Bahagi 3: Isang Pekeng Resibo, Isang Nawawalang Pondo, at ang Lagdang Hindi Ko Kailanman Isinulat
Bahagi 3: Isang Pekeng Resibo, Isang Nawawalang Pondo, at ang Lagdang Hindi Ko Kailanman Isinulat
Hindi ko na maalala kung paano ako nakabalik sa opisina nang araw na iyon.
Ang alam ko lamang, pagpasok ko sa maliit na conference room, naghihintay na si Mylene kasama ang tatlong makakapal na folder.
Labing-isang taon na siyang nagtatrabaho sa akin.
Tahimik siya, maingat, at hindi mahilig makisawsaw sa problema ng ibang tao.
Kaya nang makita kong nanginginig ang kanyang mga kamay, alam kong hindi ordinaryong pagkakamali sa accounting ang natuklasan niya.
“Ma’am,” sabi niya, “kailangan ninyong makita ito bago may makagalaw pa ng pera.”
Binuksan niya ang unang folder.
Nakalagay doon ang pangalan ng isang supplier.
NS Prime Logistics and Services.
Ayon sa aming records, mahigit dalawang taon na raw kaming kumukuha sa kumpanyang iyon ng tela, packaging materials, at delivery services.
Pero hindi ko kailanman narinig ang pangalang iyon.
“Bakit may supplier tayong hindi ko kilala?”
“Si Sir Paolo po ang nagpasok. Noong una, maliliit lang ang transaksiyon. May delivery receipts, purchase orders, at acknowledgment forms. Nasa loob po ng limit ng approval niya ang mga iyon.”
Isa-isa niyang inilatag ang mga dokumento.
May ₱48,500.
May ₱76,200.
May ₱93,800.
May mga pagbabayad na hinati sa magkakahiwalay na invoice kahit iisa lamang ang petsa.
Sa kabuuan, umabot sa ₱2,860,400.
“May dumating bang mga materyales?” tanong ko.
Umiling si Mylene.
“Ikinumpara ko po sa warehouse inventory. May mga nakalistang tela na wala tayong natanggap. May mga delivery receipt na walang pirma ng warehouse supervisor. May ilang pangalan pa ng driver na hindi kilala ng security.”
Bigla kong naalala ang ilang pagkakataong nagreklamo ang production manager naming si Mang Ruben.
Madalas daw kulang ang materyales kahit sinasabi ng purchasing team na nabayaran na ang supplier.
Noon, inutusan ko si Paolo na imbestigahan.
Palagi niyang sagot, may problema lamang daw sa inventory.
Ngayon, alam ko na kung bakit walang malinaw na resulta ang mga imbestigasyon niya.
Siya mismo ang dahilan.
“Kanino nakarehistro ang supplier?”
Inilabas ni Mylene ang kopya ng business registration na nakalakip sa supplier accreditation.
“Nestor Santos po.”
Ang nakatatandang kapatid ni Althea.
Napapikit ako.
Naalala ko ang lalaking iyon.
Noong bumagsak ang maliit niyang negosyo sa pagkain, ako ang nagbigay ng unang order upang makatulong sa kanyang pamilya.
Minsan pa siyang pumunta sa aming opisina at nagpasalamat.
Hindi ko inakalang magkikita kaming muli sa ganitong paraan, kahit pangalan lamang niya ang kaharap ko.
“May ebidensiya ka bang sila mismo ang tumanggap ng pera?”
“Opo, Ma’am. Ang mga transfer na ito ay lumabas mula sa business account natin. Nasa bank statements ang beneficiary details. Pero kailangan pa po nating ipasuri ang buong trail para malaman kung saan napunta pagkatapos.”
Tumango ako.
Ayokong gumawa ng paratang na hindi ko kayang patunayan.
Sa loob ng maraming taon, ang bawat pagkakamaling nagagawa ko sa negosyo ay may katumbas na tunay na tao.
May mananahing umaasa sa suweldo para sa tuition ng anak.
May single mother sa packing department na nagbibigay ng gamot sa kanyang ama.
May delivery driver na buwan-buwang nag-iipon para makabili ng sariling motorsiklo.
Hindi ko hahayaang madamay sila sa kasakiman ng asawa ko.
“May isa pa po,” sabi ni Mylene.
Inilabas niya ang pangalawang folder.
Aplikasyon sa bangko.
Halagang ₱4.5 milyon.
Nakalista roon ang tatlo naming embroidery machine bilang iminungkahing collateral.
May kopya ng aking identification card, lumang financial statements, at isang pahinang may pirmang kahawig ng akin.
Tinitigan ko ang pirma.
Sa unang tingin, halos perpekto.
Pero may isang bagay na mali.
Kapag pumipirma ako, palaging may maliit na kurba sa dulo ng apelyido ko.
Sa dokumentong iyon, tuwid ang huling guhit.
“Hindi akin ito.”
“Alam ko po, Ma’am. At may petsang noong Huwebes ang application. Nasa Davao po kayo noon para sa trade fair.”
Agad kong binuksan ang aking gallery.
Naroon ang mga litrato ng trade fair, boarding pass, hotel confirmation, at mga larawan kasama ang mga distributor.
May malinaw akong patunay kung saan ako naroon.
Huminga ako nang malalim.
“Naaprubahan na ba?”
“Hindi pa po. Nasa verification stage pa. Nagkataon na tumawag ang relationship officer nila sa main office para humingi ng karagdagang dokumento. Doon ako nagtaka.”
Iyon ang unang magandang balitang narinig ko buong araw.
Kung nahuli kami ng ilang araw, maaaring tuluyan nang maipasok sa loan application ang mga makinaryang siyang bumubuhay sa mahigit apatnapung empleyado.
Tumawag ako sa bangko gamit ang opisyal na numerong nasa aming mga record.
Ipinaalam kong pinagtatalunan ko ang aplikasyon at pinaghihinalaan kong may ginamit na pekeng pirma.
Hiniling kong itigil muna ang proseso habang nagsasagawa ng beripikasyon.
Sinabi ng opisyal na kailangan nilang dumaan sa pormal na pagsusuri at magsumite ako ng nakasulat na reklamo.
Agad ko iyong ginawa.
Pagkatapos, tumawag ako sa abogado kong si Atty. Denise Mercado.
Matagal na siyang tumutulong sa akin sa mga kontrata ng negosyo.
Hindi niya ako pinangakuan ng agarang panalo.
Sa halip, malinaw niyang sinabi ang kailangan naming gawin.
“Lena, huwag mong burahin ang kahit anong mensahe. Huwag mong baguhin ang mga orihinal na dokumento. Kumuha tayo ng independent audit at tiyaking maayos ang chain of custody ng ebidensiya.”
“Paano ang asawa ko?”
“May hiwalay tayong usaping pangkasal at pangnegosyo. Sa ngayon, unahin nating pigilan ang anumang hindi awtorisadong transaksiyon. Pagkatapos, pag-aaralan natin ang mga legal na hakbang batay sa ebidensiya.”
Sa unang pagkakataon mula nang makita ko ang bahay sa Marikina, nakahinga ako nang kaunti.
Hindi dahil gumaan ang sakit.
Kundi dahil may malinaw na akong gagawin.
Kinahapunan, ipinatawag ko ang mga may kinalamang opisyal sa negosyo.
Hindi ko muna sinabi ang tungkol sa pagtataksil.
Ipinaliwanag kong may natuklasan kaming mga kahina-hinalang transaksiyon at kailangang pansamantalang alisin ang purchasing authority ni Paolo habang iniimbestigahan iyon.
Dahil ako ang may-ari at nakarehistrong sole proprietor ng negosyong itinayo ko bago ang aming kasal, at nakasaad din sa aming kasunduan sa ari-arian ang paghihiwalay ng mga pag-aari, mayroon akong batayan upang baguhin ang kanyang delegadong kapangyarihan sa operasyon.
Ipinarepaso ko sa bangko ang mga awtorisadong access.
Nagpatupad kami ng dalawang antas ng pag-apruba para sa mahahalagang bayarin.
At higit sa lahat, tiniyak kong hindi maaantala ang suweldo ng mga empleyado.
Alas-sais ng gabi, tumawag si Paolo.
Hindi ko sinagot.
Tumawag siyang muli.
Pagkatapos ay nagpadala ng mensahe.
Lena, ano’ng ginawa mo? Hindi ko ma-access ang purchasing account.
Sinundan iyon ng isa pa.
Huwag mong sayangin ang lahat dahil lang sa selos.
Matagal kong tinitigan ang salitang iyon.
Selos.
Iyon ang tawag niya sa sakit ng isang asawang niloko.
At iyon din ang tawag niya sa pagtatanong ko kung saan napunta ang halos tatlong milyong piso ng negosyo.
Sumagot ako ng isang pangungusap.
Sa abogado mo na ipaliwanag ang mga resibo.
Wala pang limang minuto, nasa opisina na siya.
Malakas niyang binuksan ang pinto ng conference room.
“Lena! Ano ba’ng problema mo?”
Nasa loob si Mylene at ang production manager naming si Ruben.
Pareho silang natahimik.
“Pinagmumukha mo akong magnanakaw sa sarili nating kumpanya!”
Tinignan ko siya nang diretso.
“Hindi natin kumpanya, Paolo. At hindi kita tinawag na magnanakaw. Tinanong ko kung saan napunta ang perang inilabas sa pangalan ng isang supplier na hindi naman nagdeliver ng mga materyales.”
Namula ang kanyang mukha.
“Technical issue iyon!”
“Dalawang taon na technical issue?”
“Hindi mo naiintindihan ang operasyon!”
Itinulak ko sa kanya ang kopya ng isang purchase order.
“Kung ganoon, ipaliwanag mo kung bakit may bayad tayong dalawang daang libong piso para sa packaging materials noong araw na sarado ang warehouse dahil sa pagbaha.”
Napatingin siya sa papel.
Walang lumabas na salita sa kanyang bibig.
“Pati ang application sa bangko,” dagdag ko. “Sino ang pumirma?”
Nagbago ang kanyang ekspresyon.
“Hindi ko alam ang sinasabi mo.”
“May CCTV footage ng trade fair sa Davao kung saan ako naroon noong petsa ng aplikasyon. Hindi ako puwedeng pumirma sa harap ng taong nagproseso niyan dito sa Metro Manila.”
Bigla siyang tumingin kay Mylene.
“Ikaw ba ang nagsumbong?”
Tumayo ako.
“Huwag mong pagbantaan ang empleyado ko. Ako ang nagtatanong.”
Nang sandaling iyon, nakita kong nawala ang tapang niya.
Pumalit ang takot.
“Lena,” mahina niyang sabi, “maaayos natin ito.”
“Paano?”
“Kausapin mo lang ako. Tayo lang.”
“Pitong taon kitang kinausap, Paolo. Ngayon, gusto kong makita ang mga dokumento.”
Lumapit siya.
“Gagawin mo ba talaga ito sa ama ng isang bata?”
Parang may tumusok muli sa puso ko.
“Hindi ako ang gumawa ng bata para itago ang isang kasinungalingan.”
Hindi siya nakasagot.
Pagkatapos ay bumaba ang boses niya.
“Hindi mo kailangang idamay si Althea.”
Doon ko naintindihan.
Kahit sa gitna ng paghaharap tungkol sa pera, ang unang iniisip niya ay protektahan ang babae.
Hindi ang mga empleyadong maaaring mawalan ng trabaho.
Hindi ang negosyong nangailangan ng labindalawang taon upang maitayo.
At lalong hindi ako.
Pagkaalis niya, tumawag si Atty. Denise.
May nakausap na raw siyang kinatawan ng bangko at naghihintay sila ng opisyal na resulta ng paunang pagsusuri.
Ngunit may isa pang mahalagang bagay siyang gustong sabihin.
“Lena, nakita ko ang kopya ng proposed loan documents. May nakalakip na sales agreement para sa isang townhouse.”
“Sa Marikina?”
“Oo.”
Napaupo ako.
“Pero bakit kasama iyon?”
“Lumilitaw na may planong gamitin ang proceeds ng loan para bayaran ang balanse sa property. Hindi pa natin alam ang buong detalye, pero may pangalan doon na dapat mong makita.”
Kinabukasan, pumunta ako sa opisina ni Denise.
Ipinakita niya ang kopya ng dokumentong nakuha mula sa loan application file.
Nakalista ang townhouse sa pangalan ni Althea Santos bilang buyer.
May natitirang malaking balanse sa developer.
At may mga nakalakip na kopya ng pagbabayad mula sa account ng NS Prime Logistics.
Mas masakit pa roon ang isang nakasulat na pahayag.
Purpose: Settlement of residential property for family use.
Pamilya.
Iyon pala ang dahilan kung bakit halos wala nang natitira sa emergency fund ng negosyo.
Hindi lamang simpleng mga regalo ang binibili ni Paolo.
Unti-unti niyang ginagamit ang perang pinagpaguran ko upang magkaroon sila ng bahay na tatawagin nilang kanila.
Habang nakatitig ako sa mga papeles, nag-ring ang telepono ko.
Si Doña Teresa.
Hindi ko sana sasagutin, ngunit iminungkahi ni Denise na itala ko ang anumang sasabihin niya.
Sinagot ko ang tawag habang katabi ang abogado ko.
“Lena,” malamig niyang sabi, “masyado ka nang lumalayo.”
“Bakit po?”
“Kung hindi mo ibabalik ang access ni Paolo sa negosyo, may gagawin kaming hindi mo magugustuhan.”
“Anong gagawin ninyo?”
“May mga dokumento kaming magpapatunay na alam mo ang tungkol sa townhouse.”
Napakunot ang noo ko.
“Hinding-hindi ako pumirma para roon.”
Tumawa siya.
“Sigurado ka ba?”
Pagkatapos ay nagpadala siya ng litrato sa aking telepono.
Isa iyong dokumentong may petsang dalawang taon na ang nakalipas.
Nakasulat na kusang-loob kong ipinapahiram ang ₱1.8 milyon mula sa negosyo para sa residential property investment ni Paolo.
Sa ibaba ay may pirma ko.
May pangalan din ng dalawang saksi.
Si Doña Teresa at si Althea.
Pero ang pinakanakapanlulumong bahagi ay ang ikatlong pahina.
May photocopy ng aking lumang identification card at isang litrato kong nakaupo sa isang restaurant, hawak ang panulat.
Bigla kong naalala ang gabing iyon.
Kaarawan ni Paolo.
Sinabi niyang kailangan ko lamang pumirma sa acknowledgment form para sa isang family investment proposal na hindi pa itutuloy.
Hindi ko nakita ang anumang detalye ng townhouse.
At ngayon, ginagamit nila ang litrato upang magmukhang alam ko ang lahat.
“May ebidensiya kami, Lena,” sabi ni Doña Teresa.
“Kung gusto mong manatiling maayos ang pangalan mo, huwag mo kaming kalabanin.”
Ngunit bago ko maibaba ang tawag, isang bagong mensahe ang dumating mula kay Ruben.
May litrato ng lumang CCTV footage mula sa opisina.
Makikita roon si Paolo at Althea na magkasamang pumapasok sa records room noong gabing walang overtime schedule.
May dala silang makapal na envelope.
At ilang minuto pagkatapos nilang lumabas, nawala sa cabinet ang folder na naglalaman ng mga lumang kopya ng aking pirma at identification documents.
Nakatitig ako sa screen nang sabihin ni Denise ang mga salitang hindi ko inaasahan.
“Lena, kung mapapatunayan natin ang nangyari, hindi ka lamang niloko bilang asawa.”
Itinuro niya ang mga dokumento.
“Maaaring matagal ka na rin nilang pinaghahandaang gawing responsable sa perang sila mismo ang kumuha.”
