Bahagi 3: Habang Sinisiraan Niya Ako, Isa-isang Lumabas ang Mga Resibong Itinago Nila sa Loob ng Anim na Taon
Bahagi 3: Habang Sinisiraan Niya Ako, Isa-isang Lumabas ang Mga Resibong Itinago Nila sa Loob ng Anim na Taon
Kinabukasan, alas-sais pa lamang ng umaga, nagsimula nang tumunog ang cellphone ko.
Hindi dahil may tumatawag upang kumustahin ako.
Kundi dahil nasa social media na ang mukha ko.
May inilabas na pahayag ang Villareal Foods Corporation.
Ayon sa pahayag, may isang dating kasapi ng pamilya ng pamunuan na umano’y nagtatangkang sirain ang reputasyon ng kumpanya dahil sa personal na alitan.
Hindi nila binanggit ang buong pangalan ko.
Ngunit malinaw ang larawang ginamit.
Ako iyon, nakatayo sa labas ng flagship store habang hinihiling ng security guard na umalis ako.
May kasamang caption ang isang sikat na entertainment page.
“Selos ba o pera? Babaeng nagpakilalang asawa ng bakery tycoon, gumawa ng eksena sa grand opening.”
Libo-libo ang komento.
May mga nagsasabing mukhang naghahabol lang ako ng pera.
May nagsasabing hindi raw marunong tumanggap ng tagumpay ng asawa.
At may isang komentong paulit-ulit kong nababasa.
“Kung totoong asawa siya, bakit hindi siya inimbitahan?”
Doon ako napatawa nang walang saya.
Napakadaling gawing kontrabida ang isang babaeng tahimik.
Lalo na kapag ang nagsasalita laban sa kaniya ay isang lalaking may pera, mamahaling damit, at magagandang salita sa harap ng kamera.
Tumawag ang tatay kong si Ernesto.
“Anak, nakita ko ang balita. Gusto mo bang magpunta ako sa Maynila?”
Pitumpu’t isang taong gulang na si Papa.
Kagagaling lamang niya sa ospital.
Ayokong madagdagan pa ang kaniyang alalahanin.
“Hindi na, Pa. Ako na ang bahala.”
“Maris, anak, hindi kita pinalaki para tanggapin ang lahat ng pang-iinsulto.”
Hindi ako nakasagot.
Narinig ko siyang huminga nang malalim.
“Alam mo kung bakit itinago ng nanay mo ang orihinal niyang kuwaderno?”
“Dahil ayaw niyang mawala ang mga resipe.”
“Hindi lang iyon.”
Tumahimik ako.
“Dahil minsan nang may nagtangkang angkinin ang gawa niya. Sabi niya noon, ang taong walang respeto sa pawis ng iba ay hindi dapat pagkatiwalaan ng pangalan mo.”
Matagal kong hawak ang cellphone matapos ang tawag.
Pagkatapos, bumalik ako sa kusina ng lumang panaderya.
Nandoon pa rin ang maitim na kalan.
Nandoon ang kahoy na estante.
At nandoon ang maliit na lata ng biskwit na ginagamit ni Mama sa pag-iingat ng mahahalagang papel.
Binuksan ko iyon.
Sa loob, may lumang litrato naming dalawa.
Labing-anim na taong gulang pa lamang ako sa larawan.
May harina ang ilong ko.
Nakangiti si Mama habang hawak ang isang tray ng mainit na tinapay.
Sa likod ng larawan, may nakasulat sa kaniyang sulat-kamay.
“Maris, kung may magpalaki man ng ating tindahan, siguraduhin mong hindi niya malilimutan ang mga taong nagmasa ng unang tinapay.”
Doon ako unang umiyak.
Hindi dahil kay Nicolas.
Kundi dahil sa napakaraming taon kong pinabayaang tratuhing walang halaga ang lahat ng pinaghirapan ng nanay ko.
Nang dumating si Atty. Isabel, dala niya ang dalawang makapal na folder.
Sa una, nakalagay ang lahat ng kasunduan tungkol sa paggamit ng tatak.
Sa ikalawa, ang mga dokumentong ipinadala ni Lani.
Hindi kami nagmadali.
Isa-isa naming binasa ang mga resibo, bank transfer record, purchase order, at mga pahayag ng mga empleyadong handang magpatotoo.
Doon namin nakita kung gaano kalalim ang problema.
May mga supplier na tatlong buwan nang hindi nababayaran.
May mga trabahador sa commissary na hindi na nakakatanggap ng tamang overtime pay.
May ilang branch manager na pinilit mag-ulat ng mas mataas na benta kaysa sa aktuwal.
At ang pinakamasakit, may malaking pondong nakalaan sana sa pagpapaayos ng tirahan at palikuran ng mga manggagawa na nailipat sa isang kumpanyang kontrolado ni Cheska.
Hindi simpleng pagkakamali sa accounting ang nakita namin.
May sunod-sunod na kahina-hinalang transaksiyon.
May mga invoice na magkapareho ang numero.
May mga bayad para sa kagamitang hindi kailanman naihatid.
At may mga pirma ng supplier na itinatangging sila ang lumagda.
Ngunit hindi namin itinuring na sapat ang mga hinala lamang.
Pinatipon ni Atty. Isabel ang mga orihinal na rekord at pinasuri ang mga ito sa isang independent forensic accountant.
Kasabay niyon, naghanda siya ng mga pormal na kahilingan sa bangko at sa mga kumpanyang sangkot upang mapangalagaan ang ebidensiya.
“Maris,” sabi niya, “huwag mong gawin itong simpleng laban ng mag-asawa. May mga trabahador at maliliit na negosyong maaapektuhan.”
Tumango ako.
Iyon din ang gusto ko.
Hindi ko gustong gumanti sa pamamagitan ng pagpapagutom sa mga taong umaasa sa aming panaderya.
Gusto kong managot ang mga taong tunay na gumawa ng mali.
Tanghali nang dumating sa lumang tindahan si Cheska.
Nakasalaming pang-araw siya kahit makulimlim.
May kasama siyang dalawang lalaki at isang batang empleyadong may dalang karton.
“Ate Maris,” bungad niya, “sana hindi na natin ito palakihin.”
Tumayo ako mula sa mesa.
“Ano ang kailangan mo?”
“Ang original recipe notebook. Kailangan iyon para sa production.”
“Hindi iyan kasama sa mga gamit ng kumpanya.”
Napailing siya.
“Grabe ka naman. Dahil lang hindi ka nakapasok sa opening, hahadlangan mo na ang negosyo?”
Hindi ako sumagot.
Lumapit siya sa lumang estante.
“Alam mo bang puwedeng matalo ka kapag kinasuhan ka namin?”
“Anong kaso?”
“Economic sabotage. Pagsira sa negosyo. Kung anu-ano pa.”
Tumingin ako kay Atty. Isabel na nakatayo sa tabi ko.
Kalmado siyang nagsalita.
“Kung may balak kayong magsampa ng kaso, ipadala ninyo ang mga dokumento sa opisina ko. Ngunit wala kayong pahintulot na mag-alis ng anumang pag-aari rito.”
Biglang nagbago ang mukha ni Cheska.
“Hindi ninyo alam kung sino ang binabangga ninyo.”
Mula sa likuran, lumapit si Mang Nestor.
“Ma’am, matagal na po akong nagtatrabaho rito. Ang lumang mesa at mga gamit ay pag-aari ni Aling Pilar. Hindi po iyan puwedeng basta kunin.”
Tiningnan siya ni Cheska.
“Kung gusto mong magtrabaho pa, tumahimik ka.”
Nakita kong napayuko ang matanda.
Doon ako tuluyang nawalan ng pasensiya.
“Cheska, sa loob ng dalawampu’t apat na taon, si Mang Nestor ang unang dumarating dito tuwing umaga. Kahit noong wala pa kayong isang branch, narito na siya.”
Lumapit ako nang isang hakbang.
“Wala kang karapatang bastusin siya sa sarili niyang pinagtatrabahuhan.”
“Eh di ikaw ang magpasahod sa kaniya!”
“Gagawin ko.”
Natigilan siya.
“Pati sa mga empleyadong tinakot ninyo. Basta ipapakita namin nang malinaw kung sino ang legal na employer at kung paano babayaran ang dapat sa kanila.”
Napatawa siya.
“Sa tingin mo ba may pera ka pang lalaban sa amin?”
Kinuha ko ang dokumentong dala ni Atty. Isabel.
“May isang bagay kang kailangang malaman.”
Ipinakita ko ang kopya ng orihinal na lisensiya.
“Hindi pag-aari ng kumpanya ni Nicolas ang pangalang Tinapay ni Pilar. Pinahiram lamang namin ang karapatang gamitin iyon sa ilalim ng isang kasunduan.”
Napatigil si Cheska.
“Kalokohan.”
“Limang taon ang kasunduan. May malinaw na kondisyon sa pagbabayad, kalidad, at paggamit ng tatak.”
“Hindi ka puwedeng basta magkansela!”
“Tama ka. Kaya nga hindi ako basta nagkansela. May mga abisong ipinadala ang abogado ko dahil sa mga paglabag, at matatapos ang kasunduan sa itinakdang petsa.”
Nakita kong biglang nawala ang kulay ng kaniyang mukha.
Iyon ang unang pagkakataong hindi siya nakahanap ng agad na maisasagot.
Ngunit pagkaraan ng ilang segundo, ngumisi siya.
“Ate, hindi ka mananalo. Naipangako na ni Kuya ang tatak sa investors.”
Sumikip ang dibdib ko.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Akala mo ba papayag kaming alisin mo ang pangalan pagkatapos naming gumastos nang milyon-milyon?”
Lumapit siya sa akin.
“May bagong kontrata si Kuya. Nakasulat doon na permanente nang hawak ng kumpanya ang lahat ng karapatan.”
“Hindi ako pumirma sa ganoon.”
“May pirma mo.”
Napatingin ako kay Atty. Isabel.
Mabagal siyang tumango.
“Iyon ang kailangang suriin.”
Biglang bumukas ang pintuan.
Pumasok si Lani.
Maputla siya at halatang hindi nakatulog.
May hawak siyang brown envelope.
Nang makita siya ni Cheska, halos mapasigaw ito.
“Anong ginagawa mo rito?”
Hindi sumagot si Lani.
Iniabot niya sa akin ang envelope.
“Ma’am, ito po ang kopya ng ipinadala nilang permanent assignment agreement sa investor.”
Binuksan ko ang papel.
Nakalagay doon na kusang-loob kong ipinasa ang lahat ng karapatan sa pangalan, logo, at ilang proprietary recipe sa Villareal Foods Corporation.
May nakasaad na kabayaran.
Anim na milyong piso.
May pirma ko.
Ngunit wala akong natanggap na ganoong pera.
Wala rin akong pinirmahang ganoong dokumento.
Tiningnan ko ang petsa.
Mayo 18.
Noong araw na iyon, nasa Iloilo Provincial Hospital ako mula umaga hanggang gabi.
May mga medical record, resibo, at CCTV sa pasilyo na maaaring magpatunay sa aking kinaroroonan.
Gayunman, ayokong magpadalos-dalos sa konklusyon.
Kailangan pang suriin ang orihinal at kung sino ang aktuwal na lumagda.
Nang makita ni Cheska ang papel, bigla niyang inagaw iyon sa kamay ni Lani.
“Hindi mo dapat inilabas ito!”
Hinawakan siya ni Atty. Isabel sa salita, hindi sa kamay.
“May mga kopya kami. Ibalik mo ang dokumento.”
Namula si Cheska.
“Lani, tapos ka na. Wala ka nang makukuhang trabaho kahit saan!”
Doon ako tumayo sa pagitan nila.
“Hindi mo siya tatakutin dito.”
Ilang segundo kaming nagtitigan.
Pagkatapos ay ibinagsak ni Cheska ang papel sa mesa at mabilis na umalis.
Ngunit bago siya lumabas, may binitawan siyang pangungusap.
“Kung gusto mong makipaglaban, Maris, humanda kang mawala ang lahat.”
Hindi ko siya sinundan.
Sa halip, tinanong ko si Lani kung bakit ngayon lamang siya nagsalita.
Doon siya muling umiyak.
May dalawa raw siyang anak na nag-aaral.
Noong matuklasan niya ang mga kahina-hinalang transaksiyon, sinabihan siyang kapag nagsalita siya, mawawala ang trabaho ng kaniyang asawa na empleyado rin ng kumpanya.
“Ilang buwan po akong natakot,” sabi niya.
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Hindi kita sisihin sa takot mo. Pero kailangan nating sabihin ang totoo.”
Kinagabihan, nakatanggap ako ng tawag mula kay Evelyn Co.
Isa siya sa pinakamalaking pribadong investor ng Villareal Foods Corporation.
Hindi ko pa siya nakakausap nang personal.
Ngunit kilala ko ang pangalan niya dahil madalas banggitin iyon ni Nicolas.
“Mrs. Villareal,” sabi niya, “may nakita akong mga dokumentong hindi tumutugma sa ipinresenta sa amin.”
Hindi ako sumagot agad.
Nagpatuloy siya.
“Sinabi sa amin ni Nicolas na matagal mo nang ipinagbili ang mga karapatan sa tatak.”
“Hindi totoo iyon.”
“May mga pirma at ebidensiya ka ba?”
“Mayroon.”
Huminga siya nang malalim.
“Bukas, magkakaroon ng emergency meeting ang board. Nais kong marinig ang panig mo.”
Iyon ang unang pagkakataong may taong mula sa mundo ni Nicolas na kusang nagtanong kung ano ang totoo.
Ngunit bago matapos ang tawag, may sinabi si Evelyn na lalong nagpagulo sa isip ko.
“Maris, may isa pang bagay. May ipinakita sa amin si Nicolas na plano ng inyong paghihiwalay.”
Napahigpit ang kapit ko sa cellphone.
“Anong plano?”
“Sinabi niyang pumayag ka nang umalis sa bahay, isuko ang karapatan sa mga resipe, at tumanggap ng isang beses na bayad.”
Natahimik ako.
“Hindi ko alam ang sinasabi ninyo.”
“Kung gayon, may mas malalim na problema kaysa sa inaakala ko.”
Pagkatapos ng tawag, binuksan ko ang lumang laptop na ginagamit ko noon sa pamamahala ng tindahan.
Nandoon pa rin ang mga unang litrato ng aming panaderya.
Si Nicolas, nakasuot ng kupas na t-shirt, tumutulong magbuhat ng sako ng harina.
Ako, nakaupo sa sahig habang nagbibilang ng baryang pambayad sa kuryente.
May isang video rin mula noong unang anniversary ng aming tindahan.
Sa video, yakap ako ni Nicolas habang humaharap siya sa kamera.
“Kung wala si Maris at ang nanay niya, wala akong magiging pangarap na negosyo.”
Pinanood ko iyon nang dalawang beses.
Pagkatapos ay isinara ko ang laptop.
Hindi ko alam kung kailan eksaktong naging ibang tao ang asawa ko.
Ang alam ko lamang, hindi na siya ang lalaking nasa lumang video.
Bandang alas-onse ng gabi, nakatanggap ako ng isang mensahe mula kay Bianca.
Hindi ko inasahang siya mismo ang tatawag.
“Maris, kailangan nating mag-usap.”
“Ano pa ang gusto mo?”
“May hindi sinasabi si Nicolas sa iyo.”
“Marami.”
Tumahimik siya.
Pagkatapos ay sinabi niyang buntis siya.
Limang buwan na.
At ayon sa kaniya, ipinangako raw ni Nicolas na bago matapos ang taon, magiging legal na silang magkasama.
Parang biglang huminto ang oras.
Wala akong nasabi.
Nagpatuloy siya.
“Akala ko, hiwalay na kayo. Iyon ang sabi niya.”
Naramdaman kong nanginginig ang mga daliri ko.
“Alam mo bang kasal pa kami?”
“Alam ko na ngayon.”
“Pero kahapon, tumulong kang ipahiya ako.”
Hindi siya agad sumagot.
“Iyon ang pinagsisisihan ko.”
Nagpadala siya ng ilang screenshot.
Mga mensahe ni Nicolas.
May mga pangakong kasal.
May mga usapan tungkol sa paglipat ng bahay.
At may isang mensaheng nagpahinto sa paghinga ko.
“Pagkatapos makuha ang lumang property at maayos ang brand assignment, wala nang mahahawakan si Maris. Doon ko tatapusin ang lahat.”
Matagal akong nakatingin sa mga salitang iyon.
Hindi lang pala niya gustong iwan ako.
Plano niyang alisin muna sa akin ang lahat ng maaaring ipaglaban ko.
Ngunit may huling ipinadala si Bianca.
Isang internal presentation para sa board meeting.
Nakasulat sa unang slide:
“Founder Misconduct and Unauthorized Asset Diversion.”
Ang tinutukoy na founder?
Ako.
At sa ikalawang slide, may hinihinging halagang siyam na milyong piso bilang diumano’y perang kinuha ko mula sa kumpanya.
Doon ko naintindihan ang tunay na plano.
Hindi sapat kay Nicolas na agawin ang negosyo at burahin ang pangalan ko.
Gusto pa niyang lumabas sa buong mundo na ako ang magnanakaw.
At kinabukasan, sa harap ng mga investor, siya mismo ang magsasampa ng paratang laban sa akin.
