Dumating Sila Na May Maleta, Resibo At Isang Pekeng Kasunduan, At Doon Nabasag Ang Huling Tiwala Ng Asawa Ko Sa Sarili Niyang Pamilya
Bahagi 3: Dumating Sila Na May Maleta, Resibo At Isang Pekeng Kasunduan, At Doon Nabasag Ang Huling Tiwala Ng Asawa Ko Sa Sarili Niyang Pamilya
Pagdating ni Paolo noong gabing iyon, nakaupo ako sa sala, bukas ang ilaw, nakapatong sa mesa ang cellphone ko.
Hindi ako sumigaw. Hindi ako umiyak.
Mas kalmado ako kaysa inaasahan ko.
Iyon ang ikinatakot niya.
—Mara? May nangyari?
Tumayo si Niko mula sa sahig, dala ang notebook niya.
—Papa, tapos ko na po assignment.
Hinalikan ni Paolo ang ulo niya. Pagkatapos, tumingin ulit sa akin.
—Anong meron?
Pinatulog ko muna si Niko.
Binasa ko ang bedtime story niya kahit hindi ko naintindihan ang binabasa ko. Nang makatulog siya, inayos ko ang kumot sa balikat niya at tinitigan ang maliit niyang mukha.
Bata pa siya.
Pero kanina pa ako iniisip ang sinabi ni Jessa.
Ayusin mo na ang room ni Niko.
Parang hindi anak ko ang nakatira roon.
Parang gamit na puwedeng ilipat.
Pagbalik ko sa sala, nakatayo pa rin si Paolo. Hindi niya inalis ang sapatos. Alam niyang may mabigat.
Inabot ko sa kanya ang cellphone.
Pinapanood niya ang video mula kay Aling Mila.
Una, kumunot ang noo niya.
Pagkatapos, namutla.
—Ano ito?
—Bahay ninyo sa Pampanga.
—Bakit may SOLD?
—Dahil ibinenta ng magulang mo.
Umiling siya.
—Hindi. Imposible. Hindi nila gagawin iyon nang hindi sinasabi sa akin.
Walang galit sa boses niya. Takot.
Dahil alam niyang kaya nilang gawin iyon.
Tinawagan niya ang nanay niya. Hindi sumagot.
Tinawagan niya ang tatay niya. Hindi sumagot.
Tinawagan niya si Jessa.
Sinagot agad.
—Kuya! Sakto, pupunta kami bukas diyan.
Napatingin si Paolo sa akin.
Naka-loudspeaker ang tawag.
—Jessa, totoo bang ibinenta nina Mama ang bahay?
May saglit na katahimikan.
—Kuya, huwag kang magalit. Para rin naman sa pamilya ito.
—Sinong pamilya?
Hindi ko kailanman narinig si Paolo magsalita nang ganoon kababa.
Kinabahan si Jessa. Ramdam ko kahit sa linya.
—Kuya, investment ito. Condo ito. Hindi naman luho. Kapag tumaas value, panalo tayong lahat.
—Kanino nakapangalan?
Hindi sumagot si Jessa.
—Jessa.
—Sa akin muna, Kuya. Para mabilis ang processing.
Tumawa si Paolo. Isang maikling tawa na walang saya.
—Sa iyo muna?
—Kuya, huwag mo akong ipahiya. Nandito sina Mama.
Narinig namin si Remedios sa likod.
—Ibigay mo sa akin ang telepono.
Paglipat ng boses niya sa linya, bumalik ang dating awtoridad.
—Paolo, huwag kang magpakagulo dahil lang sa bahay. Ari-arian namin iyon. Karapatan naming ibenta.
—Karapatan ninyo, Ma. Pero bakit hindi ninyo sinabi?
—Dahil alam naming haharangin kayo ng asawa mo.
Ako na naman.
Ang galing nilang bumuo ng kasalanan at isuot sa akin kahit wala ako sa eksena.
—Ma, hindi ito tungkol kay Mara.
—Lahat tungkol sa kanya mula nang nag-asawa ka. Dati, pamilya ang una sa iyo. Ngayon, kailangan pa naming magpaalam para tulungan ang kapatid mo.
Huminga nang mabigat si Paolo.
—Nasaan ang pera?
—Kay Jessa. Doon mas may pupuntahan.
—At kayo?
—Kami? Anak ka namin. Panganay ka. Hindi ba sapat iyon?
Tumahimik si Paolo.
Sa katahimikang iyon, narinig ko ang unang bitak.
Hindi sa amin.
Sa loob niya.
Kinabukasan, dumating sila nang alas-diyes ng umaga.
Isang white van ang huminto sa harap ng bahay. Bumaba si Arturo na may tungkod, si Remedios na may malaking bag, at si Jessa na naka-sunglasses kahit makulimlim.
May dala silang apat na maleta, tatlong kahon, isang electric fan, dalawang plastic container, at isang painting ng Sacred Heart na dati nakasabit sa sala nila sa Pampanga.
Parang hindi sila bibisita.
Parang lilipat sila.
Binuksan ni Paolo ang gate, pero hindi siya ngumiti.
Si Remedios ang unang nagsalita.
—Ang liit pala talaga ng bahay ninyo kapag may gamit.
Hindi ko pinansin.
—Magandang umaga po.
Pumasok si Jessa na parang showroom ang bahay ko.
—Ate, saan namin ilalagay gamit nina Mama? Ang init sa van. Kawawa naman sila.
—Sa sala muna.
Bumaba ang tingin ni Remedios sa akin.
—Sala? Hindi ba inayos mo ang kwarto ng bata?
Lumabas si Niko mula sa hallway, hawak ang dinosaur toy niya.
Nakita ko ang mukha niya nang marinig niya ang “kwarto ng bata.”
—Ma, doon natutulog si Niko —sabi ni Paolo.
—Eh di tabi muna kayo. Noong bata ka, natutulog ka sa banig. Hindi ikamamatay ng anak mo ang konting sakripisyo.
Doon ako nagsalita.
—Hindi aalis si Niko sa kwarto niya.
Napaangat ang kilay ni Jessa.
—Ate, temporary lang naman.
—Hindi.
Isang salita lang.
Pero bumigat ang hangin.
Si Arturo, na tahimik mula pagbaba, umupo sa sofa at naglabas ng folder mula sa bag niya.
—Kung ganoon, mag-usap tayo nang maayos.
Nakatitig ako sa folder.
May kutob akong hindi lang ito tungkol sa tulugan.
Binuksan niya iyon at inilabas ang ilang resibo.
Maintenance medicine.
Laboratory request.
Credit card statement.
Reservation receipt mula sa condo developer.
At isang sulat-kamay na listahan ng buwanang gastos.
Kuryente.
Tubig.
Pagkain.
Gamot.
Check-up.
Allowance.
Kabuuan: 68,000 piso kada buwan.
Nilapag niya iyon sa coffee table.
—Ito ang kailangan namin simula ngayon.
Napatayo si Paolo.
—Pa, hindi namin kaya ang ganyang halaga buwan-buwan.
—May trabaho ka. May trabaho ang asawa mo.
—May anak kami.
Sumabat si Remedios.
—At magulang mo kami.
Napangiti si Jessa, pero hindi niya maitago ang iritasyon.
—Kuya, huwag mo naman silang pahirapan. Lahat tayo may role. Ako, ako ang magpapalago ng investment. Ikaw, ikaw ang mag-aalaga sa kanila habang ginagawa ko iyon.
—Investment mo iyon, Jessa —sabi ko.
Tumingin siya sa akin.
—Investment ng pamilya.
—Kung investment ng pamilya, bakit sa iyo nakapangalan?
Tumahimik siya.
Sandali lang.
Pagkatapos, tumawa siya.
—Ate, ang dami mong tanong. Kaya nga ayaw ka isama ni Mama sa usapan.
Nakita kong kumuyom ang kamao ni Paolo.
Pero hindi doon natapos.
Inilabas ni Arturo ang huling papel sa folder.
—Para matapos ang pagtatalo, naghanda kami ng kasunduan.
Napatingin ako kay Paolo.
Kinuha niya ang papel.
Habang binabasa niya, unti-unting nawala ang kulay sa mukha niya.
—Ano ito?
—Kasunduan —sagot ni Arturo.
Binasa ko mula sa balikat niya.
Nakasaad doon na bilang panganay na anak, pumapayag si Paolo na akuin ang pangunahing gastusin ng mga magulang niya, kabilang ang tirahan, pagkain, gamot, regular check-up, emergency medical expense, at buwanang allowance.
May halaga: hindi bababa sa 68,000 piso kada buwan.
May dagdag: ang asawang si Mara ay pumapayag na isama ang kanyang kita sa family support fund.
Nanlamig ang kamay ko.
Sa ibaba, may pirma.
Pirma ni Paolo.
At sa tabi nito, pirma ko.
Pirma ko.
Pero hindi ako pumirma.
Hindi ko kailanman nakita ang papel na iyon.
Dahan-dahan kong kinuha mula sa kamay ni Paolo ang dokumento.
Malinis ang pirma. Halos kamukha ng pirma ko.
Halos.
Naramdaman kong bumalik ang trabaho ko sa katawan ko. Ang mata kong sanay sa dokumento. Ang utak kong sanay sa mali. Ang instinct kong laging nauuna bago ang emosyon.
Tumingin ako kay Remedios.
—Saan ninyo nakuha ang pirma ko?
Walang sumagot.
Si Jessa ang unang umiwas ng tingin.
Sapat na iyon.
Humakbang ako papunta sa mesa, inilapag ang papel, at itinuro ang linya ng pangalan ko.
—Hindi ito pirma ko.
Namula si Remedios.
—Huwag kang mag-drama. Formality lang iyan. Pamilya naman tayo.
—Forgery ang tawag dito.
Napatayo si Arturo.
—Bantayan mo ang bibig mo, Mara.
Hindi ako umurong.
Sa unang pagkakataon, hindi ako natakot sa kanila sa sarili kong sala.
—Hindi. Kayo ang magbabantay. Dahil mula sa sandaling ito, hindi na ito usapang pamilya lang.
Kinuha ni Paolo ang papel mula sa mesa. Nanginginig ang kamay niya.
—Ma, sino ang gumawa nito?
Hindi sumagot si Remedios.
Tumingin siya kay Jessa.
At sa isang iglap, nakita ni Paolo ang sagot bago pa may magsalita.
