Habang Pinapahiya Nila Ako Sa Barangay At Sa Simbahan, Isa-Isang Lumabas Ang Resibo, CCTV At Kasulatang Nagpatunay Kung Sino Talaga Ang Nagligtas Sa Bahay
Bahagi 3: Habang Pinapahiya Nila Ako Sa Barangay At Sa Simbahan, Isa-Isang Lumabas Ang Resibo, CCTV At Kasulatang Nagpatunay Kung Sino Talaga Ang Nagligtas Sa Bahay
Natahimik siya.
Pagkatapos, sa kabilang linya, narinig ko ang boses ni Mama na umiiyak.
—Anak, maawa ka sa amin. Kapag hindi mo inayos iyan, mawawala ang lahat.
Hinawakan ko nang mahigpit ang folder.
—Ma, hindi ako ang kumuha ng lahat.
Huminga ako nang mabigat.
—Kayo ang nagtangkang kumuha ng pati pangalan ko.
Tatlong araw akong hindi umuwi sa kanila.
Tatlong araw ding walang tigil ang tawag, text, chat, at private message mula sa buong angkan.
Si Tita Cora, kapatid ni Mama, nagpadala ng mahabang mensahe.
“Marites, huwag kang sakim. Si Allan ay may tatlong anak. Ikaw isa lang ang anak mo. Mas kailangan niya ang unit.”
Si Tito Rudy naman, kuya ni Papa, nag-comment pa sa lumang family group chat.
“Ang babae talaga kapag nakatikim ng pera, nakakalimot sa pinanggalingan.”
Hindi ako sumagot.
Hindi dahil wala akong maipagtanggol sa sarili ko.
Kundi dahil alam kong darating ang araw na hindi na salita ko ang haharap sa kanila.
Dokumento na.
Resibo na.
Katotohanan na.
Pero hindi sila tumigil.
Noong Miyerkules ng umaga, habang hinahatid ko si Niko sa school, nakita ko si Junjun sa gate.
Nakasandal siya sa motor, naka-cross arms, at halatang naghihintay sa akin.
Pagkakita niya sa akin, ngumisi siya.
—Ate Marites, grabe ka naman. Pati kinabukasan ko, sisirain mo?
Inalalayan ko si Niko papasok sa gate.
—Anak, diretso ka sa classroom.
Hindi umalis si Niko agad.
Tumingin siya kay Junjun, halatang kinakabahan.
Lumapit si Joel mula sa likod namin. Sinadya niyang samahan kami nang araw na iyon dahil alam niyang may mangyayari.
—Niko, pasok na. Susunod kami mamaya.
Nang makapasok na ang anak ko, hinarap ko si Junjun.
—Kinabukasan mo? Unit ko ang pinaplano mong tirhan.
Tumawa siya.
—Unit mo? Saan nakasulat?
—Sa original claimant list.
Nag-iba ang mukha niya, pero saglit lang.
—Ate, huwag ka nang magmalinis. Alam nating lahat na paborito ka noon nina Tito. Ngayon lang kami nabigyan ng chance, haharangin mo pa.
Napatingin ako sa kanya.
—Junjun, noong naospital si Papa, sino ang nagbayad ng bill?
Hindi siya sumagot.
—Noong may demolition notice at kailangan ng legal processing, sino ang pumila sa city hall?
Wala pa ring sagot.
—Noong hindi nabayaran ang amilyar at muntik nang ma-auction ang lupa, sino ang naglabas ng ipon?
Nainis siya.
—Eh di ikaw na ang santo!
—Hindi ako santo. Anak ako. Iyon ang kaibahan.
Napasinghal siya.
—Anak ka nga, babae ka naman. May asawa ka na. Hindi ka na dapat nakikisali sa lupa ng Villanueva.
Dumilim ang paningin ko.
Hindi dahil sa kanya lang.
Kundi dahil narinig ko na naman ang parehong linyang ginamit ni Papa.
Parang iisa ang script nilang lahat.
Babae ka.
May asawa ka.
Umatras ka.
Sa pagkakataong iyon, si Joel ang nagsalita.
—Kung babae ang anak ninyo kapag singilan ng mana, bakit anak pa rin siya kapag kailangan ng pera?
Natigilan si Junjun.
May ilang magulang na nakatingin na sa amin.
Naramdaman kong ayaw kong gawing palengke ang gate ng school ng anak ko.
Kaya tinalikuran ko siya.
—Sa barangay na tayo mag-usap.
At doon nga kami dinala ng lahat.
Nang hapon ding iyon, nagpadala ng notice ang barangay captain para sa mediation sa susunod na Sabado.
Nasa barangay hall na kami bago mag-alas nueve.
Mainit ang umaga.
May amoy ng kape, pawis, at lumang kahoy sa loob ng maliit na hall. Sa dingding, may nakasabit na tarpaulin ng anti-drug campaign, health program, at listahan ng senior citizen payout.
Dumating sina Papa at Mama na parang sila ang biktima.
Si Mama ay nakasuot ng itim na blouse at may dalang panyo. Hindi pa nagsisimula ang usapan, umiiyak na siya.
Si Papa naman ay naka-barong na kupas, matigas ang mukha, parang handang magsermon sa buong barangay.
Kasama nila sina Junjun, Allan, Tita Cora, Tito Rudy, at dalawa pang kamag-anak na hindi ko na nga matandaan kung kailan huling nag-ambag sa kahit anong problema ng pamilya namin.
Pero ngayong may condo unit, kumpleto sila.
Kumpleto ang mga gutom.
Umupo ako sa kabilang panig kasama si Joel.
May hawak akong makapal na folder.
Sa loob noon ang lahat ng bagay na matagal kong hindi isinumbat.
Resibo.
Bank transfer.
Screenshots.
Hospital records.
Barangay certificate.
Kopya ng redevelopment application.
At ang pinakaimportante: certified true copy ng original claimant list mula sa developer.
Nagsimula ang barangay captain.
—Pamilya kayo. Sana maayos ito nang mahinahon.
Agad na umiyak si Mama.
—Kap, gusto lang namin ng tahimik na buhay. Matanda na kami. Pero itong anak namin, dahil hindi lang namin siya nabigyan ng unit, pinahinto niya lahat.
Tumingin sa akin ang ilang tao.
Alam ko ang tinging iyon.
Tingin sa anak na mukhang mukhang pera.
Tingin sa babaeng “nagmatigas” laban sa sariling magulang.
Hindi ako kumibo.
Hinayaan ko siyang magsalita.
—Pinalaki namin siya, pinag-aral, pinakain, pinag-asawa pa nang maayos. Tapos ngayon, kami pa ang kakasuhan niya.
Si Papa naman ay sumunod.
—Kap, malinaw naman. Ang property ay galing sa pamilya ko. Ako ang anak ng may-ari noon. Siya, nag-asawa na. May sariling pamilya. Hindi na dapat siya nanghihimasok.
Dahan-dahang tumango ang barangay captain.
—Marites, ano ang masasabi mo?
Binuksan ko ang folder.
Pero bago pa ako makapagsalita, sumabad si Junjun.
—Kap, simple lang. Inggit siya. Ayaw niyang may umangat sa amin. Porke mekaniko lang asawa niya, gusto niyang humatak pababa.
Tumayo si Joel.
Hinawakan ko agad ang braso niya.
—Ako na.
Tumingin ako kay Junjun.
—Ulitin mo iyan sa harap ng abogado mamaya.
Tumawa siya.
—Abogado? Drama na naman?
Hindi ako sumagot.
Kinuha ko ang unang dokumento.
—Kap, ito po ang resibo ng amilyar mula 2017 hanggang 2023. Kabuuang halagang apat na raan at walumpu’t anim na libong piso. Ako po ang nagbayad.
Ibinigay ko ang kopya.
Kinuha ng barangay secretary.
Nagbulungan ang mga tao sa likod.
Nanigas ang mukha ni Papa.
Kinuha ko ang pangalawa.
—Ito po ang bank transfer sa contractor para sa structural assessment na hiningi ng developer. Isang daan at dalawampung libong piso. Ako rin po.
Kinuha ko ang pangatlo.
—Ito ang hospital bill ni Papa noong na-stroke siya. Tatlong daan at siyamnapung libo. Ako ang principal guarantor. Hindi ko po ito sinisingil. Ipinapakita ko lang na hindi totoo na wala akong ambag at bigla na lang akong sumulpot dahil may unit.
Tumigil sa pag-iyak si Mama.
Hindi dahil natauhan siya.
Kundi dahil unti-unti nang lumilipat sa kanya ang tingin ng mga tao.
Kinuha ko ang pang-apat.
—Ito po ang barangay undertaking noong 2021. Nakasaad dito na dahil ako ang nagbayad ng tax arrears para hindi ma-auction ang lupa, kasama ako sa family claimant sa anumang settlement o redevelopment compensation.
Napatayo si Papa.
—Hindi valid iyan! Papel-barangay lang iyan!
Tumama ang boses niya sa dingding ng hall.
Tahimik kong tiningnan siya.
—Kung papel-barangay lang iyan, bakit ginamit ninyo ang pangalan ko sa unang application sa developer?
Doon siya natigilan.
Lumingon ang barangay captain sa kanya.
—Renato, kasama ba siya sa original application?
Hindi sumagot si Papa.
Si Mama ang sumagot, halos pabulong.
—Noong una, oo. Pero formalidad lang iyon.
Ngumiti ako nang mapait.
Formalidad.
Pirma ko, formalidad.
Ambag ko, obligasyon.
Karapatan ko, kasakiman.
Inilabas ko ang kopya ng waiver.
—Ito po ang waiver na sinasabing pinirmahan ko. Ayon dito, nagpunta ako sa notaryo noong April 18 para isuko ang claim ko.
Inilapag ko ang hospital record.
—Noong April 18, nasa Sta. Lourdes Medical Center po ako. Bantay ako ng anak kong may dengue. Nandito ang admission slip, nurses’ log, at discharge summary.
Tahimik ang buong barangay hall.
Parang pati electric fan, bumagal ang ikot.
Tumitig sa akin si Junjun.
Si Allan naman ay hindi na makatingin nang diretso.
Nagpatuloy ako.
—Hindi ako pumirma. Hindi ako humarap sa notaryo. Hindi ko alam ang waiver na ito hanggang ihagis ito sa akin ni Papa noong gabing sinabi nilang wala akong parte.
Napatayo si Mama.
—Hindi namin sinasadya!
Sumabog ang loob ko sa linyang iyon.
Hindi sinasadya?
Hindi sinasadya ang gumawa ng waiver?
Hindi sinasadya ang ipanotaryo?
Hindi sinasadya ang alisin ang pangalan ko?
Hindi sinasadya ang ipamigay ang unit sa mga pinsan?
—Ma, alin doon ang hindi sinasadya?
Hindi siya nakasagot.
Sa sandaling iyon, bumukas ang pinto ng barangay hall.
Pumasok si Atty. Elena Mercado kasama ang isang lalaking naka-ID ng developer at isang representative mula sa legal compliance office.
Lahat napalingon.
Si Junjun, na kanina ay angas na angas, biglang namutla.
Lumapit si Atty. Mercado sa mesa.
—Magandang umaga po. Ako si Atty. Elena Mercado, legal officer ng San Isidro Urban Homes Development Corporation. Nandito po kami dahil directly affected ang release ng limang units sa issue ng claimant documents.
Si Papa ay agad na tumayo.
—Attorney, family matter ito. Maaayos namin.
Hindi siya tiningnan ni Atty. Mercado nang matagal.
—Sir, naging company matter po ito noong may isinumiteng notarized waiver na posibleng peke.
Muling tumahimik ang lahat.
Inilapag ni Atty. Mercado ang sariling folder niya.
—Based on our records, si Mrs. Marites Villanueva-Lazaro ay listed as financial contributor and household claimant sa original redevelopment application. Hindi siya maaaring alisin nang walang verified personal appearance, valid ID, and recorded consent.
Binuklat niya ang folder.
—We checked the notarial register. May discrepancy.
Napalunok si Mama.
Si Papa naman ay biglang naupo.
—The notary public listed in the waiver was out of the country on the date of notarization.
Isang sabay-sabay na bulong ang kumalat sa loob ng hall.
Si Junjun ay napahawak sa silya.
Si Allan ay bumaba ang ulo.
Pero hindi pa tapos si Atty. Mercado.
—May isa pa po.
Tiningnan niya sina Papa at Mama.
—Ang witness sa waiver ay si Roberto “Junjun” Villanueva at si Allan Cruz. Pareho silang proposed beneficiaries sa revised allocation.
Lahat ng mata, napunta sa dalawang pinsan ko.
Namula si Junjun.
—Hindi ko alam iyan! Pinapirma lang ako ni Tito!
Biglang bumaling si Papa sa kanya.
—Junjun!
Sumabog ang katotohanan bago pa man may magtanong.
Minsan, ang taong sabik sa biyaya ang unang bumibitaw kapag may panganib.
Si Allan naman ay nanginginig na.
—Akala ko po pumayag si Ate Marites. Sabi ni Tita Gloria, ayaw lang niyang pumunta dahil masama ang loob niya.
Tiningnan ko si Mama.
Parang lumiit siya sa upuan.
Ang babaeng kanina umiiyak na parang inaapi, ngayon ay hindi na maitago ang takot.
Huminga nang malalim si Atty. Mercado.
—Dahil dito, all five units remain frozen. Walang turnover. Walang key release. Walang rental authority. At kung hindi maresolba ang falsification issue, pwedeng kanselahin ng developer ang buong family allocation at ilagay sa court escrow ang compensation.
Napahawak si Mama sa dibdib.
—Hindi pwede! Bahay namin iyon!
Mababa pero matigas ang boses ni Atty. Mercado.
—Ma’am, hindi na po ito simpleng bahay. Legal compensation package po ito. At may claimant na tinanggal gamit ang questionable document.
Akala ko iyon na ang pinakamalakas na dagok.
Pero biglang tumayo si Papa.
Namumula ang mukha niya.
Nanginginig ang boses, pero hindi sa pagsisisi.
Sa galit.
—Fine. Kung gusto niya ng gulo, gulo ang ibibigay ko. Hindi ko kailangan ang pirma niya. Ako ang ama. Ako ang may-ari. Kaya kong gumawa ng bagong waiver, bagong allocation, bagong kahit ano!
Bumagsak ang tingin ng lahat sa kanya.
Doon tumayo ang lalaking kasama ni Atty. Mercado.
Ipinakilala niya ang sarili bilang compliance manager.
Binuksan niya ang laptop at iniharap ang dokumento.
—Sir Renato, with due respect, hindi ninyo po kayang palitan ito nang mag-isa.
Inilabas niya ang isang pahinang may malaking red stamp.
—Dahil ayon sa master settlement file, kung hindi dahil sa payment ni Mrs. Marites noong 2021, naisama na sa delinquent auction ang lote at wala sanang redevelopment compensation package.
Tumingin siya sa buong hall.
—Sa madaling salita, kung wala ang pirma ni Mrs. Marites ngayon, hindi lang frozen ang limang unit.
Huminto siya.
Parang may malamig na kamay na humawak sa leeg ng lahat.
Pagkatapos, malinaw niyang sinabi:
—Pwedeng mawala ang buong limang unit sa inyong pamilya.
