong-lito sa tensiyon sa silid.
—Good afternoon. Nandito po ako para sa civil signing before the church blessing.
Tinignan niya ang folder.
—Hinahanap ko po sina Mr. Marco Villareal at Ms. Rina Mae Magsino.
Parang huminto ang oras.
Hindi ako ang pangalan sa folder.
Hindi si Isabela Santos.
Si Rina.
Naramdaman kong nanigas ang mga balikat ko.
Tumingin ako kay Marco.
Tumingin ako kay Rina.
Tumingin ako kay Mama.
Walang nagsalita.
Ang solemnizing officer ay muling tumingin sa papel.
—Sino po sa inyo ang bride na pipirma?
Si Rina ay umatras ng kalahating hakbang.
Si Marco ay tila nakalimutang huminga.
At ako, nakasuot pa rin ng wedding gown, tumingin sa buong ballroom at muling itinaas ang mikropono.
—Mukhang hindi lang pala negosyo ang kailangan nating bilangin ngayon.
