Sa Harap Ng Abogado At Barangay Captain, Ipinakita Nila Ang Pekeng Kontrata, Pero Mas Malamig Ang Dokumentong Inilabas Ko Sa Folder
Bahagi 3: Sa Harap Ng Abogado At Barangay Captain, Ipinakita Nila Ang Pekeng Kontrata, Pero Mas Malamig Ang Dokumentong Inilabas Ko Sa Folder
Pagsapit ng tanghali, kumalat na ang balita.
Hindi lang sa business pages.
Pati sa group chat ng mga kamag-anak ni Enzo.
Pati sa Facebook ng pinsan niyang mahilig mag-post ng “family is everything.”
Pati sa mga kapitbahay na kagabi lang ay nakikinig sa videoke habang pinapahiya ako sa loob ng bahay ng mga Salcedo.
“Si Marian pala iyong co-founder ng TalaLink.”
“Hindi ba siya iyong asawa ni Enzo?”
“Akala ko maliit lang trabaho niya.”
“Grabe, halos isang bilyong piso valuation.”
Hindi ko kailangang magbasa ng comments.
Naririnig ko na sa isip ko ang pagkalansing ng yabang nilang nagkakabitak-bitak.
Pero wala pa roon ang totoong laban.
Alas dos ng hapon, pumunta ako sa opisina ng abogado kong si Attorney Reyes sa Ortigas. Kasama ko si Leo at si Nika, ang head ng legal compliance ng TalaLink.
Sa mesa, nakalatag ang tatlong kopya ng dokumento.
Loan application.
Supplier commitment.
Board endorsement letter.
Lahat may pangalan ko.
Lahat may pirma na mukhang ginaya mula sa lumang marriage certificate namin ni Enzo.
Tahimik kong tinitigan ang mga pahina.
—Ma’am Marian, malinaw ang falsification —sabi ni Nika. —May dalawang notarized copy, pero parehong kaduda-duda ang notary details.
Kumunot ang noo ko.
—Kaduda-duda paano?
—Iyong notarial register number, ginagamit sa ibang dokumento noong araw ding iyon. At iyong address ng notary, sarado na raw ang opisina mula pa noong nakaraang taon.
Napangiti si Attorney Reyes, pero hindi iyon masayang ngiti.
—May nagmadali. Akala nila hindi kayo titingin.
—Sanay silang hindi ako tumitingin —sabi ko.
Doon tumunog ang cellphone ko.
Si Enzo.
Pang-labing apat na tawag niya na iyon mula umaga.
Hindi ko sinagot.
Sumunod, message.
“Please. Nagpapanic si Mama. Puntahan mo kami sa barangay. Huwag nating palakihin.”
Ipinakita ko kay Attorney Reyes.
—Barangay? —tanong niya.
—Siguro gusto nilang idaan sa pakikiusap.
Umiling si Leo.
—Or pressure. Kapag may mga kapitbahay at kamag-anak, aasahan nilang tatahimik kayo.
Tumayo ako.
—Kung gusto nila ng harap-harapan, bibigyan natin sila.
Alas tres y media, nasa barangay hall kami.
Mainit sa labas. May tindang banana cue sa gilid. May tricycle drivers na nakatambay sa ilalim ng puno. Sa waiting area, may dalawang mag-asawang nag-aaway tungkol sa utang, at isang lolang may hawak na folder ng senior citizen ID.
Pagpasok ko, nakita ko agad sila.
Si Doña Mila, nakaayos pa rin na parang may pupuntahang misa.
Si Rica, nakapamewang, hawak ang cellphone na nakaready yata mag-record.
Si Mang Arturo, biyenan kong halos hindi nagsasalita pero laging nakikinabang.
At si Enzo, nakaupo sa dulo, parehong kamay nakatakip sa mukha.
Pagkakita sa akin ni Doña Mila, tumayo siya.
—Sa wakas, dumating ka rin.
Hindi ko siya sinagot.
Umupo ako sa kabilang bahagi ng mesa.
Kasama ko sina Attorney Reyes, Nika, at Leo.
Biglang nag-iba ang tindig ni Doña Mila nang makita niyang hindi ako nag-iisa.
—Bakit may abogado? —tanong niya.
—Dahil may pekeng dokumento —sagot ko.
Namula si Rica.
—Grabe ka naman, Ate Marian. Pamilya tayo.
Tiningnan ko siya.
—Kagabi, palamunin ako. Ngayon, pamilya tayo?
Hindi siya nakasagot.
Pumasok ang barangay captain, si Kapitana Aling Mercy, isang babaeng nasa singkwenta, maliit pero matalim ang mata. Umupo siya sa gitna.
—O, ano ba itong reklamo? Family matter ba ito o business matter?
Sasagot sana si Doña Mila, pero inunahan ko siya.
—Falsification, Kapitana. Ginamit nila ang pangalan ko at pekeng pirma para sa loan at kontrata.
Tumalim ang tingin ni Kapitana.
—Malaki iyan.
Agad na nagsalita si Doña Mila.
—Ay, hindi po ganoon. Misunderstanding lang. Manugang ko po siya. Sa pamilya, normal lang magtulungan.
—Ang pagtulong, hinihingi —sabi ko. —Hindi ninanakaw.
Napabuntong-hininga si Enzo.
—Marian, please.
Tumingin ako sa kanya.
—Huwag mo akong i-please sa harap ng pirma mong kasama sa witness line.
Tumahimik ang silid.
Dahan-dahan akong naglabas ng kopya.
Sa ilalim ng pekeng pirma ko, may nakasulat.
Witnessed by: Enzo Salcedo.
Pirma niya.
Totoo iyon.
Hindi niya iyon maikakaila.
Tinitigan ni Kapitana ang dokumento.
—Sir Enzo, pirma ninyo ito?
Nanginig ang panga niya.
—Opo, pero hindi ko po alam na—
—Hindi ninyo alam na pekeng pirma ng asawa ninyo ang nasa taas? —tanong ni Attorney Reyes.
Walang sagot.
Si Doña Mila ang sumalo.
—Ako ang nagpagawa niyan. Ako ang kausapin ninyo. Huwag ninyong idamay ang anak ko.
Napatingin ako sa kanya.
Sa unang pagkakataon, nakita ko ang takot sa likod ng kapal ng mukha niya.
Hindi dahil nagsisisi siya.
Kundi dahil nahuli siya.
—Bakit ninyo ginamit ang pangalan ko? —tanong ko.
Umirap siya.
—Dahil asawa ka ng anak ko. Natural lang na tumulong ka. Ang damot mo kasi. Ilang taon kang nasa bahay namin, kumain ka sa mesa namin, natulog ka sa bubong namin—
—At sa loob ng tatlong taon, magkano ang kinuha ko sa inyo?
Tumigil siya.
—Ano?
—Magkano? Kahit piso.
Hindi siya makasagot.
Ako ang nagpatuloy.
—Ang groceries, hati kami ni Enzo. Ang kuryente, ako ang nagbabayad tuwing kulang siya. Ang maintenance ng tatay ninyo noong naospital, ako ang nag-abono. Ang tuition ng short course ni Rica, ako ang nagbayad, dahil sinabi ni Enzo na nahihiya siyang tumanggi sa kapatid niya.
Namula si Rica.
—Hindi ko sinabi sa’yo na bayaran mo iyon.
—Hindi. Sinabi mo kay Enzo, at ako ang naglabas ng pera dahil asawa niya ako.
Tahimik na si Mang Arturo.
Pero si Doña Mila, hindi pa rin sumusuko.
—Kung may pera ka pala, bakit mo itinago? Bakit mo hinayaang isipin naming maliit lang trabaho mo?
Napatawa ako.
—Kailangan ko bang magpakita ng bank statement para tratuhin ninyo akong tao?
Walang sumagot.
Kumuha si Nika ng isa pang folder at inilapag sa mesa.
—Kapitana, mayroon pa po.
Binuksan niya iyon.
Nandoon ang payment trail.
Transfer records mula personal account ko papunta sa ilang supplier ng Salcedo Home Appliances Trading.
Hindi lahat malaking halaga.
May 28,000 pesos.
May 45,000 pesos.
May 62,000 pesos.
May isang 180,000 pesos para sa overdue warehouse rent.
Lahat iyon, ipinakiusap ni Enzo noon.
“Temporary lang.”
“Babalik din.”
“Huwag mo munang sabihin kay Mama, mapapahiya siya.”
At ako naman, tanga sa pagmamahal, naniwala.
—Sa kabuuan, 1.86 million pesos ang nailabas ni Ma’am Marian para sa negosyo ng pamilya Salcedo sa loob ng tatlong taon —sabi ni Nika. —Walang promissory note. Walang repayment. May mga text message na nagpapatunay na alam ni Sir Enzo ang bawat transfer.
Namutla si Enzo.
Napalingon sa kanya si Doña Mila.
—Anong sinasabi nila?
Hindi na siya makatingin sa nanay niya.
—Enzo! —sigaw niya.
Doon ko naintindihan.
Hindi pala alam ni Doña Mila ang lahat.
Akala niya siguro, ginamit lang nila ang pangalan ko.
Hindi niya alam na matagal na niyang ginagamit ang pera ko sa pamamagitan ng anak niya.
Tumingin ako kay Enzo.
—Sinabi mo sa kanila na pera mo iyon, hindi ba?
Pumikit siya.
Iyon na ang sagot.
Napahawak sa dibdib si Rica.
—Kuya, iyong pang-franchise ko?
Walang imik.
—Iyong pinambili ni Mama ng bagong freezer?
Walang imik pa rin.
Bumagal ang boses ko.
—Lahat ng ipinagyabang ninyo, mula sa bagong delivery van hanggang sa renovation ng showroom, galing sa mga perang sinabi mong “bonus” mo?
Napasandal si Doña Mila sa upuan.
Nawala ang perlas niya sa ere.
Nawala ang yabang niya sa labi.
Pero saglit lang.
Pagkatapos, bumalik ang galit.
—Kung ganoon, mas wala kang karapatang umalis! Ang dami mo palang ipinasok sa pamilya, tapos ngayon mo kami iiwan? Ganyan ba ang mabuting asawa?
Hindi ako makapaniwala sa narinig ko.
Kahit si Kapitana napatingin sa kanya na parang gusto niyang magdasal ng pasensya.
—Doña Mila —sabi ko nang mabagal. —Hindi ninyo ako kailangan bilang manugang. Kailangan ninyo ako bilang ATM.
Sumabog ang mukha niya sa galit.
—Walang utang na loob!
Doon na nagsalita si Attorney Reyes.
—Madam, ang kliyente ko po ang dapat singilin ng utang na loob ninyo, hindi baligtad.
Tumayo si Doña Mila.
—Hindi ako papayag na sirain mo kami, Marian. Kung gusto mo ng pera, sabihin mo. Bibigyan ka namin kapag nakabawi ang negosyo.
Napatingin si Leo sa akin.
Alam niya ang totoo.
Hindi na makakabawi ang negosyo nila.
Hindi dahil gusto ko silang pabagsakin.
Kundi dahil matagal na itong baon.
At dahil sa pekeng kontratang ginawa nila, hindi na rin puwedeng pumasok sa anumang supplier network ng TalaLink ang Salcedo Home Appliances Trading.
Hindi lang utang ang problema nila.
Reputasyon.
Compliance.
Legal exposure.
Lahat iyon, sila mismo ang nagsindi.
Dahan-dahan kong inilabas ang huling dokumento.
—Hindi ako nandito para humingi ng pera.
Ibinigay ko ang papel kay Kapitana.
—Nandito ako para ipaalam na magsasampa kami ng reklamo. Falsification, use of falsified documents, at civil recovery para sa perang inilabas ko.
Nanlaki ang mata ni Enzo.
—Marian, huwag. Please. Hindi makakayanan ni Mama.
Sa unang pagkakataon, naramdaman kong may natitirang awa sa loob ko.
Pero hindi iyon sapat para bumalik.
—Noong hindi ko kinaya, nasaan ka?
Tahimik.
—Noong pinapahiya ako sa mesa, nasaan ka?
Tahimik pa rin.
—Noong ginamit ninyo ang pangalan ko, nasaan ang awa ninyo?
Walang sagot.
Tumayo ako.
—Kapitana, tapos na po ako.
Pero bago ako makalabas, bumukas ang pinto ng barangay hall.
Isang lalaki ang pumasok, naka-barong, bitbit ang isa pang folder.
Si Mr. Santos, representative ng isang major retail group na ka-partner namin sa bagong kontrata.
Hindi ko inaasahan na pupunta siya roon.
Lumapit siya kay Leo at may ibinulong.
Nagbago ang mukha ni Leo.
—Ma’am Marian.
—Ano?
Tumingin siya sa akin, pagkatapos sa pamilya Salcedo.
—May bagong development po. May nag-email sa retail group ngayong umaga gamit ang pangalan ng Salcedo Home Appliances. Sinasabi nilang sila raw ang official family partner ninyo, at humihingi sila ng emergency credit line na 20 million pesos.
Dahan-dahan akong lumingon kay Enzo.
Hindi siya ang unang umiwas ng tingin.
Si Rica.
Namuti ang mukha niya.
At doon, sa harap ng barangay captain, abogado, at mismong business partner namin, biglang nag-ring ang cellphone ni Doña Mila.
Naka-loudspeaker siya sa gulat.
Mula sa kabilang linya, boses ng isang lending officer ang narinig ng lahat.
—Mrs. Salcedo, approved na po sana ang request ninyo, pero kailangan lang naming makausap si Ms. Marian Dela Cruz bilang co-guarantor bago namin ilabas ang twenty million.
Tahimik ang buong silid.
Tumingin sa akin si Doña Mila.
At sa unang pagkakataon, ang boses niyang laging mataas ay naging pabulong.
—Marian… anak…
Ngumiti ako nang walang init.
—Huwag ninyo akong tawaging anak kung ang kailangan ninyo lang ay pirma.
