Bahagi 3: Habang Ako ay Naghahanda sa Kasal, Ginagamit na Pala Nila ang Pangalan Ko sa Negosyo
Bahagi 3: Habang Ako ay Naghahanda sa Kasal, Ginagamit na Pala Nila ang Pangalan Ko sa Negosyo
Hindi ko matandaan kung ilang minuto akong nakatitig sa email ni Dennis Mercado.
Paulit-ulit kong binasa ang pangalan ko.
Paulit-ulit kong tiningnan ang digital na lagda.
At paulit-ulit kong tinanong ang sarili ko kung paano nagawa ni Adrian ang isang bagay na ganito habang pinaplano namin ang aming kasal.
Anim na taon.
Hindi anim na linggo.
Hindi anim na buwan.
Anim na taon kong ibinahagi sa kaniya ang mga pangarap ko, mga takot ko, at maging ang mga problema ko sa trabaho.
Kapag nahihirapan siya sa bayarin, ako ang unang tumutulong.
Kapag may sakit ang ina niya, ako ang nagdadala ng pagkain.
Nang mawalan ng trabaho si Nico noong nakaraang taon, ako pa ang tumulong sa paggawa ng kaniyang résumé.
Hindi ako nagbilang ng mga naitulong ko.
Dahil naniniwala akong darating ang panahong magiging isang pamilya kami.
Pero habang tinuturing ko silang pamilya, tila may ibang kahulugan pala sa kanila ang salitang iyon.
Para sa kanila, ang pagiging pamilya ay nangangahulugang maaari nilang gamitin ang pag-aari ko nang hindi nagtatanong.
“O, Mara. Huminga ka muna.”
Hinawakan ni Selena ang balikat ko.
“Nasa draft pa lang ang ilang dokumento. Hindi ibig sabihin nito na may karapatan na silang kunin ang property.”
“Pero Ate, paano iyong ₱300,000?”
“Iyan ang kailangan nating alamin.”
Agad naming tinawagan si Dennis.
Hindi namin sinabi ang lahat sa unang minuto.
Hiniling muna naming ipaliwanag niya kung paano nagsimula ang transaksyon.
Ayon sa kaniya, lumapit si Nico sa isang potential investor na gustong magbukas ng distribution outlet sa Iloilo.
Ipinakita ni Nico ang larawan ng commercial unit ng pamilya namin.
Nasa isang gusali iyon sa Mandurriao, malapit sa ilang opisina at tindahan.
Wala pang bagong tenant ang unit dahil ipinapagawa ni Papa ang electrical wiring at drainage.
Ngunit sa ipinakitang proposal nina Adrian, handa na raw itong gamitin.
Mas mabigat ang sumunod.
Sinabi raw ni Adrian na pagkatapos ng kasal namin, mapapasailalim na sa aming pamamahala ang unit.
At bilang magiging asawa ko, siya raw ang hahawak sa mga transaksyon.
“Nakita ko po ang inyong identification details sa file,” sabi ni Dennis.
“Pati iyong approval page na may signature ninyo.”
“Hindi ko pinirmahan iyon,” mariin kong sagot.
Tumahimik siya.
“Maliwanag po ba, Mr. Mercado? Hindi ako pumirma. Hindi rin nagbigay ng pahintulot ang mga magulang ko.”
Narinig ko siyang huminga nang malalim.
“Kung ganoon po, kailangan nating ihinto ang transaction habang bine-verify ito.”
“May naaprubahan na bang loan?”
“Wala pa pong bank approval na ipinakita sa amin. Investment proposal at rental arrangement pa lang ang pinag-uusapan.”
Bahagya akong nakahinga.
Ngunit hindi pa rin nawala ang bigat sa dibdib ko.
“Kanino ibinayad ang ₱300,000?”
Matagal bago siya sumagot.
“Sa account po ni Mrs. Teresita Salcedo.”
Napapikit ako.
Ang ina ni Adrian.
Ang babaeng palagi kong tinatawag na Tita.
Ang babaeng paulit-ulit na nagsasabing parang anak na rin niya ako.
Siya ang tumanggap ng perang mula sa isang transaksyong wala naman silang karapatang gawin.
Pagkababa ng tawag, nagmadaling tumayo si Selena.
“Kailangan nating sabihin kina Mama at Papa.”
“Magagalit sila.”
“Oo,” sagot niya.
“Pero mas mabuti nang magalit sila sa katotohanan kaysa tayo ang mapahamak dahil sa lihim.”
Nasa opisina si Papa nang dumating kami.
May kausap siyang supplier at may mga resibong inaayos sa mesa.
Nang makita niyang namumugto ang mga mata ko, agad niyang pinatapos ang usapan.
“Anak, ano’ng nangyari?”
Wala akong naisagot.
Si Selena ang naglatag ng mga papel sa mesa.
Ipinakita niya ang proposal, transfer confirmation, mga mensahe, at email ng broker.
Unti-unting nawala ang kulay sa mukha ni Papa.
Hindi siya sumigaw.
Hindi niya hinampas ang mesa.
Tahimik lamang niyang binasa ang bawat pahina.
Mas nakakatakot ang katahimikang iyon kaysa anumang galit.
Pagdating niya sa pahinang may ginayang lagda ko, tumingin siya sa akin.
“Pinirmahan mo ba ito?”
“Hindi po, Pa.”
“Sigurado ka?”
“Opo.”
Ibinalik niya ang tingin sa papel.
“Kung ganoon, hindi na ito simpleng away tungkol sa kasal.”
Tumulo ang luha ko.
“Pa, hindi ko alam na ganito ang ginagawa nila.”
Tumayo si Papa at lumapit.
Sa halip na pagalitan ako, niyakap niya ako.
“Alam kong hindi mo ito pinayagan.”
Doon ako tuluyang humagulgol.
Akala ko magagalit siya dahil ipinaglaban ko ang isang lalaking nambastos sa kaniya.
Akala ko sisisihin niya ako dahil hindi ako nakinig.
Pero hinagod lamang niya ang buhok ko.
“Anak, hindi kasalanan ang magmahal ng tao. Pero kapag natuklasan mong ginagamit ka niya, may tungkulin kang protektahan ang sarili mo.”
Hindi ko na napigilan ang pag-iyak.
“Pa, akala ko siya na talaga.”
“Alam ko.”
“Anim na taon po iyon.”
“Alam ko rin.”
“Paano niya nagawa sa akin ito?”
Saglit na natahimik si Papa.
Pagkatapos ay marahan niyang sinabi:
“Hindi lahat ng taong matagal mong nakasama ay may balak kang samahan habang-buhay. May iba na naghihintay lamang kung kailan nila makukuha ang gusto nila.”
Kinahapunan, nakipag-ugnayan kami sa abogado ng pamilya.
Hindi niya kami pinayagang basta mag-akusa sa social media.
Una naming inayos ang ebidensya.
Inipon namin ang mga orihinal na mensahe.
Inilista ang mga transfer.
Kinumpirma ang mga bayad sa suppliers.
Hiniling din ni Papa sa property administrator na huwag maglabas ng anumang titulo, authorization, o dokumento sa sinumang walang direktang pahintulot mula sa mga tunay na may-ari.
Hindi pa nagtatapos ang araw nang makatanggap ako ng tawag mula kay Adrian.
“Bakit mo kinausap ang broker?”
Hindi man lang siya bumati.
“Dahil ginagamit ninyo ang pangalan ko.”
“Puwede naman nating pag-usapan nang tayo lang!”
“Sinubukan kong kausapin ka kagabi.”
“Hindi mo kasi ako pinakikinggan!”
“Ano ba talaga ang gusto mong marinig ko, Adrian?”
“Na ginagawa ko ito para sa kinabukasan natin!”
Napatawa ako nang mapait.
“Kinabukasan natin? O negosyo ng kapatid mo?”
Tahimik siya.
“Bakit mo kinuha ang perang para sa kasal?”
“Pansamantala lang iyon.”
“Bakit ginaya ang pirma ko?”
“Draft lang iyon!”
“Bakit may tumanggap na ng ₱300,000 para sa property ng mga magulang ko?”
Doon siya tuluyang natahimik.
Sa unang pagkakataon, wala siyang nakahandang sagot.
Pagkalipas ng ilang segundo, bumulong siya:
“Mara, kailangan mo akong tulungan.”
“Sa anong bagay?”
“Kapag hindi natuloy ang deal, kailangang ibalik ang pera. Nagastos na ni Mama ang malaking bahagi.”
Parang may mabigat na bagay na bumagsak sa dibdib ko.
“Kaya pala ayaw mong bawiin ni Papa ang apartment.”
“Hindi naman ganoon.”
“Dahil nangako ka na pala sa ibang tao.”
“Makinig ka muna!”
“Hindi mo kailangan ng asawa, Adrian. Kailangan mo ng ari-ariang magagamit!”
Biglang tumaas ang boses niya.
“Kung tunay mo akong mahal, tutulungan mo ang pamilya ko!”
Napahawak ako sa noo.
Iyon na naman.
Pagmamahal.
Sakripisyo.
Pamilya.
Palaging iyon ang ginagamit niyang dahilan.
“Kung kailangan mong dayain ang pirma ko para tulungan ang pamilya mo, hindi pagmamahal ang hinihingi mo.”
Pinutol ko ang tawag.
Akala ko doon na matatapos ang lahat.
Pero kinabukasan, may isang post sa Facebook si Aling Teresita.
Mahaba.
Punong-puno ng hinanakit.
Hindi niya direktang binanggit ang pangalan ko, pero malinaw sa mga kakilala namin kung sino ang tinutukoy niya.
Ayon sa post, may isang mayamang pamilya raw na nanlalait sa mahihirap.
May babaeng ipinagpalit daw ang anim na taong pagmamahalan sa mga apartment at lupa.
May mga magulang daw na ginagawang negosyo ang kasal ng kanilang anak.
At may isang mabuting lalaki raw na pinahiya dahil hindi siya milyonaryo.
Sa loob ng ilang oras, kumalat iyon sa mga kamag-anak at magkakaibigan namin.
May nagpadala sa akin ng screenshot.
May nagtanong kung totoo raw bang humihingi si Papa ng malaking halaga bago ako pakasalan.
May nagsabing dapat daw akong mahiya.
At may isang komentaristang nagsulat:
“Kung mahal mo talaga ang lalaki, hindi mo hihintaying yumaman muna siya.”
Nakatitig ako sa screen.
Kung alam lamang nila.
Hindi kami humihingi ng yaman.
Sinusubukan naming iligtas ang sarili namin mula sa mga taong gustong gamitin ang yaman ng iba.
Tinawagan ako ni Mama.
“Anak, huwag kang sumagot habang galit ka.”
“Pero Ma, sinisira nila ang pangalan ni Papa.”
“May paraan para ipagtanggol ang katotohanan nang hindi tayo bumababa sa ginagawa nila.”
Sinunod ko siya.
Hindi ako nagkomento.
Hindi ako nag-post ng mga screenshot.
Sa halip, ipinadala namin sa abogado ang mga kopya ng maling paratang para maayos niyang mapag-aralan.
Ngunit may isang bagay na hindi ko napigilan.
Binuksan ko ang lumang album namin ni Adrian.
Nandoon ang graduation picture.
Mga birthday.
Unang bakasyon sa Guimaras.
Mga simpleng pagkain sa karinderya noong pareho pa kaming nagsisimula sa trabaho.
Sa isang larawan, hawak niya ang maliit na bouquet ng bulaklak na binili niya matapos ang una kong promotion.
Sa likod ng larawan, may sulat siya.
Balang araw, hindi mo na kailangang mag-alala tungkol sa pera. Ako ang bahala sa atin.
Umiyak ako.
Hindi dahil gusto ko siyang balikan.
Kundi dahil hindi ko malaman kung kailan nagsimulang maging kasinungalingan ang pangakong iyon.
Kinabukasan, dumating si Adrian sa bahay.
Kasama niya ang kaniyang ina at kapatid.
Hindi sila nakipag-appointment.
Diretso silang pumunta sa gate.
Nang lumabas si Papa, agad nagsalita si Aling Teresita.
“Rogelio, pamilya na tayo halos. Bakit ninyo ginagawang malaking problema ang simpleng negosyo?”
“Hindi simpleng negosyo ang paggamit ng ari-arian ng iba nang walang pahintulot,” sagot ni Papa.
“Hindi naman namin kukunin ang lupa ninyo!”
“Kung ganoon, bakit ginagamit ang pangalan ng anak ko sa mga dokumento?”
Sumingit si Nico.
“Sir, projection lang naman po iyon.”
“Projection na may ginayang pirma?”
Napayuko siya.
Lumapit si Adrian sa akin.
“Mara, puwede tayong mag-usap sa loob?”
“Dito ka na magsalita.”
Napatingin siya sa mga magulang ko.
“Talaga bang pahihirapan mo ako sa harap nila?”
“Hindi ako ang gumawa nito, Adrian.”
“Kailangan ko lang ng kaunting panahon.”
“Para saan?”
“Para ayusin ang pera.”
“Pera ng kasal o perang kinuha ninyo sa investor?”
Nawala ang kaniyang imik.
Si Aling Teresita ang sumagot.
“Bakit ba pati iyon pinakikialaman ninyo? Maibabalik naman!”
“Kung maibabalik ninyo, ibalik ninyo,” mahinahong sabi ni Papa.
“Hindi namin hahabulin ang perang hindi namin pag-aari. Pero huwag ninyong gamitin ang anak namin para takasan ang pananagutan.”
Namula ang mukha ni Aling Teresita.
“Akala ko ba mayaman kayo? Bakit napakahigpit ninyo sa pera?”
Tumingin si Papa sa kaniya.
“Dahil alam ko kung gaano kahirap kitain iyon.”
Walang nakasagot.
Pagkatapos, inilabas ni Adrian ang isang pulang folder.
“Mara, ito na lang ang pirmahan mo.”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Hindi ka pa rin tumitigil?”
“Authorization lang para makapag-usap kami nang maayos sa investor. Hindi ibig sabihin na ibibigay mo ang property.”
Kinuha ni Selena ang folder.
Binasa niya ang unang pahina.
Pagkatapos ay tumawa siya nang walang kasiyahan.
“Authorization? Adrian, nakasulat dito na maaari kayong makipagnegosasyon tungkol sa lease at tumanggap ng kaugnay na bayad sa ngalan ng may-ari.”
“Standard document lang iyan.”
“Kung standard, bakit hindi ninyo ipapirma sa tunay na may-ari?”
Hindi siya sumagot.
Ipinatong ni Selena ang folder sa mesa.
“Hindi property ng kapatid ko ang commercial unit. Property iyon nina Papa at Mama. At wala silang ibinigay na authority sa inyo.”
Biglang umiyak si Aling Teresita.
“Mara, anak, maawa ka naman. Nagkamali lang kami. Kapag hindi natuloy ito, mapapahiya si Nico sa investor.”
Naramdaman kong lumambot ang dibdib ko.
Sa loob ng anim na taon, naging malapit ako sa babaeng iyon.
Ilang beses niya akong pinatulog sa kanilang bahay kapag umuulan nang malakas.
Pinagluluto niya ako ng pancit tuwing birthday ko.
Tinatawag niya akong anak.
Pero bago pa ako makapagsalita, may dumating na mensahe sa cellphone ni Selena.
Galing kay Dennis Mercado.
May bagong dokumentong natuklasan.
Hindi lamang rental proposal ang ipinakita nina Adrian sa investor.
May hiwalay na kasunduang nagsasabing tumanggap na si Aling Teresita ng ₱300,000 bilang paunang bayad para sa paggamit ng commercial unit sa loob ng tatlong taon.
At nakalagay sa dokumentong iyon na ako raw ang kinatawan ng may-ari.
May kalakip pang scanned identification card ko.
Naalala ko agad ang gabing hiniram ni Adrian ang wallet ko para raw magpa-photocopy ng mga requirement sa marriage license.
Doon pala niya nakuha ang kopya.
“Nico,” tawag ni Papa.
Nanginginig ang binata.
“Alam mo bang walang pahintulot si Mara?”
Hindi siya makatingin nang diretso.
Pagkatapos ay mahina niyang sinabi:
“Akala ko po… maaayos na kapag kasal na sila ni Kuya.”
Parang huminto ang oras.
Dahan-dahan akong napalingon kay Adrian.
“Anong ibig niyang sabihin?”
“Wala.”
“Adrian.”
“Hindi niya alam ang sinasabi niya.”
Pero si Nico mismo ang nagsalita.
“Kuya, sinabi mo po kasing pagkatapos ng kasal, mahihikayat mo nang pumirma si Ate Mara. Kaya tinanggap na ni Mama ang pera.”
Namutla si Adrian.
At doon ko narinig ang pinakamasakit na katotohanan sa buong buhay ko.
Hindi pala siya nagmamadaling magpakasal dahil sabik siyang makasama ako.
Nagmamadali siya dahil may perang kailangang panagutan.
May mga dokumentong kailangang mapirmahan.
At may mga pangakong ginawa niya gamit ang mga ari-ariang hindi kaniya.
Lumapit siya at hinawakan ang kamay ko.
“Mara, mahal kita.”
Tiningnan ko ang kaniyang kamay.
Ang kamay na anim na taon kong pinangarap hawakan habang naglalakad kami patungo sa altar.
Pero ngayon, gusto ko lamang itong alisin.
“Kung mahal mo ako,” bulong ko, “bakit kailangan mo akong lokohin?”
Hindi siya sumagot.
Sa halip, lumuhod siya sa harap ng mga magulang ko.
“Sir, Ma’am, ituloy na po natin ang kasal. Aayusin ko ang lahat. Kapag mag-asawa na kami, mas madali na nating pag-usapan ang mga property.”
Doon tuluyang nawala ang natitira kong pag-asa.
Dahil kahit nakaluhod na siya…
Ang pinag-uusapan pa rin niya ay ang mga ari-arian.
At hindi ang sakit na idinulot niya sa akin.
