Habang Pinaplano Niyang Kunin ang Anak Ko, Isa-isang Dumating ang Mga Babaeng Niloko Niya Dala ang Resibo, Chat, at Takot
Bahagi 3: Habang Pinaplano Niyang Kunin ang Anak Ko, Isa-isang Dumating ang Mga Babaeng Niloko Niya Dala ang Resibo, Chat, at Takot
Hindi ako natulog noong gabing iyon.
Nakahiga si Mila sa tabi ko, nakabalot sa manipis na kumot na may dilaw na pato. Paminsan-minsan, gumagalaw ang labi niya na parang nananaginip. Tinitingnan ko siya at iniisip kung gaano kalamig ang puso ng isang ama para gawing gamit sa pananakot ang sariling anak.
Hindi galit ang unang naramdaman ko.
Takot.
Malinis at matalim na takot.
Dahil ang sinabi ni Camille ay hindi simpleng pagbabanta. Plano iyon. May petsa. May taong gagawa. May nanay na handang magsinungaling para makuha ang apo, hindi dahil mahal niya, kundi dahil ayaw niyang matalo.
Alas dos ng madaling araw, nag-message ulit si Camille.
“Hindi ako kakampi niya. Pero natatakot ako. May sinabi siya noon na kapag nagreklamo ka raw, gagawin ka nilang baliw dahil bagong panganak ka. May kilala raw ang nanay niya sa barangay.”
Naupo ako sa kama.
Biglang bumalik sa isip ko ang mga linyang paulit-ulit nilang binibitawan.
“Praning ka lang.”
“Postpartum ka.”
“Hindi ka stable.”
“Hindi ka puwedeng mag-alaga ng bata kung ganyan ka.”
Akala ko insulto lang iyon.
Hindi pala.
Inihahanda na nila ang kuwento.
Kung sakaling lumaban ako, sasabihin nilang hindi ako matino. Sasabihin nilang delikado sa akin si Mila. Sasabihin nilang ang lahat ng ebidensyang hawak ko ay produkto ng selos at sakit ng ulo ng bagong panganak.
Kinuha ko ang notebook na nakatago sa ilalim ng foam.
Isinulat ko lahat.
Petsa ng unang screenshot.
Petsa ng sampal.
Petsa ng pagkuha niya sa phone ko.
Petsa ng pirmahan sa barangay.
Petsa ng message ni Camille.
Pagkatapos, gumawa ako ng tatlong kopya ng folder.
Isa sa cloud.
Isa sa lumang email ko.
Isa sa USB na inilagay ko sa loob ng lata ng gatas ni Mila.
Alas sais ng umaga, tumawag ako sa pinsan kong si Lorie.
—Ate, puwede ba akong makitira sa inyo nang ilang araw?
Hindi siya nagtanong agad. Iyon ang dahilan kung bakit mahal ko siya.
—Dalhin mo ang bata. May maliit kaming kuwarto. Masikip, pero ligtas.
Hindi ako umalis agad.
Kung aalis ako nang walang record, iyon ang gagamitin nila.
Kaya alas otso, dinala ko si Mila sa barangay VAWC desk.
Ipinakita ko ang message ni Aling Norma.
Ipinakita ko ang screenshot ni Camille.
Ipinakita ko ang larawan ng pisngi ko noong sinampal ako ni Renan. Kinunan ko pala iyon noong unang gabi, nanginginig ang kamay ko, pero malinaw pa rin ang pamumula.
Tahimik na binasa ng officer ang lahat.
Pagkatapos, sinabi niya:
—Mag-file tayo ng blotter at request for barangay protection assistance. Hindi ibig sabihin nito tapos na, pero may record ka na. Mahalaga ang record.
Doon ko unang naramdaman na hindi pala ako ganap na nag-iisa.
Pagkatapos ng barangay, dumiretso ako sa health center. Humingi ako ng medical certificate tungkol sa postpartum checkup ko, breastfeeding status, at kalagayan ni Mila.
Hindi para maawa sila.
Para may papel na magsasabing kaya kong alagaan ang anak ko.
Pagbalik ko sa bahay, nandoon na sila.
Si Renan.
Si Aling Norma.
At ang hipag kong si Tricia, hawak ang malaking bag na parang may balak silang magbakasyon kasama ang anak ko.
Pagpasok ko, tumayo agad si Aling Norma.
—Nasaan ka? Kanina ka pa namin hinihintay. Ibigay mo sa akin ang bata.
Mas hinigpitan ko ang hawak kay Mila.
—Bakit?
—Dadalhin ko muna sa amin. Hindi maganda ang aura mo. Mukha kang puyat. Baka mapabayaan mo iyan.
Tumingin ako kay Renan.
—Ikaw ba ang nagdesisyon niyan?
Hindi niya ako tiningnan nang diretso.
—Pahinga ka muna. Hindi ka okay.
—Sinong doktor ang nagsabi?
Sumabat si Tricia.
—Ate, huwag mo nang palalain. Para rin ito sa bata.
Napangiti ako nang bahagya.
—Ang dali ninyong sabihing para sa bata. Pero noong kailangan niya ng diaper, ako ang tumakbo sa tindahan. Noong nilagnat siya pagkatapos ng bakuna, ako ang nagpuyat. Noong umiiyak siya buong gabi, nasaan ang ama niya?
Namula ang mukha ni Renan.
—Huwag kang magdrama.
Lumapit siya para kunin si Mila.
Umatras ako.
Sa labas ng gate, may biglang nagsalita.
—Sir, ma’am, may report po kami.
Dalawang barangay tanod ang nakatayo roon kasama ang VAWC officer.
Nanigas si Aling Norma.
—Ano ito?
Kalmado ang officer.
—May request po for assistance si Mrs. Castro. Nandito kami para siguraduhing walang sapilitang pagkuha sa bata.
Parang may pumutok sa loob ng bahay.
Si Renan ang unang sumigaw.
—Asawa ko iyan! Anak ko iyan!
Sumagot ang officer.
—Opo. Pero hindi ibig sabihin noon puwede ninyong kunin nang walang pahintulot ng primary caregiver, lalo na may pending report ng intimidation.
Nakita ko kung paano nagbago ang mukha ni Aling Norma.
Hindi na iyon galit lang.
Takot na may halong pagkainsulto.
Hindi siya sanay na may sumasagot sa kanya.
Hindi siya sanay na may papel na hindi niya kayang sigawan.
Noong araw ding iyon, umalis ako sa bahay dala si Mila, dalawang bag, folder ng dokumento, at breast pump na binili ko gamit ang unang deposito ni Renan.
Sa bahay ni Lorie ako tumuloy.
Maliit ang kuwarto. May electric fan na maingay. Kapag umuulan, tumutulo ang tubig sa gilid ng bintana.
Pero noong unang gabi roon, walang kumuha ng phone ko.
Walang sumigaw sa akin.
Walang nagsabing palitan ako.
Nakatulog si Mila sa dibdib ko, at sa unang beses mula nang manganak ako, umiyak ako nang walang pumipigil.
Hindi iyon iyak ng pagkatalo.
Iyak iyon ng katawan na matagal nang lumalaban.
Kinabukasan, sinimulan kong ibalik ang sarili ko.
Nag-message ako sa dating supervisor ko sa appliance center. Hindi pa raw sila hiring, pero may kakilala siyang may maliit na bakery na kailangan ng part-time bookkeeper.
Tatlong oras sa hapon.
Online encoding.
Hindi malaki ang bayad, pero pera iyon na hindi galing kay Renan.
Tinanggap ko agad.
Habang natutulog si Mila, nag-eencode ako ng resibo ng harina, itlog, asukal, at delivery. Habang dumedede siya, nagbabasa ako tungkol sa child support, VAWC, custody, at legal separation sa Pilipinas.
Hindi ako abogado.
Pero natutuhan kong ang takot ay lumiliit kapag may pangalan na ang kalaban.
Economic abuse.
Psychological abuse.
Threat.
Coercion.
Child support.
Custody record.
Isa-isa kong nilagyan ng label ang mga ginawa nila sa akin.
Mas madali palang labanan ang halimaw kapag hindi mo na siya tinatawag na “problema sa pamilya.”
Habang ginagawa ko iyon, patuloy ang pagdating ng messages.
May babae mula sa Parañaque na nagsabing pinangakuan siya ni Renan ng kasal.
May single mom mula sa Antipolo na nagsabing umutang si Renan ng pera sa kanya, gamit ang dahilan na may sakit daw si Mila.
May dating katrabaho siya na nagpadala ng screenshot ng liquidation report. Doon ko nakita ang pangalan ng motel na nakatago bilang “client meal.”
May isa pang babae na nagpadala ng voice message.
Nanginginig ang boses niya.
“Ate, sorry. Hindi ko alam na may asawa siya. Pero may sinabi siya sa akin noon. Sabi niya, kapag nagulo raw siya ng pamilya niya, may paraan siyang tanggalin ka sa bahay kasi hindi naman sa iyo nakapangalan.”
I-save.
Backup.
Screenshot.
Chronology.
Ganoon ang naging buhay ko sa sumunod na tatlong linggo.
Samantala, sa Facebook, ibang kuwento ang pinapakalat ni Renan.
Nag-post siya ng litrato niya habang bitbit ang lumang feeding bottle ni Mila.
Caption niya:
“Ang sakit kapag pinagdadamot sa iyo ang anak mo. Pero lalaban ang isang ama.”
Dumami ang nag-comment.
“Kapit lang bro.”
“May mga babae talagang ginagamit ang bata.”
“Daanin sa legal.”
Hindi ako sumagot.
Hindi dahil wala akong masabi.
Kundi dahil ang bawat comment nila ay lalo lang magpapataas sa kanya. At ang lalaking masyadong mataas ang akyat, mas malakas ang lagapak.
Pagkalipas ng ilang araw, may dumating na sulat sa bahay ni Lorie.
Nakita ko pa lang ang sobre, alam ko na kung kanino galing.
May logo ng barangay.
May kalakip na complaint affidavit.
Inakusahan ako ni Renan ng pagnanakaw ng pera sa bahay, pagpapabaya sa bata, at “mental instability after childbirth.”
Sa dulo ng complaint, may pirma si Aling Norma bilang witness.
Nabasa ko ang huling pangungusap nang nanginginig ang kamay ko.
“Respondent is unfit to care for the minor child and may leave the child unattended due to emotional disturbance.”
Matagal akong nakatitig doon.
Sa tabi ko, natutulog si Mila, mahina ang hinga.
Pagkatapos, tumunog ang phone ko.
Si Camille.
“Ate Liza, may kailangan kang makita. Hindi lang complaint ang ginawa nila. May pinapapirmahan si Renan sa HR nila bukas. Kapag natuloy iyon, lalabas na ginamit mo raw ang pangalan niya para mangikil sa mga babae niya.”
Napaupo ako nang tuwid.
—Paano mo nalaman?
Huminga siya nang malalim sa kabilang linya.
—Kasi ipinadala niya sa akin ang draft. Gusto niya akong pumirma bilang witness.
