Tatlong taon matapos kong malupit na tanggihan ang una kong minahal, muli ko siyang nakita sa isang bar. Malakas ko pang iginiit, “Wala talagang namagitan sa amin.” Hindi ko alam na nakatayo pala siya sa likuran ko—at ang mensaheng biglang lumitaw sa screen ng cellphone niya ang nagpalamig sa buong katawan ko.

Tatlong taon matapos kong malupit na tanggihan ang una kong minahal, muli ko siyang nakita sa isang bar. Malakas ko pang iginiit, “Wala talagang namagitan sa amin.” Hindi ko alam na nakatayo pala siya sa likuran ko—at ang mensaheng biglang lumitaw sa screen ng cellphone niya ang nagpalamig sa buong katawan ko.

Tatlong taon matapos kong malupit na tanggihan ang una kong minahal, muli ko siyang nakita sa isang bar. Malakas ko pang iginiit, “Wala talagang namagitan sa amin.” Hindi ko alam na nakatayo pala siya sa likuran ko—at ang mensaheng biglang lumitaw sa screen ng cellphone niya ang nagpalamig sa buong katawan ko.

Bahagi 1

Ang plano ko lang naman ay ilabas ang matalik kong kaibigang lasing na lasing mula sa opening party ng isang bagong lounge.

Hindi ko inakalang bago kami makaalis, bigla niyang ituturo ang isang lalaking nakaupo sa VIP section at sisigaw,

— Uy! Artista ba ’yon? Andrea, kunan mo nga ako ng autograph!

Hindi ko pa man natatakpan ang bibig niya, napalingon na sa amin ang mga taong nasa katabing mesa.

Napatawa ang lalaking itinuro niya.

— Pasensya na, hindi ako artista.

Uminit agad ang mukha ko sa hiya.

— Sorry. Medyo marami lang talaga siyang nainom.

Hihilahin ko na sana palayo ang kaibigan ko nang biglang siniko ng isa sa grupo ang katabi niya.

— Uy, nandito na si Miguel.

Napangisi ang isa pa.

— Kung gano’n, hindi na niya kailangang humingi ng autograph. Taya ako, maya-maya ibang lalaki na ang target niya.

Sa sandaling marinig ko ang pangalang “Miguel,” nanigas ang buong katawan ko.

Maraming beses kong naisip kung ano ang mangyayari kapag muli kaming nagkita.

Pero hindi ko kailanman inisip na mangyayari iyon habang yakap-yakap ko ang isang lasing na kaibigan, gusot ang buhok ko, at hawak sa isang kamay ang pares ng high heels niya.

Dahan-dahan akong lumingon.

Ilang metro lang ang layo, nakatayo si Miguel sa may entrance.

Naka-itim siyang polo, nakatiklop hanggang siko ang mga manggas, at hawak sa isang kamay ang susi ng sasakyan niya.

Tatlong taon kaming hindi nagkita.

Halos wala na sa kanya ang bakas ng binatang kilala ko noon.

Maliban sa mga mata niya.

Pareho pa rin.

Malamig.

Sapat para maalala ko ang lahat.

Sandaling tumigil ang tingin ni Miguel sa lalaking napagkamalan ng kaibigan ko na artista bago lumipat sa akin.

— Gusto mo siyang makilala?

Biglang natahimik ang buong mesa.

Napabuka ang bibig ko.

Pero wala akong maisagot.

Isang babae sa grupo ang mabilis na tumayo at hinila si Miguel papunta sa kanila.

— Sa wakas dumating ka rin. Halos isang oras ka naming hinihintay.

Hindi na muling nagtanong si Miguel.

Tiningnan lang niya ako nang ilang segundo bago tuluyang tumalikod.

Nakakatawa, pero ang malamig niyang pagtrato ang biglang kumirot sa dibdib ko.

Tatlong taon na ang nakalipas, hindi gano’n tumingin sa akin si Miguel.

Malakas din ang ulan noong araw na iyon.

Nakatayo kami sa ilalim ng bubong sa likod ng unibersidad.

Katatanggap lang niya ng scholarship para mag-aral sa ibang bansa.

Ako naman, kakabalita lang sa akin na lilipat na sa ibang lugar ang pamilya namin.

Hinawakan ni Miguel ang pulso ko.

Iyon ang unang pagkakataong nakita kong tila hindi alam ng isang taong kasing-proud niya kung ano ang dapat gawin.

— Andrea, sabihin mo lang ang isang salita. Hindi ako aalis.

Matagal ko siyang tiningnan.

Pagkatapos ay marahan kong inalis ang kamay niya sa akin.

— Huwag mong baguhin ang kinabukasan mo dahil lang sa akin.

Napatawa siya nang mapait.

— Hindi naman iyon ang tinatanong ko.

Alam ko.

Ang gusto niyang malaman ay kung gusto ko rin ba siya.

Pero noon, takot ako sa long-distance relationship.

Takot ako sa hinaharap.

Takot akong tutulan kami ng pamilya ko.

At higit sa lahat, takot akong baka wala akong sapat na lakas ng loob para panindigan siya.

Kaya pinili ko ang pinakamalupit na paraan.

— Hindi ko kailanman naisip na maging tayo.

Mula noong araw na iyon, tuluyang nawala si Miguel sa buhay ko.

At ngayong nagkita kaming muli makalipas ang tatlong taon, tinatrato niya talaga akong parang isang estranghero.

Siguro tama lang iyon.

— Andrea…

Ibinalik ako sa kasalukuyan ng boses ng kaibigan ko.

Sumandal siya sa balikat ko.

— Kailangan kong mag-CR.

Napabuntong-hininga ako at inalalayan siya palayo sa maraming tao.

Hindi pa kami nakakalayo nang bigla siyang huminto.

Bago pa ako makareact, yumuko siya at sumuka diretso sa isang handbag na nakapatong sa upuan.

Kasunod noon ang matinis na sigaw ng isang babae.

— Diyos ko!

Nanigas ako.

May malaking bahid na ngayon ang puting handbag.

Mabilis itong dinampot ng babae at agad nagbago ang mukha niya.

— Alam mo ba kung magkano ang bag na ito?

Mahigpit kong inalalayan ang kaibigan kong halos hindi na makatayo.

— Pasensya na talaga. Lasing na lasing lang ang kaibigan ko. Ako ang mananagot.

— Mananagot?

Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa bago tumawa nang mapanlait.

— Sigurado kang kaya mong bayaran?

Medyo nainis ako pero pinigilan ko ang sarili ko.

— Sabihin mo lang kung magkano.

Lumapit din ang lalaking napagkamalang artista kanina.

Tiningnan niya ang bag, saka ako.

— Tama na. Sinabi naman niyang babayaran niya.

Nagkrus ng mga braso ang babae.

— Ayoko ng pera niya.

Napakunot ang noo ko.

— Kung gano’n, ano ang gusto mo?

Pinikit niya nang bahagya ang mga mata niya habang nakatingin sa akin.

— Kilala mo si Miguel, hindi ba?

Hindi ako sumagot.

Agad namang naging interesado ang lalaking nasa tabi niya.

— Ako rin, gusto kong malaman kung ano talaga ang relasyon ninyong dalawa.

Hinilot ko ang sentido ko.

— Hindi ko siya kilala.

— Hindi mo siya kilala pero gano’n ka niya tingnan kanina?

— Magkaklase lang kami dati.

Ngumiti ang babae.

— Mas madali pala. Sumama ka sa akin. Puntahan natin siya.

Agad akong tumanggi.

— Hindi na kailangan. Nasira namin ang gamit mo, ako ang magbabayad. Huwag na nating idamay ang ibang tao.

Pero ayaw talaga niyang pumayag.

Sakto namang dumating ang boyfriend ng kaibigan ko.

Ipinagkatiwala ko sa kanya ang kaibigan ko at sinabihang ihatid na ito pauwi.

Samantalang ako, wala nang nagawa kundi sumama sa babaeng iyon paakyat sa second floor.

Napakalaki ng VIP room.

At lalo akong nakaramdam ng kagustuhang tumalikod at umalis.

Mahigit sampung tao ang naroon.

Tumingin ako sa paligid.

Wala si Miguel.

Palihim akong nakahinga nang maluwag.

May isang nagtanong,

— Sino ang hinahanap ninyo?

Itinaas ng babae ang bag niya.

— Si Miguel. Siya ang bahalang mag-ayos nito.

Napatawa ang lalaki.

— Bumaba siya para sunduin ang ate niya.

Agad kong inilabas ang cellphone ko.

— Ibigay mo na lang ang account number mo. Sabihin mo kung magkano, ililipat ko ngayon din.

Pero ayaw pa rin niyang pumayag.

— Gusto kong malaman kung ano talaga ang relasyon mo kay Miguel.

Nagsisimula na akong mawalan ng pasensya.

— Sinabi ko na. Wala kaming relasyon.

— Talaga?

— Talaga.

Diretso ko siyang tiningnan.

— Hindi kami close ni Miguel. Tatlong taon na kaming hindi nag-uusap. Hindi rin kami naging magkasintahan noon. Kung tutuusin, walang kahit anong namagitan sa amin.

Biglang natahimik ang buong silid.

Isang kakaibang katahimikan.

Ang lalaking nakatayo sa harapan ko ay bahagyang nagtaas pa ng kilay at tumingin sa likuran ko.

Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.

Ngumiti ang babae.

Isang ngiting nagpatayo sa balahibo ko.

— Talaga?

Tumingin siya sa likuran ko.

— Miguel, narinig mo ba?

Nanigas ako.

Mula sa likuran ko ay narinig ko ang mabagal na yabag.

Pagkatapos, isang boses na tatlong taon ko nang hindi naririnig nang ganito kalapit.

— Malinaw na malinaw.

Lumingon ako.

Nakatayo si Miguel sa pintuan.

Katabi niya ang isang eleganteng babae na medyo kahawig niya.

Pero hindi iyon ang dahilan kung bakit halos hindi ako makahinga.

Kundi ang tingin ni Miguel.

Hindi na iyon ang malamig na tingin niya kanina sa ibaba.

Mas nakakatakot iyon.

Napakakalmado.

Masyadong kalmado.

Naglakad siya papasok.

Dumiretso sa harapan ko.

Pagkatapos ay naglapag ng isang card sa mesa.

— Ako na ang magbabayad sa bag.

Agad akong nagsalita.

— Hindi kailangan. Wala kang kinalaman dito.

Bahagyang ngumiti si Miguel.

— Tama.

Tumingin siya sa akin.

— Hindi naman tayo close.

Humigpit ang hawak ko sa cellphone.

Muli siyang nagsalita.

— Tutal, ikaw rin naman ang nagsabi noon na “hindi mo kailanman naisip na maging tayo.”

Biglang natahimik ang buong silid.

Hindi ko pa alam kung paano ako tutugon nang biglang napatingin sa akin ang babaeng kasama niya.

— Sandali.

Bumaling siya kay Miguel.

— Siya ba si Andrea?

Napatigil ako.

Hindi sumagot si Miguel.

Tiningnan akong muli ng babae, halatang nagulat.

— Ikaw pala ang babaeng dahilan kung bakit kinansela niya ang flight niya tatlong taon na ang nakalipas at naghintay sa ulan buong gabi?

Biglang dumilim ang mukha ni Miguel.

— Ate.

Pero hindi pa rin tumigil ang babae.

— Ikaw rin ba ang dahilan kung bakit tinanggihan niya lahat ng ipinapakilalang babae sa kanya nitong tatlong taon?

Tuluyan akong natulala.

Pumikit si Miguel nang isang segundo.

Pagkatapos ay tumingin siya diretso sa akin.

— Medyo marami lang nainom ng ate ko. Huwag kang maniwala.

Hindi pa ako nakakahinga nang maayos nang biglang lumiwanag ang cellphone niya sa ibabaw ng mesa.

May bagong mensahe.

Dalawang salita lang ang pangalan ng nagpadala.

“Si Mama.”

Malinaw na malinaw ang mensahe sa harapan ko.

“Nakita mo na ba ulit si Andrea? Kung nakita mo na siya, huwag mo nang hayaang makatakas ulit ang batang ’yan.”

Napatingala ako.

Nakatingin din sa akin si Miguel.

At sa unang pagkakataon mula nang muli kaming magkita, wala na ang lamig sa mga mata niya.

Ang natitira na lang ay galit na matagal niyang pilit na kinokontrol.

Kinuha niya ang cellphone niya.

Pagkatapos ay bigla niyang hinawakan ang pulso ko.

— Sumama ka sa akin.

Nagulat ako.

— Saan?

Bahagyang yumuko si Miguel.

Napakababa ng boses niya.

— May isang bagay tayong kailangang linawin.

— Ano?

Matagal niya akong tiningnan.

— Tatlong taon na ang nakalipas, talaga bang hindi mo ako gusto…

O nagsinungaling ka lang sa akin?

Bahagi 2

Hindi ako agad nakasagot.

Mahigpit pa rin ang hawak ni Miguel sa pulso ko, pero hindi naman masakit. Para bang natatakot lang siyang kapag binitiwan niya ako, tatakbo na naman ako tulad ng ginawa ko tatlong taon na ang nakalipas.

Sa likuran namin, tahimik ang buong VIP room.

Ramdam kong nakatingin ang lahat.

Dahan-dahan kong binawi ang kamay ko.

— Miguel, hindi ito ang tamang lugar.

Tumawa siya nang mahina.

Walang saya sa tawa niya.

— Tatlong taon akong naghintay ng tamang lugar, Andrea.

Napakagat ako sa labi.

Tumalikod siya at lumabas ng silid.

Hindi niya ako pinilit na sumunod.

Pero ilang segundo lang ang lumipas, ako mismo ang humabol sa kanya.

Huminto kami sa isang tahimik na balcony sa dulo ng hallway. Sa ibaba, kumikislap ang mga ilaw ng lungsod habang mahina ang tugtog mula sa lounge.

Nakatayo si Miguel sa harap ng railing, nakatalikod sa akin.

— Sabihin mo lang ang totoo ngayon.

Nilunok ko ang bara sa lalamunan ko.

— Ano bang gusto mong marinig?

Bigla siyang humarap.

— Huwag mo akong tanungin kung ano ang gusto kong marinig. Tanungin mo ang sarili mo kung ano ang totoo.

Napayuko ako.

Tatlong taon kong itinago ang isang bagay na inakala kong wala nang saysay sabihin.

Pero ngayong nakatayo siya sa harapan ko, alam kong wala na akong karapatang tumakbo.

— Hindi totoo ang sinabi ko noon.

Hindi gumalaw si Miguel.

Tanging panga niya ang bahagyang humigpit.

Nagpatuloy ako.

— Gusto kita noon.

Nanatili siyang tahimik.

— Sobra.

Napikit ako.

— Kaya nga natakot ako.

Mahabang katahimikan ang sumunod.

Pagkatapos ay napatawa siya.

Hindi ko maintindihan kung galit ba siya o nasasaktan.

— Kaya mo ako tinanggihan dahil gusto mo ako?

— Hindi gano’n kasimple.

— Gawin mong simple.

Tumingin ako sa kanya.

— Isang linggo bago mo sinabi sa akin na handa kang manatili, nakausap ako ng mama mo.

Nanigas ang mukha niya.

— Ano?

— Hindi niya ako pinagbantaan. Hindi rin niya ako ininsulto. Sinabi lang niya sa akin kung gaano kalaki ang opportunity na naghihintay sa iyo sa abroad. Sinabi niyang ilang taon kang nagsikap para roon at natatakot siyang isuko mo lahat dahil sa isang desisyong ginawa mo habang emosyonal.

Napaatras siya nang bahagya.

— Kinausap ka ni Mama?

Tumango ako.

— At tama siya sa isang bagay. Alam kong kapag sinabi kong gusto kita, mananatili ka talaga.

— Desisyon ko iyon.

— Alam ko.

Nangingilid na ang luha ko.

— Pero labing-siyam lang ako noon, Miguel. Hindi ko alam kung kaya kong mabuhay araw-araw na iniisip na baka isang araw pagsisihan mo na pinili mo ako kaysa sa pangarap mo.

Napailing siya.

— Kaya nagdesisyon ka para sa akin.

Wala akong maisagot.

Dahil tama siya.

Lumapit siya nang isang hakbang.

— Alam mo ba kung ano ang pinakamasakit?

Tumingin ako sa kanya.

— Hindi ang pagtanggi mo.

Namula ang mga mata niya.

— Ang pinakamasakit ay pinaniwala mo akong wala akong naging halaga sa iyo.

Parang may humigpit sa dibdib ko.

— Miguel…

— Tatlong taon, Andrea.

Huminga siya nang malalim.

— Tatlong taon kong tinatanong ang sarili ko kung lahat ba ng tingin mo, lahat ng paghihintay mo sa akin pagkatapos ng klase, lahat ng gabing sabay tayong nag-aaral… ako lang ba ang nagbigay ng kahulugan.

Pumatak ang unang luha ko.

— Hindi.

Mahina ang boses ko.

— Hindi ikaw lang.

Nawala ang galit sa mga mata niya nang makita niya akong umiiyak, pero hindi siya lumapit.

Siguro tama lang.

Ako ang may kasalanan.

— Nang umalis ka, pinuntahan kita sa airport.

Bahagyang nagbago ang ekspresyon niya.

— Ano?

Napangiti ako nang mapait.

— Nahuli ako ng halos isang oras. Nakaalis na ang flight mo.

Agad niyang inilabas ang cellphone niya.

May hinanap siya sa lumang gallery.

Pagkatapos ay inilapit sa akin ang screen.

Isang larawan ng airport departure board.

May oras.

May petsa.

At isang caption na tatlong taon na niyang hindi binubura.

“Kung dumating ka bago ako sumakay, hindi ako aalis.”

Napatakip ako sa bibig.

— Pero… sinabi ng ate mo na kinansela mo ang flight mo.

— Kinansela ko ang unang flight.

Napatingin ako sa kanya.

— Dahil naghihintay ako sa iyo.

Huminto siya.

— Kinaumagahan na ako umalis.

Nanghina ang tuhod ko.

Pareho kaming naroon.

Pareho kaming naghintay.

Pero hindi kami nagtagpo.

At sa loob ng tatlong taon, pareho naming inakalang ang isa ang unang bumitaw.

Bago pa ako makapagsalita, biglang bumukas ang pinto ng balcony.

Nakatayo roon ang ate ni Miguel.

Wala na ang ngiti niya kanina.

Hawak niya ang cellphone.

— Miguel.

Tumigil siya.

— Tumawag si Mama.

Nagkatinginan kaming dalawa.

Pagkatapos ay sinabi niya ang linyang agad nagpalamig sa akin.

— Nalaman niyang nandito si Andrea.

At gusto niya siyang makausap ngayon din.

Bahagi 3

Akala ko babalik ang takot na naramdaman ko tatlong taon na ang nakalipas.

Pero kakaiba.

Sa pagkakataong iyon, mas kalmado ako.

Siguro dahil wala na akong labing-siyam.

Siguro dahil pagod na rin akong hayaang ang takot ang magdesisyon para sa akin.

Iniabot ng ate ni Miguel ang cellphone sa kanya.

— Video call.

Hindi agad tinanggap ni Miguel.

Sa halip, tumingin siya sa akin.

— Hindi mo kailangang kausapin siya kung ayaw mo.

Napangiti ako nang bahagya.

Tatlong taon na ang nakalipas, ako ang nagdesisyon para sa kanya.

Ayokong gawin niya iyon para sa akin ngayon.

— Kakausapin ko siya.

Kinuha ko ang cellphone.

Lumitaw sa screen ang isang babaeng pamilyar pa rin sa akin kahit ilang taon na ang lumipas.

Napatigil siya nang makita ako.

— Andrea?

— Magandang gabi po.

Ilang segundo siyang hindi nagsalita.

Pagkatapos ay napabuntong-hininga siya.

— Mukhang kailangan kitang hingan ng tawad.

Nagulat ako.

Hindi iyon ang inaasahan ko.

— Po?

— Mali ang ginawa ko noon.

Tahimik lang si Miguel sa tabi ko.

Nagpatuloy ang mama niya.

— Akala ko pinoprotektahan ko ang kinabukasan ng anak ko. Hindi ko alam na ang mangyayari pala, pareho ko kayong masasaktan.

Napatingin ako kay Miguel.

Nakatitig lang siya sa screen.

— Mama, sinabi mo ba sa kanya na lumayo sa akin?

— Hindi.

Sumagot ako bago pa siya makapagsalita.

— Hindi po niya sinabi iyon.

Tumingin sa akin ang mama ni Miguel sa screen.

— Pero inilagay kita sa isang sitwasyong alam kong mahirap para sa isang batang babae. Iyon din ay isang uri ng pressure.

Hindi ko inaasahang maririnig ko iyon mula sa kanya.

— Matagal ko ring nalaman na pumunta ka sa airport noon.

Nanlaki ang mga mata ko.

— Paano po?

— May kaibigan si Miguel na nakakita sa iyo. Pero noon, nasa eroplano na siya sa second flight. Akala ko sasabihin ko kapag nakarating na siya.

Huminto siya.

— Pero nang tawagan ko siya, sinabi niyang ayaw na niyang marinig ang pangalan mo.

Napalingon ako kay Miguel.

Umiiwas siya ng tingin.

Halos matawa ako kahit naiiyak.

Napansin iyon ng ate niya at pinigilang ngumiti.

— Napakatigas ng ulo ninyong dalawa.

Iyon ang unang pagkakataong gumaan ang hangin sa paligid namin.

Natapos ang tawag makalipas ang ilang minuto.

Bago ibaba ng mama niya ang cellphone, sinabi niya,

— Andrea, hindi ko alam kung ano ang magiging desisyon ninyong dalawa. Pero sa pagkakataong ito, huwag ninyong hayaang ibang tao ang magdesisyon para sa inyo.

Pagkapatay ng tawag, nanatili kaming tatlo sa balcony.

Tiningnan kami ng ate ni Miguel.

Pagkatapos ay kinuha ang cellphone sa kamay ko.

— Aalis na ako bago pa ako maging third wheel sa sarili kong birthday.

Napakurap ako.

— Birthday mo pala talaga?

— Oo.

Ngumisi siya kay Miguel.

— At mukhang regalo ko ngayong taon ang pagbabalik ng babaeng dahilan kung bakit naging masungit ang kapatid ko nang tatlong taon.

— Ate.

Tumawa siya at mabilis na umalis.

Naiwan kaming dalawa.

Tahimik ulit.

Pero hindi na mabigat tulad kanina.

Huminga ako nang malalim.

— Miguel.

— Hmm?

— Sorry.

Diretso siyang tumingin sa akin.

— Sa alin?

Napatawa ako nang mahina.

— Ang dami pala.

Sa unang pagkakataon nang gabing iyon, ngumiti siya nang totoo.

Maliit lang.

Pero iyon ang Miguel na naaalala ko.

— Sige. Simulan mo sa pinakamalala.

— Sorry dahil nagsinungaling ako.

Tumango siya.

— Tinanggap ko.

— Sorry dahil nagdesisyon ako para sa iyo.

— Hindi ko pa tinatanggap.

Napataas ang kilay ko.

— Ang sama mo.

— Tatlong taon iyon. Hindi puwedeng dalawang sorry lang.

Napatawa ako.

At nakakahiya man aminin, doon ako tuluyang naiyak.

Hindi iyong tahimik na luha lang.

Kundi iyong uri ng iyak na tatlong taon mong pinipigilan.

Tinakpan ko ang mukha ko.

— Nakakahiya ka.

— Ako?

— Oo. Ikaw ang dahilan kung bakit ako umiiyak.

Nagulat ako nang maramdaman ko ang kamay niya sa ulo ko.

Marahan niya akong hinila palapit.

Hindi niya ako niyakap agad.

Parang binibigyan niya pa rin ako ng pagkakataong umatras.

Hindi ako umatras.

Ako mismo ang lumapit.

At nang yakapin niya ako, saka ko lang napagtanto kung gaano ko pala namiss ang pakiramdam na iyon.

Walang dramatic na halik.

Walang confession sa ilalim ng fireworks.

Nakayakap lang kami sa isang balcony habang maingay ang music sa ibaba.

Pero sapat na iyon.

Maya-maya, bumulong siya.

— May tanong ako.

— Ano?

— Kung sinabi kong gusto pa rin kita, tatakbo ka ulit?

Napahigpit ang hawak ko sa damit niya.

— Depende.

Bumitaw siya agad at nakatitig sa akin.

— Depende saan?

Pinunasan ko ang luha ko.

— Kung magtatanong ka ba nang maayos.

Napatitig siya sa akin nang ilang segundo.

Pagkatapos ay natawa siya.

— Ang kapal ng mukha mo.

— Ikaw ang naghihintay nang tatlong taon.

— Andrea.

— Ano?

— Huwag mo akong subukan.

Huminga siya nang malalim.

Pagkatapos, seryoso siyang tumingin sa akin.

— Gusto pa rin kita.

Nawala ang ngiti ko.

— Hindi ko alam kung pareho pa rin tayo ng mga taong tatlong taon na ang nakalipas. Hindi ko rin alam kung magiging madali kung susubukan natin ngayon.

Lumapit siya.

— Pero kung may pagkakataon pa, gusto kong kilalanin ka ulit.

Naramdaman kong bumilis ang tibok ng puso ko.

— Hindi kita hinihingan ng sagot na “tayo na agad.”

Ngumiti siya.

— Ang hinihingi ko lang, huwag mo akong tanggihan dahil natatakot ka sa bagay na hindi pa naman nangyayari.

Matagal ko siyang tiningnan.

Pagkatapos ay tumango ako.

— Sige.

Nakunot ang noo niya.

— “Sige” lang?

— Gusto mo may kontrata?

— Mas gusto ko malinaw.

Napailing ako.

— Sige, Miguel. Subukan natin ulit.

Napangiti siya.

Pero bago pa niya magawa ang kung anumang balak niyang gawin, bumukas na naman ang pinto.

Ang babae kanina na may puting handbag ang sumilip.

— Sorry, pero may tanong lang ako.

Pareho kaming napatingin.

Itinaas niya ang bag.

— Sino ba talaga ang magbabayad dito?

Napatawa ako.

Pati si Miguel napahawak sa noo.

Kinabukasan, ako pa rin ang nagbayad sa professional cleaning ng bag.

Hindi ko hinayaang si Miguel ang sumagot.

Sabi ko, kasalanan ng kaibigan ko iyon.

At kung seryoso kaming magsisimula ulit, ayokong ang unang official act namin ay ang pagbabayad niya sa suka ng best friend ko.

Nang malaman ng kaibigan ko ang nangyari, halos hindi siya makatingin sa akin.

— So dahil sa pagsusuka ko, nagkabalikan kayo?

— Hindi kami nagkabalikan.

— Nagde-date kayo.

— Oo.

— So dapat pala pasalamatan mo ako.

Binato ko siya ng unan.

Dalawang linggo ang lumipas bago kami ni Miguel nagkaroon ng unang totoong date.

Walang mamahaling restaurant.

Walang VIP lounge.

Dinala niya ako sa isang maliit na café malapit sa dating unibersidad namin.

Pareho pa rin ang tindahan.

Pareho pa rin ang lumang kahoy na mesa sa sulok kung saan kami dating nag-aaral.

Umupo kami roon nang halos tatlong oras.

Pinag-usapan namin ang mga taong naging kami sa loob ng tatlong taon.

Ang trabaho ko.

Ang buhay niya sa abroad.

Ang mga araw na gusto niyang umuwi pero ayaw niyang aminin sa pamilya niya kung bakit.

Sinabi ko rin sa kanya ang lahat ng pagkakataong muntik ko siyang i-message pero binura ko rin.

Sa huli, inilabas niya ang lumang cellphone niya.

— May ipapakita ako.

Binuksan niya ang notes.

May isang draft na hindi naipadala.

Petsa: tatlong taon na ang nakalipas.

“Kung sinabi mong manatili ako, mananatili sana ako. Pero baka tama ka. Baka kailangan kong umalis para matutunan kong mabuhay nang wala ka.”

Napangiti ako nang malungkot.

— Natutunan mo ba?

Pinatay niya ang screen.

— Hindi.

— Ang hina mo naman.

— Ikaw?

Napatingin ako sa labas.

— Hindi rin.

Tumawa siya.

Pagkatapos ay inabot ang kamay ko sa ibabaw ng mesa.

Sa pagkakataong iyon, hindi ko ito binawi.

Lumipas ang ilang buwan.

Hindi naging perpekto ang lahat.

May mga araw na nag-aaway kami.

May pagkakataong nagiging tahimik siya kapag natatakot siyang masasaktan ulit.

May mga pagkakataong ako naman ang gustong umatras kapag pakiramdam ko ay masyadong mabilis ang lahat.

Pero natuto kaming magsalita.

Hindi manghula.

Hindi magdesisyon para sa isa’t isa.

At higit sa lahat, hindi tumakbo.

Isang taon matapos ang gabing nagkita kaming muli, bumalik kami sa parehong lounge para sa birthday ulit ng ate niya.

Pagpasok namin, agad kaming tinukso ng mga kaibigan niya.

Ang lalaking napagkamalang artista noon ay tumawa.

— Andrea, may gusto ka bang hinging autograph ngayon?

Ngumisi ako.

— Wala.

Biglang inilagay ni Miguel ang braso niya sa balikat ko.

— Mabuti.

Napatingin ako sa kanya.

— Seloso ka pa rin?

— Hindi.

— Sinungaling.

Ngumiti siya.

— Natuto lang ako sa nakaraan. Kapag gusto ko ang isang tao, dapat malinaw.

Inikot ko ang mga mata ko.

Maya-maya, nag-vibrate ang cellphone niya.

Nasa mesa iyon.

Awtomatiko akong napatingin.

Isang mensahe mula sa mama niya.

“Nandiyan ba si Andrea? Sabihin mo sa kanya, may pagkain dito bukas. Huwag kayong gagawa ng dahilan.”

Napatawa ako.

Napansin iyon ni Miguel.

— Ano?

Tinuro ko ang screen.

Binasa niya iyon at napailing.

— Mas paborito ka na yata ni Mama kaysa sa akin.

— Deserve ko.

— Talaga?

— Tatlong taon mo akong pinaghintay.

Napakunot ang noo niya.

— Excuse me? Ikaw ang nang-iwan sa akin.

— Details.

Huminga siya nang malalim na kunwari ay naiirita.

Pagkatapos ay hinawakan niya ang kamay ko sa ilalim ng mesa.

Sa gitna ng maingay na music, tawanan, kumikislap na ilaw at mga taong walang ideya kung gaano kahaba ang nilakbay naming dalawa para makarating sa sandaling iyon, marahan niyang pinagtagpo ang mga daliri namin.

Tatlong taon na ang nakalipas, pareho kaming natakot.

Pareho kaming nagsinungaling sa sarili.

At pareho kaming naghihintay sa maling lugar.

Pero siguro hindi lahat ng pag-ibig na naligaw ay tuluyang nawawala.

May ilan na umiikot lang nang napakalayo bago muling bumalik.

At sa pagkakataong iyon, nang tanungin ako ni Miguel kung uuwi ba akong kasama niya, hindi na ako gumawa ng dahilan.

Hinawakan ko nang mahigpit ang kamay niya.

— Oo.

Ngumiti siya.

— Sigurado ka?

Tumango ako.

— Sigurado.

Dahil sa wakas, pagkatapos ng tatlong taon, naintindihan ko rin ang isang bagay.

Hindi pala ang distansya ang pinakamasakit.

Hindi rin ang paghihintay.

Ang pinakamasakit ay ang mahalin ang isang tao at hayaang takot ang magsalita para sa iyo.

Kaya nang lumabas kami ng lounge at maramdaman kong nagsisimulang pumatak ang mahinang ulan, huminto ako.

Napalingon si Miguel.

— Bakit?

Tiningnan ko siya.

Parehong ulan.

Parehong lalaki.

Pero hindi na ako ang babaeng tumalikod noon.

Lumapit ako at niyakap siya.

— Wala lang.

— Andrea.

— Hmm?

Ngumiti ako sa dibdib niya.

— Sa pagkakataong ito, hindi na kita papaalisin.

Saglit siyang natahimik.

Pagkatapos ay mas hinigpitan niya ang yakap sa akin.

— Mabuti.

Hinalikan niya ang tuktok ng ulo ko.

— Dahil sa pagkakataong ito, hindi na rin ako aalis nang hindi ka kasama.